რესპირატორული ინფექციების გავრცელების სიხშირე საქართველოში
რომელი ვირუსული ინფექციები ცირკულირებს
სიმპტომები და მკურნალობა
გადაცემაში „იმუნიტეტი“ სტუმრად:
მაკა ბულეიშვილი – პროფესორი, კლინიკური ექსპერტი
“ინოვაციური მკურნალობა კიბოს წინააღმდეგ: კრის დონალდსონის შთამბეჭდავი ისტორია”
“ინოვაციური მკურნალობა კიბოს წინააღმდეგ: კრის დონალდსონის შთამბეჭდავი ისტორია”
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის თავმჯდომარის ავტორობით
კიბო კაცობრიობის ერთ-ერთი ყველაზე რთული გამოწვევაა, რომელიც ყოველწლიურად მილიონობით სიცოცხლეს საფრთხეს უქმნის. ბოლო წლებში სამედიცინო მეცნიერებამ მნიშვნელოვანი პროგრესი განიცადა ახალი, ინოვაციური მეთოდების შემუშავებაში. 2022 წელს 48 წლის კრის დონალდსონის ისტორიამ, რომელიც თვალის მელანომის მძიმე დიაგნოზს დაუპირისპირდა, ახალი იმედი გააჩინა კიბოს მკურნალობაში.
ახალი მეთოდი კიბოს მკურნალობაში: ჰისტოტრიფსია
კრის დონალდსონი დიაგნოზირებული იყო თვალის მელანომით, რომელიც შემდგომ ღვიძლში გავრცელდა. იგი გახდა ერთ-ერთი პირველი პაციენტი, რომელმაც მიიღო ჰისტოტრიფსია—FDA-ის მიერ დამტკიცებული ინოვაციური თერაპია, რომელიც კიბოს უჯრედების ზუსტ და უსაფრთხო განადგურებას უზრუნველყოფს.
რა არის ჰისტოტრიფსია?
ჰისტოტრიფსია იყენებს კონცენტრირებულ ხმის ტალღებს და სპეციალურ „დეგაზირებულ წყალს“ (წყალი, რომელსაც ამოღებული აქვს გაზები), რათა მიზნად გაისროლოს კიბოს უჯრედები უშუალოდ, ქირურგიული ჩარევის გარეშე. ეს მეთოდი არა მხოლოდ მინიმალურად ინვაზიურია, არამედ ამცირებს გართულებების რისკს, რაც ხშირად თან ახლავს ტრადიციულ ქირურგიულ პროცედურებს.
კრის დონალდსონის შედეგები
პროცედურის შემდეგ მხოლოდ ორი თვის შემდეგ, კრის დონალდსონი სრულად თავისუფალია კიბოსგან.
„ეს პროცესი ნამდვილად მიშველა და სიცოცხლის შანსი მომცა. ახლა შემიძლია ჩემი შვილიშვილების გაცნობის იმედი მქონდეს. თუ ვინმეს შთაგონება შევძელი, რომ არ დანებდეს და იმედს არ დაკარგოს, მაშინ ჩემი ისტორია გაამართლებს,“ აღნიშნა კრისმა.
ამ მეთოდმა არა მხოლოდ კრისის ცხოვრება შეცვალა, არამედ გახსნა ახალი გზები ისეთი დაავადებების მკურნალობისთვის, როგორებიცაა ფარისებრი ჯირკვლისა და ძუძუს ქსოვილების კიბო.
საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის როლი ინოვაციურ მკურნალობაში
ინოვაციური თერაპიების ხელმისაწვდომობა დაკავშირებულია ჯანდაცვის სისტემის მზადყოფნასთან და ხარისხიან მომსახურებაზე თანაბარ ხელმისაწვდომობასთან.
„საქართველოში ჯანდაცვის სისტემას სჭირდება მეტი ინვესტიცია ახალი ტექნოლოგიებისა და თანამედროვე მკურნალობის მეთოდების დანერგვაში. საერთაშორისო სტანდარტების, მაგალითად, Accreditation Canada-ის მიღწევა, უზრუნველყოფს, რომ ჩვენი ჰოსპიტლები მზად იყვნენ პაციენტებისთვის მაქსიმალურად უსაფრთხო და ინოვაციური მკურნალობის შესათავაზებლად,“ -აცხადებს პროფესორი გიორგი ფხაკაძე.
