ხუთშაბათი, მაისი 14, 2026

რა გამოწვევებია ჯანდაცვის სექტორში?

სახელმძღვანელო განკუთვნილია პროფესიული და საბაკალავრო პროგრამის ექთნებისათვის.
რა გამოწვევებია ჯანდაცვის სექტორში?
საუბრობს სამედიცინო ასოციაციების გაერთიანების აღმასრულებელი მდივანი არჩილ მორჩილაძე:

საქართველოში რომელია ყველაზე გავრცელებული სიმსივნეები – რა გამოკვლევები უნდა ჩავიტაროთ პრევენციის მიზნით?

ონკოპაციენტები - მედიკამენტები
მოწევა, ალკოჰოლის ჭარბი მიღება, არაჯანსაღი ცხოვრების წესი ეს ყველაფერი არის რისკ ფაქტორი და ყველაზე გავრცელებული სიმსივნე არის ფილტვის კიბო…
რა გამოკვლევები უნდა ჩავიტაროთ პრევენციის მიზნით?
გადაცემა „იმუნიტეტში“ საუბრობს ონკოქირურგი, მედიცინის დოქტორი, აკადემიკოსი, “ამერიკული ჰოსპიტალი თბილისის” ონკოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი, ილია გოცაძე:

„მოწევა, ალკოჰოლის ჭარბი მიღება, ცხოვრების არაჯანსაღი წესი რისკ-ფაქტორია. ყველაზე ხშირი სიმსივნე ფილტვის კიბოა. ვინც 10 წელზე მეტია, ეწევა, პოტენციურად ონკოლოგიური პაციენტია. მას აუცილებლად დაემართება სიმსივნე. სასურველია, მწეველმა წელიწადში 2-ჯერ კომპიუტერული ტომოგრაფია, დაბალი დოზირების რადიოლოგიური კვლევა ჩაიტაროს. პატარა კერა თუ მაინც აღმოჩნდა, შეიძლება ანთებითი იყოს და არ იყოს სიმსივნე, პაციენტს ეცოდინება, რომ ამ კერას ყურადღება სჭირდება“, – განაცხადა ილია გოცაძემ.

მისი თქმით, ძალიან ხშირი პრობლემა, ღვიძლის პირველადი სიმსივნეა.

„სამწუხაროდ, ჩვენთვის ეს აქტუალურია. ძალიან ბევრი პაციენტი გვყავს, ვისაც B და C ჰეპატიტი აქვს. ნამკურნალევი პაციენტი მაინც რისკ ჯგუფშია. შესაბამისად, ყველა პაციენტი, ვისაც ქრონიკული, ან კიდევ ნამკურნალევი აქვს, ჯობს წელიწადში რამდენჯერმე ღვიძლის ექოსკოპია გაიკეთოს“, – აღნიშნა ილია გოცაძემ.

„ქალბატონებში ნომერ პირველი ძუძუს კიბოა. 45 წლის მერე წელიწადში 2-ჯერ მამოლოგთან ვიზიტი აუცილებელია. საქართველოში სკრინინგ პროგრამაც არსებობს. სიმსივნის დამახასიათებელია, მისი აგრესიული თვისებები დროთა განმავლობაში იზრდება. ნაადრევ სტადიაზე თუ ამოიკვეთა, დიდი შანსია, რომ პაციენტმა ეს დაავადება დაამარცხოს. რაც უფრო დიდხანს არსებობს ადამიანის ორგანიზმში ნებისმიერი ლოკაციის სიმსივნე, მით უფრო საშიშია. მით უფრო იზრდება იმის ალბათობა, რომ მისი მიკრომეტასტაზები და მათი კონცენტრაცია გაიზარდოს და მთელ ორგანიზმში გავრცელდეს.

კოლორექტული კიბო, ანუ ნაწლავის სიმსივნე – 95% შემთხვევაში ეს სიმსივნე კეთილთვისებიანი პოლიპიდან გადაიზრდება. შესაბამისად, კოლონოსკოპია 40-45 წლის მერე მნიშვნელოვანია.  ოჯახში ვინმე თუ არის ამით დაავადებული, კოლონოსკოპიის გაკეთება აუცილებელია. ამ პოლიპების ამოჭრა, 95%-ით სიმსივნის პრევენციაა.

რაც შეეხება კუჭის კიბოს – თუ პაციენტს აქვს ქრონიკული წყლული, გასტრიტი, ან დიდი ხნის განმავლობაში აქვს ქრონიკული გასტრიტის სხვადასხვა გამოვლინება, მაგალითად, გულძმარვა, ტკივილები, აქვს რეაგირება, მაგალითად, ჩვენს კლასიკურ ქართულ სამზარეულოზე, გასტროსკოპია, კონტროლი და მკურნალობა აუცილებელია.

ძალიან ბევრი გინეკოლოგიური დაავადების პრევენცია შეიძლება, განხორციელდეს, თუ ქალბატონები 45 წლის შემდეგ გინეკოლოგებს მიმართავენ. კონტროლი საჭიროა.

ნომერ პირველი მოწოდება, ქრონიკული დაავადებების მიხედვა და მკურნალობაა. სამწუხაროდ, უმეტეს შემთხვევაში, ქრონიკული დაავადება შესაძლოა, სიმსივნედ გაიზარდოს.  პაციენტს თუ ქრონიკული გასტრიტი, ან ქრონიკული კოლიტი აქვს, ან პაციენტი ეწევა და აქვს ქრონიკული ფილტვის ანთება, ან ბრონქიტი,  ყველაფერი ეს რისკ-ფაქტორებია. პაციენტის განათლებაზე, მის მზაობასა და რეალურ აღქმაზე ძალიან ბევრი რამაა დამოკიდებული.

თუ დაავადება ადრეულ ეტაპზე აღმოჩნდა, რეალური შანსია, რომ გაიმარჯვოთ“, – განაცხადა ილია გოცაძემ.

