როგორ ფიქრობთ ვისი სისუსტეა, თუ გნებავთ უფრო კატეგორიული ვიქნები და ვიტყვი: ვისი ბრალია, როდესაც ბავშვი თავისი დღის უმეტეს ნაწილს ტელევიზორთან და კომპიუტერთან ატარებს?! ან კი ფიქრობთ, რომ ეს რაიმე დანაშაულია?! ბევრი მშობელი ფიქრობს რომ ტექნიკის ადრეულ ასაკში ათვისება ბავშვის ადრეულ განვითარებას უწყობს ხელს. უფროსებს ყოველთვის აქვთ დროის დეფიციტი, მათ ეჩქარებათ რომ მათი პატარა სწრაფად დაეუფლოს სხვადასხვა ცოდნებს და მალე გაიზარდოს, არადა თითოეულ ბავშვს თავისი განვითარების ინდივიდუალური ტემპი აქვს. მათ არ ჭირდებათ დაჩქარება, მათ მხარდაჭერა ჭირდებათ. მათ წინ კი არ არის საჭირო სიარული, არამედ უკან, რათა წაბორძიკების შემთხვევაში სწრაფად შევაშველოთ ხელი(როგორც პირდაპირი, ასევე არაპირდაპირი მნიშვნელობით). მოუსმინეთ მათ და ნუ ეცდებით უხეშად თავს მოახვიოთ თქვენი აზრი. ჩვენ დავემსგავსოთ მათ და არა ისინი დავიმსგავსოთ ჩვენ. ცოცხალი კავშირები მნიშვნელოვანია ბავშვისთვის. ვერანაირი ტექნიკა ვერ შეცვლის იმ ურთიერთობებს, რომელიც არსებობს მშობლებსა და შვილებს შორის. არანაირი ტელევიზორი და კომპიუტერი ვერ დაინახავს ბავშვის ღიმილს, სიხარულს, ტკივილს, ცრემლებს, შიშს და ვერ გახდება მისი განცდების თანაზიარი.
ეს მხოლოდ დედას და მამას შეუძლია! უფროსებისთვის ცხოვრების ტემპი დაჩქარებულია, მას სულ ეჩქარება, გადაღლილია, სამსახურშია, სახლია დასალაგებელი, სადილი მოსამზადებელი, ხშირად მსმენია დედისგან: სად მაქვს მაგის ნერვები დავუჯდე და ავუხსნა ან რაიმე ვუამბოო. არადა ასეთი მცირედი ინვესტიცია გაღებული საკუთარი ბავშვისთვის მომავალში ძალიან დიდ მოგებას მოუტანს ყველას, არა მარტო კონკრეტულ ოჯახს, არამედ ქვეყანასაც. განიცადეთ, შვილებთან ურთიერთობის უდიდესი სიამოვნება და ამით ისინიც გააძლიერეთ!!!
როგორ ფიქრობთ ვისი სისუსტეა, თუ გნებავთ უფრო კატეგორიული ვიქნები და ვიტყვი: ვისი ბრალია, როდესაც ბავშვი თავისი დღის უმეტეს ნაწილს ტელევიზორთან და კომპიუტერთან ატარებს?! ან კი ფიქრობთ, რომ ეს რაიმე დანაშაულია?! ბევრი მშობელი ფიქრობს რომ ტექნიკის ადრეულ ასაკში ათვისება ბავშვის ადრეულ განვითარებას უწყობს ხელს. უფროსებს ყოველთვის აქვთ დროის დეფიციტი, მათ ეჩქარებათ რომ მათი პატარა სწრაფად დაეუფლოს სხვადასხვა ცოდნებს და მალე გაიზარდოს, არადა თითოეულ ბავშვს თავისი განვითარების ინდივიდუალური ტემპი აქვს. მათ არ ჭირდებათ დაჩქარება, მათ მხარდაჭერა ჭირდებათ. მათ წინ კი არ არის საჭირო სიარული, არამედ უკან, რათა წაბორძიკების შემთხვევაში სწრაფად შევაშველოთ ხელი(როგორც პირდაპირი, ასევე არაპირდაპირი მნიშვნელობით). მოუსმინეთ მათ და ნუ ეცდებით უხეშად თავს მოახვიოთ თქვენი აზრი. ჩვენ დავემსგავსოთ მათ და არა ისინი დავიმსგავსოთ ჩვენ. ცოცხალი კავშირები მნიშვნელოვანია ბავშვისთვის. ვერანაირი ტექნიკა ვერ შეცვლის იმ ურთიერთობებს, რომელიც არსებობს მშობლებსა და შვილებს შორის. არანაირი ტელევიზორი და კომპიუტერი ვერ დაინახავს ბავშვის ღიმილს, სიხარულს, ტკივილს, ცრემლებს, შიშს და ვერ გახდება მისი განცდების თანაზიარი.