გლობალური მონაცემები და ქართული რეალობა
მსოფლიოში კიბოს შემთხვევების რიცხვი ყოველწლიურად იზრდება, რაც მოითხოვს ადრეული დიაგნოსტიკისა და ახალი თერაპიების განვითარებას.
• გლობალური მონაცემები: WHO-ს ცნობით, 2020 წელს კიბოს 19.3 მილიონი ახალი შემთხვევა დარეგისტრირდა (1).
• საქართველოში არსებული მდგომარეობა: საქართველოში 2023 წლის მონაცემებით, კიბოს შემთხვევების მზარდი რიცხვი ფიქსირდება, განსაკუთრებით ისეთ რეგიონებში, სადაც მოსახლეობას ნაკლებად აქვს წვდომა თანამედროვე სამედიცინო სერვისებზე (2).
ინოვაციების ხელშეწყობა — საქართველოს მისია
ინოვაციური ტექნოლოგიების დანერგვა არა მხოლოდ პაციენტებისთვის ახალი იმედის მომტანია, არამედ ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერებისთვის აუცილებელი ნაბიჯია. პროფესორი ფხაკაძე ხაზს უსვამს:
„საქართველოში ინოვაციების ხელშეწყობა პირდაპირ კავშირშია პაციენტთა უსაფრთხოებასთან და მათი უფლებების დაცვასთან. ჩვენ გვჭირდება მეტი ინვესტიცია ინფრასტრუქტურასა და კადრების განვითარებაში, რათა ყველა მოქალაქეს ჰქონდეს წვდომა საუკეთესო მკურნალობაზე.“
დასკვნა
კრის დონალდსონის ისტორია მაგალითია იმისა, თუ როგორ შეუძლია მეცნიერებას გადაარჩინოს სიცოცხლე და გააჩინოს ახალი იმედი მძიმე დაავადებების მკურნალობაში. საქართველო, როგორც განვითარებადი ქვეყანა, მზად უნდა იყოს ამ ინოვაციების მისაღებად და პაციენტებისთვის ახალი, თანამედროვე შესაძლებლობების შესათავაზებლად.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძეზე:
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე არის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სფეროში წამყვანი ლიდერი, რომელიც აქტიურად მუშაობს ჯანდაცვის ხარისხის გაუმჯობესებაზე საქართველოში. მისი მოღვაწეობა მიზნად ისახავს ინოვაციების ხელშეწყობას, პაციენტთა უსაფრთხოების გაუმჯობესებას და თანამედროვე სამედიცინო სტანდარტების დანერგვას.
ლიტერატურა:
1. World Health Organization. Cancer statistics 2020. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cancer.
2. საქართველოს დაავადებათა კონტროლის ეროვნული ცენტრი. 2023 წლის ანგარიშები. დაწვრილებით: https://ncdc.ge/.
3. Providence Mission Hospital. Histotripsy: A groundbreaking therapy. Available from: https://www.providence.org/.
4. National Cancer Institute. Advances in cancer treatment. Available from: https://www.cancer.gov/.
5. American Cancer Society. Cancer statistics and treatment innovation. Available from: https://www.cancer.org/.
@[61552603185704:2048:SheniEkimi.ge • http://xn--podalbard8ewa.ge/]
@[61554408115760:2048:SheniAmbebi.ge • http://xn--lodcajcveug2j.ge/]
მხარეებმა, საქართველოსა და IOM-ს შორის მიმდინარე თანამშრომლობის შესახებ ისაუბრეს
ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის მოადგილე, გიორგი ცაგარეიშვილი მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის (IOM) ხელმძღვანელს, ლარს იოჰან ლოუნბეკს შეხვდა.
შეხვედრისას, მხარეებმა, საქართველოსა და IOM-ს შორის მიმდინარე თანამშრომლობის შესახებ ისაუბრეს. მინისტრის მოადგილემ, მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის (IOM) ხელმძღვანელს, სამინისტროში მიგრაციის საკითხებთან დაკავშირებით ინფორმაცია დეტალურად მიაწოდა და ორგანიზაციასთან ნაყოფიერი თანამშრომლობისთვის მადლობა გადაუხადა. ამ კუთხით, განსაკუთრებით აღინიშნა საქართველოში მიმდინარე პროექტები, რომლებიც IOM-ის ჩართულობით ხორციელდება.
