მარილი და ჯანმრთელობა – რატომ უნდა შევზღუდოთ ნატრიუმის მიღება?
ქართულ სამზარეულოში მარილი ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ გამოყენებული ინგრედიენტია. ლობიო, ხინკალი, ხაჭაპური, მწვადი – ყველა ეს კერძი სუფრაზე მარილის დამატების გარეშე წარმოუდგენელია. თუმცა, მეტისმეტი მარილი სერიოზულ ზიანს აყენებს ჯანმრთელობას და ამ პრობლემას ხშირად ვერ ვაცნობიერებთ.
რას გვასწავლის მეცნიერება?
WHO-ის რეკომენდაციაა, რომ ზრდასრულმა ადამიანმა დღეში 5 გრამზე (1 ჩაის კოვზზე) მეტი მარილი არ უნდა მოიხმაროს.
მსოფლიოში საშუალო მოხმარება 9-12 გრამს შეადგენს, რაც რეკომენდირებულზე თითქმის ორჯერ მეტია.
ნატრიუმის მაღალი მიღება წელიწადში 1.89 მილიონ სიკვდილს უკავშირდება, რომელთა უმეტესობა გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებით არის გამოწვეული. (WHO, 2023)
მარილის მავნე ზემოქმედება ორგანიზმზე
- არტერიული ჰიპერტენზია და გულის დაავადებები
ნატრიუმის ჭარბი მიღება იწვევს სისხლძარღვების შევიწროებას, რაც ზრდის წნევას.
მაღალი წნევა გულის შეტევის და ინსულტის ერთ-ერთი მთავარი გამომწვევი ფაქტორია.
მარილის მოხმარების შემცირება 30%-ით ამცირებს გულის დაავადებების რისკს. (NEJM, 2022)
- ინსულტის მაღალი რისკი
მარილი ხელს უწყობს სისხლის წებოვნების ზრდას, რაც სისხლძარღვებში თრომბების გაჩენას იწვევს.
კვლევები აჩვენებს, რომ ნატრიუმის მოხმარების შემცირებამ ინსულტის რისკი 23%-ით შეიძლება შეამციროს.
- ჭარბი წონა და შაქრიანი დიაბეტი
მარილი არეგულირებს წყლის ბალანსს ორგანიზმში – ზედმეტი ნატრიუმი ხელს უწყობს სითხის შეკავებას და შეშუპებას.
მაღალმარილიანი დიეტა ასოცირებულია ჭარბწონიანობასთან, რადგან მარილი ხელს უწყობს შიმშილის შეგრძნების ზრდას და ზედმეტ საკვების მიღებას.
ნატრიუმის ჭარბი მოხმარება ზრდის ინსულინის წინააღმდეგობას, რაც დიაბეტის განვითარების რისკს ზრდის.
- ძვლების პრობლემები – ოსტეოპოროზი
მარილის ჭარბი მიღება კალციუმის გამოდევნას იწვევს, რაც ძვლების გამოფიტვას და მოტეხილობების რისკის ზრდას იწვევს.
50+ ასაკის ქალებში ნატრიუმის მაღალი მიღება ოსტეოპოროზის განვითარების 40%-ით ზრდის ალბათობას.
- თირკმელების პრობლემები და თირკმლის ქვები
მარილი თირკმელებში ზედმეტ დატვირთვას იწვევს, რაც შეიძლება თირკმლის უკმარისობის მიზეზი გახდეს.
კვლევები აჩვენებს, რომ ნატრიუმის მაღალი დონე დაკავშირებულია თირკმლის ქვების გაჩენასთან – მარილის მოხმარების 20%-ით შემცირებამ ამ პრობლემის რისკი მნიშვნელოვნად ამცირა.
- მეხსიერების გაუარესება და დემენციის რისკი
ნატრიუმის ჭარბი მიღება ამცირებს სისხლის ნაკადს ტვინში, რაც მეხსიერების დაქვეითებას იწვევს.
მარილის მაღალი მოხმარება ზრდის ალცჰაიმერის დაავადების რისკს, განსაკუთრებით 60+ ასაკის პირებში.
როგორ შევამციროთ მარილის მოხმარება?
გამოიყენეთ ნაკლებად ნატრიუმიანი მარილი – კალიუმით გამდიდრებული მარილი უფრო ჯანსაღი ალტერნატივაა.
გაუფრთხილდით დამუშავებულ პროდუქტებს – მათში 80%-მდე მარილი უკვე დამატებულია (სოსისი, ჩიფსი, პური, მზა კერძები).
რესტორანში ნაკლებად მარილიანი კერძი შეუკვეთეთ – მოითხოვეთ მარილის გარეშე მომზადება.
მარილის შემცვლელები სცადეთ – სანელებლები (ნივრის ფხვნილი, წიწაკა, ქინძი) ჯანმრთელი არჩევანია.
შეამცირეთ მარილის დამატება საკვებში – ნელ-ნელა შეამცირეთ და დაელოდეთ, სანამ ორგანიზმი ახალ გემოს შეეჩვევა.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი
**„ქართველი მოსახლეობა დღეში საშუალოდ 10-12 გრამ მარილს მოიხმარს, რაც რეკომენდირებულზე ორჯერ მეტია. ეს პირდაპირ იწვევს გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებს, მაღალ წნევას, ინსულტს და დიაბეტს. განსაკუთრებით საყურადღებოა მარილის მაღალი დონე ბავშვებსა და ახალგაზრდებში, რაც ზრდის ჯანმრთელობის რისკებს.
გირჩევთ:
შეზღუდოთ მარილის მოხმარება და გადახვიდეთ ნაკლებად ნატრიუმიან მარილზე.
გაითვალისწინოთ საკვების ეტიკეტები და აირჩიოთ ნაკლები მარილის შემცველი პროდუქტები.
დამუშავებული საკვები შეცვალოთ ახალი და ნატურალური პროდუქტებით.
ეს მცირე ცვლილებები გულის ჯანმრთელობას, წნევის რეგულირებას და საერთო კეთილდღეობას მნიშვნელოვნად გააუმჯობესებს!“**
წყაროები:
WHO – Salt and Health Risks: https://www.who.int/news…/fact-sheets/detail/salt-reduction
NEJM – Sodium Reduction and Cardiovascular Risk: https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2106782
AHA – High Salt Intake and Brain Health: https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/HYP.0000000000000110
შენი მედიცინა – ჯანმრთელობა და კვების რეკომენდაციები: https://www.shenimedicina.ge
შენი ექიმი – ბუნებრივი მკურნალობა და ჰოლისტიკური ჯანმრთელობა: https://www.sheniekimi.ge
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე, WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი, გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი.
გაუზიარეთ ეს ინფორმაცია, რათა უფრო მეტი ადამიანი იცნობდეს მარილის ჭარბი მოხმარების საფრთხეებს!
#გიორგიფხაკაძე #drpkhakadze #აქხარისხია #მარილისშეზღუდვა #ჯანმრთელიარჩევანი
Giorgi Pkhakadze
@[61552603185704:2048:SheniEkimi.ge • http://xn--podalbard8ewa.ge/]
@[61554408115760:2048:SheniAmbebi.ge • http://xn--lodcajcveug2j.ge/]
SheniMedicina.ge
Sheni
SheniSupra.ge
SheniSilamaze.ge
@[61565067681848:2048:SheniPositivi.ge • http://xn--podcchbab0akj1cwd.ge/]
SheniSofeli.ge
SheniAcademia DrPkhakadze