ეს მხოლოდ დედას და მამას შეუძლია! უფროსებისთვის ცხოვრების ტემპი დაჩქარებულია, მას სულ ეჩქარება, გადაღლილია, სამსახურშია, სახლია დასალაგებელი, სადილი მოსამზადებელი, ხშირად მსმენია დედისგან: სად მაქვს მაგის ნერვები დავუჯდე და ავუხსნა ან რაიმე ვუამბოო. არადა ასეთი მცირედი ინვესტიცია გაღებული საკუთარი ბავშვისთვის მომავალში ძალიან დიდ მოგებას მოუტანს ყველას, არა მარტო კონკრეტულ ოჯახს, არამედ ქვეყანასაც. განიცადეთ, შვილებთან ურთიერთობის უდიდესი სიამოვნება და ამით ისინიც გააძლიერეთ!!!
ტელევიზორთან ჯდომის დროს ბავშვი ჰიპნოზშია, ცივი ლურჯი შუქის ჰიპნოზში, ასეთი ჰიპნოზური მდგომარეობა ბავშვს ართმევს სულიერ სიმდიდრეს. ეს არაბუნებრივი უმოძრაო მდგომარეობა ფუჭად აკარგინებს ბავშვს იმ დროს, რომელიც მას უნდა გამოეყენებინა მისთვის სასიკეთო საქმინობისათვის, კერძოდ თამაშში – ეხტუნავა, ერბინა, დაკვირვებოდა გარემოს, მიებაძა ცხოველებისთვის, მოესმინა უფროსების მონაყოლისთვის, თავად მოეყოლა გამოგონილი თუ ნანახი ისტორიები, გამოეხატა ემოციები, ეყვირა, ეხატა, დახმარებოდა დედას და მამას საქმიანობაში და ასე შემდეგ. მასთან ბრძოლაში ბავშვს აქვს რეალური იარაღი- ეს მშობელია, ფხიზელი მშობელი, რომელიც ძლევს ყოველდღიურ ქაოტურ რიტმს, დაღლას და იცლის ბავშვისთვის. მშობლების გარეშე არაფერი არ გამოვა, რადგან ისინი თავიანთი პატარებისთვის ავტორიტეტები არიან. ისინი თავად ქმნიან მათგან ამ ავტრიტეტს თანდაყოლილი განწყობით: დედა არის ის ვინც ყველაფერი იცის და მამა არის ის ვისაც ყველაფერი შეუძლია. ეს არ ნიშნავს, რა თქმა უნდა, რომ მამასთან კითხვის დასასმელად არ მივა და პირიქით, რა თქმა უნდა მკაცრი გამყოფი ხაზი არ არსებობს, მაგრამ ძირითადი მოტივი ასეთია. ჩვენ, უფროსებმა, მშობლემბა არ უნდა გავაცრუოთ მათ მოლოდინი, წინააღმდეგ შემთხვევაში ავტორიტეტი აღარ შეიქმნება, შესაბამისად არ განვითარდება მოწიწების გრძნობა, შესაბამისად არ განვითარდება პატივისცემა გვერდით მდგომების მიმართ და ჯანსაღი კრიტიკის უნარი, სიტუაციების ობიექტურად შეფასების უნარი, აქ იგულისხმება ნებისმიერი ასაკი.
ეკრანის ყურებისას აქტიურია თვალი, პასიურია მთელი ორგანიზმი. ოფტალმოლოგები, თვალის ოპერაციის შემდგომ პერიოდში, ურჩევენ ტელევიზორის ყურებას,(დღეში 5 საათი), რადგან ამ დროს თვალის კუნთების აბსოლუტური სიმშვიდე მიიღწევა. და ეს არის იდეალური პირობა თვალის გამოჯანმრთელებისთვის. შესაბამისად ისმის კითხვა, რა ემართება ჯანმრთელი კუნთების მქონე ბავშვის თვალს ტელევიზორის ყურებისას. კუნთების სისტემა ერთი მთლიანობაა. როდესაც თვალი ერთ წერტილზეა ფიქსირებული, სხეულის სხვა ნაწილებიც, ასევე ერთი წერტილისაკენ არიან მიმართული.