მხარეები სამომავლო ურთიერთობის პრიორიტეტულ მიმართულებებზეც შეთანხმდნენ. შეხვედრის დასასრულს, მხარეებმა, მჭიდრო თანამშრომლობის გასაგრძელებლად მზადყოფნა კიდევ ერთხელ დაადასტურეს.
„ეს არის უნივერსალური რეკომენდაცია, რომელიც ვირუსის დროს უნდა გავითვალისწინოთ“ – ივანე ჩხაიძე
„10 ადამიანიდან, რომელსაც ხველა, ცემინება, ცხვირიდან გამონადენი და მაღალი ტემპერატურა აქვს, სავარაუდოდ, 6 გრიპით ინფიცირებულია“, – ამის შესახებ „იაშვილის სახელობის ბავშვთა ცენტრალური საავადმყოფოს“ სამედიცინო დირექტორმა, ივანე ჩხაიძემ განაცხადა.
მისივე თქმით, თუ დეკემბრის ბოლოს ვირუსების საერთო განაწილებიდან გრიპის ხვედრითი წილი 25% იყო, ახლა 60%-ს მიაღწია.
„პოტენციურად ყველაზე მეტი გართულება სწორედ გრიპის ვირუსს ახლავს. გრიპის ვირუსის ხვედრითი წილი მატულობს. იანვარი გრიპის ვირუსის მატების თვალსაზრისით გამორჩეული იყო. თუ დეკემბრის ბოლოს გრიპის ხვედრითი წილი იყო 25%, ახლა 60%-ს მიაღწია. ვირუსების საერთო განაწილებიდან 60%-ში გრიპი ფიქსირდება. ეს ნიშნავს რომ 10 ადამიანიდან, რომელსაც ხველა, ცემინება, ცხვირიდან გამონადენი და მაღალი ტემპერატურა აქვს, სავარაუდოდ, 6 გრიპით ინფიცირებულია. ეს ნიშნავს, რომ ახლა, ინფიცირების მატების ფონზე გრიპი გავრცელების მიხედვით მაქსიმალურ ციფრზეა“,- აღნიშნა ჩხაიძემ.
მისივე ინფორმაციით, გრიპის შემთხვევების ზრდასთან ერთად გაიზარდა ჰოსპიტალიზაციის მაჩვენებელიც და იაშვილის კლინიკაში 25-საწოლიანი დეპარტამენტი დაამატეს.
„მკვეთრად არის გაზრდილი ჰოსპიტალიზაციის მაჩვენებელი იაშვილის კლინიკაში. ერთი დეპარტამენტი მთლიანად დავუმატეთ ჩვენს სტრუქტურულ შემადგენლობას, 25 საწოლი საკმარისი არ აღმოჩნდა. კიდევ ერთი, 25-საწოლიანი დეპარტამენტი გამოვათავისუფლეთ ბავშვების მისაღებად. გრიპი მძიმე მიმდინარეობის გამო, კლინიკაში უნდა იყოს მართული. ჩვენს კლინიკაში არ დაფიქსირებულა გრიპით გარდაცვალების შემთხვევა“,-აღნიშნა ჩხაიძემ
მისივე თქმით, მთავარი რეკომენდაცია ვაქცინაციაა.
აქვს თუ არა აზრი ახლა ამ ვაქცინის გაკეთებას, ეს არის ერთ-ერთი მთავარი კითხვა, იმიტომ, რომ ჩვენ ხშირად ვამბობთ, ოქტომბრის ბოლო, ნოემბრის თვე არის იდეალური პერიოდი ვაქცინაციისთვის.
მაგრამ როდესაც საქმე რისკ-ჯგუფებს ეხება, რისკ-ჯგუფებისთვის ვაქცინაცია არასდროს გვიანი არ არის, ვინაიდან მოსახლეობის ამ ფენას აქვს მაღალი ალბათობა, გრიპით ინფიცირების შემთხვევაში, დაავადების მძიმე მიმდინარების, საავადმყოფოში მოხვედრის. რისკი-ჯგუფები არიან ორსულები, 5 წლამდე ასაკის ბავშვები, 60 წელს გადაცილებული მოსახლეობა, ქრონიკული დაავადების მქონე პირები. მათთვის ახლაც ვაქცინაციის ჩატარებას, რა თქმა უნდა, აზრი აქვს,” – აღნიშნა იაშვილის სახელობის ბავშვთა ცენტრალური საავადმყოფოს სამედიცინო დირექტორმა, ივანე ჩხაიძემ.