 

#datashvil#drpkhakadze#sheniganatleba#sheniambebi #shenipulsi

125 000-235 000 ლარის ფარგლებში, დაფინანსდება გულის, ღვიძლის და ძვლის ტვინის ტრანსპლანტაცია

აჭარის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო 125 000 – 235 000 ლარის ფარგლებში, აფინანსებს გულის, ღვიძლის და ძვლის ტვინის ტრანსპლანტაციას. გასულ წელს დაიწყო ღვიძლის ტრანსპლანტაციის შემდგომი აუცილებელი კვლევების დაფინანსება, ჩატარებიდან ერთი წლის განმავლობაში. ასევე, სამინისტროს მიერ იფარება თირკმლის ტრანსპლანტაციის წინა მოსამზადებელი კვლევები, დონორისა და რეციპიენტის თავსებადობის განსაზღვრის მიზნით. თავად თირკმლის ტრანსპლანტაციის ხარჯებს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო ფარავს.

აჭარის ჯანდაცვის სამინისტროს პროგრამულ სიახლეებზე, გაზრდილ დაფინანსებაზე და დაგეგმილ ცვლილებებზე, მინისტრმა ნინო ნიჟარაძემ პირველ მოადგილესთან, მარი ზანაქიძესთან ერთად, BAU ბათუმის საერთაშორისო ჰოსპიტალში სამედიცინო პერსონალთან გამართულ შეხვედრაზე ისაუბრა. კლინიკის ადმინისტრაციის განმარტებით დაწესებულებამ უკვე მიიღო შესაბამისი ნებართვა და უახლოეს პერიოდში დაიწყებენ თირკმლის ტრანსპლანტაციის ჩატარებას აჭარაში რეგისტრირებული საქართველოს მოქალაქეებისათვის.

„მოხარული ვართ, რომ რეგიონის სამედიცინო დაწესებულებები აფართოებენ სამედიცინო სერვისებს და მოსახლეობას საშუალება ეძლევათ ადგილზე მიიღონ მათთვის საჭირო სამედიცინო მომსახურება. ბათუმის საერთაშორისო ჰოსპიტალი ასევე აქტიურად არის ჩართული სამინისტროს „გულის ქირურგიის დამატებითი სამედიცინო მომსახურების“ პროგრამის განხორციელებაში. მინდა აღვნიშნო, რომ სახელმწიფო დაფინანსებით და აჭარის ჯანდაცვის სამინისტროს თანადაფინანსებით, აჭარაში რეგისტრირებული მოქალაქეებისათვის სრულად იფარება გეგმიური და ურგენტული კარდიოქირურგიული ოპერაციები. სამინისტრო ასევე აფინანსებს გულის და კორონალური არტერიების გეგმიურ ანგიოგრაფიას“ – განაცხადა, მინისტრმა ნინო ნიჟარაძემ.

სამედიცინო დაწესებულებებში სამინისტროს წარმომადგენელთა შეხვედრების მიზანს წარმოადგენს, ექიმებისთვის სამინისტროს 2024 წლის პროგრამული სიახლეების გაცნობა, სამედიცინო დაწესებულების მიერ სამინისტროს პროგრამებში ჩართულობა, ასევე ახალი შესაძლებლობებისა და საჭიროებების გამოვლენა. 

ონკოლოგიის ეროვნული საბჭოს სხდომა გაიმართა – პროგრამები, რომლის ფარგლებშიც პაციენტებისთვის, მედიკამენტები, სხივური, ჰორმონო და ქიმიოთერაპიები, ასევე, ქირურგიული ოპერაციები ფინანსდება

ჯანდაცვის მინისტრის, მიხეილ სარჯველაძის ხელმძღვანელობით, ონკოლოგიის ეროვნული საბჭოს სხდომა გაიმართა.
ინფორმაციას დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო ავრცელებს.
„შეხვედრაზე, იმ სახელმწიფო პროგრამებზე ისაუბრეს, რომლის ფარგლებშიც პაციენტებისთვის, მედიკამენტები, სხივური, ჰორმონო და ქიმიოთერაპიები, ასევე, ქირურგიული ოპერაციები ფინანსდება. სხდომაზე საუბარი შეეხო მედიკამენტებზე ხელმისაწვდომობის კიდევ უფრო მეტად გაუმჯობესებას.
შეხვედრის მონაწილეებმა, ასევე, განიხილეს, პაციენტებისთვის მნიშვნელოვანი საკითხები, რომელზეც საუბარი შეეხო ონკოლოგიური დაავადებების მქონე პაციენტებთან, სამინისტროში, 12 მარტს გამართული შეხვედრისას წამოჭრილ საკითხებს.
საბჭოს სხდომაზე, იმსჯელეს სამომავლო გეგმებზე და ონკოლოგიური დაავადებების კიდევ უფრო ეფექტურად მართვისთვის აუცილებელ ღონისძიებებზე. მათ შორის, ყურადღება გამახვილდა პირველადი ჯანდაცვის რგოლის გაძლიერებაზე, სკრინინგის პროგრამის გააქტიურებასა და მათ მნიშვნელობაზე.
როგორც შეხვედრაზე აღინიშნა, ასევე, აუცილებელია, ქვეყანაში ერთიანი პროტოკოლების დანერგვა, რომლის ამოცანაც იქნება ონკოლოგიური დაავადებების მკურნალობის ეფექტურობის გაზრდა.
მიხეილ სარჯველაძის განცხადებით, საბჭოს ფორმატში, ნებისმიერი გადაწყვეტილება, მხოლოდ პაციენტთა საუკეთესო ინტერესებიდან გამომდინარე იქნება მიღებული, სპეციალისტების, სექტორის წარმომადგენლებისა და სხვა დაინტერესებული მხარეების მონაწილეობით. აქცენტი გაკეთდა, აგრეთვე, სწრაფი დიაგნოსტიკისა და პრევენციის მნიშვნელობაზე.
ონკოლოგიის ეროვნული საბჭოს მიზანი, ქვეყანაში, ონკოლოგიური დაავადებების პროფილაქტიკისა და მართვის უზრუნველყოფაა. მის შემადგენლობაში შედიან: ჯანდაცვის სამინისტროს, საერთაშორისო და პაციენტთა ორგანიზაციების წარმომადგენლები, ასევე – ონკოლოგები, ჰემატოლოგები და პროფესიული ასოციაციების წევრები. საბჭოს შემადგენლობა, რამდენიმე დღის წინ განახლდა და მიხეილ სარჯველაძის ხელმძღვანელობით, პირველად შეიკრიბა“, – ნათქვამია ინფორმაციაში.

