ოთხშაბათი, მაისი 13, 2026
მთავარი წაკითხვა გვერდი 353

„15 წუთი როდესაც იხარშება კვერცხი, სალმონელას ბაქტერია უკვე განადგურებულია“ – უმი კვერცხი შეიძლება შეიცავდეს ბაქტერია სალმონელას, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს სერიოზული დაავადება

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
#post_seo_title

სალმონელა ეს ისეთი ბაქტერიაა, რომელსაც 2200-მდე სეროვარი აქვს. ამიტომ, ის ჩვენთანაც და მთელ მსოფლიოშიც საკმაოდ აქტუალურია.

საკმაოდ გავრცელებული ინფექციური დაავადებაა. სალმონელას ბაქტერია შეიძლება, კვერცხის ნაჭუჭშიც კი შევიდეს. კვერცხის გარეცხვა ამიტომაცაა მნიშვნელოვანი.ასევე, თოხლო კვერცხი ძალიან ბევრ ადამიანს უყვარს. ეს არავითარ შემთხვევაში არ შეიძლება

საუბრობს სურსათის უვნებლობის სპეციალისტი, რაკლი არაბული:

ძალიან სერიოზული საფრთხე სალმონელა.

„კვერცხის ხარშვის შემთხვევაში, 15 წუთი როდესაც იხარშება კვერცხი, სალმონელას ბაქტერია უკვე განადგურებულია შიგნით, კვერცხის გული კარგად უნდა მოიხარშოს. არ შეიძლება უმი კვერცხის ჭამა…“

#drpkhakadze #გიორგიფხაკაძე #აქხარისხია

მიკროდოზირება, მოდური სიგიჟე და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სერიოზული რისკი

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
მიკროდოზირება, მოდური სიგიჟე და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სერიოზული რისკი
#post_seo_title

მიკროდოზირება, მოდური სიგიჟე და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სერიოზული რისკი

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
ბოლო პერიოდში მთელ მსოფლიოში და მათ შორის საქართველოშიც, გახშირებულია შემთხვევები, როცა მოქალაქეები იყენებენ ძლიერი პრეპარატების – მაგალითად Ozempic-ის (semaglutide) – მიკროდოზირებას წონის დასაკლებად ან ზოგჯერ – როგორც ზოგიერთი “ინფლუენსერი” აცხადებს – “გონების გასაწმენდად” და “დასახმარებლად”.
ეს არის სერიოზული პრობლემის საწყისი. მოდურობა ცვლის სამედიცინო წესებს.
რა არის მიკროდოზირება და რატომ არის ეს სახიფათო?
მიკროდოზირება ნიშნავს, რომ ადამიანი საკუთარი ინიციატივით იღებს ძალიან მცირე დოზას ძლიერი სამკურნალო პრეპარატისა, იმ იმედით, რომ დააბალანსებს ეფექტს და თავიდან აიცილებს გვერდით მოვლენებს.
მაგრამ პრობლემა სწორედ აქ იწყება:
• ასეთი “სიცოცხლის დაზღვევა” არანაირად არ არის კლინიკურად დამტკიცებული
• დოზა ხშირად არაეფექტურია, რაც იწვევს მეტაბოლურ სისტემაზე არასტაბილურ გავლენას
• მედიკამენტის არასწორი შენახვა იწვევს ინფექციების და ინტოქსიკაციის რისკს
• ყველაზე საშიში – ეს ხდება ექიმის გარეშე, “ინტერნეტ რჩევებით”
Ozempic და ალცჰაიმერი – იმედი თუ შორს მყოფი პერსპექტივა?
დიახ, ბოლო კვლევები აჩვენებს, რომ GLP-1 რეცეპტორ აგონისტებს (Liraglutide, Semaglutide) შესაძლოა ჰქონდეთ დადებითი გავლენა ალცჰაიმერის დაავადების პროგრესის შენელებაზე.
მაგალითად, 2024 წლის საერთაშორისო კონფერენციაზე (AAIC), Liraglutide-ის გამოყენებამ აჩვენა:
• ტვინის შეკუმშვის შენელება
• მეხსიერების შენარჩუნების ნაწილობრივი გაუმჯობესება
მაგრამ გავიხსენოთ მთავარი: ეს იყო მცირე მასშტაბის კვლევა და ჩვენ ჯერ არ ვიცით, რა გავლენა ექნება ამ პრეპარატების ხანგრძლივ გამოყენებას ჯანმრთელ ადამიანებზე, მით უმეტეს – თვითნებურად და დაურეგულირებლად გამოყენებისას.
საქართველოში – სიმსუქნის და დიაბეტის მზარდი ეპიდემია
ჩვენს ქვეყანაში მდგომარეობა ყოველდღიურად მძიმდება:
• 26.8% ქალებისა და 22.2% მამაკაცებისა უკვე არიან სიმსუქნით დაავადებულნი
• 14.7% ქალს და 16.8% მამაკაცს აქვს დიაბეტი
• ბავშვებში სიმსუქნე იზრდება: 8-დან 1 ბავშვი საქართველოში ჭარბწონიანია
(წყარო: Global Nutrition Report, 2023)
ამ ვითარებაში ზოგიერთი მოქალაქის მისწრაფება “სწრაფი გამოსავლისკენ” გასაგებია — მაგრამ ეს გამოსავალი არ შეიძლება იყოს სახიფათო ექსპერიმენტი საკუთარ თავზე.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
“Ozempic არ არის კოსმეტიკური საშუალება და არც მოდური დანამატი. ეს არის სამკურნალო პრეპარატი, რომელიც მოქმედებს თქვენს მეტაბოლურ სისტემაზე, გლუკოზაზე, ღვიძლზე, ენდოკრინულ სისტემაზე.
მიკროდოზირება ექიმის გარეშე იგივეა, რაც თვითნებური ქიმიოთერაპია.
ჩვენ არ ვიცით ამ პრეპარატების ზემოქმედება 5, 10, 15 წელზე, და რაც მთავარია –
ჩვენ არ ვართ სამეცნიერო საცდელი მოდელები. ჩვენ ვართ ადამიანები.
საქართველოში საჭიროა მყარი მარეგულირებელი პოლიტიკა, რათა:
• თავიდან ავიცილოთ მედიკამენტების არამიზნობრივი გამოყენება
• დავიცვათ მოქალაქეები ფარმაცევტული მანიპულაციისგან
• და რაც მთავარია — დავიცვათ დამტკიცებულ მედიცინაზე დაფუძნებული საზოგადოებრივი ჯანდაცვა.”
რეკომენდაციები:
1.ნუ დაიწყებთ Ozempic-ის ან სხვა მსგავსი პრეპარატის მიღებას ექიმის გარეშე
2.არ ენდოთ სოციალურ ქსელებში გავრცელებულ “მეცნიერულ რჩევებს”
3.მიმართეთ ენდოკრინოლოგს ან ოჯახის ექიმს
4.ჯანმრთელობის მართვა უნდა ეფუძნებოდეს რეგულარულ დიაგნოსტიკას და პირადიზებულ მიდგომას
5.ჯანმრთელი წონისკენ სწრაფვა – დიეტით, ფიზიკური აქტივობით და ფსიქოლოგიური მხარდაჭერით – არის ერთადერთი უსაფრთხო გზა
წყაროები:
1. AAIC 2024 – Alzheimer’s Association International Conference Report
2. Jie Chen et al. The Lancet Regional Health – Europe, 2025
3. Global Nutrition Report: Georgia Profile, 2023 — https://globalnutritionreport.org
გაიგეთ მეტი:
შენი ექიმი – საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინიციატივა: www.sheniekimi.ge
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე, WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს წევრი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი.

