პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე. მომზადებულია www.shenistartup.ge -სთვის
დაჩქარების კულტურა და მისი ზეგავლენა ჩვენს ჯანმრთელობაზე
თანამედროვე სამყაროში ცხოვრების სისწრაფე, მუდმივი პროდუქტიულობის მოთხოვნა და წარმატების უსასრულო რბოლა ყოველდღიურობის განუყოფელ ნაწილად იქცა. ამ ტემპმა განსაკუთრებით იმატა ბოლო წლებში, რასაც ახლავს მუდმივი გადატვირთვა, სტრესი და ემოციური გადაწვა.
კვლევები აჩვენებს, რომ თანამშრომლების მნიშვნელოვანი ნაწილი საკუთარ სამუშაოს აღწერს, როგორც “ძალიან მომთხოვნს, გადაღლას იწვევს და ქაოსურია”. ბევრისთვის ნორმად იქცა რწმენა, რომ “გრძელი სამუშაო საათები წარმატებისთვის აუცილებელია”.
მსოფლიო სამუშაო ძალის კვლევის მიხედვით, რომელიც 56,000-ზე მეტი თანამშრომლის მონაწილეობით ჩატარდა, 45%-მა განაცხადა, რომ ბოლო 12 თვის განმავლობაში მათი სამუშაო დატვირთვა მნიშვნელოვნად გაიზარდა, ხოლო ნახევარზე მეტმა აღნიშნა, რომ შესაძლო ცვლილებები ძალიან სწრაფად და ინტენსიურად მიმდინარეობს.
ეს მუდმივი სისწრაფე და გადატვირთვა იწვევს ფენომენს, რომელსაც მეცნიერები “დაჩქარების სინდრომს” (Hurry Sickness) უწოდებენ. ეს ტერმინი პირველად 1974 წელს წარმოადგინეს კარდიოლოგებმა Meyer Friedman და R.H. Rosenman, რომლებიც გულისა და სისხლძარღვთა დაავადებების რისკებზე მუშაობდნენ. მათი კვლევებით დადგინდა, რომ ზედმეტი გადატვირთვა და დაუნდობელი სისწრაფე ნეგატიურად მოქმედებს არა მხოლოდ მენტალურ, არამედ ფიზიკურ ჯანმრთელობაზეც.
რატომ არის “დაჩქარების სინდრომი” სახიფათო?
მუდმივი გადატვირთვა, შფოთვა და “დროის არასაკმარისობის” განცდა პირდაპირ კავშირშია მაღალ წნევასთან, თავის ტკივილთან, უძილობასთან და გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებთან.
📌 ერთ-ერთი მასშტაბური კვლევის მიხედვით:
🔹 მუდმივი ფსიქოლოგიური სტრესი 30%-ით ზრდის გულის დაავადებებისა და ნაადრევი სიკვდილის რისკს.
🔹 სტრესი და შფოთვა გავლენას ახდენს იმუნურ სისტემაზე, რაც ორგანიზმს უფრო დაუცველს ხდის ვირუსებისა და ინფექციების მიმართ.
🔹 მუდმივი ჩქარობა და გადატვირთვა ასუსტებს გადაწყვეტილების მიღების უნარს – რაც სამუშაოს ხარისხზე და შედეგიანობაზე უარყოფითად მოქმედებს.
🔹 შედეგი? სრული ემოციური გადაწვა (Burnout), რომელიც დამანგრეველია როგორც თანამშრომლებისთვის, ისე კომპანიებისთვის.
როგორ ამოვიცნოთ “დაჩქარების სინდრომი”?
“დაჩქარების სინდრომი” რთული დასადგენია, რადგან ის ხშირად პრესტიჟულ თვისებებად აღიქმება – პროდუქტიულობა, სწრაფი მუშაობა, ეფექტურობა.
🔍 ტესტი: ამ ნიშნებიდან რამდენი გაწუხებთ?
✅ ყველაფერი სასწრაფოა – მუდმივი შფოთვა, რომ ყველაფერს ერთდროულად უნდა მიხედოთ და რაც შეიძლება სწრაფად დაასრულოთ.
✅ ყოველთვის ჩქარობთ – მეტყველება, სიარული, გადაწყვეტილების მიღება, მანქანის მართვა – ყველაფერი აჩქარებულია.
✅ დრო არასოდეს გყოფნით – მუდმივი შეგრძნება, რომ დრო “გეპარებათ” და რაც შეიძლება მეტი რამის გაკეთებას ცდილობთ.
✅ გეგმის მიღმა დარჩენას შიშით უყურებთ – თუნდაც ყველაფერი დროულად იყოს დასრულებული, მაინც ღელავთ, რომ რაღაც აკლია.
