ოთხშაბათი, მაისი 13, 2026
მთავარი წაკითხვა გვერდი 343

მეცნიერების შოკისმომგვრელი აღმოჩენა – გრიპის ვირუსი „ჰაკავს“ უჯრედს

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
გრიპის ვირუსის ახალი ტალღა და გაზრდილი მიმართვიანობა კლინიკებში
#post_seo_title

გრიპის ვირუსი „ჰაკავს“ უჯრედს – მეცნიერების შოკისმომგვრელი აღმოჩენა

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე | WHO-ს ექსპერტი
მეცნიერებმა Göteborg-ის უნივერსიტეტში გააკეთეს აღმაფრთოვანებელი აღმოჩენა:
გრიპის ვირუსი (ინფლუენცა A) მხოლოდ ინფიცირებას არ აკმაყოფილებს — ის აქტიურად “ჰაკავს” ჩვენი უჯრედების გენურ სისტემას, რათა ორგანიზმმა ვერ მიაწვდოს განგაშის სიგნალი და ვირუსმა გავრცელება განაგრძოს.
რა გაარკვიეს შვედმა მეცნიერებმა?
გრიპის ვირუსი ითვისებს ცილას, რომელსაც ეწოდება AGO2 – ეს ცილა ჩვეულებრივ უჯრედის ბირთვს გარეთ ფუნქციონირებს და მართავს გენების ჩართვა-გამორთვას RNA-ის მეშვეობით.
ვირუსი „შეიყვანს“ ამ ცილას უჯრედის ბირთვში, სადაც ის:
• თიშავს ინტერფერონის გენებს (type I interferons) – ანუ იმუნურ განგაშს
• არღვევს იმუნური სისტემის რეაგირების სისწრაფეს
• ხელს უწყობს ვირუსის სწრაფ გამრავლებას ორგანიზმში
რატომ არის ეს საშიში?
ინტერფერონები ის ნივთიერებებია, რომლებსაც ინფიცირებული უჯრედები უშვებენ, რათა მეზობელი უჯრედები გააფრთხილონ საფრთხის შესახებ.
თუ ეს სიგნალი „დაჩუმდა“ – ვირუსს აღარაფერი აბრკოლებს.
ეს მექანიზმი პირველად აღწერა შვედმა ბიოლოგმა აიშე სარშადმა თავის კოლეგებთან ერთად ჟურნალში Nucleic Acids Research.
ახალი იმედი: უკვე არსებული პრეპარატი (ATO)
მეცნიერებმა შეისწავლეს, შეეძლო თუ არა ამ „ჰაკერული“ მექანიზმის დაბლოკვა.
გამოსცადეს პრეპარატი arsenic trioxide (ATO) – რომელსაც დღეს იყენებენ ლეიკემიის (სისხლის კიბოს) სამკურნალოდ.
შედეგები:
•ინტერფერონის გამომუშავება გაიზარდა
•თაგვებში ვირუსის რაოდენობა ფილტვებში მნიშვნელოვნად შემცირდა
•ეს პრეპარატი უკვე დამტკიცებულია კლინიკური გამოყენებისთვის (სხვა დაავადებისთვის) – რაც აჩქარებს კვლევის გზას
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„ეს აღმოჩენა გვაჩვენებს, როგორ ხდება ვირუსის ბრძოლის წინა ხაზი უჯრედის შიგნით — გენეტიკურ დონეზე.
გრიპი არ არის უბრალო სიცივე – ის სისტემურად ანადგურებს იმუნურ ბალანსს.
თუ მეცნიერები შეძლებენ ამ პროცესების დამუხრუჭებას, ეს შეიძლება გახდეს მომავლის ანტივირუსული თერაპიის ბირთვი.“
კვლევის ავტორები:
• Dr. Aishe Sarshad (Sahlgrenska Academy)
• Dr. Davide Angeletti
• Hsiang-Chi Huang (Postdoc)
• Göteborg University, Sweden
გამოქვეყნდა: Nucleic Acids Research, 28 April 2025
სრული სტატია აქ
რა უნდა ვიცოდეთ საზოგადოებამ?
• გრიპი შესაძლოა არა მხოლოდ რესპირატორული ვირუსია, არამედ გენური იმუნორეგულაციის მტერი
• ჩვენ გვჭირდება მეტი ინვესტიცია იმუნურ კვლევაში და ანტივირუსულ თერაპიებში
• ეს კვლევა ახალ გზას ხსნის — ვიბრძოლოთ არა მხოლოდ ვირუსის წინააღმდეგ, არამედ იმ გზების წინააღმდეგაც, რომლებსაც ის ჩვენი უჯრედების „დასამორჩილებლად“ იყენებს
გაიგეთ მეტი:
შენი ექიმი – ჯანმრთელობა და მეცნიერება ყველასთვის გასაგებად
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH), მედიცინის დოქტორი (PhD)
WHO-ს ექსპერტი | Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი
გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი
⸻
შეიძლება იყოს text that says '01 May 2025 GLOBAL HEALTH NEWS INFLUENZA VIRUS HACKS CELL'S INTERNAL SYSTEM നറ3 30mybn ,૩১૩੭3৮" ടനാ The influenza virus manipulates the body's gene regulation system to accelerate its own spread A new study also shows that an already approvd drug could help strengthen immune defenses.' გამოსახულება

რა შემთხვევაში ჩამოეწერება ჯარიმა კლინიკებს?

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ჰოსპიტალური სექტორი - DRG სისტემის მექანიზმის ცვლილები

პანდემიის პერიოდში ხარვეზების გამო დაჯარიმებულ კლინიკებს სახელმწიფო შეღავათს სთავაზობს. სანაცვლოდ, სამედიცინო დაწესებულებებმა თანხის მცირე ნაწილი კონკრეტულ ვადებში უნდა დაფარონ.

გამოთავისუფლებული ფულით ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებაა შესაძლებელი.

„იმ სამედიცინო დაწესებულებებს, რომელთა საქმიანობაშიც კოვიდის პერიოდში არსებობდა ნაკლოვანებები და აქვთ სახელმწიფოს წინაშე ფინანსური ვალდებულებები, სახელმწიფო გარკვეულ საშეღავათო პირობებს სთავაზობს.“

კერძოდ, სარჯველაძის თქმით, შეთავაზება მდგომარეობს იმაში, რომ სამედიცინო დაწესებულებები დღევანდელი მდგომარეობით დავალიანებული თანხის 25 პროცენტს თუ აანაზღაურებენ ბიუჯეტის სასარგებლოდ, დანარჩენი პასუხისმგებლობისგან პირდაპირ გათავისუფლდებიან.

მიხეილ სარჯველაძე ამბობს, რომ ჯამური ვალდებულებების ოდენობა დაახლოებით 26 მილიონ ლარს შეადგენს.

 

მინერალები აუცილებელია – ჯანმრთელობის პატარა გმირები, რომლებსაც ხშირად ვერ ვამჩნევთ!

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
მინერალები აუცილებელია – ჯანმრთელობის პატარა გმირები, რომლებსაც ხშირად ვერ ვამჩნევთ!
#post_seo_title

მინერალები – ჯანმრთელობის პატარა გმირები, რომლებსაც ხშირად ვერ ვამჩნევთ!

