ახალი კვლევის ფარგლებში მეცნიერებმა ინსულტით გამოწვეული სიკვდილიანობა და ჯანმრთელობის პრობლემები ექსტრემალურ ტემპერატურებთან დააკავშირეს, რაც 1990 წლიდან მოყოლებული ფიქსირდება.
რა თქმა უნდა, ეს არ ნიშნავს, რომ კლიმატის ცვლილება ინსულტის პირდაპირი მიზეზია, მაგრამ მიანიშნებს, რომ შესაძლოა, მათ შორის გარკვეული ბმა არსებობდეს. მაგალითად, დადგინდა, რომ გასულ წელს ინსულტით სიკვდილის 500 000-ზე მეტი შემთხვევა არაოპტიმალურ ტემპერატურას უკავშირდებოდა. ასე ნაკლებ სიკვდილიანობასთან ასოცირებულ თეორიულ უსაფრთხო ზღვარზე მაღალ ან დაბალ მაჩვენებელს ეწოდება.
საინტერესოა, რომ უკანასკნელი მონაცემების თანახმად, მსგავსი ტენდენცია კაცებში უფრო მეტად გამოვლინდა, ვიდრე ქალებში. ასევე გაირკვა, რომ ამ მხრივ ყველა ასაკობრივი კატეგორია მოწყვლადია.
“ბოლო წლებში ტემპერატურის მკვეთრმა ცვლილებებმა ადამიანთა ჯანმრთელობაზე იქონია გავლენა და საყოველთაო შეშფოთება გამოიწვია. ჩვენმა კვლევამ ცხადყო, რომ ტემპერატურის ასეთმა ცვლილებამ შესაძლოა, მთელი მსოფლიოს მასშტაბით ინსულტის შემთხვევები გაახშიროს, განსაკუთრებით ხანდაზმულ პოპულაციასა და იმ არეალებში, სადაც ჯანდაცვა ყველაზე თანაბრად არ ვრცელდება”, — აცხადებენ ავტორები.
მხოლოდ ამერიკის შეერთებულ შტატებში 2020 წლიდან 2021 წლამდე პერიოდში ინსულტით განპირობებული სიკვდილიანობის მაჩვენებელი 100 000-ში 38.8-დან 100 000-ში 41.1-მდე გაიზარდა. ეს მხოლოდ ექსტრემალურ სიცხეებს სულაც არ უკავშირდება. მაგალითად, 2019 წელს ინსულტის შემთხვევების უმეტესობა დაბალი ტემპერატურით იყო განპირობებული.
საქმე ისაა, რომ სიცივე სისხლძარღვების შემჭიდროებას იწვევს, რაც წნევას ზრდის, ეს კი ინსულტის რიკს-ფაქტორია. ასეთი ცივი აირები პოლარულ რეგიონებშია კონცენტრირებული, მაგრამ კლიმატის ცვლილების გამო სხვა არეალებშიც ვრცელდება. ამ ყველაფრის მიუხედავად, უკანასკნელმა კვლევამ გახშირებული ინსულტის სიცხესთან კავშირი გამოავლინა.
საინტერესოა, რომ მაღალ ტემპერატურასთან ასოცირებული მსგავსი სიკვდილიანობა ცენტრალურ აზიაში ჭარბობდა. იქიდან გამომდინარე, რომ გლობალური დათბობა მწვავდება, სავარაუდოდ, მომავალში ეს ადამიანთა ჯანმრთელობაზეც კიდევ უფრო მეტად აისახება.
მექსიკელი ქალის, იერედ ლიკონას სრულყოფილი სხეულის მიღების ოცნება საბედისწერო აღმოჩნდა. ახლა ის პაციენტია, რომელსაც ექიმებმა საჯდომის კუნთი მოკვეთეს. მიზეზი კი, შემავსებელი ფილერი ორგანიზმში გაქვავება გახდა.
როგორც გაირკვა, ქალს არალეგალური შემავსებელი გაუკეთეს. მოგვიანებით მედიკოსებმა აღმოაჩინეს, რომ ფილერმა გაჟონა და მისი ქსოვილი დაინფიცირდა.