ტელევიზორის ეკრანი შეიცავს 1920X1080 პიქსელს (PIX), კომპიუტერის – 1280X800 პიქსელს. თითოეული წერტილი იცვლება საოცარი სისწრაფით და ეკრანზე იძლევა მუდმივ მოძრავ და ფერადოვან გამოსახულებას. ბავშვი ვერ ასწრებს სივრცული ხედვისა და ფერების ხედვის დიფერენცირებას. ტიპიური ფერები პაწაწინა წერტილების სახით პროეცირდება ეკრანზე, სადაც პერსპექტივის საშუალებით სივრცული სურათის ილუზიას ქმნის. ეს პროცესი არის ის რაც ხელს უშლის თვალების ჯანმრთელ განვითარებას. მაგრამ მხოლოდ ამით არ სრულდება ეს პროცესი. დანახულს აღქმაც ჭირდება, ოპტიკურ შთაბეჭდილებას ცნობიერებაში ატანა ჭირდება და ის აზრობრივად ტვინში უნდა გადამუშავდეს. ეს პროცესი ხდება ბუნებრივად აქტიური ხედვისას, მაშინ როდესაც ბავშვი აკვირდება გარემოს და ცოცხლად განიცდის სივრცესა და ფერს. ამას ემატება ის ფაქტიც, რომ კომპიუტერიდან მომდინარე ინფორმაცია ჭარბია და ბევრად აღემატება ბავშვის აღქმის შესაძლებლობებს. მომდინარე ინფორმაციას მუდმივად მისი ტვინი ვერ აღიქვამს, ამიტომ ტვინის მხრიდან გარკვეული კომპესატორული ქმედებაა – მოსული ინფორმაციის წყვეტილად მიღება. ამის გამო ბავშვს უჭირს მიზეზ-შედეგობრივად დაალაგოს მოვლენები და სრულად გაიგოს ინფორმაცია. თავის მხრივ, ეს გარკვეულ გავლენას ახდენს ტვინის ნერვული კვანძების ჩამოყალიბებაზე, რომელიც, რა თქმა უნდა ამ დროს ჩამოყალიბების პროცესშია. ტვინი ეჩვევა რომ ის მუდმივად იღებს მზა ინფორმაციას, ამიტომ გარკვეულ წილად მას, მომავალში აღარ ეძლევა თვითმყოფადი იდეების მიღებისა და განსჯის უნარი. სამაგიეროდ აქტიურად უნვითარდება კრიტიკის, შეიძლება ითქვას, არაჯანსაღი კრიტიკის უნარი ყველას და ყველაფრის მიმართ. შემოქმედებითი უნარები უკან იხევს, ძირითადად ასეთი ადამიანები ადვილად ხედავენ სხვის ქმედებაში ნაკლს, თუმცა თავად მისი ნახევარის გაკეთებაც არ შეუძლიათ!!!
ბავშვები, სხედან რა უძრავად ეკრანებთან, მოკლებულნი არიან მათი განვითარებისთვის უმნიშვნელოვანეს მოვლენას – ცოცხალ, ხალას მოძრაობას, რომლის საშუალებითაც მათ შეუძლიათ მიბაძონ ცოცხალ თუ არაცოცხალ გარემოს, გახდნენ უფრო მეტად მოხერხებულები, ისწავლონ ხეზე ძრომიალი, ოთხზე სირბილი ან ასკინკილით ხტუნვა, ისწავლონ მიწასთან ურთიერთობა – დაბარონ, დათესონ, დარგან და ა.შ. ბავშვის ორგანიზმისთვის ძალიან არაბუნებრივია უმოძრაოდ ყოფნა, მისი სხეული მუდმივ მოძრაობაში უნდა იყოს, რა თქმა უნდა ნორმის ფარგლებში და აქ არ იგულისხმება ბავშვის მუდმივი ცქმუტვა, რომელიც სულ სხვა განხილვის საგანია. ტელევიზორთან ან კომპიუტერთან უმოძრაოდ ჯდომა, შემდგომ იწვევს ბავშვის არაბუნებრივად მოუსვენარ მოძრაობებს. ეს, შეიძლება სულაც არ იყოს გადაცემის შინაარსზე დამოკიდებული, არამედ ამ დაძალადევ და არაბუნებრივ უძრაობაზე. ბავშვები ავლენენ აგრესიას, ხდებიან პრეტენზიულები, პროვოცირებენ კონფლიქტურ სიტუაციებს, უჭირთ ბავშვებთან და ასევე უფროსებთან კონტაქტი. კითხვებზე პასუხის გაცემა, პირდაპირი, ცოცხალი ურიერთობები, თვალებში ყურება და კონკრეტულ საკითხზე ადექვატური რეაგირება(ძირითდად გრიმასებით და გაურკვეველი ბგერების გამოთქმით პასუხობენ) ან პირიქით არ გააჩნიათ დისტანციის დაცვის უნარი, ყველანაირი მოწიწებისა და რიდის გარეშე შეუძლიათ კონტაქტში შემოსვლა, შემაწუხებლადაც კი!!! მათი ინტერესი ნებისმიერი საკითხის მიმართ ზედაპირულია და უფრო დაწვრილებითი განხილვა არ აინტერესებთ!!! შესაბამისად მათი მეტყველება ხდება პრიმიტიული, რადგან მათი მიკროსოციალური სამყარო მთლიანად დაკავებულია კომპიუტერული განათლებით, წიგნთან ურთიერთობა დამღლელი და მოსაწყენია. ურჩევნიათ ადვილად აღსაქმელი მასალა, როგორიცაა დასურათებული წიგნები, კომიქსები. არადა, სწორედ წიგნს შეუძლია უკიდეგანოდ განავითაროს მისი ტვინი, ცნობიერება, აღქმა, ფანტაზია. ასეთი უნარების ადამიანი კი მომავალში აბსოლუტურად გამართული, საზოგადოებაში ინტეგრირებული, საქმიანი იქნება.