ენდომორფული სხეულის ტიპის ადამიანებისთვის მნიშვნელოვანია პროტეინებით მდიდარი საკვების მიღება (კუნთების მომატებისათვის) და კალორიული საჭმლის შემცირება

ქალების სომატოტიპოლოგია

რა არის თქვენი სომატოტიპი?

1942 წელს ამერიკელმა ფსიქოლოგმა უილიამ შელდონმა გამოაქვეყნა წიგნი „ტემპერამენტის მრავალფერო- 82 ვნება“ (The Varieties of Temperament. A psychology of constitutional differences), რომელშიც სურდა დაემტკიცებინა კავშირი ადამიანის აღნაგობასა (პიროვნების სტრუქტურულ-სტატიკურ ასპექტსა) და ტემპერამენტს (პიროვნების დინამიკურ ასპექტს) შორის.

შელდონის აზრით, სულაც არ არის გასაკვირი მათ შორის კავშირის არსებობა, რადგან სტრუქტურა განსაზღვრავს ფუნქციას. სხეულის აგებულების კომპონენტების გამოსაყოფად შელდონმა გამოიყენა ე.წ. ანთროპოსკოპული მეთოდი:

მან 4000 სტუდენტს (გახდილს) გადაუღო სურათები ანფასში, პროფილში და ზურგიდან. შემდეგ, ამ ფოტოების დათვალიერების და გარკვეული კრიტერიუმის საფუძველზე ჩატარებული ანალიზის შედეგად, შეარჩია ერთმანეთისგან აბსოლუტურად განსხვავებული სხეულის აგებულების ვერსიები. ასეთი სულ სამი სომატოტიპი აღმოჩნდა. პირველი ტიპი ხასიათდებოდა მრგვალი ფორმებით – ძალიან დიდი მუცლით, ჭარბი ცხიმით მხრებსა და თეძოებზე, დიდი, მრგვალი თავით, დიდი შინაგანი ორგანოებით, მოდუნებული ხელ-ფეხით, ცუდად განვითარებული კუნთოვანი და ძვლოვანი სისტემებით. ეს ადამიანები, ჩვეულებრივ, ჭარბწონიანები იყვნენ.

მეორე ტიპი გამოირჩეოდა განიერი მხარბეჭით, დაკუნთული ხელ-ფეხით, კანქვეშა ცხიმის მინიმალური რაოდენობით. მათზე ამბობდნენ, „გარეგნობა დამთრგუნველად ძლიერი აქვთო“.

მესამე ტიპისთვის დამახასიათებელი იყო სიგამხდრე, ვიწრო მხარ-ბეჭი და გულმკერდი, მაღალი შუბლი, წვრილი და გრძელი ხელ-ფეხი, სუსტად განვითარებული კუნთები, კარგად განვითარებული ნერვული სისტემა.

მათზე ამბობდნენ, „სუსტი, თხელი აღნაგობა და ბრტყელი მკერდი აქვთო“. შელდონმა პირველ ტიპს ენდომორფული უწოდა, მეორეს – მეზომორფული და მესამეს – ექტომორფული. ეს სახელები უკავშირდება ჩანასახის ფურცლებს. ბიოლოგიაში, იმ დროს გავრცელებული შეხედულების თანახმად, ენდოდერმიდან (ჩანასახის შიდა ფურცლიდან) ვითარდება შინაგანი ორგანოები; მეზოდერმიდან (ჩანასახის შუა ფურცლიდან) – ძვლები, კუნთები გული, სისხლძარღვები; ხოლო ექტოდერმიდან (ჩანასახის გარე ფურცლიდან) – თმა, ფრჩხილები, რეცეპტორები და ნერვული სისტემა.

თითოეულ სომატოტიპს შელდონმა რიცხვითი ინდექსი მიაკუთვნა. ამისათვის მან შვიდქულიანი შეფასების სკალა გამოიყენა, რომელშიც 1 შეესაბამებოდა ამ ტიპის მახასიათებლების ყველაზე მცირე მოცემულობას, ხოლო 7 – ყველაზე დიდს. ამრიგად, შელდონის მიხედვით, შეგვიძლია ყოველი კონკრეტული ინდივიდიდის სხეულის აგებულება სამი ციფრით შევაფასოთ, ანუ მათი სომატოტიპი დავადგინოთ. მაგალითად, ინდივიდი, რომლის სომატოტიპიც არის 4-6-1, ხასიათდება საშუალო ხარისხის ენდომორფული და მაღალი ხარისხის მეზომორფული აგებულებით და საერთოდ არ გააჩნია ექტომორფის თვისებები. ექტომორფს აქვს მაღალი და გამხდარი სხეული, ვიწრო მხრები და კუნთოვანი მასის დაბალი პროცენტული მაჩვენებე- 83 ლი. ზოგადად, ექტომორფული სხეულის ტიპის ადამიანებს აქვთ სწრაფი მეტაბოლიზმი და ადვილად იკლებენ წონაში.