გრიპით ინფიცირებული ადამიანი გადამდებია დაავადების ნიშნების გამოჩენამდე 24 საათით ადრე. დისტანცირება ამ შემთხვევაში არის არის ერთ-ერთი ეფექტური საშუალება. ჰაერწვეთოვანი გზა განიხილება როგორც გრიპის და სხვა რესპირაციული დაავადებების გავრცელების ყველაზე მნიშვნელოვან გზად“, – აღნიშნა ივანე ჩხაიძემ.
სიმსივნეების რისკის შემცირების ხუთი საკვები: როგორ ავიცილოთ ჯანმრთელობისთვის საშიში პროდუქტები
სიმსივნეების რისკის შემცირების ხუთი საკვები: როგორ ავიცილოთ ჯანმრთელობისთვის საშიში პროდუქტები
ონკოლოგიური დაავადებები გლობალური და ეროვნული საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისთვის ყველაზე დიდ გამოწვევად რჩება. მსოფლიო ჯანმრთელობის ორგანიზაციის (WHO) მონაცემებით, ყოველწლიურად 10 მილიონზე მეტი ადამიანი იღუპება სიმსივნის გამო, რაც მსოფლიოში სიკვდილიანობის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზია (1). საქართველოში ონკოლოგიური დაავადებების გავრცელება ასევე მზარდია – 2023 წლის სტატისტიკით, ჩვენს ქვეყანაში ყოველწლიურად 10 000-ზე მეტი ახალი შემთხვევა რეგისტრირდება (2).
საკვები და ცხოვრების წესი მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ამ რისკების მართვაში.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი, ამბობს:
„ჩვენი ყოველდღიური საკვები პირდაპირ განსაზღვრავს ჩვენს ჯანმრთელობას. სწორი კვება არა მხოლოდ სიმსივნის პრევენციის, არამედ ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესების ერთ-ერთი მთავარი საფუძველია.“
სტატიაში წარმოგიდგენთ ხუთ საკვებს, რომლებიც მეცნიერების მიერ აღიარებულია ჯანმრთელობისთვის საშიშად და განვიხილავთ გლობალურ და ეროვნულ პრაქტიკებს, რომლებიც სიმსივნეების რისკს ამცირებს.
1. სწრაფი კვების პროდუქტები და სნექები
სწრაფი კვების პროდუქტები, როგორიცაა ჩიფსები, სნექები და ფასტფუდი, შეიცავს მაღალ რაოდენობას ტრანსცხიმებს, მარილსა და კონსერვანტებს. ეს ნივთიერებები პირდაპირ ზრდის სიმსივნეების განვითარების რისკს, განსაკუთრებით მსხვილი ნაწლავისა და კუჭის სიმსივნეების შემთხვევაში.
რატომ არის მავნე:
• შეიცავს ტრანსცხიმებს, რომლებიც იწვევს ანთებით პროცესებს.
• ზრდის სიმსუქნისა და მეტაბოლური სინდრომის რისკს, რაც დაკავშირებულია სიმსივნეებთან.
გლობალური პრაქტიკა:
ნორვეგიასა და დანიაში ტრანსცხიმების გამოყენება საკვებში მკაცრად იკრძალება, რაც მსგავს დაავადებების მაჩვენებლებს ამცირებს (3).
საქართველოს მაგალითი:
მიუხედავად გარკვეული რეგულაციების არსებობისა, სწრაფი კვების პროდუქტების მოხმარება საქართველოში კვლავ ფართოდ არის გავრცელებული.
2. გაყინული ხორცპროდუქტები
გაყინული ხორცი და მასზე დაფუძნებული პროდუქტები, რომლებიც დიდი ხნით ინახება, შეიცავს ნიტრატებს და ნიტრიტებს. ეს ქიმიური დანამატები დაკავშირებულია მსხვილი ნაწლავისა და კუჭის სიმსივნეების განვითარებასთან.
რატომ არის მავნე:
• შემნახველი ნივთიერებები ტრანსფორმირდება კანცეროგენულ ნიტროზამინებად.