კანაფის ზემოქმედება ტვინზე – ახალი მტკიცებულება ფსიქოზთან კავშირის შესახებ

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
კანაფის ზემოქმედება ტვინზე – ახალი მტკიცებულება ფსიქოზთან კავშირის შესახებ
#post_seo_title

კანაფის ზემოქმედება ტვინზე – ახალი მტკიცებულება ფსიქოზთან კავშირის შესახებ

🔍 ახალი ნეირომეცნიერული კვლევის ფარგლებში მეცნიერებმა დააფიქსირეს ტვინის გარკვეულ რეგიონებში შავი ლაქები, რომლებიც ხშირად ასოცირდება შიზოფრენიის მსგავს ფსიქიკურ აშლილობებთან. განსაკუთრებული ყურადღება გამახვილდა იმ ინდივიდებზე, რომლებიც მარიხუანას რეგულარულად და ჭარბად მოიხმარდნენ.

🧠 რა გვიჩვენა კვლევამ?

კვლევაში მონაწილეობდა 61 ადამიანი, მათგან 25-ს უკვე ჰქონდა დიაგნოზი – კანაფზე დამოკიდებულება. მეცნიერებმა ყურადღება გაამახვილეს ტვინის იმ ზონებზე, სადაც დოფამინის გამომუშავება ხდება – ეს ნეიროტრანსმიტერი პირდაპირ კავშირშია განწყობასთან, მოტივაციასთან და მენტალურ ფუნქციებთან.

მათი დაკვირვება შესაძლებელი გახდა ნეირომელანინზე მგრძნობიარე MRI ტექნოლოგიის გამოყენებით. აღმოჩნდა, რომ ის პირები, ვინც მარიხუანას ხშირად მოიხმარდა, ტვინში მუქი არეალების მნიშვნელოვნად გაზრდილი რაოდენობით გამოირჩეოდნენ, რაც დოფამინის გადაჭარბებულ რაოდენობას მიანიშნებს.

⚠️ როგორ ვლინდება ეს ცვლილებები?

შედეგებმა აჩვენა, რომ დოფამინის უხვად გამომუშავება განსაკუთრებით შეიმჩნევა შავი ნივთიერებისა (Substantia Nigra – SN) და ვენტრალური საფარველის (Ventral Tegmental Area – VTA) ზონებში. სწორედ ეს რეგიონებია დაკავშირებული ფსიქოზის განვითარებასთან.

მუქი ლაქების რაოდენობა დამოკიდებული აღმოჩნდა კანაფის მოხმარების რაოდენობაზე – რაც მეტი იყო დოზა, მით უფრო ძლიერი იყო ტვინის ცვლილებები.

📌 ახალგაზრდა მომხმარებლები და ნაადრევი დაბერება

ერთ-ერთი საგანგაშო დეტალი არის ის, რომ მაღალი დონის დოფამინის არსებობა ტვინში იმგვარ ცვლილებებს იწვევს, რომლებიც, წესით, ბევრად უფროს ასაკში უნდა აღინიშნებოდეს. ეს ფაქტი იწვევს ეჭვს, რომ მარიხუანას ჭარბმა მოხმარებამ, შეიძლება, ტვინის ნაადრევ დაბერებასა და ფსიქოზური სიმპტომების განვითარებას შეუწყოს ხელი.

🔎 ყველაზე მკაფიო შედეგები 

კვლევის ავტორთა განცხადებით, ყველაზე თვალსაჩინო ნეირომელანინის დონის მატება დაფიქსირდა იმ ადამიანებში, რომლებსაც ფსიქოზის ეპიზოდი უკვე ჰქონდათ გადატანილი. ეს კიდევ უფრო ამყარებს ჰიპოთეზას, რომ კანაფის რეგულარული მოხმარება ფსიქიკური ჯანმრთელობისთვის სერიოზულ საფრთხეს წარმოადგენს.

🚨 დასკვნა

ახალი მიგნებები კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს მარიხუანას უკონტროლო მოხმარების რისკებს. დოფამინის დონის არაბალანსირებული ზრდა და ნეირომელანინის დაგროვება ტვინში შეიძლება გახდეს ფსიქოზური აშლილობების პროვოცირების ერთ-ერთი ფაქტორი.

📢 გთხოვთ, გაითვალისწინეთ – რეგულარული და ჭარბი მოხმარება არ არის უსაფრთხო, განსაკუთრებით ახალგაზრდებისთვის.

კანაბისი (მარიხუანა) იწვევს სერიოზულ ცვლილებებს თქვენს DNA-ში – ახალი კვლევის შედეგები

რას ნიშნავს WHO 2025 წლის ანგარიში საქართველოსთვის

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
𝑩𝑹𝑬𝑨𝑲𝑰𝑵𝑮: გლობალური შეთანხმება მომავალი პანდემიური მზადყოფნისთვის მიღწეულია
#post_seo_title

დასახელება: ევროპის ჯანმრთელობის სისტემები გზაჯვარედინზე – რას ნიშნავს WHO 2025 წლის ანგარიში საქართველოსთვის

საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის თავმჯდომარის, პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი
შესავალი:
რატომ არის ეს მოხსენება ახლა
გაურკვევლობით განსაზღვრულ ასაკში, 2025 წლის WHO-ს რეგიონალური ოფისის ევროპისთვის ანგარიში გამოჩნდა, როგორც კრიტიკული საგზაო რუკა საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სისტემების აღდგენისთვის კონტინენტზე. COVID-19-ის პანდემიიდან მიღებული გაკვეთილებით, კლიმატის ცვლილების გამოწვევების დამაგრებით და ჯანმრთელობის უთანასწორობების ზრდით, ეს ანგარიში სცდება დიაგნოზის მიღმა – ის ითხოვს ტრანსფორმაციას.
მაგრამ რას ნიშნავს ეს საქართველოსთვის, ქვეყნისთვის, რომელიც ამბიციას აბალანსებს სისტემური საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის გამოწვევებით?
მოხსენების ძირითადი თემები:
რას გირჩევთ WHO
WHO-ს ანგარიში ევროპის ერებისთვის ხუთ ძირითად პრიორიტეტს ასახავს:
1. ჯანმრთელობის სისტემების მდგრადობის გაძლიერება
2. არაკომუნიკაბელურ დაავადებებთან გამკლავება (NCDs)
3. ინვესტირება ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე
4. ვემზადებით მომავალი ჯანმრთელობის საგანგებო სიტუაციებისთვის
5. მივმართავ ჯანმრთელობის უთანასწორობას
თითოეულ ამ თემატიკას აქვს საგანგებო აქტუალური საქართველოსთვის, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ქვეყანა მუშაობს ჯანმრთელობის საერთაშორისო აკრედიტაციის, პაციენტების უკეთესი განათლებისა და უფრო ძლიერი პირველადი ზრუნვის მიმართულებით.
სად დგას დღეს საქართველო: რეალობის შემოწმება
1. ჯანმრთელობის სისტემების მდგრადობა
საქართველოს ჯანდაცვის სისტემამ აჩვენა ჯიბეების სიძლიერე – განსაკუთრებით საგანგებო პასუხისმგებლობასა და საჯარო-კერძო თანამშრომლობაში. ჯერ კიდევ სისტემური ფრაგმენტები რჩება. დაფინანსება, სამუშაო ძალის დეფიციტი და ურბანულ-სოფლის უმსგავსობა ძირს უთხრის გამძლეობას.
2. არაგადამდები დაავადებები (NCDs)
WHO ევროპაში სიკვდილიანობის წამყვან მიზეზად NCD-ები – და საქართველო გამონაკლისი არ არის. გულის დაავადებები, დიაბეტი და კიბო პასუხისმგებელია ქვეყანაში სიკვდილიანობის 90%-ზე მეტი. რისკ-ფაქტორები, როგორიცაა მოწევა, ალკოჰოლის ბოროტად გამოყენება, ცუდი დიეტა და მაცდუნებელი ცხოვრების სტილი კვლავ მაღალია.
3. ფსიქიკური ჯანმრთელობა
ანგარიში ხაზს უსვამს ფსიქიკური ჯანმრთელობის სერვისების დესტიგმატიზაციისა და ინვესტირების აუცილებლობას. საქართველოში, ცნობიერების გაზრდის მიუხედავად, მენტალურ ჯანმრთელობაზე ზრუნვა განუვითარებელი და მიუწვდომელი რჩება, განსაკუთრებით სოფლად.
4. ჯანმრთელობის საგანგებო მზადყოფნა
საქართველოს COVID-19-ის გამოცდილებამ გამოავლინა როგორც პროგრესი, ასევე გარღვევები. მიუხედავად იმისა, რომ ვაქცინების განაწილება და ჯანმრთელობის კომუნიკაცია დროთა განმავლობაში გაუმჯობესდა, ეროვნული პანდემიისთვის მზადყოფნის გეგმის ნაკლებობა და გაურკვეველი კოორდინაციის პროტოკოლები გამოკვეთილია სისტემური სისუსტეები.
5. ჯანმრთელობის თანასწორობა და სოციალური დეტერმინანტები
მოხსენება ქვეყნებს მოუწოდებს, მიმართონ ჯანმრთელობის სოციალურ დეტერმინანტებს – როგორიცაა საცხოვრებელი, განათლება და სიღარიბე – რაც ღრმად მოქმედებს შედეგებზე. საქართველოს უღარიბეს საზოგადოებას ხშირად აკლია ხელმისაწვდომობა ხარისხიან ჯანდაცვაზე, სუფთა გარემოსა და ჯანმრთელობის განათლებაზე.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი
”WHO-ს ეს ანგარიში ასახავს იმ რეალობას, რომელშიც ვცხოვრობთ – და გვთავაზობს საგზაო რუკას, რომელსაც სერიოზულად უნდა მივუდგეთ. საქართველომ პროგრესს მიაღწია, მაგრამ პროგრესი არ არის საკმარისი. ჩვენ გვჭირდება ტრანსფორმაცია. ”
“ჩვენ არ გვაქვს საშუალება, რომ ჯანმრთელობა სამინისტროს დონის თემად ვიხილოთ. ეროვნული საკითხია, რომელიც ეხება განათლებას, ინფრასტრუქტურას, გარემოს, ეკონომიკასა და სამართლიანობას. ანტიბიოტიკების წინააღმდეგობიდან სუიციდის პრევენციამდე, ყალბი მკურნალობიდან დაბინძურებულ საკვებამდე – ყველა მოქალაქე დაზარალებულია. ”
“საქართველოში საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სისტემა უნდა გახდეს პროაქტიული და არა რეაქტიული. ინვესტიცია უნდა გავაკეთოთ პრევენციაში და არა მხოლოდ განკურნებაში. ეს გულისხმობს პირველადი ზრუნვის ხელმისაწვდომობის გაფართოებას, ფსიქიკური ჯანმრთელობის მხარდაჭერას, ყალბი მედიცინისა და საკვების სკანდალებთან ბრძოლას და პაციენტების უფლებების დაცვას. ”
„მოვუწოდებ ჩვენს პოლიტიკის შემქმნელებს, რომ ეს ანგარიში მოეპყრონ არა როგორც საერთაშორისო ფორმალობას, არამედ როგორც მოქმედების მოწოდებას – საქართველოს მომავლისთვის, ჩვენი ხალხისთვის, და ჩვენი შვილებისთვის. ”
რეკომენდაციები Georgia Forward-ზე
1. შეიმუშავეთ და დააფინანსეთ ჯანმრთელობის ყოვლისმომცველი სტრატეგია, რომელიც ემთხვევა WHO 2025 პრიორიტეტებს – ის, რომელიც მოიცავს გაზომვ მიზნებს, მულტისექტორულ თანამშრომლობას და მოქალაქეთა ჩართულობას.
2. გავაძლიეროთ სოფლის ჯანმრთელობის სისტემები ტრენინგებში, ინფრასტრუქტურასა და ტელემედიცინაში ინვესტირებით, რათა შევამციროთ გეოგრაფიული ჯანმრთელობის შეუსაბამობები.
3. დაიწყეთ ფსიქიკური ჯანმრთელობის ეროვნული კამპანია ფსიქიკური დაავადებების დესტიგმატიზაციისა და ფსიქოლოგიურ სერვისებზე ხელმისაწვდომობის გაზრდისთვის – განსაკუთრებით ახალგაზრდებისა და ხანდაზმული პოპულაციებისთვის.
4. მიმართეთ არაგადამდები დაავადებებს ფესვში განათლების, ჯანსაღი კვების პოლიტიკით, სკოლის პროგრამებით და მავნე ნივთიერებების რეგულირებით (ალკოჰოლი, შაქარი, თამბაქო).
5. შექმენით მუდმივი ეროვნული პანდემიისთვის მზადყოფნის ოფისი, რათა საქართველოს შეეძლოს სწრაფი რეაგირება მომავალ აფეთქებებზე.
6. ყურადღება გაამახვილეთ დაუცველ მოსახლეობაზე – მათ შორის ლტოლვილებზე, მოხუცებზე, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ბავშვებზე და დაბალშემოსავლიან ოჯახებზე – საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მიზნობრივი პროგრამების მეშვეობით.
დასკვნა: საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შემობრუნების წერტილი
WHO EURO-ს 2025 წლის ანგარიში უნდა იყოს გამაღვიძებელი მოწოდება პოლიტიკის შემქმნელებისთვის, სამედიცინო პროფესიონალებისთვის და სამოქალაქო საზოგადოებისთვის. ეს გვახსენებს, რომ ჯანმრთელობა არ არის ფუფუნება – ეს არის ადამიანის უფლება და ეკონომიკური და სოციალური სტაბილურობის საფუძველი.
საქართველოსთვის, ახლა დაკვირვების დრო არ არის. ლიდერობის დროა.
ავტორის შესახებ
Professor Giorgi Pkhakadze
საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის თავმჯდომარე, WHO-ს ექსპერტი, ინტერნეიშენალის საბჭოს წევრი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი. მას აქვს 25 წლიანი გამოცდილება გლობალურ და ეროვნულ ჯანმრთელობის სისტემებში და არის თანასწორობის, მეცნიერებაზე დაფუძნებული პოლიტიკისა და პაციენტის უფლებების ულაპარაკო ადვოკატი.
Title: Europe’s Health Systems at a Crossroads – What the WHO 2025 Report Means for Georgia
Commentary by Professor Giorgi Pkhakadze, Chair of the Public Health Institute of Georgia
Introduction: Why This Report Matters Now
In an age defined by uncertainty, the 2025 WHO Regional Office for Europe report emerges as a critical roadmap for reimagining public health systems across the continent. With lessons drawn from the COVID-19 pandemic, mounting challenges from climate change, and a rise in health inequities, this report goes beyond diagnosis — it calls for transformation.
But what does this mean for Georgia, a country balancing ambition with systemic public health challenges?
The Core Themes of the Report: What WHO Recommends
The WHO report outlines five major priorities for European nations:
1. Strengthening Health Systems Resilience
2. Tackling Noncommunicable Diseases (NCDs)
3. Investing in Mental Health
4. Preparing for Future Health Emergencies
5. Addressing Health Inequalities
Each of these themes has urgent relevance for Georgia, especially as the country works toward international health accreditation, better patient education, and stronger primary care.
Where Georgia Stands Today: A Reality Check
1. Health Systems Resilience
Georgia’s healthcare system has shown pockets of strength — particularly in emergency responsiveness and public-private collaboration. Yet systemic fragilities remain. Underfunding, workforce shortages, and urban-rural disparities undermine resilience.
2. Noncommunicable Diseases (NCDs)
WHO flags NCDs as the leading cause of death in Europe — and Georgia is no exception. Heart disease, diabetes, and cancer are responsible for over 90% of preventable deaths in the country. Risk factors such as smoking, alcohol abuse, poor diet, and sedentary lifestyles remain high.
3. Mental Health
The report emphasizes the need to destigmatize and invest in mental health services. In Georgia, despite increasing awareness, mental health care remains underdeveloped and inaccessible, especially in rural regions.
4. Health Emergency Preparedness
Georgia’s COVID-19 experience revealed both progress and gaps. While vaccine distribution and health communication improved over time, the lack of a national pandemic preparedness plan and unclear coordination protocols highlighted systemic weaknesses.
5. Health Equity and Social Determinants
The report urges countries to address social determinants of health — such as housing, education, and poverty — which deeply affect outcomes. Georgia’s poorest communities often lack access to quality health care, clean environments, and health education.
Professor Giorgi Pkhakadze’s Commentary
“This WHO report reflects the reality we live in — and offers a roadmap we must take seriously. Georgia has made progress, but progress is not enough. We need transformation.”
“We cannot afford to view health as a ministry-level topic. It’s a national issue that touches education, infrastructure, environment, economy, and justice. From antibiotic resistance to suicide prevention, from fake treatments to contaminated food — every citizen is affected.”
“In Georgia, the public health system must become proactive, not reactive. We must invest in prevention, not just cure. This means expanding access to primary care, supporting mental health, fighting fake medicine and food scandals, and protecting patients’ rights.”
“I urge our policymakers to treat this report not as an international formality but as a call to action — for Georgia’s future, for our people, and for our children.”
Recommendations for Georgia Moving Forward
1. Develop and fund a comprehensive national health strategy aligned with the WHO 2025 priorities — one that includes measurable goals, multisectoral cooperation, and citizen engagement.
2. Strengthen rural health systems by investing in training, infrastructure, and telemedicine to reduce geographic health disparities.
3. Launch a national mental health campaign to destigmatize mental illness and increase access to psychological services — especially for youth and elderly populations.
4. Address noncommunicable diseases at the root through education, healthier food policies, school programs, and regulation of harmful substances (alcohol, sugar, tobacco).
5. Create a permanent national pandemic preparedness office to ensure Georgia can respond quickly to future outbreaks.
6. Focus on vulnerable populations — including refugees, the elderly, children with disabilities, and low-income families — through targeted public health programs.
Conclusion: A Turning Point for Public Health
The 2025 WHO EURO report should be a wake-up call for policymakers, medical professionals, and civil society. It reminds us that health is not a luxury — it is a human right and the foundation of economic and social stability.
For Georgia, this is not a time to observe. It is a time to lead.
About the Author
Professor Giorgi Pkhakadze
Chair of the Public Health Institute of Georgia, WHO Expert, Member of the Board of Relief International, and former advisor to the UN Secretary-General. He has over 25 years of experience in global and national health systems and is an outspoken advocate for equity, science-based policy, and patient rights.