ზედაპირული და სწრაფი ინფორმაციის მიღების შედეგია ბავშვების კონცენტრაციული სისუსტე. ასეთი ბავშვები მომავალში იჩენენ მიდრეკილებას ალკოჰოლისა და ნარკონიკების მიმართ, რადგან ისინი მიჩვეულნი არიან ნებისმიერი საქმის კეთებას მარტივად – ,,ღილაკზე ხელის დაჭერით“. სირთულეები კი აშინებთ და პრობლემებიდან გაქცევას სწორედ ასე ახერხებენ. მათი ნების ძალები თითქმის განუვითარებელია, მიჩვეულნი არიან მზამზარეულ სურათ-ხატებს, ეკრანებთან ტკბობას, რომელთანაც მოშორება აგრესიას და ქაოტურობას იწვევს. ეს არის ის რეალობა, რომლის განვითარების შანსი ყველა კომპიუტერთან მჯდომ ბავშვს აქვს. ბევრი მშობელი მოისმენს ან წაიკითხავს ამდაგვარ ინფორმაცია-გაფრთხილებას და გააპროტესტებს, ეჭვს შეიტანს ფაქტების სისწორეში, ჩათვლის რომ ვაზვიადებთ, ექნება მილიონი საწინააღმდეგო არგუმენტი, რომელთაგან ყველაზე აქტუალურია – ყველას რომ აქვს, ჩემ შვილს აბა არ უნდა ჰქონდეს?! სამწუხაროდ მშობლების უმრავლესობას ეჩქარებათ შვილების გაზრდა, უნდათ რომ ადრე შეიყვანონ სკოლაში, ექსტერნად ჩააბარებინონ გამოცდები, ,,ახტუნაონ“ კლასიდან კლასში და ა.შ.
ბევრი მშობელი დამეთანხმება, ბევრიც გააპროტესტებს და კითხვას დასვამს: თანამედროვე ტექნოლოგიების გარეშე როგორ განვითარდება ადამიანი?! დაგეთანხმებით რომ ჩვენი საქმიანობის სწრაფ და ხარისხიანად შესრულების საქმეში კომპიუტერი მნიშვნელოვან როლს თამაშობს, მის გარეშე ვერც კი წარმოგვიდგენია და რა თქმა უნდა ამას აარავინ არ უარყოფს, მაგრამ ჩემი სურვილი არ არის ვისაუბრო კომპიუტერისა და სხვა თანამედროვე ტექნოლოგიების სასიკეთო მხარეებზე. ჩემო მიზანია მშობლებს კარგად დავანახო ბავშვებზე ტელევიზორისა და კომპიუტერის ზემოქმედების მავნე მხარეები. 12 წლმდე ბავშვს არ უნდა ჰქონდეს ურთიერთობა კომპიუტერთან, ის ცოცხალი შთაბეჭდილებებით უნდა ცხოვრობდეს. 12 წლის ზემოთ შესაძლებელია და ისიც განსაზღვრული დროით, ტელევიზორიც და კომპიუტერიც ბავშვისთვის მიუწვდომელ ადგილზე უნდა იყოს და მოზრდილ ასაკში მასთან მიახლოება უნდა ხდებოდეს მშობლების მკაცრი კონტროლის ქვეშ.
რაც უფრო დარწმუნებულები არიან მშობლები თავის სიმართლეში მით უფრო ადვილად მისაღწევია სასურველი შედეგი. მშობლებს ნამდვილად უნდა ჯეროდეთ რომ უტელევიზორობით და კომპიუტერის გარეშე მათ შვილს არაფერი არ დააკლდება, პირიქით მისი განვითარება უფრო ბუნებრივი გზით მოხდება. მე ამ შემთხვევაში არ ვგულისხმობ მშობლების გარეშე განვითარებას. ჩვენ, მშობლებს უდიდესი პასუხისმგებლობა გვაკისრია, რადგან მათ დედამიწაზე მოსვლის საშუალება მივეცით, კეთილი უნდა ვინებოთ და ყველაფერი გავაკეთოდ მათი ჯანსაღი აღზრდისთვის (,,ჯანსაღი აღზრდა“ სადისკუსიო თემაა!!!).