„მე ექიმს ვენდობიდი, მათ კი გაუფრთხილებლად პოლიმერები გამიკეთეს. საშინელი რეაქცია გამოიწვია. ოპერაციას აღარასდროს გავიკეთებ… საშინელი ტკივილი დამეწყო. სარკეში ვუყურებდი ჩემს თავს და ვერ გამეგო რა ხდებოდა, ნამდვილი კოშმარი იყო. როგორც ამიხსნეს, ამ მდგომარეობას ASIA სინდრომი ჰქვია, ეს ანთებითი პროცესია, რომელსაც ორგანიზმში შემავსებლის შეყვანა იწვევს“,- განაცხადა იერიდმა.
მშრალი თვალის სინდრომი
XXI საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ოფთალმოლოგიური პრობლემა.
კონსილიუმ მედულა
ნახეთ, როგორ მუშაობს იმუნოთერაპია ე.წ. “ჩექ-ფოინთ” ინჰიბიტორების მაგალითზე.
უყურეთ ჩვენს უახლეს ვიდეოს და გაიგეთ მეტი, კიბოს მკურნალობის ამ ინოვაციური მეთოდის შესახებ.
“ცხოვრების ჯანსაღი წესი არ არის მხოლოდ სირბილი და ჯანსაღი კვება, ეს არის, რა თქმა უნდა, ცურვა.
ცურვის დროს ადამიანის მთელი სხეული, ყველა კუნთი ვარჯიშობს. ცურვა ყველაზე მარტივი, სწრაფი და საუკეთესო საშუალებაა იმისთვის, რომ ივარჯიშოთ…”
ბიოლოგიური გულისა და სილიკონის რობოტული ტუმბოს კომბინაციით, მკვლევარებმა შექმნეს ბიორობოზური გული, რომელიც მუშაობს როგორც ნამდვილი, ფოკუსირებულია გულის მარცხენა მხარეს არსებულ სარქველზე. გულის სარქვლის სიმულატორი, რომელიც წარმოდგენილია 10 იანვარს ჟურნალში Device, შეუძლია მიბაძოს ჯანმრთელი ან დაავადებული გულის სტრუქტურას, ფუნქციას და მოძრაობას, რაც საშუალებას აძლევს ქირურგებსა და მკვლევარებს აჩვენონ სხვადასხვა ინტერვენცია რეალურ დროში მონაცემების შეგროვებისას.
ნამდვილი გულის ქსოვილისა და რბილი რობოტული ტექნოლოგიის შერწყმით, მეცნიერებმა ბიორობოტული გული შექმნეს, რომელიც ცოცხალი ორგანოს მსგავსად მუშაობს. მსგავსი მოდელის შექმნა აქამდე შეუძლებელი იყო და მეცნიერების თქმით, ამას ბევრი რამის შეცვლა შეუძლია.
ბიორობოტული გულის ადამიანზე გამოყენებამდე ჯერ კიდევ კვლევებია საჭირო. ტექნოლოგიას სიმულატორებსა და ცხოველების მოდელებზე გამოცდიან.
ამჟამინდელი სიმულატორების ვარგისიანობის ვადა მცირეა, შესაბამისად, მათი გამოცდა მხოლოდ რამდენიმე საათის გამავლობაშია შესაძლებელი. ცხოველებზე ცდები ძვირი, შრომატევადი და მორალური კუთხით საკამათოა.
სწორედ აქედან გაჩნდა იდეა ცხოველების გამოყენების აუცილებლობის შემცირების. და აი დღეს, ჩვენ სულ უფრო მეტი ორგანო გვაქვს, რომელსაც ლაბორატორიაში ზრდიან, ასევე გახშირდა კომპიუტერული მოდელები.