#drpkhakadze #გიორგიფხაკაძე #აქხარისხია

შეიძლება თუ არა წონის დასაკლები წამლები დემენციის სამკურნალოდ გამოვიყენოთ? -კვლევა

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
დიაბეტის მართვა, წონის დაკლება და ალცჰაიმერის პრევენცია: GLP-1 აგონისტების ახალი ერა
#post_seo_title

შეიძლება თუ არა წონის დასაკლები წამლები დემენციის სამკურნალოდ გამოვიყენოთ? — ახალი კვლევები გვაჩვენებს დადებით კავშირს!

პროფესორი  გიორგი ფხაკაძე,
გლობალური მეცნიერება კვლავ გვაოცებს!
უახლესი კვლევების თანახმად, ის პრეპარატები, რომლებიც თავდაპირველად შექმნილი იყო შაქრიანი დიაბეტისა და სიმსუქნის სამკურნალოდ — შესაძლოა დემენციის (მათ შორის ალცჰაიმერის დაავადების) პროფილაქტიკაშიც ეფექტური აღმოჩნდეს.
რას გვიჩვენებს მეცნიერება?
GLP-1 რეცეპტორ აგონისტები — როგორიცაა:
• სემაგლუტიდი (Ozempic, Wegovy)
• ლირაგლუტიდი (Saxenda)
ამჟამად აქტიურად იკვლევიან, როგორც დემენციის რისკის შემცირებელი საშუალებები.
ფლორიდის უნივერსიტეტის კვლევა:
90,000 პაციენტის მონაცემების ანალიზმა აჩვენა, რომ GLP-1RAs-ს მომხმარებლებს 33%-ით ნაკლები ალბათობა ჰქონდათ ალცჰაიმერის დიაგნოზის მიღებისა, შედარებით სხვა დიაბეტის წამლებთან.
გოლვეის უნივერსიტეტის მეტაანალიზი (26 კლინიკური კვლევა):
GLP-1RAs-სთან ასოცირდებოდა მეხსიერების დაქვეითების შემცირებული რისკი.
Alzheimer’s Association-ის კონფერენცია 2024:
ლირაგლუტიდმა დაამუხრუჭა ტვინის შეკუმშვის პროცესი და მეხსიერების გაუარესება ალცჰაიმერის მქონე პაციენტებში.
როგორ მუშაობს ეს პრეპარატები?
GLP-1 agonist-ები:
• ამცირებენ ანთებას ტვინში
• აუმჯობესებენ ინსულინის სენსიტივობას
• დადებითად მოქმედებენ სისხლძარღვებზე და ცირკულაციაზე
სწორედ ეს მექანიზმები არის მნიშვნელოვანი კოგნიტიური ფუნქციის შესანარჩუნებლად.
რას ნიშნავს ეს ჩვენთვის?
• ეს ჯერ კიდევ კვლევის ეტაპზეა, თუმცა უკვე ჩანს პოტენციალი, რომ მომავალში მსგავსი პრეპარატები შეიძლება გამოვიყენოთ არა მხოლოდ დიაბეტისა და სიმსუქნის, არამედ ნევროდეგენერაციული დაავადებების პრევენციისთვისაც.
• განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია 50+ ასაკის ადამიანებისთვის, ვისაც აქვს გენეტიკური ან მეტაბოლური რისკები.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„თუ ამ კვლევების მიმართულება დადასტურდება, ჩვენ ვხედავთ მომავალს, სადაც ერთსა და იმავე წამალს ექნება ძალა – შეამციროს სიმსუქნე, რეგულიროს დიაბეტი და დააბრკოლოს დემენციის განვითარება.
ეს სამმაგი ეფექტი შეიძლება გახდეს რევოლუცია პროფილაქტიკურ მედიცინაში.
მაგრამ ნუ იჩქარებთ თვითმკურნალობას — ამ წამლებს აქვთ სერიოზული ჩვენებები და გვერდითი მოვლენები.
მთავარია: დავიცვათ პრევენცია და ვისმინოთ მეცნიერება, არა ინტერნეტ-რჩევები.“
წყაროები:
1. Technology Networks. Could Weight Loss Drugs Be Repurposed as Dementia Treatments? April 2025.
2. Nature Medicine. GLP-1RAs and dementia prevention in type 2 diabetes patients. March 2025.
3. Alzheimer’s Association International Conference, 2024.
გაიგეთ მეტი:
შენი ექიმი – სამეცნიერო სიახლეები და ჯანმრთელობის რჩევები: www.sheniekimi.ge
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე, WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს წევრი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი.