გასაგებია, რომ ოჯახი ვერ იქნება ტელევიზორისა და კომპიუტერის გარეშე. თანამედროვე ადამიანისათვის ამ ნივთებს, განსაკუთრებით კომპიუტერს, სასიცოცხლო მნიშვნელობა აქვთ. ამიტომ სასურველია ისინი ბავშვისთვის მიუწვდომელ ადგილზე გვქონდეს. 12- დან 15 წლის შუალედში, როდესაც ბავშვში ნებისა და გრძნობის გარკვეული ეტაპები განვითარებულია, შესაძლებელია გარკვეული დათმობები. მინდა აღვნიშნო, რომ თითოეული შემთხვევა ინდივიდუალურია და ცალკეულ განხილვას მოითხოვს.
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტი, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კონსულტანტი, ექიმი, აკრედიტაცია კანადას წარმომადგენელი საქართველოში გიორგი ფხაკაძე ამბობს, რომ საქართველო დიდი გამოწვევის წინაშე დგას.
საქართველო დიდი გამოწვევის წინაშე დგას. ჯანდაცვის კუთხით კიდევ უფრო მეტი პრობლემა ჩნდება. ეს ეხება ოპერაციებს.
ბარიატრიული ოპერაცია, ანუ კუჭის ამოჭრის ოპერაცია არის კატასტროფა. 30 დღეში 100 კაციდან 2 კვდება. ეს არის მეცნიერული სტატისტიკა. ამ ოპერაციას გააჩნია პრობლემები: – ის ვიტამინები, რკინები და მინერალები, რაც უნდა მიიღოს ორგანიზმმა, კუჭიდან ვერ ხდება მისი ათვისება. ამიტომ უწევთ ნემსების გაკეთება…
არავინ ამბობს, რამდენად საშიშია ეს ოპერაციები. ამ ოპერაციიდან 30 დღეში ყოველი 50-ე ადამიანი კვდება…“ – განაცხადა გიორგი ფხაკაძემ.
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტი, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კონსულტანტი, ექიმი, აკრედიტაცია კანადას წარმომადგენელი საქართველოში გიორგი ფხაკაძე ამბობს, რომ საქართველო დიდი გამოწვევის წინაშე დგას.
საქართველო დიდი გამოწვევის წინაშე დგას. ჯანდაცვის კუთხით კიდევ უფრო მეტი პრობლემა ჩნდება. ეს ეხება ოპერაციებს.
არავის ამბობს, რამდენად საშიში ეს ოპერაციები. ამ ოპერაციიდან 30 დღეში ყოველი მე-50 ადამიანი კვდება…“ – განაცხადა გიორგი ფხაკაძემ.
იოდით მდიდარი მინერალური წყალი “ზვარე” გამოიყენება მომნელებელი სისტემის, ღვიძლის, სანაღვლე გზების, ნივთიერებათა ცვლის დაავადებების სამკურნალოდ და პროფილაქტიკის მიზნით.
საბადო მდებარეობს იმერეთში, ზღვის დონიდან 800 მეტრის სიმაღლეზე, სოფლების ზვარესა და ჩრდილის საზღვარზე.
78 წლის ასაკში გარდაიცვალა პოლიომიელიტს გადარჩენილი ადამიანი, რომელსაც ხშირად უწოდებდნენ „კაცს რკინის ფილტვში“.
დალასელ პოლ ალექსანდერს პოლიომიელიტი ექვსი წლის ასაკში შეხვდა და კისრის ქვემოთ პარალიზებული დატოვა. მას შემდეგ, ის მხოლოდ მექანიკური რესპირატორის დახმარებით სუნთქავდა.
მიუხედავად იმისა, რომ წყალქვეშა ნავის მსგავს ცილინდრში იყო გამომწყვდეული, მოახერხა სწავლა, მიიღო სამართალმცოდნის ხარისხი, მუშაობდა იურიდიულ სფეროში და დაწერა წიგნი.
„გულდამძიმებული ვამბობ, რომ წუხელ ჩემი ძმა გარდაიცვალა. დიდი პატივი იყო, ვყოფილიყავი მისი ცხოვრების ნაწილი“, — დაწერა მისმა ძმამ Facebook-ზე.
ოჯახის ცნობით, პოლს COVID-19 შეხვდა და მისი საავადმყოფოში გადაყვანა გახდა საჭირო.