თუმცა, მათ უფრო უჭირთ კუნთოვანი მასის მომატება. ამიტომ ექტომორფებს ურჩევენ კალორიების გაზრდას, ცილებისა და ჯანსაღი ცხიმების შემცველი საკვების მიღებას. ბოსტნეული, ხილი და მთლიანი მარცვლეული შეუწყობს წონის მატებას და კუნთების შენებას. სხეულის ტიპის მახასიათებლები ექტომორფული სხეულის ტიპის მქონე ადამიანებს აქვთ ასეთი ფიზიკური მახასიათებლები: y უფრო გამხდარი სხეული; y საშუალოზე ოდნავ მეტი სიმაღლე; y სხეულის ცხიმის ნაკლები პროცენტული მაჩვენებელი; y ქალებს, როგორც წესი, აქვთ ვიწრო თეძოები და პატარა მკერდი. ენდომორფი არის სხეულის ტიპი, რომელიც ხასიათდება უფრო დაბალი სიმაღლით და სხეულის ცხიმის მაღალი შემადგენლობით. როგორც წესი, ენდომორფებს ადვილად შეუძლიათ კუნთების მასის მომატება, მაგრამ ასევე აქვთ ნელი მეტაბოლიზმი, ცხიმის დაგროვების მაღალი ტენდენცია და უფრო რთულად იკლებენ წონაში.

ამიტომ ენდომორფული სხეულის ტიპის ადამიანებისთვის მნიშვნელოვანია პროტეინებით მდიდარი საკვების მიღება (კუნთების მომატებისათვის) და კალორიული საჭმლის შემცირება. ენდომორფული სხეულის ტიპის მახასიათებლებია: y უფრო დაბალი სიმაღლე; y ცხიმის უფრო მაღალი პროცენტი. ქალებს უფრო მსხლის ფორმის სხეული აქვთ. მეზომორფულ ტიპს ახასიათებს უფრო გამხდარი სხეული, მეტი კუნთოვანი მასით და სხეულის ცხიმის ნაკლები პროცენტით.

მეზომორფებს აქვთ სწრაფი მეტაბოლიზმი და ადვილად შეუძლიათ კუნთების მასის მომატება და შენარჩუნება, მიუხედავად იმისა, რომ არ სჭირდებათ შემზღუდველი დიეტა წონის დასაკლებად ან კუნთების მოსამატებლად. ამიტომ მნიშვნელოვანია ჯანსაღი ცხიმებით, ხილითა და ბოსტნეულით, მთლიანი მარცვლეულითა და ცილებით მდიდარი დაბალანსებული დიეტის შენარჩუნება. მეზომორფული სხეულის ტიპის ერთ-ერთი ფიზიკური მახასიათებელია უფრო მეტად კუნთოვანი სხეული (ნახ. 2). ნახ. 2. ქალის სხეულის აგებულების სტომატოტიპები 84 ქალები, როგორც წესი, გამოირჩევიან უფრო სპორტული აღნაგობითა და პატარა წელით.

გარდა ამისა, მეზომორფული სხეულის ტიპის მქონე ადამიანებს, ჩვეულებრივ, უადვილდებათ კუნთოვანი მასის მომატება და შენარჩუნება. მათ აქვთ უფრო სწრაფი მეტაბოლიზმი და სხეულის ცხიმის დაგროვების დაბალი ტენდენცია, შეუძლიათ წონაში ადვილად დაიკლონ.

ქალების აგებულების ტიპები არსებობს ქალის სხეულის აგებულების 5 ტიპი:

1. მსხლის ფორმის;

2. ვაშლის ფორმის;

3. მართკუთხედის ფორმის;

4. ამოტრიალებული სამკუთხედის ფორმის;

5. ქვიშის საათის ფორმის.

მსხლის ფორმის აგებულების ქალებს აქვთ ვიწრო მხრები, პატარა მკერდი, ბრტყელი მუცელი, თხელი ხელები. მათ სხეულის ქვედა ნაწილში უგროვდებათ კანქვეშა ცხიმი, აქვთ მოკლე ფეხები და არიან ზურგში მოხრილები. მსხლის ფორმის აგებულების მქონე ქალებმა ძალისმიერი ვარჯიშებით უნდა განავითარონ სხეულის ზედა ნაწილი – ზურგი და მხრის კუნთები. ყურადღება უნდა გაამახვილონ ხერხემლის გამშლელ და ზურგის კუნთებზე. სხეულის ქვედა ნაწილში ცხიმოვანი ფენის შესამცირებლად აერობული ვარჯიშები დაგეხმარებათ. აქცენტი გადაიტანეთ ფეხებზე, ასევე, კარგია მცირე წონით ვარჯიში 20- 25-ჯერ გამეორებით.

ვაშლის ფორმის აგებულების ქალებს აქვთ საშუალო სიმაღლე, ვიწრო მხრები, დიდი მკერდი, ვიწრო ბარძაყები და ბრტყელი დუნდულა კუნთები, თხელი ხელ-ფეხი, დაბალი კისერი, გვერდებისა და მკერდის გარშემოწერილობა კი – თითქმის თანაბარი.

მათ არ აქვთ გამოკვეთილი წელი. მუცელსა და წელზე გროვდება კანქვეშა და ვისცერული ცხიმი. მათთვის მიზანშეწონილია მაღალი ინტენსივობის ინტერვალური ვარჯიში, აუცილებელია რეგულარული კარდიო დატვირთვა. ძალისმიერი ვარჯიშები მიმართული უნდა იყოს ქვედა კიდურებზე, რომ გახდეს სხეულის ზედა ნაწილის პროპორციული. კარგია ჩაჯდომები, ფეხების ჭიმი პლატფორმაზე, კვადრიცეფსისა და ბარძაყის ბიცეფსის ვარჯიშები, ღერძის კლასიკური ამოწევა, ნაბიჯები (ნახ. 3).