• ხანგრძლივი მოხმარება ზრდის კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის სიმსივნეების რისკს.
გლობალური პრაქტიკა:
იაპონიაში მჭიდრო კონტროლი ხორციელდება ხორცპროდუქტების შემადგენლობაზე და მის შემნახველ საშუალებებზე, რაც ამცირებს ონკოლოგიური დაავადებების შემთხვევებს (4).
პროფესორის რჩევა:
„მოერიდეთ გაყინულ ხორცპროდუქტებს და მიირთვით ახალი, ადგილობრივი წარმოების საკვები.“
3. სწრაფი სუპები და მზა საკვები
სწრაფი სუპები და მსგავსი პროდუქტები შეიცავს მაღალ რაოდენობას კონსერვანტებს, ხელოვნურ არომატიზატორებსა და ნატრიუმს. ეს ინგრედიენტები ხელს უწყობს ორგანიზმში ანთებით პროცესებს, რაც სიმსივნეების განვითარებასთან ასოცირდება.
რატომ არის მავნე:
• შეიცავს მონოსოდიუმის გლუტამატს (MSG), რომელიც ზრდის ნერვულ სისტემაზე ზეწოლას.
• მაღალნატრიუმიანი საკვები ზრდის მაღალი წნევის და კუჭის სიმსივნეების რისკს.
გლობალური პრაქტიკა:
ავსტრალიაში მსგავს პროდუქტებზე ეტიკეტირება მკაცრია – მავნე ინგრედიენტები დეტალურადაა აღწერილი, რაც მომხმარებელს საშუალებას აძლევს, გაცნობიერებული არჩევანი გააკეთოს (5).
4. ტკბილი გაზიანი სასმელები
შაქრით მდიდარი გაზიანი სასმელები, როგორებიცაა კოლა და ლიმონათები, პირდაპირ კავშირშია სიმსუქნესთან და ონკოლოგიური დაავადებების განვითარებასთან. კვლევებმა აჩვენა, რომ მაღალი შაქრის მიღება ზრდის პანკრეასის, ღვიძლისა და მსხვილი ნაწლავის სიმსივნეების რისკს.
რატომ არის მავნე:
• მაღალშაქრიანი სასმელები ხელს უწყობს ინსულინის დონის მატებას, რაც ზრდის კიბოს უჯრედების აქტივობას.
• საღებავები და კონსერვანტები ტოქსიკური ზემოქმედებას ახდენს ღვიძლზე.
გლობალური პრაქტიკა:
საფრანგეთში ტკბილ გაზიან სასმელებზე დამატებითი გადასახადი დაწესდა, რაც მნიშვნელოვნად ამცირებს მათ მოხმარებას (6).
5. ალკოჰოლი
ალკოჰოლი ონკოლოგიური დაავადებების ერთ-ერთი ძირითადი რისკფაქტორია. WHO-ის მონაცემებით, ალკოჰოლი ყოველწლიურად 700 000-ზე მეტ შემთხვევასთან არის დაკავშირებული, რაც მოიცავს სარძევე ჯირკვლის, ღვიძლისა და საყლაპავის სიმსივნეებს.
რატომ არის მავნე:
• ალკოჰოლი შეიცავს აცეტალდეჰიდს – ნივთიერებას, რომელიც უჯრედების დნმ-ს აზიანებს.
• ზრდის ანთებითი პროცესების რისკს.
საქართველოს სტატისტიკა:
ქვეყანაში ალკოჰოლის მოხმარება ერთ სულ მოსახლეზე 8.2 ლიტრია წელიწადში, რაც აღმოსავლეთ ევროპის საშუალოზე მაღალი მაჩვენებელია (2).
პროფესორის რჩევა:
„ალკოჰოლის მიღება მინიმუმამდე უნდა დავიყვანოთ. ჯანმრთელობისთვის ყველაზე უსაფრთხო დოზა – ნულია.“
სწორი კვების გლობალური გამოცდილება
ბევრ ქვეყანაში აქტიურად მიმდინარეობს საკვების რეგულირება და მოსახლეობის განათლება.
• იაპონია: ჯანმრთელობისთვის უსაფრთხო საკვების ეტიკეტირების ერთ-ერთი საუკეთესო მაგალითი.
• ნორვეგია და დანია: ტრანსცხიმების სრული აკრძალვა.