„51 მილიონ ლარს აღემატება აჭარის ჯანდაცვის სამინისტროს 2024 წლის ბიუჯეტი. წელს მნიშვნელოვანი ცვლილებები განხორციელდა ონკოლოგიური პაციენტების დაფინანსების წესში. მოგეხსენებათ, საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ფარგლები სრულად იფარება ქირურგიული ჩარევა, სხივური და ქიმიო თერაპია, თუმცა არის სხვა ძვირადღირებული კვლევები, რომელთა ჩატარება საჭიროა მკურნალობის ტაქტიკის განსაზღვრისათვის. ამ მიმართულებით სამინისტრო სრულად აფინანსებს ძვირადღირებულ სიმსივნური ქსოვილის გენურ პროფილირებასთან (მოლეკულურ-გენეტიკური კვლევა) დაკავშირებულ კვლევას, ასევე პოზიტრონ-ემისიურ კომპიუტერულ ტომოგრაფიას (PET/CT).
გაიზარდა ასევე, თარგენტული, იმუნოთერპიული და ბისფოსფონატების ჯგუფის მედიკამენტების დაფინასების წლიური ლიმიტი 50 000 ლარამდე. პროგრამით სარგებლობა შეუძლიათ პაციენტებს: რომელთაც ამოეწურებათ საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამით გათვალისწინებული დაფინანსება, კერძო დაზღვევის მფლობელებს და მოქალქეებს რომელთა წლიური შემოსავალს აღემატება 40 000 ლარს“ – განაცხადა აჭარის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრმა, ნინო ნჟარაძემ ბათუმის რეფერალური საავადმყოფოში სამედიცინო პერსონალთან შეხვდრის დროს.
აჭარის ჯანდაცვის სამინისტრო ასევე ფარავს ორგანოთა ტრანსპლანტაციების (გულის, ღვიძლის და ძვლის ტვინის) ძვირადირებულ მომსახურებას, როგორც ქვეყნის შიგნით ისე მის გარეთ. პაციენტს თავად შეუძლია აირჩიოს სამედიცინო დაწესებულება. მინისტრის განმარტებით, გასულ წელს ბათუმის რეფერალური საავადმყოფოს სამედიცინო პერსონალთან შეხვედრისას მიღებული რეკომენდაციით სამინისტრომ მიმდინარე წელს დაიწყო ტრანსპლანტაციის შემდგომი კვლევების დაფინანსება ერთი წლის განმავლობაში.
შეხვედრას მინისტრის პირველი მოადგილე მარი ზანაქიძე ესწრებოდა.
აღსანიშნავია, რომ სამინისტროს პროგრამების შესახებ მოქალაქეთა მაქსიმალური ინფორმირების მიზნით, განახლდა შეხვედრები სამედიცინო სფეროს წარმომადგენლებთან, რომელთაც უშუალო შეხება აქვთ პაციენტებთან. ვიზიტების ფარგლებში განიხილება 2024 წლის პროგრამული სიახლეები, პაციენტთა მკურნალობის პროცესში ახალი საჭიროებები, რათა ცვლილებების განხორციელების პროცესში, მაქსიმალურად იქნას გათვალისწინებული პაციენტის საჭიროებებზე მორგებული სერვისები და დაფინანსების მოდელი.
შემოდგომა და ზამთარი ცივ სეზონებთან ერთად ხსნის სასუნთქი გზების ინფექციების სეზონს, რაც ბავშვებში ხშირად ხდება ბაღისა და სკოლის გაცდენის მიზეზი. დახურულ სივრცეებში გატარებული დრო ვირუსების გავრცელებას აიოლებს.
შედეგად, წელიწადის ამ პერიოდში ხშირია ცხელება, ხველა, ყელის ტკივილი და სუნთქვის გაძნელება, რაც მშობლებისგან მოითხოვს ყურადღებას, სწორი რეაგირების უნარს და სწორი მკურნალობის მეთოდების შერჩევას.
რატომ ხდება ინფიცირება ასე ხშირად?
სასუნთქი გზების მწვავე ინფექციების გამომწვევთა უმეტესობა ვირუსებია – მათი რაოდენობა 300-ზე მეტია. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი განსხვავებული სახელებით მოიხსენიებიან, სიმპტომები ხშირად ერთმანეთის მსგავსი აქვთ.
მთავარი პრობლემა ის არის, რომ თუ ინფექცია ზედა სასუნთქი გზებიდან ქვედა ნაწილში გავრცელდება, შესაძლოა საქმე გვქონდეს ბრონქიტთან ან ფილტვების ანთებასთან.
ზედა და ქვედა სასუნთქი გზების განსხვავება
სასუნთქი სისტემა ორ ნაწილად იყოფა:
ზედა სასუნთქი გზები – ცხვირი, ხახა, ხორხი
ქვედა სასუნთქი გზები – ტრაქეა, ბრონქები, ფილტვები
ხორხის ქვემოთ არსებული ინფექციები უფრო მძიმეა და საჭიროებს დამატებით მეთვალყურეობას.
როგორ ვლინდება ინფექცია?