ქალების უმრავლესობას აქვს მართკუთხედის ფორმის აგებულება, რომელსაც ახასიათებს ათლეტური აღნაგობა (მკერდის, წელისა და ბარძაყების თითქმის თანაბარი გარშემოწერილობა, ბრტყელი დუნდულა კუნთები).

ამ ტიპის ქალებს აქვთ მაღალი მეტაბოლიზმი და ნახ. 3. ქალის აგებულების ტიპები ძნელად იმატებენ წონაში. მათი მთავარი უპირატესობაა გრძელი ფეხები. ყურადღება უნდა მიაქციონ ძალისმიერ ვარჯიშსა და კვებას. ვარჯიში უნდა იყოს ინტენსიური და ხანმოკლე. მათ თანაბრად უნდა განავითარონ მხრები, ზურგი და ფეხები. უმჯობესია საბაზისო ვარჯიშები: ჩაჯდომები, ჭიმები და ყველა სახის ამოწევები.

მათ სავარჯიშო პროგრამაში აუცილებლად უნდა იყოს ჩართული მოკლე ხანგრძლივობის კარდიო ვარჯიშები. ამოტრიალებული სამკუთხედის ფორმის აგებულება: ბარძაყებზე უფრო ფართო მხრები, საშუალო ან დიდი ზომის მკერდი, კარგი ფორმის ფეხები, პატარა ზომის დუნდულა კუნთები, ვიწრო ბარძაყები და ბრტყელი საჯდომი. წელი არ არის გამოკვეთილი და ცხიმი გროვდება მუცლის არესა და სხეულის ზედა ნაწილში. უმჯობესია, ამ ტიპის აგებულების ქალებმა განავითარონ სხეულის ქვედა ნაწილი, რომ ის გაუთანაბრონ ზედა ნაწილს.

ქვიშის საათის ფორმის აგებულების ქალი არის მიმზიდველი და ლამაზი. ის საუკეთესოა ფიტნესისათვის. ამ ტიპის აგებულების ქალს აქვს პროპორციული ზედა და ქვედა ნაწილები (მკერდის და ბარძაყების გარშემოწერილობა თანაბარია), წვრილი წელი და მრგვალი ფორმის დუნდულა კუნთები, გრძელი და ლამაზი ფორმის ფეხები. ფორმების შესანარჩუნებლად საჭიროა კარდიო და ძალისმიერი ვარჯიშები. მათთვის ადვილია ცხიმის მოცილება. ვარჯიშის ძირითადი ამოცანა უნდა იყოს კუნთების სიმკვრივის მომატება. 85 ძნელად იმატებენ წონაში.

მათი მთავარი უპირატესობაა გრძელი ფეხები. ყურადღება უნდა მიაქციონ ძალისმიერ ვარჯიშსა და კვებას. ვარჯიში უნდა იყოს ინტენსიური და ხანმოკლე. მათ თანაბრად უნდა განავითარონ მხრები, ზურგი და ფეხები. უმჯობესია საბაზისო ვარჯიშები: ჩაჯდომები, ჭიმები და ყველა სახის ამოწევები. მათ სავარჯიშო პროგრამაში აუცილებლად უნდა იყოს ჩართული მოკლე ხანგრძლივობის კარდიო ვარჯიშები. ამოტრიალებული სამკუთხედის ფორმის აგებულება: ბარძაყებზე უფრო ფართო მხრები, საშუალო ან დიდი ზომის მკერდი, კარგი ფორმის ფეხები, პატარა ზომის დუნდულა კუნთები, ვიწრო ბარძაყები და ბრტყელი საჯდომი. წელი არ არის გამოკვეთილი და ცხიმი გროვდება მუცლის არესა და სხეულის ზედა ნაწილში.

უმჯობესია, ამ ტიპის აგებულების ქალებმა განავითარონ სხეულის ქვედა ნაწილი, რომ ის გაუთანაბრონ ზედა ნაწილს. ქვიშის საათის ფორმის აგებულების ქალი არის მიმზიდველი და ლამაზი. ის საუკეთესოა ფიტნესისათვის. ამ ტიპის აგებულების ქალს აქვს პროპორციული ზედა და ქვედა ნაწილები (მკერდის და ბარძაყების გარშემოწერილობა თანაბარია), წვრილი წელი და მრგვალი ფორმის დუნდულა კუნთები, გრძელი და ლამაზი ფორმის ფეხები. ფორმების შესანარჩუნებლად საჭიროა კარდიო და ძალისმიერი ვარჯიშები. მათთვის ადვილია ცხიმის მოცილება. ვარჯიშის ძირითადი ამოცანა უნდა იყოს კუნთების სიმკვრივის მომატება.

აკრედიტაცია კანადას ამჟამად გადის 24 სამედიცინო დაწესებულება საქართველოში

საქართველოში, კლინიკებმა საერთაშორისო აკრედიტაციის გავლისთვის მზადება დაიწყეს.

საერთაშორისო აკრედიტაციის ორგანიზაციას „აკრედიტაცია კანადას“ საქართველოში  საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტი, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კონსულტანტი, ექიმი, აკრედიტაცია კანადას წარმომადგენელი საქართველოში გიორგი ფხაკაძე წარმოადგენს.

საერთაშორისო აკრედიტაციის ორგანიზაციას „აკრედიტაცია კანადას“ საქართველოში  საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტი, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კონსულტანტი, ექიმი, აკრედიტაცია კანადას წარმომადგენელი საქართველოში გიორგი ფხაკაძე ამბობს, რომ აკრედიტაცია კანადას ამჟამად გადის 24 სამედიცინო დაწესებულება, საქართველოში.