“ახალ სიმულატორს დიდი სარგებლის მოტანა შეუძლია მათთვის, ვინც გულის სარქვლის სხვადასხვა მდგომარეობასა და ინტერვენციებს სწავლობს. ეს შეიძლება იყოს ქირურგიული ტრენინგის პლატფორმა კლინიკოსებისთვის, სამედიცინო სტუდენტებისთვისა და სტაჟიორებისთვის”, — თქვა კვლევის უფროსმა ავტორმა და ბიოსამედიცინო ინჟინერმა ელენ როშმა.
გუნდი ფოკუსირებული იყო დაავადებაზე, რომელსაც მიტრალური რეგურგიტაცია ეწოდება. ეს გავლენას ახდენს დაახლოებით 24,2 მილიონ ადამიანზე. ამ დარღვევის დროს, მიტრალური სარქველი მარცხენა წინაგულსა და გულის პარკუჭს შორის არ იხურება სწორად, რაც ნიშნავს, რომ სისხლი შეიძლება არასწორი გზით მიედინება.
პაციენტებისთვის ამან შეიძლება გამოიწვიოს მრავალი სიმპტომი, ქოშინით დაწყებული კიდურების შეშუპებით გაგრძელებული და გულის უკმარისობაც კი. პრობლემის გამოსასწორებლად ქირურიგიული ჩარევა შესაძლებელია, მაგრამ სარქვლის უაღრესად რთული სტრუქტურის გამო ოპერაცია რთულია.
ჯანმრთელი და დაავადებული მიტრალური სარქვლის შესწავლის ახალი ხერხის შესაქმნელად, მკვლევრებმა ღორის გული გამოიყენეს. გულიდან სქელი კუნთი ამოიღეს, რომელიც აკრავს მარცხენა პარკუჭს და ჩაანაცვლეს ის რობოტული სილიკონის ტუმბოთი. გაბერვისას ტუმბო იკუმშება და ამუშავებს გულს, როგორც ამას ნამდვილი კუნთი აკეთებს, სისხლის ამოტუმბვის ძალით.
2 წლის გოგონა, რომელიც რესპირატორულ ვირუსულ დაავადებას ებრძოდა, სახლში მკურნალობის დროს გარდაიცვალა.
გაირკვა, რომ მშობლები მას ორი დღის განმავლობაში პარაცეტამოლის ჭარბ დოზას აძლევდნენ, რამაც ღვიძლის დაზიანება გამოიწვია. ამის შესახებ ინფორმაცია ბურიატიის რეგიონალური ჯანდაცვის სამინისტროს პრესსამსახურმა დაადასტურა.
„ექიმებმა ყველაფერი გააკეთეს, რაც შეეძლოთ. მაგრამ ბავშვი ღვიძლის დაზიანებით გარდაიცვალა, სხეულმა გართულებებს ვერ გაუძლო“, – ნათქვამია უწყების ანგარიშში.
ექიმები ბავშვისთვის ღვიძლის გადანერგვას გეგმავდნენ, მაგრამ ოპერაცია სხეულმა ვერ გადაიტანა.
ზაკამენსკის ცენტრალური რაიონული საავადმყოფოს პრესსამსახურმა 20 მარტს გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ორი წლის ბავშვი პარაცეტამოლით მოიწამლა. ის “უკიდურესად მძიმე მდგომარეობაში” 17-18 მარტის ღამეს სასწრაფო დახმარების სპეციალური რეისით საავადმყოფოში გადაიყვანეს.
„გამოკვლევამღვიძლის ფუნქციის ტესტებში კრიტიკული ცვლილებები გამოავლინა. ღვიძლი მთლიანად განადგურდა ჩვენს თვალწინ“, – განმარტეს სამედიცინო დაწესებულებაში.
მიზეზი პარაცეტამოლის ჭარბი დოზა იყო. ვირუსით დაავადებული ბავშვი მიიღო თითო კილოგრამ წონაზე 200 მგ პრეპარატს ორი დღის განმავლობაში იღებდა, რაც რამდენჯერმე აღემატება ბავშვებისთვის დასაშვებ მაქსიმალურ დოზას.
© SheniEkimi.ge