ყოველწილურად ყვითელი ცხელებით ავადდება 84 000- 170 000 ადამიანი და 60 000 შემთხვევა მთავრდება ლეტალურად

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ყვითელი ცხელება
#post_seo_title

ყვითელი ცხელება

1.ზოგადი მიმოხილვა – ყვითელი ცხელება მწვავე ვირუსულ ჰემორაგიული დაავადებაა, რომელიც გადაეცემა ინფიცირებული კოღოს საშუალებით. სიტყვა „ყვითელი“ მიგვანიშნებს დაავადების თანმხლებ სიმპტომზე – სიყვითლეზე, რომელიც უვითარდება პაციენტთა გარკვეულ ნაწილს. დაავადების მძიმე ფორმის დროს და მკურნალობის გარეშე, ლეტალური გამოსავალი მოსალოდნელია შემთხვევათა 50 %- ში.

ბოლო შეფასების მიხედვით, ყოველწილურად ყვითელი ცხელებით ავადდება 84 000- 170 000 ადამიანი და 60 000 შემთხვევა მთავრდება ლეტალურად. ყვითელი ცხელების სპეციფიკური მკურნალობა არ არსებობოს. მკურნალობა სიმპტომურია.

ვირუსი ენდემურია აფრიკასა და ლათინურ ამერიკაში. ბოლო 10 წლის განმავლობაში, ამ დაავადებით გამოწვეული შემთხვევების რიცხვი მცირდება. საქართველოში ადგილობრივი შემთხვევები დარეგისტრურებული არ არის.

 2.გამომწვევი აგენტი – გამომწვევია Flavivirus, Flaviviridae ოჯახის წარმომადგენელი. გადამტანია ინფიცირებული კოღო, უმეტესად  Aedes სახეობის. ყვითელი ცხელება ასევე ვრცელდება Haemogogus სახეობის კოღოს მიერ, რომელიც უმეტესად გვხვდება ჯუნგლებში.

3.მიზეზები/ძირითადი რისკის ფაქტორები – ყვითელი ცხელების ენდემურ არეალში, როგორიცაა აფრიკა და სამხრეთ ამერიკა – მოგზაურობა.

 4. რეზერვუარი – ურბანულ ზონაში მტარებლებს წარმოადგენენ ადამიანები და Aedes  სახეობის კოღოები. ტყეში კი ინფექციის წყარო და რეზერვუარი შეიძლება იყოს გარეული ცხოველი (მაიმუნი, ოპოსუმი, იშვიათად სხვა სახეობა).

 5. გადაცემის გზები – ინფიცირებული კოღოს კბენით. ამავე სახეობას გადააქვს ზიკა ვირუსი, ჩიკუნგუნია და დენგეს ვირუსი. კოღო ინფიცირდება დაავადებული ადამიანის ან მაიმუნის კბენის შედეგად. დაავადება ადამიანიდან ადამიანს არ გადაეცემა.

 6.ინკუბაციური პერიოდი – 3-6 დღე.

 7.გადამდებლობის პერიოდი – კოღო ინფიცირდება ადამიანის ვირემიულ ფაზაში დაკბენისას, რომელიც გრძელდება ცხელების დაწყებიდან 5 დღის განმავლობაში. კბენიდან 9-12 დღის შემდეგ კოღო ხდება გადამდები.

 8. მიმღებლობა – ყველა ადამიანი ხდება ავად, ვისაც აქვს რისკის ფაქტორებთან შეხება. დაავადების გადატანის შემდეგ ადამიანს უვითარდება მყარი იმუნიტეტი.    

9. კონტროლის ღონისძიებები –

ა) პრევენციული ღონისძიებები :

  • ვაქცინაცია ყვითელი ცხელების პრევენციის საუკეთესო საშუალებაა. ვაქცინა უსაფრთხო და ხელმისაწვდომია. ერთჯერადი დოზა უზრუნველყოფს დაავადების წინააღმდეგ მუდმივი იმუნიტეტის ჩამოყალიბებას.
  • კოღოს კბენისგან თავდაცვა – კოღოს საწინააღმდეგო რეპელენტების გამოიყენება;

ინსექტიციდების გამოყენება ზრდასრული კოღოებისა და მატლების წინააღმდეგ; ფანჯრის და  საწოლის ბადეების გამოყენება;

  • მიმდებარე ტერიტორიაზე, წყლის შესანახი კონტეინერების დაცლა, გაწმენდა,  თავდახურულ მდგომარეობაში მოყვანა.

ბ)პაციენტის და კონტატების კონტროლი–პაციენტმა კლინიკური ნიშნების გამოვლენისთანავე უნდა მიმართოს სამედიცინო დაწესებულებას, რათა ექიმის მიერ მოხდეს დროული კლინიკური დიაგნოსტირება და შესაბამისი მკურნალობა, ზუსტი დიაგნოსტირებისათვის კი აუცილებელია კლინიკური დიაგნოზი დადასტურებული იყოს ლაბორატორიული კვლევის საფუძველზე.

ყვითელი ცხელება სავალდებულო/სასწრაფო შეტყობინებას დაქვემდებარებული დაავადებაა. ყველა საეჭვო შემთხვევა/შემთხვევები ექვემდებარება რეგისტრაციას გადამდებ დაავადებათა რეგისტრაციის ჟურნალ 60/A-ში და სასწრაფო შეტყობინებას (გამოვლენიდან 24 საათის განმავლობაში)  საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სამსახურში ნებისმიერი ხელთარსებული საშუალებით („სასწრაფო შეტყობინების ბარათი“ – ფორმა N58/1, ტელეფონი, ფაქსი, თუ ელ-ფოსტა). შეტყობინების მიღებისას, ეპიდემიოლოგი იწყებს შემთხვევის/შემთხვევების კვლევას სტანდარტული ეპიდკვლევის ბარათის შესაბამისად.

გ)ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებები–პაციენტი უნდა იქნას იზოლირებული, რათა თავიდან იქნას აცილებული კოღოსგან დაკბენა გადამდებლობის პერიოდში.

დაავადება არ გადაეცემა ადამიანიდან ადამიანს კონტაქტის გზით, თუმცა იქედან გამომდინარე, რომ მრავალ ინფექციას ახასიათებს მსგავსი სიმპტომები და გადამადებლობა, საჭიროა პაციენტის იზოლაცია ყვთიელი ცხელების დიაგნოზის დადასტურებამდე. არ საჭიროებს საკარანტინო ღონისძიებებს.

 დ)ბუნებრივი მოვლენების ზეგავლენა – კოღოები მრავლდებიან ტროპიკულ ტყეებში, ნესტიან და ნაწილობრივად ნესტიან პირობებში, ამავდროულად ადამიანის მიერ შექმნილ ისეთ კონტეინერებსა და სათავსოებში, სადაც გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ხდება წყლის დაგროვება. ინფიცირებული კოღოებისა და ადამიანების გაზრდილი კონტაქტი, განსაკუთრებით ქალაქებში, სადაც მოსახლეობა არ არის აცრილი ყვითელი ცხელების წინააღმდეგ, შესაძლოა იქცეს ეპიდემიის მიზეზად.

ბუნებრივი კატასტროფებისას ეპიდემიის პრევენციის საუკეთესო გზას მასიური ვაქცინაცია წარმოადგენს.

 ე)საერთაშორისო ღონისძიებები – ყვითელი ცხელება ექვემდებარება ჯანმრთელობის საერთაშორისო წესებით (IHR 2005) სასწრაფო შეტყობინებას. ნებისმიერი უწყება ვალდებულია ეჭვის მიტანის შემთხვევაში შეატყობინოს ქვეყნის ჯსწ-ის ეროვნულ კოორდინატორს (დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი), რომელიც თავის მხრივ, უზრუნველყოფს სასწრაფო შეტყობინების გაგზავნას ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის საკონტაქტო პუნქტთან.