„აკრედიტაცია კანადას ამჟამად გადის 24 სამედიცინო დაწესებულება საქართველოში.
აკრედიტაცია კანადა არის მსოფლიოში ყველაზე მსხვილი და პრესტიჟული საერთაშორისო საავადმყოფოების აკრედიტაციის ორგანო.
12,000 ყველაზე მოწინავე სამედიცინო დაწესებულება მსოფლიოში, ყოველ 3 წელში ერთხელ გადის აკრედიტაციას/რეაკრედიტაციას აკრედიტაცია კანადის ფარგლებში, რათა დანერგოს, გააძლიეროს და შეინარჩუნოს ხარისხიანი და პაციენტზე ორიენტირებული ჯანდაცვის სერვისები.
მე მიხარია რომ ჩემს მშობლიურ ქალაქში, ქუთაისში, ინერგება საერთაშორისო სტანდარტები. ქუთაისის წმინდა დავით აღმაშენებლის სახელობის საეკლესიო საავადმყოფო ქსენონი უკვე დგამს კონკრეტულ პირველ ნაბიჯებს ამ საკმოდ რთული გზაზე.
წარმატებებს გისურვებთ“, – განაცხადა გიორგი ფხაკაძემ.
𝟐𝟎𝟐𝟓 წლიდან საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამაში დარჩებიან მხოლოდ ის სამედიცინო დაწესებულებები, რომლებიც საერთაშორისო აკრედიტაციას წარმატებით გაივლიან.
საეკლესიო საავადმყოფო „ქსენონი” საერთაშორისო ორგანიზაცია „კანადასთან ” აქტიური თანამშრომლობით ემზადება აკრედიტაციისთვის.
19 მარტს, „აკრედიტაცია კანადა” -ს ადგილობრივმა მრჩეველებმა ირინე ფხაკაძემ და თამარ თალაკვაძემ ქსენონის, კლინიკური და ადმინისტრაციული წარმომადგენლებისთვის სწავლება გამართეს თემაზე:
„საუკეთესო ორგანიზაციული პრაქტიკები “
„აკრედიტაცია კანადა’’ 60 წელზე მეტია ახორციელებს სამედიცინო დაწესებულებათა აკრედიტაციას მთელი მსოფლიოს მასშტაბით. იგი წარმოდგენილია 1000–ზე მეტი დარგის ექსპერტისგან, 35-ზე მეტ ქვეყანაში და მსოფლიოს მასშტაბით აკრედიტებული აქვს 12000-ზე მეტი სამედიცინო დაწესებულება.
საერთაშორისო აკრედიტაციის მიზანია სამედიცინო სერვისების ხარისხის ზრდა, საერთაშორისოდ აღიარებული და დანერგილი პრაქტიკების გამოყენებით, სერვისის მიწოდების სფეროში ჩართულ პირთა განათლებითა და ორგანიზაციული სტრუქტურების გაძლიერებით.

რობოტული ქირურგიის ერა იწყება ჰოსპიტალში, რომელიც გადის მსოფლიოში ყველაზე პრესტიჟულ, მსხვილ და ძლიერ საერთაშორისო ჰოსპიტალურ Accreditation Canada საერთაშორისო ჯანდაცვის აკრედიტაციას

რობოტული ქირურგიის ერა!

საერთაშორისო აკრედიტაციის ორგანიზაციას „აკრედიტაცია კანადას“ საქართველოში  საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტი, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კონსულტანტი, ექიმი, აკრედიტაცია კანადას წარმომადგენელი საქართველოში გიორგი ფხაკაძე სოციალურ ქსელში წერს:

„რობოტული ქირურგიის ერა, საქართველოში, იწყება MMT ჰოსპიტალში, რომელიც გადის მსოფლიოში ყველაზე პრესტიჟულ, მსხვილ და ძლიერ საერთაშორისო ჰოსპიტალურ Accreditation Canada საერთაშორისო ჯანდაცვის აკრედიტაციას.

რა არის რობოტული ქირურგია?

რატომ ვანდოთ, რობოტს ოპერაცია?

აქვს თუ არა რობორტს, ოპერაციის დამოუკიდებლად წარმართვის საშუალება?

რამდენად უსაფრთხოა რობოტის მიერ ჩატარებული ოპერაცია?
არის თუ არა შანსი, რომ გამოვიდეს მწყობრიდან და არ დაემორჩილოს ქირურგს?
არსებობს შემთხვევები, როდესაც ექიმები უარს ამბობენ რობოტულ ქირურგიაზე და მიმართავენ ოპერაციის ტრადიციულ მეთოდებს?
საუბრობს უროლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი გურამ ქარაზანაშვილი:

#datashvil  #drpkhakadze  #sheniganatleba #sheniambebi #shenipulsi

მიხელ სარჯველაძე აქონდროპლაზიის მქონე ბავშვების მშობლებს შეხვდა

ჯანდაცვის მინისტრი მიხეილ სარჯველაძე, მინისტრის მოადგილე თამარ გაბუნიასთან ერთად, აქონდროპლაზიის მქონე ბავშვების მშობლებს შეხვდა.

მინისტრი მედიკამენტ „ვოსორიტიდით“ აქონდროპლაზიის სამკურნალო პროგრამის მიმდინარეობას გაეცნო. მიხეილ სარჯველაძემ მშობლებისგან მიიღო ინფორმაცია მკურნალობის პროცსეში, ბავშვების ჯანმრთელობის მდგომარეობასთან დაკავშირებით. შეხვედრაზე ასევე ისაუბრეს პროგრამის განხორციელების ცალკეულ ასპექტებზე და მის შემდგომ განვითარებაზე.

მედიკამენტ „ვოსორიტიდით“ აქონდროპლაზიის სამკურნალო პროგრამა 2023 ნოემბერში ამოქმედდა და მასში პირველ ეტაპზე 6 ბენეფიციარი ჩაერთო. უახლოეს დღეებში, პროგრამას კიდევ 5 ბენეფიციარი დაემატება.