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე
ვიტამინებზე ბევრს ვსაუბრობთ, მაგრამ თქვენ იცით, რომ ჩვენი სხეული ვერ იარსებებს სწორად მინერალების გარეშე?
მინერალები აუცილებელია:
  • ენერგიისთვის
  • იმუნიტეტისთვის
  • ტვინის მუშაობისთვის
  • ძვლების სიმტკიცისთვის
  • ნერვული სისტემის გაწონასწორებისთვის
თუმცა, საქართველოში მათი დეფიციტი გავრცელებულია!
გაიცანით ყველაზე საჭირო მინერალები და ისწავლეთ, როგორ მივიღოთ ისინი საკვებიდან, და თუ საჭირო გახდა — როგორ შევარჩიოთ ხარისხიანი დანამატები სიფრთხილით.
1. რკინა (Fe) – ენერგიის გამტარი
რისთვის გვჭირდება:
აუცილებელია ჟანგბადის გადასატანად სისხლში — ჰემოგლობინის ნაწილია. მისი ნაკლებობა იწვევს ანემიას, დაღლილობას, თავის ტკივილს, თმის ცვენას.
საკვები წყაროები:
  • წითელი ხორცი,
  • ისპანახი,ოსპი,ქიშმიში,
  • თევზი
დანამატები:
თუ საკვები არ არის საკმარისი, რკინა შეგიძლიათ მიიღოთ დანამატით, მაგრამ მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით! გადაჭარბებამ შეიძლება გამოიწვიოს:
  • კუჭის ტკივილი
  • გულისრევა
  • ღვიძლის დაზიანება
2. თუთია (Zn) – იმუნური სისტემის მცველი
რისთვის გვჭირდება:
იმუნიტეტი, ჭრილობების შეხორცება, გემოსა და სუნის აღქმა, ჰორმონების ბალანსი.
საკვები წყაროები:
გოგრის თესლი,ზღვის პროდუქტები,ქათმის ხორცი,შვრია
დანამატები:

ზედმეტი თუთია არღვევს სპილენძის შეწოვას და იწვევს იმუნიტეტის დაქვეითებას.

მეტალის გემო პირში
  • დიარეა
  • სისუსტე
3. მაგნიუმი (Mg) – ტვინისა და კუნთების სტაბილიზატორი
რისთვის გვჭირდება:
სისხლის წნევის რეგულაცია, ძილი, სტრესის დაძლევა, კუნთების მუშაობა.
საკვები წყაროები:
ავოკადო,შავი შოკოლადი,ნიგოზი,მწვანე ფოთლოვანი ბოსტნეული
დანამატები:
ზედმეტმა მაგნიუმმა შეიძლება გამოიწვიოს:
  • ფაღარათი
  • დაბალი წნევა
  • გულის რითმის დარღვევა
4. კალციუმი (Ca) – ძვლებისა და კბილების მშენებელი
რისთვის გვჭირდება:
ძვლების და კბილების სიმტკიცისთვის, გულისცემის და ნერვული იმპულსების კონტროლისთვის.
საკვები წყაროები:
რძე და რძის პროდუქტები, ბროკოლი, სარდინი ძვლიანად
დანამატები:
გადაჭარბებამ შეიძლება გამოიწვიოს:
  • კალციუმის დაგროვება თირკმელში (კენჭები)
  • გულის მუშაობის დარღვევა
  • სხვათა მინერალების შეწოვის შეფერხება
5. სელენი (Se) – უჯრედების დამცველი
რისთვის გვჭირდება:
უჯრედების ანტიოქსიდანტური დაცვა, ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქცია, იმუნიტეტი.
საკვები წყაროები:
ბრაზილიური თხილი (ყოველდღიურად მხოლოდ 1 ცალი!), თევზი, კვერცხი, პარკოსნები
დანამატები:
გადაჭარბება განსაკუთრებით საშიშია! იწვევს:
  • თმის ცვენას
  • ფრჩხილების მტვრევას
  • ცუდ სუნს პირში
  • ნერვულ დაზიანებებს
6. იოდი (I) – ფარისებრი ჯირკვლის გმირი
რისთვის გვჭირდება:
ფარისებრი ჰორმონების სინთეზისთვის, ზრდისთვის, ტვინის განვითარებისთვის.
საკვები წყაროები:
იოდირებული მარილი,ზღვის პროდუქტები,კვერცხი
დანამატები:
იოდის გადაჭარბებამ შეიძლება გამოიწვიოს ჰიპერთირეოზი და ფარისებრი ჯირკვლის ანთება.
დასკვნა პროფესორ გიორგი ფხაკაძისგან:
„ვიტამინებზე მეტად, მინერალები ხშირად ჩრდილში რჩება, თუმცა მათი გავლენა ფუნდამენტურია. თუ ვერ იღებთ საკმარისს საკვებიდან — სწორად შერჩეული, ხარისხიანი დანამატები გამოსავალია. მაგრამ გახსოვდეთ: მინერალი არ არის უვნებელი! ზედმეტი დოზა – იგივეა რაც მავნე ნივთიერება. სჯობს სწორად იკვებოთ, და თუ დანამატი გჭირდებათ – აუცილებლად ექიმის ან კვების სპეციალისტის რჩევით!“
წყაროები:
• WHO – Micronutrient Deficiencies Guidelines
• NIH – Office of Dietary Supplements
• EFSA – European Food Safety Authority Reports
• UNICEF Georgia – საბავშვო კვების პროგრამები
გაიგეთ მეტი:
შენი ექიმი – ჯანმრთელობის ენციკლოპედია ხალხისთვის: https://www.sheniekimi.ge
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი. WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი.
⸻
შეიძლება იყოს text გამოსახულება

„საერთაშორისო პარტნიორებთან თანამშრომლობით დაიგეგმა პირველადი ჯანდაცვის რეფორმა, რომლის ფარგლებშიც მოხდება ძირითადად, დაფინანსების მოდელების შეცვლა“-მიხეილ სარჯველაძე

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
„ჰოსპიტალური მომსახურების ეფექტიანობის გასაუმჯობესებლად, დაიხვეწება და განვითარდება დიაგნოზთან შეჭიდული ჯგუფების დაფინანსების სისტემა“-მიხეილ სარჯველაძე
#post_seo_title

საერთაშორისო პარტნიორებთან თანამშრომლობით დაიგეგმა პირველადი ჯანდაცვის რეფორმა, რომლის ფარგლებშიც მოხდება ძირითადად, დაფინანსების მოდელების შეცვლა და რაც მნიშვნელოვანია აღინიშნოს – პირველადი ჯანდაცვის რგოლის შედეგებზე ორიენტირება, – განაცხადა ჯანდაცვის მინისტრმა, მიხეილ სარჯველაძემ მთავრობის სხდომის შემდეგ გამართულ ბრიფინგზე.

სარჯველაძის თქმით, პირველად ჯანდაცვის რეფორმა არის ძალიან ამბიციური გეგმა, რადგან ითვალისწინებს არა მხოლოდ დაფინანსების ზრდას, არამედ მოქალაქეებისთვის უფასოდ ხელმისაწვდომი გამოკვლევების ძალიან მნიშვნელოვან სპექტრს.