✅ წვრილმანები გაღიზიანებთ – მინიმალური შეფერხება, მაგალითად, თუნდაც ნელი ინტერნეტი ან საცობი, გაღიზიანებას იწვევს.
✅ სამუშაოს პროდუქტიულობა თქვენს ჯანმრთელობაზე წინ დგას – მოკლე ძილი, გამოტოვებული კვება, გადადებული დასვენება – ეს ყველაფერი “პროდუქტიულობის” ხარჯზე ხდება.
✅ დასვენების დროსაც არ ისვენებთ – გაჩერება და არაფრის კეთება სტრესის მომგვრელია.
✅ განსაკუთრებით დიდ სიამოვნებას იღებთ, როცა საქმეებს ასრულებთ – “გადაწერილი ამოცანების” შეგროვება ყველაზე დიდ სიამოვნებას განიჭებთ.
📌 თუ ამ ნიშნებიდან რამდენიმე მაინც გაწუხებთ, დიდი შანსია, რომ თქვენ “დაჩქარების სინდრომი” გაქვთ.
როგორ დავძლიოთ დაჩქარების სინდრომი?
მიუხედავად იმისა, რომ “დაჩქარების სინდრომის” შედეგები სერიოზულია, გამოსავალი არსებობს!
1️⃣ დააწესეთ დროის ბარიერები
📍 კალენდარში ჩაწერეთ თავისუფალი დრო, რომლის გადადებაც არ შეგიძლიათ – ეს იქნება დრო დასვენებისთვის, სპორტისთვის, ან უბრალოდ ფიქრისთვის.
📍 “გაუთვალისწინებელი დრო” – დღეში მინიმუმ 30 წუთი დაუტოვეთ გაუთვალისწინებელ ამოცანებს, რათა მუდმივი სტრესი არ გქონდეთ.
2️⃣ ყოველთვის არ თქვათ “დიახ”
📍 მოიფიქრეთ, სანამ ახალ საქმეს დათანხმდებით – თქვენ არ გჭირდებათ ყველა თხოვნის შესრულება.
📍 თვითშეფასება: იფიქრეთ, ღირს თუ არა ეს ამოცანა თქვენი დროის ფასად.
3️⃣ დაიწყეთ პრიორიტეტების სწორად განსაზღვრა
📍 4D მეთოდი:
✅ DO (გააკეთე) – მნიშვნელოვანი და გადაუდებელი ამოცანები.
✅ DEFER (გადადე) – რაც არ არის სასწრაფო.
✅ DELEGATE (გადაეცი სხვას) – ამოცანები, რომლებსაც სხვა გააკეთებს უკეთ.
✅ DELETE (წაშალე) – ის, რაც რეალურად არ არის საჭირო.
4️⃣ შეამცირეთ შინაგანი კრიტიკა და გაუშვით სრულყოფილების მოთხოვნილება
📍 “რა ვეტყოდი მეგობარს?” – როცა საკუთარ თავს ზედმეტად ამკობთ, იფიქრეთ: ასეთ რამეს მეგობარს ვეტყოდი?
5️⃣ მოიძიეთ მხარდაჭერა
📍 მუშაობის და დასვენების ბალანსის დაცვისთვის სასურველია კონსულტაცია ფსიქოლოგთან, მენტორთან ან სამუშაო მხარდაჭერის ჯგუფთან.
დასკვნა: “სისწრაფე” არ უდრის წარმატებას
დროის მართვა და პროდუქტიულობა მხოლოდ დაჩქარებას არ ნიშნავს!
თუ თქვენ სრულად გადატვირთული ხართ და მუდმივად ჩქარობთ, თქვენი ჯანმრთელობა, გუნდი, და პირადი ცხოვრება დაზარალდება. გადაწყვეტილება თქვენზეა: როგორ გაატარებთ დროს?
📌 თქვენი ორგანიზმის, გუნდის და ოჯახის მადლიერი იქნებიან, თუ თქვენ საკუთარ თავს ნელა სვლის უფლებას მისცემთ.
📌 წყაროები:
🔹 შენი მედიცინა – ჯანმრთელობა და კვების რეკომენდაციები: shenimedicina.ge
🔹 შენი ექიმი – ბუნებრივი მკურნალობა და ჰოლისტიკური ჯანმრთელობა: sheniekimi.ge
#გიორგიფხაკაძე #drpkhakadze #აქხარისხია #დაჩქარებისსინდრომი #სამუშაოცხოვრება
🧑⚕ პროფესორი გიორგი ფხაკაძე:
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH), მედიცინის დოქტორი (PhD), საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი; WHO-ს ექსპერტი; Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვის სექტორში, როგორც საქართველოში, ასევე საერთაშორისო დონეზე.
Giorgi Pkhakadze
@[61554408115760:2048:SheniAmbebi.ge • http://xn--lodcajcveug2j.ge/]
SheniStartup.ge