#datashvil  #drpkhakadze  #sheniganatleba #sheniambebi #shenipulsi

ქალაზიონი: ჯიბლიბო თუ რამე სხვა – როგორ ვლინდება, როდის მივმართოთ ექიმს…

ჯიბლიბო ყველასთვის ნაცნობი პრობლემაა. არაესთეტიკურთან ერთად ის მტკივნეულიცაა. არსებობს ქუთუთოს კიდევ ერთი დაავადება  – ქალაზიონი. მისი სახელი ცოტას თუ გაუგონია. მოურჩენელი, ქრონიკული ჯიბლიბო კი სინამდვილეში სხვა არაფერია, თუ არა ქალაზიონი.

მოდი, გავიგოთ, რა არის ქალაზიონი, რით განსხვავდება ჯიბლიბოსგან და როგორ უნდა მოვიქცეთ ქუთუთოს ამ დაავადების დროს.

რა არის ქალაზიონი
ქუთუთოში, წამწამების უკან, მეიბომის ჯირკვლები მდებარეობს.  მათში ცხიმოვანი სითხე გამომუშავდება, რომელიც თვალს პოხავს. უმეტესად სწორედ ამ ჯირკვლების ანთების შედეგია ჯიბლიბოც და ქალაზიონიც. ჯიბლიბო შესაძლოა განვითარდეს ბლეფარიტის (ქუთუთოს ანთების) ფონზეც.

ჯიბლიბო მწვავე პროცესია, ქალაზიონი კი ცხიმოვანი ჯირკვლების ქრონიკული ანთება. ამ დროს ქუთუთოზე მცირე ზომის გამობერილობა ჩნდება, რისი მიზეზიც მეიბომის ჯირკვლების დახშობა და სითხის შეგუბებაა.

ჯიბლიბო შესაძლოა ქუთუთოს გარეთაც განვითარდეს (ამ დროს ის მუწუკს მოგვაგონებს) და შიგნითაც. უმეტესად სწორედ შიგნითა ჯიბლიბო გადაიზრდება ქალაზიონში: სიწითლე და შეშუპება გაივლის, მაგრამ ჯირკვალი შეგუბებული სითხისგან ვერ იცლება და მასში მცირე ზომის კვანძი წარმოიქმნება. სწორედ ეს გახლავთ ქალაზიონი. ზოგჯერ კი ამ უკანასკნელს შეცდომით ჯიბლიბოდ ნათლავენ, ვინაიდან  საწყის ეტაპზე მათი ერთმანეთისგან გარჩევა არც ისე ადვილია.

როგორ ვლინდება
თავდაპირველად ქალაზიონი შესაძლოა ვერც კი შეამჩნიოთ, რადგან ტკივილი არ ახასიათებს. პროცესის პროგრესირების კვალდაკვალ ქუთუთო შუპდება, წითლდება, ზოგჯერ რბილდება კიდეც. თუ ქალაზიონი დიდი გაიზარდა, შესაძლოა თვალს მიაწვეს და მხედველობის  დაბინდვა გამოიწვიოს.

დიაგნოზი
დიაგნოზის დასმა ძნელი არ არის – დამახასიათებელი კლინიკური სურათი, ანამნეზი და ქუთუთოების დათვალიერება საკმარისია. იშვიათად ქალაზიონს ჰგავს ქუთუთოს კანის კიბოც. თუ გასინჯვისას ექიმს ავთვისებიან დაავადებაზე გაუჩნდა ეჭვი, ბიოფსიას დანიშნავს.

როდის მივმართოთ ექიმს
უმჯობესია, ნებისმიერ საეჭვო შემთხვევაში ექიმთან მიბრძანდეთ – თვალი იმდენად სათუთია, რომ მასზე ექსპერიმენტების ჩატარება არ ღირს. არც მკურნალობის ხალხური მეთოდების გამოყენებაა მიზანშეწონილი. განსაკუთრებული ყურადღება გმართებთ, თუ ქუთუთოზე წარმონაქმნი, მიუხედავად მკურნალობისა,  იზრდება ან ამ არეზე წამწამები ცვივა.

როგორ მკურნალობენ
ხშირად ქალაზიონი დაახლოებით ერთ თვეში თავისთავად გაივლის. არცთუ იშვიათად თავად იკურნება ჯიბლიბოც. საჭიროების შემთხვევაში კი ექიმი მალამოს ან თვალის წვეთებს გამოგიწერთ.

უსიამოვნო სიმპტომების მოსახსნელად სპეციალისტები გვირჩევენ, დღეში ოთხჯერ მაინც ქუთუთოზე 10-15 წუთით ცხელი საფენი დავიდოთ. გამოიყენეთ ისეთი ტემპერატურის წყალი, რომელშიც კომფორტულია ხელის მოთავსება (ცხელი, მაგრამ არა იმდენად, რომ დაგწვათ). კომპრესი დაარბილებს გამაგრებულ შიგთავსს, რომელიც ჯირკვლის სანათურს ახშობს და სითხის დრენირებას შეუწყობს ხელს.

არ დააწვეთ და არ მოუჭიროთ ქალაზიონს! მისი გამორწყვა არ შეიძლება! ამით არათუ ვერ მოირჩენთ ანთებას, არამედ გაირთულებთ კიდეც საქმეს.

თუ ქალაზიონი იზრდება და დიდხანს არ რჩება, ქირურგიულ მკურნალობას მიმართავენ. შედეგი უმეტესად ძალიან კარგია.  ოპერაცია მარტივია და რამდენიმე წუთს გრძელდება. თანამედროვე მიდგომით, მანიპულაცია ისე ტარდება, რომ კანზე ნაწიბური არ დარჩეს.