მაღალი ვირულენტობის, დაავადებისათვის დამახასიათებელი გავრცელებისა და სიკვდილიანობის მაღალი მაჩვენებლის გამო ყვავილის გამომწვევი ვირუსი მიჩნეულია ადამიანების მასიური განადგურების პოტენციურ ბიოლოგიურ იარაღად

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ყვავილი ვირუსული ინფექცია
#post_seo_title

ყვავილი

1. ზოგადი მიმოხილვა – მძიმე, მწვავე ვირუსული დაავადება, გამოხატული გამონაყრით. ინკუბაციური პერიოდის შემდეგ დაავადება გადადის პროდრომულ ფაზაში, რომლის ხანგრძლივობა 2-4 დღეა. მისთვის დამახასიათებელია გრიპისმაგვარი სიმპტომები: მაღალი ცხელება, თავბრუსხვევა, თავის და ზურგის ტკივილი, ზოგჯერ მუცლის ტკივილი და ღებინება. შემდეგი ფაზაა გამონაყრის ფაზა, რომელიც 21 დღე გრძელდება.

დედამიწაზე უკანასკნელი ბუნებრივად  დასნებოვნებული შემთხვევა იყო 1977 წელს.

1980 წელს ჯანმრთელობის მსოფლიო ასამბლეაზე გაკეთდა განცხადება მისი ერადიკაციის შესახებ. მსოფლიოში ყვავილის გამომწვევის ორი საცავია: აშშ-ში, ატლანტაში დაავადებათა კონტროლის ცენტრში და რუსეთში, ნოვოსიბირსკის რეგიონში კოლცოვოს ვირუსოლოგიისა და ბიოტექნოლოგიების კვლევის ცენტრში

მაღალი ვირულენტობის, დაავადებისათვის დამახასიათებელი გავრცელებისა და სიკვდილიანობის მაღალი მაჩვენებლის გამო ყვავილის გამომწვევი ვირუსი მიჩნეულია ადამიანების მასიური განადგურების პოტენციურ ბიოლოგიურ იარაღად.

  1. 2. გამომწვევი აგენტი – Orthopoxvirus-ს გვარის ორი სახეობის ვირუსი :Variola major  და Variola minor

3. მიზეზები/ძირითადი რისკის ფაქტორები –  ავადმყოფ ადამიანთან კონტაქტი.

4. რეზერვუარი – ყვავილის ვირუსის ერთადერთი ბუნებრივი რეზერვუარია ადამიანი.

 5.გადაცემის გზები – გადაეცემა ადამიანიდან ადამიანს, ძირითადად სასუნთქი გზებით, იშვიათად დაზიანებულ კანთან კონტაქტით.

6. ინკუბაციური პერიოდი – 7-19 დღე, საშუალოდ 12 დღე.

7.გადამდებლობის პერიოდი – გამონაყრის დაწყებიდან პირის ღრუში, ყველა ქერქის მოცილებამდე.

8. მიმღებლობა – ყვავილის საწინააღმდეგო იმუნიზაციის დაწყებამდე – საყოველთაო. 1978 წლის შემდეგ ადამიანის შემთხვევა არ არის ცნობილი. ყვავილის ერადიკაციის შემდგომ შეწყდა რა ყვავილის საწინააღმდეგო იმუნიზაცია, არავაქცინირებულ პირებში- საყოველთაოა.

 9. კონტროლის ღონისძიებები:

ა)  პრევენციული ღონისძიებები (წინასწარ რა უნდა გაკეთდეს)

ü  ვაქცინაცია;

ü  საგანმანათლებლო მუშაობის ჩატარება

ბ) პაციენტის და კონტატების კონტროლი (ვის უნდა შეატყობინონ და ა.შ.): პაციენტმა კლინიკური ნიშნების გამოვლენისთანავე უნდა მიმართოს სამედიცინო დაწესებულებას, რათა ექიმის მიერ მოხდეს დროული კლინიკური დიაგნოსტირება, მისი დაუყოვნებლივი იზოლაცია და შესაბამისი მკურნალობა, ზუსტი დიაგნოსტირებისათვის კი აუცილებელია კლინიკური დიაგნოზი დადასტურებული იყოს ლაბორატორიული კვლევის საფუძველზე.

ყვავილი სავალდებულო/სასწრაფო შეტყობინებას დაქვემდებარებული დაავადებაა.

ყველა საეჭვო შემთხვევა/შემთხვევები ექვემდებარება რეგისტრაციას გადამდებ დაავადებათა რეგისტრაციის ჟურნალ 60/A-ში და სასწრაფო შეტყობინებას (გამოვლენიდან 24 საათის განმავლობაში)  შესაბამის  ეპიდემიოლოგიურ სამსახურში ნებისმიერი ხელთარსებული საშუალებით („სასწრაფო შეტყობინების ბარათი“ – ფორმა N58/1, ტელეფონი, ფაქსი, თუ ელ-ფოსტა). შეტყობინების მიღებისთანავე ეპიდემიოლოგი იწყებს შემთხვევის/შემთხვევების კვლევას სტანდარტული ეპიდკვლევის ბარათის შესაბამისად. ასევე უნდა განხორციელდეს კონტაქტების დროული გამოვლენა, მათი იზოლაცია და ვაქცინაცია.

გ) ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებები – ყველა შემთხვევის სწრაფი გამოვლენა, კარანტინი, რგოლური ვაქცინაციის სტრატეგის განხორციელება.

დ) ბუნებრივი მოვლენების ზეგავლენა – არ შეესაბამება

ე) საერთაშორისო ღონისძიებები –  ყვავილი ექვემდებარება ჯანმრთელობის საერთაშორისო წესებით (IHR 2005) სასწრაფო შეტყობინებას. ნებისმიერი უწყება ვალდებულია ეჭვის მიტანის შემთხვევაში შეატყობინოს ქვეყნის ჯსწ-ის ეროვნულ კოორდინატორს (დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი), რომელიც თავის მხრივ, უზრუნველყოფს სასწრაფო შეტყობინების გაგზავნას ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის საკონტაქტო პუნქტთან.

ყბაყურა – გადაცემის გზები, სიმპტომები, გართულებები, მკურნალობა

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ყბაყურა - გადაცემის გზები, სიმპტომები, გართულებები,  მკურნალობა
#post_seo_title

ყბაყურა

გამომწევი

ვირუსით (Memps Virus) გამოწვეული კონტაგიოზური დაავადებაა.

მიზეზები
დაავადების გამომწვევი ძირითადი მიზეზია რნმ-ვირუსი, რომელიც გადაეცემა ჰაერ-წვეთოვანი გზით და აზიანებს სანერწყვე ჯირკვლებსა და ნერვულ უჯრედებს.

გადაცემის გზები

ვრცელდება  წვეთოვანი გზით, დაინფიცირებული პირისაგან ცემინების, ხველების, საუბრის  დროს და ასევე მის საყოფაცხოვრებო საგნებთან შეხებით. გადამდებია სანერწყვე  ჯირკვლების შეშუპებამდე ხუთი დღის და შეშუპების შემდეგ კიდევ ხუთი დღის განმავლობაში

სიმპტომები

ცხელება, თავის და კუნთების ტკივილი, დაღლილობა, უმადობა,  ყურის ქვემოთ სანერწყვე  ჯირკვლების  ორმხრივი შეშუპება  (პაროტიტი). სიმპტომები ჩვეულებრივ  ჩნდება  დაინფიცირებიდან მე-16-18 დღეს,  თუმცა ეს პერიოდი შესაძლებელია მერყეობდეს  12-25 დღემდე.

გართულებები

ორქიტი ზრდასრულ მამაკაცებში, რაც შესაძლებელია უშვილობის მიზეზი გახდეს, ენცეფალიტი, მენინგიტი, სიყრუე, საკვერცხეების და/ან სარძევე ჯირკვლების ანთება ზრდასრულ ქალებში.