• საფრანგეთი: დამატკბობლების და ტკბილ სასმელებზე მკაცრი რეგულაციები.
• ავსტრალია: საკვებზე მკაცრი ეტიკეტირების სისტემა.
დასკვნა
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე მუდმივად მოუწოდებს საქართველოს მოსახლეობას, ყურადღებით მოეკიდონ კვებას და ცხოვრების წესს. სწორი კვება არ არის მხოლოდ ინდივიდუალური არჩევანი – ეს არის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი გამოწვევა, რომელიც საერთო ძალისხმევით უნდა გადაიჭრას.
გახსოვდეთ: თქვენი ჯანმრთელობა თქვენს ყოველდღიურ არჩევანზეა დამოკიდებული.
მითითებული ლიტერატურა
1. World Health Organization. Cancer: Key Facts. https://www.who.int
2. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური. ონკოლოგიური დაავადებები საქართველოში. https://www.geostat.ge
3. European Food Safety Authority. Trans Fats Regulation. https://www.efsa.europa.eu
4. Ministry of Health, Labour and Welfare of Japan. Food Safety Standards. https://www.mhlw.go.jp
5. Australian Government, Food Standards. https://www.foodstandards.gov.au
6. French Ministry of Health. Sugar Tax Impact. https://www.santepubliquefrance.fr
@highlight
@[61552603185704:2048:SheniEkimi.ge • http://xn--podalbard8ewa.ge/]
@[61554408115760:2048:SheniAmbebi.ge • http://xn--lodcajcveug2j.ge/]
თებერვალში შვიდი პლანეტა ერთ მწკრივში განლაგდება – რა არის ცნობილი ამ მოვლენის შესახებ?
28 თებერვალს შვიდი პლანეტა ერთ მწკრივში განლაგდება. ეს მაშინ მოხდება, როდესაც მერკური იმ ექვს პლანეტას შეურთდება, რომლებიც ცაზე უკვე ჩანან, – წერს BBC-ი.
„შეხედეთ ცას ნათელ ღამეს იანვარსა და თებერვალში და თქვენ სიურპრიზი დაგხვდებათ. ექვსი პლანეტა – ვენერა, მარსი, იუპიტერი, სატურნი, ურანი და ნეპტუნი ღამით ცაზე მოჩანან. თებერვლის ბოლოს მათ შეურთდება მერკური – ეს იშვიათი პლანეტების მწკრივში განლაგებაა, რომელიც ცაში მოჩანს“, – წერია სტატიაში.
ეს მოვლენა ძალიან მნიშვნელოვანია მეცნიერებისთვის. მათი თქმით, მერკური, ვენერა, მარსი, იუპიტერი და სატურნი საკმაოდ კაშკაშა პლანეტებია და მათი დანახვა შეუიარაღებელი თვალითაც არის შესაძლებელი, მაშინ როდესაც ურანისა და ნეპტუნის დანახვა მხოლოდ ტელესკოპით არის შესაძლებელი.
„არის რაღაც განსაკუთრებული იმაში, რომ პლანეტებს შეუიარაღებელი თვალით ვუყურებთ“, – განაცხადა ბრიტანელმა მეცნიერმა ჯენიფერ მილარდმა, რომელმაც აღნიშნა, რომ ეს უბრალოდ დამთხვევაა, როდესაც პლანეტები თავისი ორბიტების მსგავს განლაგებაში აღმოჩნდნენ.
მეცნიერების ნაწილი გამოთქვავდა ვარაუდს, რომ პლანეტების ერთ მწკრივში განლაგებამ, შესაძლოა, გავლენა იქონიოს დედამიწაზე, თუმცა უდიდესმა სამეცნიერო წრეებმა ეს შესაძლებლობა გამორიცხეს.
ბირთვული კვლევების ევროპულ ორგანიზაციაში სიმსივნის მკურნალობის ნოვატორულ მეთოდზე მუშაობენ, რომელიც არსებულ რადიოთერაპიას ჩაანაცვლებს
ბირთვული კვლევების ევროპულ ორგანიზაციაში (CERN) სიმსივნის მკურნალობის ნოვატორულ მეთოდზე მუშაობენ, რომელიც არსებულ რადიოთერაპიას ჩაანაცვლებს და სწრაფი მოქმედება ექნება – წერს BBC-ი.