თუმცა შესაძლოა, კანი თავად ქალაზიონმა დააზიანოს. არც ის არის გამორიცხული, ქალაზიონის ადგილას წამწამები გაგცვივდეთ. ეს გართულებები შედარებით იშვიათია – უფრო დაავადების რეციდივია მოსალოდნელი. ამიტომ დიდი მნიშვნელობა ენიჭება ჰიგიენას: ხელები ხშირად უნდა იბანოთ, ერიდოთ ხელით თვალების სრესას, დაბინძურებულ წყალსატევში ბანაობას და სხვა – ეს ყველაფერი ქალაზიონისა და ჯიბლიბოს გაჩენის ალბათობას ზრდის.

#datashvil  #drpkhakadze  #sheniganatleba #sheniambebi #shenipulsi

„ბარიატრიული ოპერაცია არ არის პლასტიკური ქირურგია – ვეღარასდროს იქნები ისეთი, როგორიც მანამდე“ – გიორგი ფხაკაძე

საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტმა, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კონსულტანტმა, ექიმმა, აკრედიტაცია კანადას წარმომადგენელმა საქართველოში გიორგი ფხაკაძემ სოციალურ ქსელში წამოჭრა საკითხი ბარიატრიული ქირურგიის შესახებ, რისკებსა და გასათვალისწინებელი ფაქტორების შესახებ ისაუბრა.

„სამწუხაროდ, დაწესებულებები იყენებენ ყველანაირ პიარხრიკებს და ცნობილ თუ არაცნობილ ადამიანებს უკეთებენ ოპერაციებს უფასოდ.

ბარიატრიული ოპერაცია ეს არ არის პლასტიკური ქირურგია. ეს არის ძალიან რთული ოპერაცია, ახლავს ძალიან ბევრი გართულება. ოპერაციის წინ უნდა იყოს ფსიქოლოგის დასკვნა. ფსიქოლოგმა უნდა აუხსნას პაციენტს, რომ ოპერაციის შემდეგ, თუ რომელ საკვებს ვერ მიიღებს და რას ვერ გააკეთებს. მთელი ცხოვრება უნდა მიიღონ ვიტამინები, სხვადასხვა დანამატები და მინერალები. ყოველ 6 თვეში საჭიროა ექიმთან კონსულტაცია“, – ამბობს იორგი ფხაკაძე.

მისი თქმით, 2022 წელს ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ ხდება ძვლების გამოფიტვა. ოპერაციის შემდეგ, შესაძლოა, ქრონიკული დაავადებები გართულდეს. ამას არავინ ამბობს.

როგორც გიორგი ფხაკაძემ აღნიშნა, არ დაასახელებს კლინიკებს, სადაც არაფერი არ გამოსწორდა. საქართველო დიდი გამოწვევის წინაშე დგას. ჯანდაცვის კუთხით კიდევ უფრო მეტი პრობლემა ჩნდება

„კუჭის ოპერაციის შემდეგ, შშმ პირი ხდები… ვეღარასდროს იქნები ისეთი, როგორიც მანამდე” – გიორგი ფხაკაძე ქართველ კოლეგებს და საზოგადოებას მიმართავს და ის ბარიატრიული ქირურგიის რისკებზე და საფრთხეებზე საუბრობს.

საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტი, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კონსულტანტი, ექიმი, აკრედიტაცია კანადას წარმომადგენელი საქართველოში გიორგი ფხაკაძე სწორედ ამ საკითხზე საუბრობს და აღნიშნავს, რომ ბარიატრიული ოპერაცია, ანუ კუჭის ამოჭრის ოპერაცია არის კატასტროფა.

გიორგი ფხაკაძე ამბობს, რომ: „საქართველო დიდი გამოწვევის წინაშე დგას. ჯანდაცვის კუთხით კიდევ უფრო მეტი პრობლემა ჩნდება. ეს ეხება ოპერაციებს.

“ბარიატრიული ოპერაცია, ანუ კუჭის ამოჭრის ოპერაცია არის კატასტროფა.  30 დღის განმავლობაში 100 კაციდან 2 კვდება. ეს არის მეცნიერული სტატისტიკა. ამ ოპერაციას გააჩნია პრობლემები: – ის ვიტამინები, რკინები და მინერალები, რაც კვებით უნდა მიიღოს ორგანიზმმა, კუჭიდან ვერ ხდება მისი ათვისება. ამიტომ უწევთ ნემსების გაკეთება… არავინ ამბობს, რამდენად საშიშია ეს ოპერაციები. ამ ოპერაციიდან 30 დღეში ყოველი 50-ე ადამიანი კვდება…“ – განაცხადა გიორგი ფხაკაძემ.

გიორგი ფხაკაძემ ხაზი გაუსვა ოპერაციის შეუქცევად რისკებს და თქვა, რომ ის არ უნდა ჩატარდეს, თუ ეს არ არის აუცილებელი. პაციენტები, რომლებიც განიხილავენ წონის დაკლების ოპერაციას, უნდა გაითვალისწინონ  ოპერაციის შემდგომი პრობლემები. პაციენტებმა ბარიატრიული ოპერაცია, ანუ კუჭის ამოჭრის ოპერაცია სასურველია გაიკეთონ თავიანთივე ქვეყნებში.

„ბარიატრიული ოპერაცია გაიკეთე საქართველოში! (არა თურქეთში)

სჯობს, საერთოდ არ გაიკეთო, თუ BMI -35-ზე ნაკლები გაქვს“ – ამბობს გიორგი ფხაკაძე.

კუჭის ოპერაციის შემდეგ, ბოლო ერთ თვეში, 3 ქართველი დაიღუპა. სამივემ თურქეთში გაიკეთა ოპერაცია.

ნახეთ ვიდეო

ბარიატრიული (წონის დაკლების) ქირურგია – ღია დისკუსია… ბევრი კითხვა, ბევრი პასუხი და ბევრი არგუმენტი!..

შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
კითხვა 1 / 1
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
Verified by MonsterInsights