დიაგნოსტიკა
დაავადების დიაგნოსტიკას ატარებს ექიმი-პედიატრი, რისთვისაც საჭიროა:
·         სისხლის საერთო ანალიზი;
·         ყურქვეშა სანერწყვე ჯირკვლის სეკრეტის ანალიზი;
·         ყელის ნაცხის ანალიზი;
·         იმუნო-ფერმენტული ანალიზი;
·         კანშიდა სინჯი ალერგენით.

მკურნალობა
·         სიცხის დამწევი პრეპარატები;
·         წოლითი რეჟიმი;
·         თბილი კომპრესები;
·         ფიზიოთერაპიული პროცედურები;
·         სადეზინტოკსიკაციო პრეპარატები.

პროფილაქტიკა
·         ვაქცინაციის ჩატარება;
·         იმუნური სისტემის გამყარება.

კვლევა – ყვავებმა გეომეტრიული ფიგურების გარჩევა შეძლეს

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
კვლევა - ყვავებმა გეომეტრიული ფიგურების გარჩევა შეძლეს
ფოტო: Schmidbauer et al., Science Advances

გერმანელმა სპეციალისტებმა კვლევა ჩაატარეს, რომელმაც დაადასტურა, რომ ყვავებს გეომეტრიული ფიგურების გარჩევა შეუძლიათ. კვლევა ჟურნალ Science Advances-ში გამოქვეყნდა.

სწორი პასუხის შემთხვევაში მკვლევრები მათ გემრიელი საკვებით უმასპინძლდებოდნენ. შეცდომის შემთხვევაში კი ვიზუალური და ხმოვანი სიგნალი ირთვებოდა. კვლევის პროცესში სპეციალისტები ამოცანებს ართულებდნენ, თუმცა ყვავებმა დროთა განმავლობაში ფიგურების ამოცნობა შეძლეს.

ნეირობიოლოგის მატიას საბლე-მეიერის განცხადებით, მიუხედავად იმისა, რომ მაიმუნებსა და ადამიანებს შორის მეტი გენეტიკური მსგავსებაა, მათ ყვავებისგან განსხვავებით ამ ამოცანას თავი ვერ გაართვეს. მეცნიერებმა ისიც აღნიშნეს, რომ ყვავებზე მუშაობას მათ უფრო ნაკლები დრო დაუთმეს, ვიდრე მაიმუნებზე.

კვლევის შედეგები იმაზე მიუთითებენ, რომ საბაზისო გეომეტრიული თვისებების ინტუიციური აღქმა მხოლოდ ადამიანისთვის დამახასიათებელი თვისება არაა. მეცნიერების აზრით, ეს ბიოლოგიური თვალსაზრისით სავსებით გასაგებია, რადგან ასეთი თვისება გადარჩენისათვის და გამრავლებისთვისაა საჭირო.

ღვიძლის პირველადი კიბოს ყველაზე გავრცელებულ მიზეზს C ჰეპატიტი წარმოადგენს – რა გზებით ხდება C ჰეპატიტის ვირუსის გავრცელება?

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
რა არის C ჰეპატიტის მართვის სახელმწიფო პროგრამის მიზანი?
#post_seo_title

ღვიძლის პირველადი კიბოს ყველაზე გავრცელებულ მიზეზს C ჰეპატიტი წარმოადგენს

რა არის ქრონიკული C ჰეპატიტი?

C ჰეპატიტი ღვიძლის დაავადებაა, რომელიც გამოწვეულია C ჰეპატიტის ვირუსით. დაინფიცირების შემდეგ 6 თვის განმავლობაში ადამიანს შეიძლება განუვითარდეს ინფექციის მწვავე ფორმა. C ჰეპატიტით ინფიცირებულთა 75-85%–ში მწვავე ფორმა გადადის ქრონიკულ, „მუდმივ“ დაავადებაში. დაავადება შესაძლოა მიმდინარეობდეს უსიმპტომოდაც.

დაინფიცირებულთა 15-25%–ის მდგომარეობა პრაქტიკულად დამაკმაყოფილებელ დონეზე დარჩეს მთელი ცხოვრების მანძილზე. ქრონიკულმა C ჰეპატიტმა კი შეიძლება გამოიწვიოს ჯანმრთელობის ისეთი სერიოზული პრობლემები, როგორებიცაა ღვიძლის ციროზი ან ღვიძლის კიბო.

რა გზებით ხდება C ჰეპატიტის ვირუსის გავრცელება?

C ჰეპატიტის გავრცელება ხდება სისხლის მეშვეობით. ადამიანთა დიდი ნაწილი უპირატესად ინფიცირდება საერთო შპრიცების მოხმარების (ნარკომანია), სისხლის გადასხმის, ორგანოთა ტრანსპლანტაციის, კოსმეტიკური პროცედურების (მანიკური, ტატუირება და ა.შ.) დროს. ვირუსის გავრცელება შესაძლებელია ინფიცირებულ ადამიანთან სქესობრივი კონტაქტის დროსაც, თუმცა გადაცემის ეს გზა ნაკლებად ხშირია. ინფიცირების რისკი იმატებს მრავლობითი სქესობრივი პარტნიორის ყოლის დროს.

რა სიმპტომები აქვს C ჰეპატიტს?

ქრონიკული C ჰეპატიტის მქონე ადამიანთა უმეტესობას არ აქვს დაავადების აშკარა ნიშნები. სიმპტომთა გამომჟღავნება დამოკიდებულია მრავალ ფაქტორზე, კერძოდ: რამდენი ხანია გასული ვირუსით ინფიცირებიდან, როგორია ჯანმრთელობის ზოგადი მდგომარეობა, და სხვა. უსიმპტომო პერიოდი შეიძლება გაგრძელდეს ინფიცირებიდან ათეული წლების განმავლობაში, სანამ ღვიძლის დაზიანება არ განვითარდება. სიმპტომების გამოვლენა ხშირად მიუთითებს ღვიძლის უკვე არსებულ სერიოზულ პრობლემებზე. ამდენად, მაღალი რისკის მქონე პირებმა, სასურველია ქრონიკული ჰეპატიტის ადრეული გამოვლენის მიზნით, ჩაიტარონ ტესტირება.

დაავადება კლინიკურად გამოვლინდება შემდეგი ნიშნებით: ტემპერატურის მომატება, სისუსტე, უმადობა, გულისრევა, პირღებინება, ტკივილი მუცლის არეში, მუქი ფერის შარდი, მონაცრისფრო განავალი, სახსრების ტკივილი, სიყვითლე.

როგორ უნდა გავიგოთ, ვართ თუ არა ინფიცირებული C ჰეპატიტის ვირუსით?

C ჰეპატიტის დიაგნოსტიკისთვის არსებობს ორი განსხვავებული ტიპის ტესტი:

1.ანტისხეულების განმსაზღვრელი ტესტი. მას შემდეგ, რაც ადამიანი ინფიცირდება ვირუსით, მის სისხლში გამომუშავდება ანტისხეულები. C ჰეპატიტის გამოსავლენი საწყისი ტესტი – anti-HCV – სწორედ ანტისხეულებს ეძებს. ტესტზე დადებითი პასუხი მიუთითებს, რომ ადამიანი არის ან ოდესმე ყოფილა ინფიცირებული C ჰეპატიტის ვირუსით.

2.დამადასტურებელი ტესტი. ანტისხეულების განმსაზღვრელ ტესტზე დადებითი პასუხის შემთხვევაში აუცილებლად უნდა ჩატარდეს დამადასტურებელი ტესტი, რომელიც ეძებს თავად C ჰეპატიტის ვირუსს. ანტისხეულების განმსაზღვრელი ტესტისგან განსხვავებით, დამადასტურებელ ტესტზე დადებითი პასუხი ნიშნავს, რომ ადამიანი ამჟამად არის ინფიცირებული ვირუსით.

რატომ უნდა მივაკითხოთ ექიმს?