ბავშვებში ინფექციების ნიშნები შეიძლება იყოს:
სხეულის ტემპერატურის მომატება
წუწუნი, მოთენთილობა
სითხეების ან საკვების მიღებაზე უარი
ცხვირის გაჭედვა ან გამონადენი
მშრალი ან სველი ხველა
ყელის ტკივილი, ყლაპვის გაძნელება
ზოგჯერ ცხელება არ აღინიშნება, მაგრამ სხვა სიმპტომები აქტიურად გვხვდება.
როგორ განვასხვავოთ ვირუსები სიმპტომების მიხედვით?
პარაგრიპი: მყეფავი ხველა, ხმის ცვლილება
რესპირაციულ-სინციტიური ვირუსი (RSV): ბრონქოსპაზმი და სუნთქვის გაძნელება
გრიპი: მაღალი სიცხე, კუნთების და თვალბუდეების ტკივილი, მოგვიანებით ხველა
როგორ მოვახდინოთ სწორად მკურნალობა?
🏠 ბავშვი უნდა დარჩეს სახლში
ბაღში ან სკოლაში დაბრუნება მხოლოდ გამოჯანმრთელების შემდეგ შეიძლება
ეს იცავს მას გართულებებისგან და აჩერებს ინფექციის გავრცელებას
🧴 ჰიდრატაცია არის პირველი ნაბიჯი
ხშირად მისცეთ თბილი სითხეები – წყალი, ჩაი, სუპი, კომპოტი
ძუძუთი კვების შემთხვევაში – უფრო ხშირი კვება
თბილი სითხეები ამსუბუქებს ხველას და ახშირებს ლორწოს გამოდევნას
🌡 სიცხის კონტროლი
38.5°C და მაღლა ტემპერატურისას გამოიყენეთ პარაცეტამოლი
ალტერნატივად – იბუპროფენი
პარაცეტამოლს შორის შუალედი: 4 საათი
იბუპროფენის შემთხვევაში: 6 საათი
🧊 სხეულის გაგრილება მხოლოდ მაშინ, როცა ბავშვი ზუსტად ცხელია, არა როდესაც მას სცივა. მეთოდები:
თხელი სამოსი
სხეულის დაზელა ოთახის ტემპერატურის წყლით
გრილად ჩაცმა სიცხის შემდეგ
❌ ხველის წამლები ექიმის გარეშე – აკრძალულია
თვითმკურნალობამ შეიძლება მდგომარეობა დაამძიმოს
ბრონქოსპაზმის დროს ნახველის წამალი რისკიანია
კრუპის სინდრომის დროს წამლები პრაქტიკულად არ მოქმედებს
👩⚕️ აუცილებელია პირადი კონსულტაცია ექიმთან – არავითარი დისტანციური დანიშნულება ხველის წამალზე!
💊 ანტიბიოტიკები: როდის არის მათი საჭიროება?
მხოლოდ მაშინ, როცა ინფექცია ბაქტერიულია
ვირუსული ინფექციების დროს ანტიბიოტიკი არ მოქმედებს, მაგრამ ნეგატიური ეფექტები აქვს:
აზიანებს ნაწლავის მიკროფლორას
ასუსტებს იმუნურ სისტემას
ზრდის რეზისტენტული ბაქტერიების წარმოქმნის რისკს
📌 მხოლოდ ექიმმა უნდა გადაწყვიტოს ანტიბიოტიკის დანიშვნა, და ის მხოლოდ საჭიროების შემთხვევაში უნდა მოხდეს.
დასკვნა: როგორ დავიცვათ ბავშვები?
არ შეგეშინდეთ ცხელების ან ხველის – ეს ბუნებრივი იმუნური პასუხია
მიყევით ექიმის რჩევებს და ნუ გამოიყენებთ წამლებს თვითნებურად
მნიშვნელოვანია ჰიგიენა, ვიტამინებით მდიდარი საკვები და სუფთა ჰაერი
დაისვენოს ბავშვმა, იკვებოს სწორად და მიიღოს საკმარისი სითხე – ეს ყველაზე ეფექტური “წამალია”
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
წლის ცივი სეზონის დროს ბავშვების თავშეყრა დახურულ სივრცეებში ხდება, სადღაც ჩასაფრებული ვირუსებიც აქტიურდებიან, ჰაერ-წვეთოვანი და კონტაქტური გზით ადვილად ვრცელდებიან და ხველისა და ცხვირცემინების სეზონიც იხსნება.
სასუნთქი გზების მწვავე ინფექციებს უხშირესად ვირუსები იწვევენ. მათი რიცხვი 300-მდეა და წლის მანძილზე სხვადასხვა გამომწვევით დასნებოვნების შანსი საკმაოდ მაღალია.