„გათვალისწინებულია, როგორც ანაზღაურების ზრდა დაწესებულებებისთვის, ექიმებისთვის, ექთნებისთვის, ასევე გათვალისწინებულია მოქალაქეებისთვის ახალი სერვისები, რაც მნიშვნელოვნად გაზრდის მათი ჯანდაცვის სტანდარტებსა და ხარისხს. ამასთან, გათვალისწინებულია საქმიანობის ეფექტიანობის შეფასება.

ეს გეგმა მომდევნო 4-5 წლის განმავლობაში გულისხმობს, დაახლოებით, 120 მილიონი ლარის ინვესტირებას ამ სექტორში, რასაც პოტენციალი აქვს, რომ დაახლოებით, უშუალო გათვლებით, 160-მილიონიანი შეღავათი მისცეს მთლიანად ჯანდაცვის სექტორს დაფინანსების თვალსაზრისით“, – განაცხადა სარჯველაძემ.

შიშვლად ძილი – მეცნიერების მიერ დადასტურებული გზა უკეთესი ჯანმრთელობისკენ

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
როგორ გავაუმჯობესოთ ძილის ხარისხი დღის განმავლობაში
#post_seo_title

შიშვლად ძილი – მეცნიერების მიერ დადასტურებული გზა უკეთესი ჯანმრთელობისკენ

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე
ძილის ხარისხი პირდაპირ ზემოქმედებს ჩვენს იმუნურ სისტემაზე, მეტაბოლიზმზე, ჰორმონალურ ბალანსსა და მენტალურ ჯანმრთელობაზე.
თუმცა, მხოლოდ ძილის ხანგრძლივობა საკმარისი არ არის — მნიშვნელოვანია, როგორ ვიძინებთ.
ახალი სამეცნიერო მტკიცებულებები ცხადად აჩვენებს, რომ შიშვლად ძილი შეიძლება იყოს ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური, მარტივი და უფასო გზა უკეთესი ჯანმრთელობის მისაღწევად.
1. უკეთესი ძილის ხარისხი და სხეულის ბუნებრივი თერმორეგულაცია
კანის ტემპერატურა გავლენას ახდენს ძილის ფაზებზე. როცა სხეული არ იფარება ტანსაცმლით, ტემპერატურა ბუნებრივად ეცემა — რაც ხელს უწყობს მელატონინის გამოყოფას (ძილის ჰორმონი) და ღრმა ძილის ფაზაში შესვლას.
მეცნიერული მტკიცებულება:
Raymann et al. (2008) აჩვენებენ, რომ კანის ტემპერატურის მცირე დაქვეითება აუმჯობესებს ძილის სტრუქტურას და ზრდის ღრმა ძილის ხანგრძლივობას.
(Journal of Physiology, 586(23), 5387–5395)
2. სტრესის ჰორმონის შემცირება და ჰორმონული ბალანსის გაუმჯობესება
შიშვლად ძილი ამცირებს კორტიზოლის (სტრესის ჰორმონის) დონეს ღამის განმავლობაში და ხელს უწყობს ჰუმანური ზრდის ჰორმონის (HGH) რეგულირებას.
ამასთანავე, უკეთეს ძილს მოსდევს ინსულინის მგრძნობელობის გაუმჯობესება, რაც მეტაბოლიზმის სტაბილურობას უწყობს ხელს.
მეცნიერული მტკიცებულება:
Morris et al. (2012) წერდნენ, რომ ძილის ცირკადული დისბალანსი ზრდის კორტიზოლის დონეს და აუარესებს მეტაბოლურ ფუნქციებს.
(PNAS, 109(37), 15122–15127)
3. რეპროდუქციული და კანის ჯანმრთელობა
• მამაკაცებში შიშვლად ძილი უწყობს ხელს სათესლე ჯირკვლების სიგრილეს, რაც სპერმის ხარისხს აუმჯობესებს.
• ქალებში კი ეხმარება ვაგინალური მიკროფლორის ბუნებრივი ბალანსის შენარჩუნებას.
• ასევე, კანის უკეთესი ვენტილაცია ამცირებს სოკოვანი ინფექციების, აკნესა და გამონაყარის რისკს.
მეცნიერული მტკიცებულება:
Naftalin et al. (2014) ხაზგასმით აღნიშნავენ, რომ კანის გადახურება ძილის დროს არღვევს მის სარეგენერაციო ფუნქციებს და ზრდის ინფექციის რისკს.
(British Journal of Dermatology, 170(3), 664–672)
4. იმუნური სისტემის გაძლიერება და მეტაბოლიზმის რეგულაცია
ღრმა ძილი ზრდის იმუნური უჯრედების აქტივობას, ხოლო სხეულის გრილი მდგომარეობა ღამით ასტიმულირებს ყავისფერი ცხიმის აქტივობას — რაც დახარჯული ენერგიის გაზრდას უწყობს ხელს.
მეცნიერული მტკიცებულება:
Buxton et al. (2010) აჩვენებენ, რომ ძილის შეზღუდვა და გარემოს დისბალანსი იწვევს მეტაბოლურ დარღვევებს.
(Current Opinion in Endocrinology, Diabetes and Obesity, 17(6), 453–458)
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის რეკომენდაცია:
„შიშვლად ძილი არ არის მოდა ან ცხოვრების სტილი — ეს არის ეფექტური, სამეცნიერო მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მეთოდი, რომელიც ეხმარება ადამიანის ორგანიზმს იმუშაოს ბუნებრივ რითმში.
მნიშვნელოვანია პირადი ჰიგიენა, კომფორტული ოთახის ტემპერატურა და სისუფთავე. კარგი ძილი — ნიშნავს ჯანსაღ ორგანიზმს და გონებრივ სიმახვილეს.“
რაზე უნდა გაამახვილოთ ყურადღება:
  • ოთახის ტემპერატურა: 18-20°C
  • ბუნებრივი, სუფთა თეთრეული
  • ჰიგიენური პირობები
  • მშვიდი, ბნელი და მყუდრო გარემო
⸻
გამოყენებული წყაროები:
1. Raymann, R. J. et al. Journal of Physiology, 2008. https://doi.org/10.1113/jphysiol.2008.159145
2. Morris, C. J. et al. PNAS, 2012. https://doi.org/10.1073/pnas.1206454109
3. Buxton, O. M. et al. Curr Opin Endocrinol Diabetes Obes, 2010. https://doi.org/10.1097/MED.0b013e32833fad02
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე. პროფესორი ფხაკაძე არის მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის (WHO) კონსულტანტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი, გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი ჯანდაცვის საკითხებში და ასევე HelpAge International-ის ყოფილი რეგიონული მრჩეველი ევროპისა და ახლო აღმოსავლეთისთვის. მისი საქმიანობა მოიცავს ჯანდაცვის პოლიტიკის განვითარებას, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სტრატეგიული პროგრამების დაგეგმვასა და განხორციელებას, საერთაშორისო პარტნიორობის გაძლიერებას და ჯანდაცვის სისტემების გაუმჯობესებას, განსაკუთრებული აქცენტით მოწყვლადი ჯგუფების — ლტოლვილების, ხანდაზმულების, ბავშვებისა და ქრონიკული პაციენტების მხარდაჭერაზე.
⸻
გააზიარე, რომ ჯანმრთელობა ღამითაც შენარჩუნდეს — ბუნებრივად, სიჩუმეში და სამეცნიეროდ.
შეიძლება იყოს 1 ადამიანი, საძინებელი ოთახი and ტექსტი, რომელშიც ნაჩვენებია „നറാുന്നാ 3നനാ റയா“ გამოსახულება