ექიმი შეაფასებს თქვენი ჯანმრთელობის მდგომარეობას და შესაძლოა საჭიროდ ჩათვალოს დამატებითი ტესტების ჩატარება:

  • ღვიძლის ფუნქციური ტესტები (აფასებს ღვიძლის მუშაობას. მათ შორის ყველაზე გავრცელებული ტესტია ალტ. ალტ-ს დონე ხშირად, თუმცა არა ყოველთვის, მომატებულია ჰეპატიტით დაადებულებ ადამიანებში)
  • ულტრაბგერითი გამოკვლევა (იძლევა ღვიძლის ვიზუალურ სურათს)
  • ღვიძლის ბიოფსია (გულისხმობს ღვიძლის მცირე ზომის ნაწილის ამოღებასა და გამოკვლევას)
  • გენოტიპის ტესტირება (იკვლევს C ჰეპატიტის ვირუსის ტიპს)
  • ვირუსული დატვირთვის ტესტი (ადგენს ვირუსის რაოდენობას ორგანიზმში)

გამოკლვევების შედეგების საფუძველზე, ექიმი შეარჩევს მკურნალობის ტაქტიკას.

C ჰეპატიტის მკურნალობა

C ჰეპატიტის მკურნალობისთვის გამოიყენება ანტივირუსული პრეპარატები. მკურნალობა აუცილებლად უნდა იყოს შერჩეული ინდივიდუალურად შესაბამისი სპეციალობის კვალიფიციური ექიმის მიერ.

მკურნალობის კურსი მოიცავს სხვადასხვა ანტივირუსული მედიკამენტების კომბინაციას და გრძელდება 6-12 თვის მანძილზე. ეს მედიკამენტები ეხმარება ორგანიზმს ვირუსთან ბრძოლაში. მკურნალობის შედეგად შესაძლოა განვითარდეს გვერდითი მოვლენები: გრიპის მსგავსი სიმპტომები, უგუნებობა, წონაში კლება, გამონაყარი, ანემია, უძილობა, თუმცა მათი მართვა შესაძლებელია ექიმის დახმარებით. ზოგჯერ ადამიანები თავს ანებებენ მკურნალობას გვერდითი მოვლენების გამო, რაც დაუშვებელია. დოზის შეცვლა ან პრეპარატის მიღების შეწყვეტა უნდა მოხდეს მხოლოდ ექიმის მითითებით.ამჟამად ხმარებაშია ახალი მედიკამენტები, რომელთა დახმარებით შესაძლებელი იქნება გამოჯანმრთელებულ ადამიანთა რიცხვის ზრდა და მკურნალობის ხანგრძლივობის შემცირება.

ალტერნატიული მკურნალობა

შესაძლოა გსმენიათ „ბუნებრივი“, მცენარეული ან სხვა სახის პროდუქტების შესახებ, რომლებიც იყიდება, როგორც C ჰეპატიტის სამკურნალო საშუალებები. დღეისთვის არ არსებობს მცენარეული დანამატები, რომელთა სამკურნალო ეფექტი C ჰეპატიტის დროს მეცნიერულად დადასტურებულად შეიძლება ჩაითვალოს. მეტიც, ზოგიერთი მცენარეული პროდუქტი სახიფათოა თქვენი ღვიძლისთვის. ამგვარი პრეპარატების მიღების დაწყებამდე აუცილებლად შეუთანხმდით ექიმ–სპეციალისტს.

შესაძლებელია თუ არა C ჰეპატიტის განკურნება?

მკურნალობა შეიძლება წარმატებული აღმოჩნდეს C ჰეპატიტით დაავადებული მრავალი ადამიანისთვის. მკურნალობის კურსის დამთავრების შემდეგ ხშირად ვირუსის აღმოჩენა აღარ ხდება. ამას ეწოდება მყარი ვირუსული პასუხი.

დაცულია თუ არა ადამიანი C ჰეპატიტით კვლავ დაინფიცირებისგან მკურნალობის შემდეგ?

არა. წარმატებული მკურნალობის შემდეგაც ადამიანი არ არის დაცული C ჰეპატიტისგან. იგი შესაძლოა კვლავ დაინფიცირდეს C ჰეპატიტით.

დამატებით რისი გაკეთება შეიძლება ღვიძლის დაცვის მიზნით?

  • ნებისმიერი წამლის მიღება, თუნდაც ურეცეპტოდ გასაცემი პრეპარატების, საკვები დანამატებისა თუ ვიტამინების, შეუთანხმეთ ექიმს. ზოგიერთმა მედიკამენტმა,მაგალითად, ტკივილგამაყუჩებლებმა, შესაძლოა მავნედ იმოქმედოს ღვიძლზე.
  • მოერიდეთ ალკოჰოლს, ვინაიდან იგი დააჩქარებს ღვიძლის დაზიანებას.

შესაძლებელია თუ არა C ჰეპატიტის გავრცელება ინფიცირებულისგან ოჯახის წევრებსა და ახლობლებზე?

რამდენადაც C ჰეპატიტის ვირუსი ვრცელდება სისხლის საშუალებით, უნდა აღვკვეთოთ ისეთი ნივთების საერთო მოხმარება, რომელთაც შესაძლოა ჰქონდეთ სისხლთან კონტაქტი. ასეთებია: კბილის ჯაგრისი, სამართებელი, ფრჩხილის საჭრელი და ა.შ. მნიშვნელოვანია კანის მთლიანობის დარღვევის დროს დაზიანებული ადგილის დაფარვა, ინფიცირებულ სისხლთან კონტაქტის შემდეგ კანის ზედაპირის დამუშავება.

როგორ ავირიდოთ C ჰეპატიტი?

  • უარი თქვით ნარკოტიკებზე

ყოველ შემთხვევაში, ნუ გამოიყენებთ ნახმარ შპრიცს.

  • კბილის ჯაგრისი, საპარსი, ფრჩილების საჭრელი და სხვა პირადი მოხმარების საგნები მხოლოდ და მხოლოდ პირადი მოხმარების საგნებია! მსგავსი პირადი მოხმარების ნივთებით ინფექციის გავრცელება ნაკლებად ხშირია შპრიცებთან შედარებით, თუმცა პირის ღრუსა და კანზე არსებული დაზიანებების წყალობით შესაძლებელია მათი სისხლით დაბინძურება. C ჰეპატიტის ვირუსი კი სწორედ სისხლის საშუალებით ვრცელდება.
  • სქესობრივი კონტაქტისას გამოიყენეთ კონდომი. სქესობრივი კონტაქტი C ჰეპატიტით ინფიცირების ნაკლებად გავრცელებულ გზას წარმოადგენს. თუმცა, ინფიცირების რისკი იმატებს მრავლობითი სქესობრივი პარტნიორის ყოლის დროს.
  • ტატუს და პირსინგის გაკეთებისას ყურადღება მიაქციეთ აღჭურვილობის სტერილობას! თუ აღჭურვილობა არ არის სათანადოდ სტერილიზებული და მანამდე გამოყენებული იყო ინფიცირებულ პირზე, არსებობს აივ ინფექციით, B და С ჰეპატიტით ინფიცირების რისკი. ამიტომ განსაკუთრებული ყურადღება მიაქციეთ მის სტერილობას და ეწვიეთ მხოლოდ ლიცენზირებულ დაწესებულებებს.

Referrences:

http://www.ncdc.ge

NCDC&PH

#drpkhakadze #გიორგიფხაკაძე #აქხარისხია
1...352353354...1,040გვერდი 353 of 1,040

ბოლო სიახლეები

პოპულარული ამბები

კატეგორიები

ჩვენ შესახებ

info@accreditation.ge
ჩვენ შესახებ / რეკლამა / კონტაქტი

გამოგვყევი სოციალურ ქსელებში

© SheniEkimi.ge

შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
›
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
›
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
›
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
⌄
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
⌄
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
კითხვა 1 / 1
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა ↗
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
›
✨რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
Verified by MonsterInsights