300 ვირუსს 300 სხვადასხვა სახელი კი აქვს, მაგრამ მათ მიერ გამოწვეული დაავადებები ძალიან ჰგავს ერთმანეთს და გართულებებიც მსგავსი აქვთ – ზედა სასუნთქი გზებიდან ინფექციამ ხორხს ქვევით თუ ჩაინაცვლა, ბრონქიტისა და ფილტვის ანთებამდე აღარაა შორი.
როგორ ვლინდება სასუნთქი გზების მწვავე ინფექციები?
პატარებში ის უხშირესად ცხელებით იწყება, თუმცა შესაძლოა, ტემპერატურის მომატების გარეშეც ჩაიაროს. უმადობა, ჭირვეულობა, ყლაპვის გაძნელება ყელის ტკივილის გამო, ცხვირიდან გამონადენი, ცხვირით სუნთქვის გაძნელება, ხველა – აი, სასუნთქი გზების მწვავე ინფექციების მთავარი ნიშნები.
როგორ ვუმკურნალოთ
პირველ რიგში, პატარა შინ უნდა დატოვოთ. მისი საბავშო ბღსა და სკოლაში გაშვება არ შეიძლება, ამით მასაც დაიცავთ გართულებისაგან და მის პატარა მეგობრებსაც – დასნებოვნებისაგან.
გახსოვდეთ, მკურნალობის მთავარი პრინციპი თბილი სითხეების მიწოდებაა. შესთავაზეთ ყველაფერი, რაც მას მოსწონს – რძე, ჩაი, თბილი კომპოტი, სუფი. თუ პატარა ძუძუზე გყავთ, ძუძუ უფრო ხშირად უნდა მისცეთ.
გაზომეთ ტემპერატურა
თუ ის 38,5 გრადუსი და მეტია, იზრუნეთ სიცხის დაწევაზე. ამისათვის პირველ რიგში პარაცეტამოლი აირჩიეთ. სწორედ ამ პრეპარატს მიიჩნევენ ექიმები ყველაზე უსაფრთხო მედიკამენტად ცხელების მართვისათვის. არჩევის მეორე რიგის პრეპარატი იბუპროფენი გახლავთ.
გახსოვდეთ, რომ პარაცეტამოლის ორ დოზას შორის მინიმალური შუალედი 4 საათია, იბუპროფენის დოზებს შორის კი 6 სთ.
არ დაივიწყოთ სხეულის გაგრილების ფიზიკური მეთოდები – გახადეთ ბავშვს სამოსი, დაზილეთ ოთახის ტემპერატურის წყლით, შეამშრალეთ და გრილად ჩააცვით. მთავარი, რაც უნდა გახსოვდეთ – სხეულის გაგრილება იმ შემთხვევაში უნდა მოხდეს, როცა პატარას მაღალი ცხელება აქვს, მაშინ კი, როცა მას ამცივნებს, სიცხე უწევს, დაზელვა არ შეიძლება. ამ დროს პირიქით, აუცილებლად ჩაათბუნეთ.
უნდა მივცეთ თუ არა ექიმის დანიშნულების გარეშე ხველის წამლები?
არა! ეს უსაფრთხო არ არის. არც ისაა სწორი, ექიმს დისტანციურად სთხოვოთ ხველის წამლის დანიშვნა. ხველას მიზეზი და მკურნალობის სხვადასხვა მეთოდი აქვს. მაგალითად, იმ შემთხვევაში, თუ პატარას ბრონქოსპაზმი აქვს, ნახველის გამათხევადებელი წამლის დანიშვნამ შესაძლებელია მისი მდგომარეობა კიდევ უფრო დაამძიმოს. კრუპის სინდრომისათვის დამახასიათებელი ხველის დროს კი წამლის დალევა უშედეგო იქნება, რადგან ის ხორხის შეშუპებაზე არ იმოქმედებს.
ინიშნება თუ არა სასუნთქი გზების მწვავე ინფექციების დროს ანტიბიოტიკები?
დიახ, თუ საქმე ფილტვის ანთებასთან გვაქვს.
ზედა სასუნთქი გზების ვირუსული ინფექციების დროს ანტიბიოტიკებით მკურნალობა აბსოლუტურად უშედეგოა – ისინი ვირუსებს ვერა, მაგრამ ნაწლავის ნორმალურ მიკროფლორას ანადგურებენ, აქვეითებენ იმუნიტეტს, რასაც ხშირი ავადობა, კუჭ-ნაწლავის მხრივ პრობლემები მოჰყვება.
მრავალი კვლევა ადასტურებს – ანტიბიოტიკის გამოყენება გართულებებს თავიდან ვერ აგვაცილებს, ამიტომ მათი დანიშვნა მაშინ უნდა მოხდეს, როცა ვირუსით გამოწყვეული დაავადება ბაქტერიული ინფექციით გართულდება.