შაქარი და პირის ღრუ – ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია ქვეყნებს მოუწოდებს…

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
შაქარი და პირის ღრუ - ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია ქვეყნებს მოუწოდებს, მოხმარებული საერთო ენერგიიდან თავისუფალი შაქრის ყოველდღიური მომხარება შეამცირონ არანაკლებ 10%-სა
#post_seo_title

შაქარი და პირის ღრუ

თავისუფალი შაქრები სტომატოლოგიური დაავადებების, მაგალითად კბილების კარიესის განვითარების დიდ რისკს წარმოადგენენ. სტომატოლოგიური დაავადებები ფართოდ გავრცელებულ არაგადამდებ დაავადებათა რიცხვს მიეკუთვნებიან. მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო ათწლეულის განმავლობაში სტომატოლოგიური დაავადებების პროფილაქტიკისა და მკურნალობის კუთხით მნიშვნელოვანი წარმატებებია მიღწეული, ისინი კვლავაც იწვევენ მოსახლეობის ფუნქციურ შეზღუდვას კბილების დაკარგვთა და ტკვილით გამოწვეული დისკომფორტის გამო.

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია ქვეყნებს მოუწოდებს, მოხმარებული საერთო ენერგიიდან თავისუფალი შაქრის ყოველდღიური მომხარება შეამცირონ არანაკლებ 10%-სა. შემდგომში კი მოხდეს თავისუფალი შაქრების ყოველდღიური მოხმარების 5% -ით შემცირება ანუ დაახლოებით 25 გრ (6 ჩაის კოვზი) ყოვედღიურად, ყოველივე ეს კი ყოველდღიურად ჯანმრთელობის დამატებით სარგებელს იძლევა.

როგორც წესი, თავისუფალი შაქრებს – მონოსაქარიდებსა (მაგალითად, გლუკოზა, ფრუქტოზა) და დისაქარიდებს (მაგალითად, საქაროზა სუფრის შაქარი) ამატებენ საკვებ პროდუქტებსა და სასმელებში. შაქარი ბუნებრივად გვხდება ისეთ საკვებ პროდუქტებში როგორიცაა თაფლი, სიროფი, ხილის წვენები.
არსებობს მტკიცებულებები, რომ თუ მოხმარებული ენერგიიდან თავისუფალი შაქრების ხვედრითი წილი 10%-ს არ აღემატება, მცირდება სხეულის ზედმეტი წონის, სიმსუქნისა და კარიესის რისკი, – უთითებს დოქტორი ფრანჩესკო ბრანკა, ჯანმო-ს კვების დეპარტამენტის დირექტორი.

შაქრების იმ ტიპების შესახებ, რომლებიც რძეში, ხილსა და ბოსტნეულში გვხვდება, არ არსებობს მტკიცებულებები უარყოფითი გვერდითი ეფექტების შესახებ.
შაქრების დიდი ნაწილი დღესდღეობით ფარულად შედის ისეთი საკვები პროდუქტების შემადგენლობაში, რომლებიც, როგორც წესი, ტკბილეულად არ განიხილება. მაგალითად, ერთი სუფრის კოვზი „კეტჩუპი“დაახლოებით 4 გრამ შაქარს (დაახლოებით ერთი ჩაის კოვზი თავისუფალი შაქარი) შეიცავს.
მსოფლიოში თავისუფალი შაქრების საკვებად გამოყენება დამოკიდებულია ასაკზე, გარემოსა და ქვეყანაზე. მაგალითად, ევროპის ზოგიერთ ქვეყნებში (უნგრეთი და ნორვეგია) მოზრდილებში თავისუფალი შაქრების გამოყენება საერთო მოხმარებული ენერგიიდან 7-8%-ში მერყეობს, ხოლო ესპანეთსა და დიდი ბრიტანეთში 16-17%-ია. თავისუფალი შაქრების მოხმარება ბავშვებში საკმაოდ მაღალია და იგი 12%-ს შეადგენს.

თავისუფალი შაქრების მოხმარება განსხვავებულია სოფელსა და ქალაქად. სამხრეთ აფრიკაში სოფლის ტიპის დასახლებებში მისი ხვედრითი წილი 7.5%-ს შეადგენს, მაშინ როდესაც ქალაქის ტიპის დასახლებებში 10.3 %-ია.

ჯანმო-ს მკაცრი რეკომენდაციით საერთო მოხმარებული ენერგიიდან თავისუფალი შაქრების მოხმარება10%-ით უნდა შემცირდეს. მოცემული რეკომენდაცია დამყარებულია ბოლო სამეცნიერო კვლევების მონაცემების ანალიზზე, რომლებიც გვიჩვენებს, რომ მოზრდილები, რომლებიც ნაკლებ შაქარს მოიხმარენ, აქვთ სხეულის მცირე მასა. თავისუფალი შაქრების მოხმარების გაზრდა საკვებში პირდაპირ პროპორციულად იწვევს სხეულის მასის ზრდას. ასევე კვლევებით დადგენილია, რომ ბავშვები, რომლებიც ხშირად იყენებენ ტკბილ სასმელებს, სხეულის ზედმეტი წონის და სიმსუქნის განვითარების დიდი რისკი აქვთ.

კვლევებით დადგენილია, რომ თუ საერთო მოხმარებული ენერგიიდან თავისუფალი შაქრების გამოყენება 10%-ს აღემატება, კარიესის განვითარების რისკი იზრდება, ხოლო საერთო მოხმარებული ენერგიიდან თავისუფალი შაქრების გამოყენების 5%-ით შემცირება ამ რიკს ამცირებს.

მსოფლიოში კარიესი ყველაზე ფართოდ გავრცელებულ არაინფექციურ დაავადებათა რიცხვს მიეკუთვნება. მის ძირითად მიზეზს შაქრის ჭარბი გამოყენება წარმოადგენს.
როდესაც თქვენ მიირთმევთ საკვებს ან სვამთ რაიმე ტკბილ სასმელს, ბაქტერიები (წებოვანი ფენა რომელიც თქვენს კბილებზეა) იკვებება შაქრით და მჟავებით, რომლებიც უარყოფით ზეგავლენას ახდენენ კბილებზე დაახლოებით ერთი საათის განმავლობაში. შაქრის ხშირი გამოყენება მჟავების ასეთი შეტევის გახანგრძლივებას იწვევს, რაც შემდგომში კბილების შიდა ფენას აზიანებს.

შაქარი რეაქციაში შედის პირის ღრუს ბაქტერიებთან, წარმოქმნება მჟავა, რომელიც აზიანებს კბილების ემალს, თუ ეს პროცესი მიმდინარეობს ხანგრძლივად და ხშირად, კბილებზე ჩამოყალიბდება ხვრელი, რომელიც შემდგომში მოითხოვს შევსებას, საბოლოოდ კი კბილების ექსტრაქცია ხდება აუცილებელი. თუ გავაკონტროლებთ ტკბილეულისა და ტკბილი სასმელების მოხმარებას, მაშინ ჩვენს კბილებზე ასეთი მჟავა შეტევების რაოდენობა შესაძლებელია შევამციროთ – ამბობს მსოფლიო სტომატოლოგთა ფედერაციის თავჯდომარე დოქტორი ჯიმ ედელსონი.

პირის ღრუს ჯანმრთელობის მსოფლიო დღის აღნიშვნა იძლევა შესაძლებლობას, რომ მოსახელობის ყურადღება კიდევ ერთხელ მივაპყროთ პირის ღრუს მოვლის აუცილებლობაზე: გაიხეხეთ კბილები დღეში ორჯერ ფტორის შემცველი კბილის პასტით, შეამცირეთ თავისუფალი შაქრების, ანუ შაქრის შემცველი საკვებისა და სასმელების გამოყენება; საკვების მიღების შემდეგ თუ კბილების გახეხვის შესაძლებლობა არ არის, გამოიყენეთ უშაქრო საღეჭი რეზინა.

იცხოვრეთ ჯანსაღად და „გაუღიმეთ ცხოვრებას“ !

[1] http://www.who.int/nutrition/sugars_public_consultation/en/

[2] http://www.worldoralhealthday.com/its-time-to-smile-for-world-oral-health-day-2015-and-take-care-with-how-often-we-consume-sugary-foods-and-drinks/

შაგასის (ჩაგასის) დაავადება – აღნიშნული სახეობის ბაღლინჯოები საქართველოში არ ბინადრობენ

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ზოგადი ბაქტერიოლოგიური ლაბორატორია ახორციელებს სადიაგნოსტიკო და კვლევით საქმიანობას პარაზიტულ, სოკოვან  და სხვადასხვა გრამ დადებით და გრამ უარყოფითი აერობულ თუ ანაერობულ პათოგენებზე,
#post_seo_title

შაგასის (ჩაგასის) დაავადება

ზოგადი მიმოხილვა – ჩაგასის (შაგასის) დაავადება (სინონიმია: ამერიკული ტრიპანოსომოზი, WHO დაავადებათა კოდით ICD 10 – B 57) დაავადება გავრცელებულია სამხრეთ ამერიკის კონტინეტის ქვეყნებში და სამედიცინო სფეროსთვის 1909 წლიდანაა ცნობილი. დაავადებას სახელი ეწოდა მისი შემსწავლელი და ცალკე ნოზოლოგიად გამომყოფი ბრაზილიელი ექიმის კარლუს რიბეირუ ჟუსტინიანუ შაგასის პატივსაცემად. ჩაგასის დაავადება თავდაპირველად უკავშირდებოდა და გავრცელებული იყო მხოლოდ ლათინურ ამერიკაში, მაგრამ ამჟამად გავრცელდა სხვა კონტინენტებზეც.

ჩაგასის დაავადების გამომწვევი Tripanosoma cruzy–ით, ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის შეფასებით მხოლოდ სამხრეთ ამერიკის კონტინენტზე 7-8 მილიონი ადამიანია ინფიცირებული, ხოლო CDC ატლანტის (აშშ) შეფასებით, მსოფლიოში 16-18 მილიონი ადამიანია ინფიცირებული და ყოველწლიურად, საშუალოდ 50000 შემთხვევა ლეტალურად მთავრდება. ბოლო პერიოდში შეინიშნება დაავადების გავრცელების ტენდენცია ჩრდილოეთ ამერიკის კონტინენტის სამხრეთ ტერიტორიებზე და ევროპის ზოგიერთ ქვეყანაში, რაც სამხრეთ ამერიკის ქვეყნებიდან მოსახლების ინტენსიური მიგრაციით არის განპირობებული.

მხოლოდ კოლუმბიაში ჩაგასის დაავადების სამკურნალოდ ყოველწლიურად საშუალოდ იხარჯება 267 მილიონი აშშ დოლარი. დაავადების შემთხვევები გვხვდება აშშ-ს სამხრეთ შტატებშიც, სადაც დაავადების გადამტანი 10 სახეობის ბაღლინჯო ბინადრობს.

გამომწვევი აგენტი: დაავადების გამომწვევია უმარტივესი ტრიპანოსომა კრუზი (Tripanosoma cruzy), გააჩნია ე.წ. წამწამი, რომლის საშუალებითაც მოძრაობს. გამრავლება ხდება ზრდასრული ორგანიზმის მარტივი, ორად გაყოფით. რომანოვსკი-გიმზას წესით შერებვისას, მათი ციტოპლაზმა ცისფერია, ხოლო ბირთვი – მოწითალო. ტრიპანოსომები ცისტებს არ წარმოქმნიან. ადამიანის, ან სხვა ძუძუმწოვარის სისხლში ნახულობენ ზრდასრულ ტრიპანოსომებს. წარმოქმნილი ანტისხეულების ზემოქმედებით, ტრიპანოსომები იშლება ტოქსინების გამოყოფით, რასაც თან ერთვის ცხელების შეტევები.

რეზერვუარი: სამხრეთ ამერიკის კონტინენტის მრავალი სახეობის ცხოველი წარმოადგენს T. Cruzi-ს რეზერვუარს. (ტრიპანოსომების ცალკეული სახეობები (T. Gambiense და T. rhodesiense) აფრიკის კონტინენტზე იწვევენ ისეთ დაავადებას როგორიცაა აფრიკული ტრიპანოსომოზი, იგივე ძილის დაავადება და რომლის გადამტანიც არის საყოველთაოდ ცნობილი ბუზი ცეცე).

გადაცემის გზები: დაავადების გამომწვევი ორგანიზმში იჭრება ,,ტრიატომინის” სახეობის ბაღლინჯოს კბენის შემდგომ ადამიანის მიერ მოქავების დროს ბაღლინჯოს ფეკალიების ნაკბენში და ან კანში შეზელვით. Tripanosoma cruzy–ისმტარებელი და გადამტანი ტრიატომინისსახეობისბაღლინჯო გავრცელებულია სამხრეთ ამერიკაში და ჩრდილოეთ ამერიკის სამხრეთ რეგიონებში.

აღნიშნული სახეობის ბაღლინჯოები საქართველოში არ ბინადრობენ.

ტრიატომინის სახეობის ბაღლინჯოები ტრიპანოსომების მტარებლებია და დაავადების გამომწვევს გამოყოფენ ფეკალურ მასებთან ერთად. სამხრეთ ამერიკაში ჩაგასის დაავადების გადამტანი ბაღლინჯოები ცხოვრობენ შენობების ნაპრალებში. იკვებებიან ადამიანის სისხლით. ადამიანებს ძირითადად  კანის ღია ადგილებზე კბენენ ღამით. დღის განმავლობაში იმალებიან შენობების ნაპრალებში. ხშირია კბენის შემთხვევები ტუჩების არეში, რის გამოც სამხრეთ ამერიკაში ამ დაავადებას მოსახლეობა ,,კოცნის“ დაავადებასაც უწოდებს.

ჩაგასის გამომწვევი ტრიპანოსომა (T. Cruzy) ადამიანებში შესაძლოა გავრცელდეს შეუმოწმებელი სისხლის გადასხმის, შეუმოწმებელი ორგანოების ტრანსპლანტაციის და მშობიარობის დროს, ინფიცირებული დედისგან შვილზე. დაავადების გადაცემა შესაძლებელია არასტერულური სამედიცინო ინსტრუმენტების გამოყენების დროსაც. ბაღლინჯოები დაავადების გადამტანები ხდებიან დაავადებული ან ინფიცირებული ადამიანების სისხლის წოვის შემდგომ.

ინკუბაციური პერიოდი: დაავადების ინკუბაციური პერიოდი, ანუ დრო ინფიცირებიდან დაავადების მწვავე ფორმის კლინიკური ნიშნების გამოვლენამდე 1-2 კვირაა. ქრონიკური დაავადების შემთხვევაში კი, შესაძლოა ერთ წლამეც გაგრძელდეს.

Tripanosoma cruzy–ითგამოწვეული ინფექცია ექვემდებარება მკურნალობას დროულად დაწყების შემთხვევაში. ანტიპარაზიტულ მკურნალობას დაავადების ქრონიკულ ფაზაში შეუძლია შეაჩეროს დაავადების პროგრესირება. ქრონიკული ფორმის მქონეთა 30%-ს უვითარდება გულსისხლძაღვთა, 10%-ს საჭმლის მომნელებელ, ნერვულ ან ერთდროულად რამდენიმე სისტემასთან დაკავშირებული პრობლემები, რაც საჭიროებს სპეციფიკურ მკურნალობას. ჩაგასის დაავადება ორი სტადიით მიმდინარეობს. პირველი სტადიაა მწვავე პერიოდი და გრძელდება ინფიცირებიდან 2 თვემდე.

ამ დროს სისხლში ცირკულირებს დიდი რაოდენობით პარაზიტები. როგორც წესი, მკაფიო, სფეციფიკური კლინიკური სურათი გამოხატული არაა. დაავადებულს შეიძლება აღენიშნებოდეს ცხელება, თავის ტკივილი, სიფერმკრთალე, კუნთების ტკივილი, სუნთქვის გაძნელება, ლიმფური ჯირკვლების შესიება. ყველაზე ხშირია ერთი ან ორივე ქუთუთოს კარგად გამოხატული ალისფერი შესიება.

დაავადების მეორე სტადიის დროს ტიპანოსომები კონცენტრირდებიან გულის კუნთსა და საჭმლის მომნელებელი სისტემის კუნთოვან ქსოვილებში. პაციენტებს აღენიშნებათ გულის უკმარისობა, საყლაპავისა და მსხვილი ნაწლავის ჰიპერტროფია. დაავადების შემდგომ ეტაპზე შესაძლოა მოხდეს გულის გაჩერება, გულის კუნთის პროგრესული დაზიანების გამო. დაავადების სამკურნალოდ და სისხლში პარაზიტების დასახოცად გამოიყენება ბენზნიადაზოლომი და ნიფურტიმოქსი. ორივე პრეპარატით დროულად, მწვავე სტადიაში დაწყებული მკურნალობის ეფექტურობა 100%-ს აღწევს. არანამკურნალევი პრაქტიკულად ყველა შემთხვევა გადადის ქრონიკულ ფაზაში და მკურნალობის ეფექტურობაც მნიშვნელოვნად მცირდება. ქრონიკული ფაზის დროს მნიშვნელოვანია კუჭ-ნაჭლავის დისფუნქცია, ყლაპვის გაძნელება და შებერილობა. ლაბორატრული დიაგნოსტიკისთვის გამოყენება სისხლის მიკროსკოპირება, კულტივირება სისხლიან ნიადაგებზე, იფა და პჯრ.

გადამდებლობის პერიოდი: დაავადება გადამდებია ტრიპანოსომების ორგანიზმში ცირკულირების მთელი პერიოდის განმავლობაში, რაც შესაძლოა რამდენიმე თვესაც გრძელდებოდეს.

მიმღებლობა: პრაქტიკულად საყოველთაოა, თუმცა ბავშვებში დაავადება გაცილებით ხშრად გვხვდება.

კონტროლის ღონისძიებები: ჩაგასის დაავადების საწინააღმდეგოდ ვაქცინა არ არსებობს, თუმცა ამ მიმართულებით 20-მდე სხვადასხვა კომპანია აქტიურად მუშაობს. პროფილაქტიკა/პრევენციის საუკეთესო მეთოდებია მოსახლების საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესება, შენობების კედლებში ნაპრალების ამოლესვა, ბაღლინჯოების სხვადასხვა მეთოდებით განადგურება. ეფექტურია ინსექტიციდების გაფრქვევა ადამიანის საცხოვრებელ შენობა-ნაგებობებში. მნიშვნელოვანია დონორის სისხლის კონტროლი პარაზიტების შემცველობაზე და ორსულ ქალთა ლაბორატორიული ტესტირება. ვინაიდან სამხრეთ ამერიკის კონტინენტის ცხოველებში გამომწვევი ფარდოდაა გავრცელებული, დაავადების ლიკვიდაცია პრაქტიკულად შეუძლებელია, თუმცა პროფილაქტიკური ღონისძიებების გატარებით მისი შემცირება და მინიმიზება რეალურია.

დაავადების გავრცელების არეალებში მცხოვრებთათვის პროფილაქტიკის მიზნით შემუშავებულია რამდენიმე რეკომენდაცია:

1. აკრძალულია კარვებში და საძილე ტომრებში ძილი ბუნებაში ან ჩალით გადახურულ სახლებში

2. საწოლებზე ჩამოაფარეთ სპეციალური ან მარლის ბადეები

3. საწოლის ფეხები აუცილებლად უნდა იყოს ჩამდგარი წყლიან ან ინსექტიციდიან ქილებში

4. სავალდებულოა მწერების დამაფრთხობელი რეპელენტების რეგულარულად გამოყენება, განსაკუთრებით ბუნებაში ყოფნის დროს. გადამტანის კონტროლი ჩაგასის დაავადების პრევენციის საუკეთესო საშუალებაა.

ბაღლინჯოებისსაწინააღმდეგოდ და გასანადგურებლად გამოიყენებაინსექტიციდები.

საფუძველი: http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs340/en/

რა არის ყირიმ-კონგოს ჰემორაგიული ცხელება? – როგორ ხდება გადაცემა

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
რა არის ყირიმ-კონგოს ჰემორაგიული ცხელება? - როგორ ხდება გადაცემა
#post_seo_title

ყირიმ-კონგოს ჰემორაგიული ცხელება

ყირიმ-კონგოს ჰემორაგიული ცხელება (CCHF) ფართოდ გავრცელებული დაავადებაა, რომელიც გამოწვეულია ვირუსით (Nairovirus) Bunyaviridae–სოჯახიდან. ვირუსის გადაცემა ხდება იქსოიდური ტკიპების კბენის შედეგად. CCHF ვირუსი იწვევს მძიმედ მიმდინარე ვირუსული ჰემორაგიული ცხელების ეპიდაფეთქებებს 10-40% სიკვდილიანობით. ისენდემიურია აფრიკაში, ბალკანეთში, შუა აღმოსავლეთსა და აზიის 50-ე ჩრდილოეთ პარალელის სამხრეთ მდებარე ქვეყნებში. ეს არეალი გამომდინარეობს ძირითადი გადამტანი ტკიპის გავრცელების გეოგრაფიული საზღვრიდან. საქართველოშიც, 2012 წლიდან დღემდე რეგისტრირებულია ლაბორატორიულად დადასტურებული ყირიმ–კონგოს ჰემორაგიული ცხელების 15  შემთხვევა. დაავადების შემთხვევები  დაფიქსირდა თბილისში, შიდა ქართლსა და სამცხე-ჯავახეთში.

CCHF ვირუსის მტარებლები (რეზერვუარები) არიან გარეული (ძირითადად მინდვრის თაგვები) და შინაური ცხოველები:  მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვი, ცხვარი და თხა, ფრინველებიდან კი – სირაქლემა. ცხოველებში ვირუსი ვრცელდება ინფიცირებული ტკიპისკბენის შედეგად.

CCHF ვირუსი ადამიანებს გადაეცემათ ტკიპის კბენით ან ინფიცირებული ცხოველის დაკვლის შემდეგ მათ სისხლთან ან ქსოვილებთან კონტაქტისას. შემთხვევათა უმეტესობას ადგილი ჰქონდა იმ პირებში, რომლებიც ჩაბმული იყვნენ შინაური საქონლის ინდუსტრიაში. ესენია, სოფლის მეურნეობის მუშაკები, სასაკლაოებში მომუშავენი და ვეტერინარები.

ადამიანიდან ადამიანზე გადაცემა შესაძლებელია ინფიცირებული პირის სისხლთან, გამონაყოფებთან, ორგანოებთან ან ბიოლოგიურ სითხეებთან ახლო კონტაქტის შემთხვევაში. საავადმყოფოსთან ასოცირებული ინფიცირება შესაძლებელია სამედიცინო მოწყობილობის არასრული სტერილიზაციისას, ნემსების ხელახალი გამოყენებისა და სამედიცინო ხელსაწყოების დაბინძურების შემთხვევაში.

დაავადების ინკუბაციური პერიოდის ხანგრძლივობა დამოკიდებულია დაინფიცირების ტიპზე. ტკიპის კბენით დაინფიცირებისას, ინკუბაციური პერიოდი საშუალოდ 1-3 დღემდეა, მაქსიმუმ 9 დღე. ინფიცირებულ სისხლთან ან ქსოვილთან კონტაქტისას ინკუბაციური პერიოდი ძირითადად 5-6 დღემდეა, მაქსიმუმ 13 დღე.

დაავადების სიმპტომების გამოვლენა იწყება უეცრად. აღინიშნება: ცხელება, ზურგისა და თავის ტკივილი, კისრის ტკივილი და დაჭიმულობა, გულისრევა, ღებინება, დიარეა, სისხლჩაქცევები. CCHF–ის დროს სიკვდილიანობის მაჩვენებელი წარმოადგენს დაახლოებით 30%–ს და გარდაცვალება ხდება ავადმყოფობის მეორე კვირას. გამოჯანმრთელებისას, პაციენტების ზოგადი მდგომარეობა უმჯობესდება ძირითადად დაავადების გამოვლენიდან მე–9-10 დღეს.

CCHF–ის ვირუსული ინფექციის დიაგნოსტიკისთვის იყენებენ  რამოდენიმე ლაბორატორიულ ტესტს. CCHF ინფექციის სამკურნალოდ გამოიყენება ანტივირუსული მედიკამენტი რიბავირინი (როგორც ორალური, ასევე ინტრავენური ფორმით). მედიკამენტოზური მკურნალობის შედეგი ეფექტურია.

CCHF ინფექციის პრევენცია ან კონტროლი ცხოველებსა და ტკიპებში რთულია, ვინაიდან შინაურ ცხოველებში ინფექცია ძირითადად უსიმპტომოდ მიმდინარეობს. ვაქცინა ჯერჯერობით ცხოველებისათვის არ არსებობს. ფართოდ ხელმისაწვდომი, უსაფრთხო და ეფექტური ვაქცინა არც ადამიანისათვის არის შექმნილი, მიუხედავად იმისა, რომ CCHF–ის საწინააღმდეგო ვაქცინამ, რომელიც მიღებულ იქნა თაგვის ტვინიდან, აპრობირება გაიარა და შემდგომ მცირე მასშტაბით გამოყენებულ იქნა აღმოსავლეთ ევროპაში.

საზოგადოებრივი ჯანდაცვის რეკომენდაციები ფოკუსირებულია რამოდენიმე მნიშვნელოვან ასპექტზე:

 1. რისკ ჯგუფებში (რომლებიც ჩაბმული არიან შინაური საქონლის ინდუსტრიაში:  სოფლის მეურნეობის მუშაკები, სასაკლაოებში მომუშავენი და ვეტერინარები) ინფექციის ტკიპიდან ადამიანზე ტრანსმისიის (გადაცემის) რისკის შემცირება შემდეგი გზებით:

  • ·ღია ფერის, დამცავი ტანსაცმლის (გრძელი სახელო, გრძელი შარვალი) ტარება, რათა იოლად მოხდეს მასზე ტკიპის აღმოჩენა ან/და დაცვა ტკიპის კბენისგან. ;
  • ·ტანსაცმელზე ნებადართული აკარიციდების (ქიმიკატები, რომლებიც გამოიყენება ტკიპების გასანადგურებლად) გამოყენება;
  • ·რისკ ჯგუფში მყოფი ადამიანები რეგულარულად უნდა იყვნენ გამოკვლეულნი კანისა  და ტანსაცმლის ტკიპების არსებობაზე;
  • ·ტკიპების გასანადგურებლად სისტემატიურად  უნდა კონტროლდებოდეს მათი არსებობა ცხოველებზე, საჯინიბოებსა და ბეღლებში;
  • ·რისკ ჯგუფში მყოფი ადამიანები ტკიპებისათვის   შედარებით უფრო აქტიურ სეზონში განსაკუთრებულად  უნდა მოერიდონ მათ ადგილ–სამყოფელში  ყოფნას.

 2.  ინფექციის ცხოველიდან ადამიანზე ტრანსმისიის რისკის შემცირება:

  • ·ენდემურ ზონებში, სასაკლაოებსა და სახლებში, ცხოველებთან ან მათ ქსოვილებთან შეხებისას, განსაკუთრებით დაკვლისა და დახარისხებისას, ხელთათმანებისა და სხვა დამცავი ტანსაცმლის ჩაცმა;
  • ·სასაკლაოებში ცხოველების შეყვანამდე მათი კარანტინში გატარება ან ორი კვირით ადრე  პესტიციდებით მკურნალობა.

 3. საზოგადოებაში ინფექციის ადამიანიდან ადამიანზე ტრანსმისიის რისკის შემცირება:

  • CCHF–ით ინფიცირებულთან  ახლო ფიზიკური კონტაქტის თავიდან აცილება;
  • ავადმყოფის მოვლისას, ხელთათმანებისა და დამცავი პირბადის გამოყენება, ხელების რეგულარული დაბანა.

ინფექციური კონტროლისათვის შემუშავებული რეკომედაციები, ყირიმ–კონგოს ჰემორაგიული ცხელების მქონე ან მასზე საეჭვო პაციენტების მოვლისას, უნდა ეფუძვნებოდეს ებოლასა და მარბურგის ჰემორაგიული ცხელებისათვის ჯანმოს მიერ შემუშავებულ რეკომენდაციებს.

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის პასუხი

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია, პარტნიორებთან ერთად, მუშაობს ევროპაში, შუა აღმოსავლეთში, აზიასა და აფრიკაში CCHF–ის ზედამხედველობის, დიაგნოსტირების შესაძლებლობებისა და ეპიდაფეთქებზე რეაგირების მხარდასაჭერად.ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია დაავადებათა კვლევისა და კონტროლის ხელშეწყობისათვის საჭირო დოკუმენტაციით უზრუნველყოფს. ასევე, შეიქმნა მემორანდუმი ჯანდაცვაში სტანდარტული უსაფრთხოების შესახებ, რომელიც მიზნად ისახავს სისხლით გადამდები და სხვა პათოგენების ტრანსმისიის რისკის შემცირებას.

წნევა და დემენცია – დაუჯერებელი კავშირი, რომელიც ყველა ადამიანს ეხება!

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
წნევა და დემენცია – დაუჯერებელი კავშირი, რომელიც ყველა ადამიანს ეხება!
#post_seo_title

წნევა და დემენცია – დაუჯერებელი კავშირი, რომელიც ყველა ადამიანს ეხება!

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე
შეგიძლია ტვინი დაიცვა ისე, როგორც გული!
ახალი, მასშტაბური კვლევა გვახსენებს:
მაღალი წნევის კონტროლი = დემენციისგან დაცვა!
რა აჩვენა კვლევამ?
ჩინეთში ჩატარებულმა ექსპერიმენტმა, რომელშიც 34,000-ზე მეტი ადამიანი მონაწილეობდა, დაამტკიცა:
  • 15%-ით ნაკლები დემენციის რისკი
  • 16%-ით ნაკლები გონებრივი დაზიანება
  • ეს შედეგი მიიღეს მკაცრი წნევის მართვის გზით (130/80-ზე დაბლა)!
მნიშვნელოვანი ფაქტები:
• გამოყენებულ იქნა წამლები, რომლებიც იცავენ არა მარტო გულს, არამედ ტვინსაც
• მკურნალობა ხორციელდებოდა ტრენინგგავლილი მედპერსონალის მიერ — ეფექტური და ხელმისაწვდომი მიდგომა
• წამლები: კალციუმის არხების ბლოკატორები და ანგიოტენზინის რეცეპტორის ბლოკატორები
• შესაძლო ნეიროპროტექციული ეფექტები
მთავარი გზავნილი:
  • გულისა და ტვინის ჯანმრთელობა ერთმანეთთან მჭიდროდაა დაკავშირებული.
  • თუ მართავთ წნევას — იცავთ მეხსიერებასაც!
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის რჩევა:
  • „ნუ აღიქვამთ წნევას მხოლოდ როგორც გულიან პრობლემას.
  • წნევის კონტროლი უნდა გახდეს ეროვნული პრიორიტეტი!
  • დაბალი წნევა = დაცული გონება!”
რას გირჩევთ პროფესორი ფხაკაძე?
  • იზომეთ წნევა რეგულარულად
  • იკვებეთ დაბალმარილიანი და დაბალშაქრიანი საკვებით
  • იარეთ, ივარჯიშეთ, იმოძრავეთ
  • საჭიროების შემთხვევაში — მიიღეთ წამალი ყოველდღიურად, არა საკუთარი გადაწყვეტილებით, არამედ ექიმის რჩევით!
წყაროები:
1. Zhang L, Zhang Y, Zhao Y, et al. Nature Medicine, 2024.
“Intensive blood pressure control and risk of dementia…”
DOI: 10.1038/s41591-024-02931-w
2. Serwer B. VitalSolution Medical Brief, 2024.
“Controlling cardiovascular risk factors may delay dementia.”
3. Hughes D, Judge C, Murphy R, et al. JAMA, 2020.
“Association of blood pressure lowering with incident dementia…”
DOI: 10.1001/jama.2020.4249
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე, WHO-ს კონსულტანტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი. მას აქვს 25+ წლიანი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
გააზიარე, რათა სხვებმაც იცოდნენ — წნევის კონტროლი არა მხოლოდ სიცოცხლეს, არამედ მეხსიერებასაც იცავს!

სასწრაფო დახმარების დმანისის რაიონული ბრიგადის ექიმებს მშობიარობის მიღება გზაში მოუხდათ

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
სასწრაფო დახმარების დმანისის რაიონული ბრიგადის ექიმებს მშობიარობის მიღება გზაში მოუხდათ
#post_seo_title

სასწრაფო დახმარების დმანისის რაიონული ბრიგადის გამოძახებისა და ექიმების მიერ გზაში მიღებული წარმატებული მშობიარობის შესახებ წერს სოციალურ ქსელში გვერდი “შენი სიცოცხლის გადასარჩენად”.

როგორც ინფორმაციაში არის აღნიშნული, სასწრაფო სამედიცინო დახმარების ბრიგადის წევრებს მშობიარობის მიღება გზაში მოუწიათ.

“დმანისის რაიონული სამსახურის 1-ლმა ბრიგადამ დილით გამოძახება მიიღო, ლოზუნგით – მშობიარობა.

ახალგაზრდა ქალბატონი მესამე შვილზე იყო ორსულად. ბრიგადის ექიმი მარინა მენაბდე უკვე 20 წელია სასწრაფო დახმარების ექიმია და როგორც თავად იხსენებს, მისი ხანგრძლივი სამუშაო სტაჟიდან გამომდინარე, არაერთი მშობიარობა აქვს მიღებული, მათ შორის ტყუპებიც. გამოძახების ადგილზე მისულმა წამებში შეაფასა ორსულის მდგომარეობა და ჰოსპიტალიზაციის გადაწყვეტილება მიიღო.

ბრიგადის წევრები კლინიკაში ტრანსპორტირების პროცესში მშობიარობის მისაღებად მოემზადნენ. სამშობიარო მოქმედებები მოულოდნელად განვითარდა და დაიბადა ჯანმრთელი ბიჭი, რომელმაც მაშინვე წამოიტირა. ნამშობიარები დედა და ახალშობილი ბრიგადის წევრებმა ერთ-ერთ კლინიკაში შეიყვანეს. მარინა ექიმი გვიყვება, რომ სასწრაფოს მანქანას უკან ბავშვის ბებია და მამა მოჰყვებოდნენ და უბედნიერესი იყვნენ, როდესაც ახლადდაბადებული ბიჭი ნახეს.

საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების ცენტრის სასწრაფო დახმარების თითოეულ ბრიგადას სამედიცინო აღჭურვილობაში აქვს სამეანო ნაკრები, რომელსაც ასეთ სიტუაციაში გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს. აღსანიშნავია ისიც, რომ მარინა ექიმი სპეციალობით პედიატრი და ნეონატოლოგია”, – წერს გვერდი “შენი სიცოცხლის გადასარჩენად”.

1...342343344...1,040გვერდი 343 of 1,040

ბოლო სიახლეები

პოპულარული ამბები

კატეგორიები

ჩვენ შესახებ

info@accreditation.ge
ჩვენ შესახებ / რეკლამა / კონტაქტი

გამოგვყევი სოციალურ ქსელებში

© SheniEkimi.ge

შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
›
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
›
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
›
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
⌄
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
⌄
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
კითხვა 1 / 1
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა ↗
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
›
✨რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
Verified by MonsterInsights