მეცნიერების განცხადებით, ახალი მეთოდი ექიმებს საშუალებას მისცემს, უფრო მეტი სიმსივნის სახეობას ებრძოლონ ნაკლები გვერდითი მოვლენების განვითარებით, რაც ჩვეულებრივი რადიოთერაპიის დროს შეუძლებელია.
„არის იმედი, რომ ამ მოწყობილობების საშუალებით ტვინის სიმსივნის რთული ფორმების განკურნება იქნება შესაძლებელი“, – ნათქვამია სტატიაში.
ბირთვული კვლევის ევროპული ორგანიზაცია არის ადგილი, სადაც მეცნიერები ადრონული კოლაიდერის განვითარებაზე მუშაობენ, რომელიც ენერგეტიკული ნაწილაკების ყველაზე მძლავრი ამაჩქარებელია მსოფლიოში. დიდი ადრონული კოლაიდერი ზეგამტარი მაგნიტებისგან შემდგარი 27-კილომეტრიანი რკალია, რომელიც საფრანგეთისა და შვეიცარიის ტერიტორიაზე, მიწის ქვეშ მდებარეობს.
CERN-ის მთავარ მიგნებად შეიძლება ჩაითვალოს “ღმერთის ნაწილაკად” წოდებული ჰიგსის ბოზონი. ეს ელემენტარული ნაწილაკია, რომელიც გარკვეულწილად, სამყაროს რაობას ხსნის, თუმცა ბოლო წლებში CERN-ს ინტერესის ახალი ობიექტი აქვს – რადიოთერაპია, რომელსაც სიმსივნის მკურნალობის დროს იყენებენ.
მემორანდუმი ითვალისწინებს სამინისტროს დაქვემდებარებაში არსებული სამედიცინო დაწესებულებების პერსონალის გადამზადებას
აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსა და ბათუმის რამდენიმე სამედიცინო ცენტრს შორის ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმი გაფორმდა. მემორანდუმი ითვალისწინებს სამინისტროს დაქვემდებარებაში არსებული სამედიცინო დაწესებულებების პერსონალის გადამზადებას
დოკუმენტს ხელი მოაწერეს აფხაზეთის ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილემ, მერაბ მარაქველიძემ, საუნივერსიტეტო კლინიკის დირექტორმა ხათუნა ვარშანიძემ და სამედიცინო ცენტრის დირექტორმა მედეა ქაჯაიამ.
მემორანდუმი ითვალისწინებს სამინისტროს დაქვემდებარებაში არსებული სამედიცინო დაწესებულებების პერსონალის გადამზადებას, დროებით დევნილი მოსახლეობის მომსახურებას ფასდაკლებით და სამედიცინო ცენტრის „დიომედის” ზუგდიდის ფილიალის გინეკოლოგიური კაბინეტის სრულ აღჭურვას.
საშვილოსნოს ყელის კიბო თავიდან აცილებადი დაავადებაა
საშვილოსნოს ყელის კიბო თავიდან აცილებადი დაავადებაა.
მისი პრევენცის გზებია:
- ადამიანის პაპილომავირუსის საწინააღმდეგო ვაქცინაცია
- რეგულარული სკრინინგი
- კიბოსწინარე დაზიანებების მკურნალობა
ვიდეო – როგორ დავამარცხოთ თიაქარი ქირურგიული ჩარევის გარეშე
თიაქარი ეწოდება მდგომარეობას, როდესაც ორგანო ჩაიზრდება კუნთში ან შემაერთებელ ქსოვილში არსებულ ღიობში, რომელიც განკუთვნილია მის შესაკავებლად. მაგალითად, ნაწლავებმა შეიძლება გაარღვიოს მუცლის წინა კედელში არსებული დასუსტებული ადგილი.
თიაქარების უმეტესობა არ არის სიცოცხლისათვის სახიფათო, მაგრამ ისინი თვითნებურად არ ქრებიან და აუცილებლად საჭიროებენ სპეციალისტის ჩარევას. ხშირად მათ შეიძლება დასჭირდეთ ქირურგიული ჩარევა საშიში გართულებების თავიდან ასაცილებლად.
ექიმი ზაზა თელია გასწავლით სახლის პირობებში შესასრულებელ ვარჯიშებს, რომელიც მალთაშუა თიაქარის პრევენციას შეუწყობს ხელს:
