ნარკოლოგი ზურა სიხარულიძე მიმართვას ავრცელებს:
“მშობლებს მოგმართავთ! ახლა ბანკეტების პერიოდია და გაფრთხილდით… არ დაიბნეთ და პანიკაში არ ჩავარდეთ”
ახალი ეტაპი სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციების პრევენციაში – გონორეის საწინააღმდეგო ვაქცინაცია დაიწყება
ინგლისი იწყებს გონორეის საწინააღმდეგო ვაქცინაციას – ახალი ეტაპი სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციების პრევენციაში
2024 წლის აგვისტოდან ინგლისი გახდება პირველი ქვეყანა მსოფლიოში, რომელიც ფართო მასშტაბით დაიწყებს გონორეის საწინააღმდეგო ვაქცინაციას. ვაქცინა ყველა მსურველისთვის ხელმისაწვდომი იქნება, რაც ჯანდაცვის ეროვნულ სისტემას (NHS) დაავადების გავრცელებასთან ბრძოლის ახალ ეტაპზე გადაყვანის შესაძლებლობას აძლევს.
რას უნდა ველოდოთ ვაქცინის ეფექტიანობისგან?
როგორც BBC იტყობინება, ახალი ვაქცინა დაახლოებით 30-40%-ით ამცირებს გონორეის განვითარების რისკს. მიუხედავად იმისა, რომ ეს მაჩვენებელი სრულ დაცვას არ უზრუნველყოფს, სპეციალისტები იმედოვნებენ, რომ ვაქცინაცია მნიშვნელოვან გავლენას მოახდენს დაავადების გავრცელების შემცირებაზე.
📌 მხოლოდ 2023 წელს, ინგლისში 85,000-ზე მეტი გონორეის შემთხვევა დაფიქსირდა – რაც ისტორიულად ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია.
ვაქცინა გონორეის პირდაპირი სამიზნე არ არის
აღსანიშნავია, რომ ვაქცინა თავდაპირველად ბ-ტიპის მენინგიტის საწინააღმდეგოდ შეიქმნა და გამოიყენება ბავშვთა იმუნიზაციაში. თუმცა, კვლევებმა აჩვენა, რომ ბაქტერიები, რომლებიც მენინგიტს და გონორეას იწვევს, გენეტიკურად ძალიან ჰგვანან ერთმანეთს. სწორედ ამ მექანიზმზე დაფუძნებით მოხდა ვაქცინის გამოყენების გაფართოება სქესობრივი გზით გადამდებ ინფექციებზე.
რა იცი უნდა საზოგადოებამ?
-
ვაქცინაცია დაიწყება 2024 წლის აგვისტოში.
-
პროგრამაში მონაწილეობა იქნება ნებაყოფლობითი.
-
ამ ეტაპზე გაურკვეველია, რამდენი ადამიანი აირჩევს აცრას.
-
პრევენციული ვაქცინაცია მიზნად ისახავს დაავადების გავრცელების შემცირებას, განსაკუთრებით ახალგაზრდა და რისკის ჯგუფებში მყოფ მოსახლეობაში.
რატომ არის ეს ნაბიჯი მნიშვნელოვანი?
გონორეა – სქესობრივი გზით გადამდები ინფექცია, რომელიც გამოწვეულია Neisseria gonorrhoeae-ს ბაქტერიით – ხშირად მიმდინარეობს უსიმპტომოდ, მაგრამ Untreated ფორმებმა შეიძლება გამოიწვიოს უნაყოფობა, ტკივილი, პელვური ინფექციები და სხვა გართულებები.
გარდა ამისა, ბოლო წლებში შეინიშნება ანტიბიოტიკების მიმართ გონორეის მზარდი რეზისტენტობა, რაც მკურნალობას სულ უფრო ართულებს. სწორედ ამიტომ პრევენცია და ვაქცინაცია ხდება ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ინსტრუმენტი დაავადებასთან ბრძოლაში.
დღეს გასწავლით რამდენიმე რეცეფტს როგორ შეიმსუბუქოთ ქუსლის ტკივილი
დღეს გასწავლით რამდენიმე რეცეფტს როგორ შეიმსუბუქოთ ქუსლის ტკივილი
ქუსლის არეში ტკივილს ხშირად იწვევს ქრონიკული ანთებითი რევმატული დაავადებები, მაგალითად, ბეხტერევის დაავადება, ფსორიაზული ართრიტი, რევმატოიდული ართრიტი, ასევე – პოდაგრა და ოსტეოპოროზი.
მეტად მნიშვნელოვანია ფეხსაცმლის შერჩევა: ქუსლის სიმაღლე არ უნდა აღემატებოდეს 4-5 სმ-ს. არც უქუსლო ფეხსაცმლის ტარება შეიძლება. ფეხსაცმელს უნდა ჰქონდეს მაღალი და მყარი საქუსარი და მომრგვალო ცხვირი. საჭიროების შემთხვევაში არ უნდა დავიზაროთ ორთოპედიული ღაბაშის – სუპინატორის – გამოყენება.
დღეს გასწავლით რამდენიმე რეცეფტს როგორ შეიმსუბუქოთ ქუსლის ტკივილი
ვაშლის ძმარი
ვაშლის ძმრის სასარგებლო თვისებებზე ყველას გვსმენია. ვაშლის ძმარი მართლა საოცარი ნარევია, რომელიც გამოიყენება არაერთი დაავადების სამკურნალოდ.
ჰანტავირუსული ინფექცია არსებობს ორი ძირითადი სახით
ჰანტავირუსული ინფექცია
1.ზოგადი მიმოხილვა – ჰანტა ვირუსით გამოწვეული ჰემორაგიული ცხელება არსებობს ორი ძირითადი სახით:
1. ჰემორაგიული ცხელება ფილტვის სინდრომით (HPS), არის რესპირატორული დაავადება, რომელიც უპირატესად აზიანებს ფილტვებს და
2. ჰემორაგიული ცხელება თირკმლის სინდრომით (HFRS), რომელიც უპირატესად აზიანებს თირკმელებს.
ჰემორაგიული ცხელება ფილტვის სინდრომით (HPS):
ჰანტა ვირუსის პულმონარული სინდრომი – ახასიათებს ცხელება, ზოგადი სისუსტე, სურდო, ხველა, ყელის ტკივილი, მიალგია, ასევე ფილტვების ორმხრივი შუალედური ინფილტრატი და სუნთქვის უკმარისობა, რაც შეიძლება გადაიზარდოს მწვავე კარდიო–პულმონარულ ფაზაში და გამოიწვიოს გულ-სისხლძარღვთა სისტემის უკმარისობა. კლინიკური ლაბორატორიული კვლევით ჩვეულებრივ ვლინდება ჰემოკონცენტრაცია, ლეიკოციტების ფორმულის მარცხნივ გადახრა, ნეიტროფილური ლეიკოციტოზი, თრომბოციტოპენია და ცირკულირებადი იმუნობლასტები.
ჰემორაგიული ცხელება თირკმლის სინდრომით (HFRS) – საწყისი სიმპტომებია:
ცხელება, თავის ტკივილი, კუნთების ტკივილი, ტკივილი მუცლის არეში, შეიძლება გადიდდეს ღვიძლი და ელენთა. გახშირებული გულის ცემა და სისხლის წნევის შემცირება. სახის კისრის, გულ–მკერდის ზედა ნაწილის ჰიპერემია, სკლერების ინიცირება, კონიუნქტივიტი, მე–3–4 დღიდან პეტექიური გამონაყარი, შემდგომში პურპურა, ხოლო მძიმე შემთხვევებში ექკიმოზი. მოგვიანებით ვლინდება ჰემორაგიული მოვლენები: სისხლჩაქცევები სკლერაზე, მიოკარდიუმში, ფილტვებში, თავის ტვინში, სხვა ორგანოებში და სისხლდენები.
HFRS-ისათვის დამახასიათებელია თირკმლის სინდრომი – მცირდება დიურეზი, ვითარდება: ანურია, პროტეინურია, აზოტემია, რომელსაც მოსდევს თირკმლისმიერი ეკლამფსია და თირკმლის კაფსულის გასკდომა. პერიფერიულ სისხლში ლეიკოპენია და თრომბოციტოპენიაა, შემდეგ ნეიტროფილური ლეიკოციტოზი ფორმულის მარცხნივ გადახრით.
დაავადებულ პირებში ლეტალობა HPS–ის შემთხვევაში მაღალი 1-50%–ია, ხოლო HFRS–ის შემთხვევაში ზომიერი 1-15%.
მსოფლიოს სხვადასხვა რეგიონში სხვადასხვა ჰანტავირუსია გავრცელებული:
1. ჰაანტაანი, რომელიც კლასიკურ თირკმლის სინდრომით მიმდინარე ჰემორაგიულ ცხელებას იწვევს, და სეულის ვირუსები სამხრეთ აღმოსავლეთ აზიასა და აღმოსავლეთ რუსეთშია გავრცელებული. ვვროპასა და რუსეთში გავრცელებულია Puumala (PUUV) და Dobrava-Belgrade (DOBV) ვირუსები, რომლებიც იწვევენ როგორც მსუბუქ, ისე მძიმე კლინიკურ ფორმებს. შემთხვევები აღრიცხულია საქართველოშიც.
2. გამომწვევი აგენტი– ჰანტა ვირუსი მიეკუთვნება Bunyaviridae–ის ოჯახს. დაავადების გამომწვევია Hantaan–ის გვარის (Puumala virus, Seoul virus და სხვა) ვირუსები.
3. მიზეზები/ძირითადი რისკის ფაქტორები- რისკის ჯგუფში შედიან სოფლის მეურნეობის მაუშაკები, სამხედროები, მოგზაურები.
4. რეზერვუარი – ჰანტა ვირუსით ინფიცირებული მღრღნელები.
5. გადაცემის გზები – ვირუსით დაინფიცირება ხდება კონტაქტური, ალიმენტური და აეროზოლიზაციის და მათი შემდგომი ინჰალაციის გზით (ვირუსის ჰაერში მოხვედრით მღრღნელის შარდის, ფეკალიების, ნერწყვის და ბუდის მასალებიდან). ადამიანიდან ადამიანზე გადაცემა შესაძლებელია დაავადებული ცოცხალი ან გარდაცვლილი ადამიანის დაინფიცირებულ ბიოლოგიურ სითხეებთან კონტაქტის შედეგად.
6. ინკუბაციური პერიოდი – HPS-ის სიმპტომების გამოვლენა ხდება ექსპოზიციიდან 1-5 კვირის შემდეგ, ხოლო HFRS-ის სიმპტომები ვლინდება ექსპოზიციიდან 8 კვირის განმავლობაში.
7. გადამდებლობის პერიოდი – დაავადებული ადამიანის სისხლთან და ბიოლოგიურ სითხეებთან კონტაქტისას, განსაკუთრებით სიმპტომების დაწყებიდან 1 კვირის განმავლობაში.
8. მიმღებლობა – ყველა ადამიანი ხდება ავად, ვისაც აქვს რისკის ფაქტორებთან შეხება.
9. კონტროლის ღონისძიებები:
ა)პრევენციული ღონისძიებები :
• მღრღნელების წინააღმდეგ ბრძოლა
ბ)პაციენტის და კონტაქტების კონტროლი – პაციენტმა კლინიკური ნიშნების გამოვლენისთანავე უნდა მიმართოს სამედიცინო დაწესებულებას, რათა ექიმის მიერ მოხდეს დროული და ზუსტი კლინიკური დიაგნოსტირება და შესაბამისი მკურნალობა, როგორც ამბულატორიულ, ასევე ჰოსპიტალიზებულ შემთხვევაში. ასევე გასათვალისწინებელია, რომ ცხელებით მიმდინარე სხვადასხვა დაავადებების ზუსტი დიაგნოსტირებისათვის აუცილებელია კლინიკური დიაგნოზი დადასტურებული იყოს ლაბორატორიული კვლევის საფუძველზე.
სავალდებულო/სასწრაფო შეტყობინებას დაქვემდებარებული დაავადებაა.
ერთეული (სპორადული) შემთხვევების გარდა, შესაძლებელია დაფიქსირდეს დაავადების ჯგუფური შემთხვევები და ეპიდაფეთქებები. ყველა საეჭვო შემთხვევა/შემთხვევები ექვემდებარება რეგისტრაციას გადამდებ დაავადებათა რეგისტრაციის ჟურნალ 60/A-ში და სასწრაფო შეტყობინებას (გამოვლენიდან 24 საათის განმავლობაში) შესაბამის ეპიდემიოლოგიურ სამსახურში ნებისმიერი ხელთარსებული საშუალებით („სასწრაფო შეტყობინების ბარათი“ – ფორმა N58/1, ტელეფონი, ფაქსი, თუ ელ-ფოსტა). შეტყობინების მიღებისთანავე ეპიდემიოლოგი იწყებს შემთხვევის/შემთხვევების კვლევას სტანდარტული ეპიდკვლევის ბარათის შესაბამისად. საჭიროა შემთხვევის სასწრაფოდ შეტყობინება ლოკალურ და ცენტრალურ დონეზე.
გ) ეპიდსაწინაამღდეგო ღონისძიებები – ინფექციის წყაროს და გადაცემის გზების დადგენა. სავარაუდო წყაროსთან ექსპოზირებულებზე მეთვალყურეობა.
დ) ბუნებრივი მოვლენების ზეგავლენა – დაავადების უფრო ფართოდ გავრცელებას ხელს უწყობს კლიმატის გლობალური ცვლილება.
ე) საერთაშორისო ღონისძიებები – არ შეესაბამება
ახალი კვლევა – ტაურინი, ენერგეტიკული სასმელები და კიბოს რისკი, ლეიკემიის უჯრედების ზრდას აძლიერებს
ტაურინი, ენერგეტიკული სასმელები და კიბოს რისკი – როჩესტერის უნივერსიტეტის ახალი კვლევის დეტალები
ტაურინი — ამინომჟავა, რომელიც ბუნებრივად გამომუშავდება ადამიანის ორგანიზმში და გვხვდება როგორც საკვებში (მათ შორის თევზში და ხორცში), ასევე ფართოდ გამოიყენება ენერგეტიკულ სასმელებში. მიუხედავად მისი გარკვეული დადებითი გავლენისა ორგანიზმის ფუნქციონირებაზე, მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ ტაურინი შესაძლოა კავშირში იყოს ლეიკემიის უჯრედების სწრაფ ზრდასთან.
ლეიკემიის უჯრედების ტაურინზე დამოკიდებულება
როჩესტერის უნივერსიტეტის სამედიცინო ცენტრის მეცნიერებმა ჩაატარეს მნიშვნელოვანი კვლევა, რომლის ფარგლებში შეისწავლეს, როგორ იყენებენ ლეიკემიის უჯრედები ტაურინს ზრდის დასაჩქარებლად. აღმოჩნდა, რომ კიბოს უჯრედებს შეუძლია ტაურინის „მოტაცება“ ძვლის ტვინის გარემოდან, რაც აძლიერებს მათ მეტაბოლურ აქტივობასა და გამრავლების უნარს. ეს პროცესი გარკვეულწილად ჰგავს ენერგეტიკული სასმელის მიღების შემდეგ ენერგიის მომატებას.
ექსპერიმენტების დროს, როდესაც მეცნიერებმა დაბლოკეს ტაურინის ხელმისაწვდომობა საცდელ თაგვებში და მათ გადაუნერგეს ლეიკემიის უჯრედები, კიბოს ზრდა მნიშვნელოვნად შენელდა. ეს მიუთითებს, რომ ტაურინის ბიოლოგიური გზების ბლოკირება შეიძლება ეფექტიანი სტრატეგია იყოს ზოგიერთი კიბოს ტიპის, მათ შორის ლეიკემიის, სამკურნალოდ.
ენერგეტიკული სასმელები და პოტენციური საფრთხეები
კვლევაში ასევე გამოითქვა შეშფოთება ტაურინით გამდიდრებული ენერგეტიკული სასმელების მიღების შესახებ. ონკოლოგი ჯეინ ლისველდის განცხადებით, ძვლის ტვინის არეში ტაურინის მომატებულმა დონემ შესაძლოა ხელი შეუწყოს ლეიკემიის პროგრესირებას. თუმცა ისიც აღნიშნა, რომ დასკვნების გამოსატანად საჭიროა დამატებითი კლინიკური კვლევები ადამიანებში.
ამავდროულად, მეცნიერები არ უარყოფენ ტაურინის დადებით ეფექტებს ზოგიერთ შემთხვევაში. მაგალითად, ადრე ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ტაურინი შესაძლოა სასარგებლო იყოს კუჭის კიბოს წინააღმდეგ ბრძოლაში, რადგან აქვს გარკვეული იმუნომოდულაციური თვისებები.
კიბოს მეტაბოლური მექანიზმების გაგება — ახალი ფაზა
კვლევის ავტორები ხაზს უსვამენ, რომ კიბოს განვითარება მხოლოდ გენეტიკური მუტაციების შედეგი არ არის. მეტაბოლური გადაპროგრამება — ანუ ის, როგორ იღებს და იყენებს ენერგიას კიბოს უჯრედები — ბოლო წლებში ყურადღების ცენტრში მოექცა. როგორც ჯივიშა ბაჯაჯი აღნიშნავს, ეს კვლევა გვთავაზობს ახალ გზას: ლეიკემიის უჯრედების კვების „გამორთვა“ შესაძლოა გახდეს მკურნალობის პერსპექტიული სტრატეგია.
მიუხედავად იმისა, რომ ენერგეტიკული სასმელები უდავოდ ისე მუშაობს, როგორც არეკლამებენ — გაძლევთ ენერგიის უცაბედ მოზღვავებას — სულ უფრო მზარდია შეშფოთება ამ სასმელების ჯანმრთელობაზე სარისკო გავლენის შესახებ; კვლევები მათ უკავშირებენ გულის დაავადებებსა და კოგნიტური დარღვევები.
დასკვნა
მიუხედავად იმისა, რომ ტაურინი მრავალ სასარგებლო ფუნქციას ასრულებს ორგანიზმში, მისი გადამეტებული მიღება — განსაკუთრებით საკვები დანამატებისა და ენერგეტიკული სასმელების სახით — შესაძლოა საფრთხეს უქმნიდეს ზოგიერთ ადამიანს, რომლებიც გართულებული ან რისკის ჯგუფში მყოფი იმუნური მდგომარეობით გამოირჩევიან.
მეცნიერები მოუწოდებენ საზოგადოებას, უფრო ფრთხილად მოეკიდონ ტაურინის დამატებით წყაროებს, რადგან კვლევების თანახმად, მისი ჭარბი დოზირება შესაძლოა უკავშირდებოდეს სისხლში ავთვისებიანი უჯრედების გაძლიერებას.
განიხილეს საქართველოსა და ჯანმოს შორის არსებული თანამშრომლობის საკითხები და სამომავლო პერსპექტივები – მიხეილ სარჯველაძე ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის გენერალურ დირექტორს შეხვდა
ჯანდაცვის მინისტრი მიხეილ სარჯველაძე, ჟენევაში მიმდინარე ჯანმრთელობის მსოფლიო ასამბლეის 78-ე სესიის ფარგლებში ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის გენერალურ დირექტორს, ტედროს ადანომ გებრეისუს შეხვდა.
ორმხრივ შეხვედრაზე განიხილეს საქართველოსა და ჯანმოს შორის არსებული თანამშრომლობის საკითხები და სამომავლო პერსპექტივები. განსაკუთრებით აღინიშნა ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერების მიზნით განხორციელებული ერთობლივი ინიციატივები.
ჯანდაცვის მინისტრმა ტედროს ადანომ გებრეისუსთან შეხვედრაზე ხაზი გაუსვა საქართველოს ჯანდაცვის სისტემის განვითარების პროცესში ჯანმოს მხარდაჭერისა და პარტნიორობის მნიშვნელობას.
ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის გენერალურმა დირექტორმა მინისტრს ჯანმოს სახელით მადლობა გადაუხადა ქვეყნის მიერ გადადგმული მნიშვნელოვანი ნაბიჯებისთვის, მათ შორის – მალარიის ელიმინაციაში მიღწეული შედეგისთვის.
შეხვედრის ბოლოს მხარეები შეთანხმდნენ, რომ პარტნიორობა მომავალშიც გაგრძელდება და ერთობლივი ძალისხმევა იქნება მიმართული ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერებისა და გლობალური ჯანმრთელობის უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად.
ინფორმაციას ჯანდაცვის სამინისტრო ავრცელებს.
ჯანსაღი კვება ჯანმრთელი ცხოვრებისთვის! – რას იწვევს არასწორი კვება
ჯანსაღი კვება ჯანმრთელი ცხოვრებისთვის!
კიბო, გულსისხლძარღვთა სისტემის დაავადებები, დიაბეტი, ინსულტი, სისმუქნე და მასთან დაკავშირებული ჯანმრთელობის პრობლემები იმ დაავადებების მოკლე ჩამონათვალია, რასაც არასწორი კვება იწვევს. სწორი კვება კი მნიშვნელოვნად ამცირებს მათ რისკს.
იმისათვის, რომ იკვებო სწორად:
დღიური კვების რაციონში ჩართე პროდუქტები ქვემოთ მოცემული საკვების 4-ვე ჯგუფიდან:
ხილი და ბოსტნეული: დღის განმავლობაში მიიღე რამოდენიმე სახის ხილი და ბოსტნეული. რეკომენდებულია 5 პორცია დღეში (1 პორცია = ხილის/ბოსტნეულის ის რაოდენობა, რომელიც ეტევა ხელისგულზე).
ბურღულეული, მარცვლეული, პური, კარტოფილი და სახამებლის შემცველი სხვა პროდუქტები: უპირატესობა მიანიჭე სრულმარცვლოვან პროდუქტებს – მათში სასარგებლო ნივთიერებების შემადგენლობა მეტია. რეკომენდებულია 6 პორცია დღეში (1 პორცია = 1 ნაჭერი პური, 1 ჭიქა მოხარშული ბრინჯი ან მაკარონის ნაწარმი…).
ხორცი, ზღვის პროდუქტები, პარკოსნები: არჩევანი შეაჩერე მჭლე და კანგაცლილ ხორცზე, კვირაში 2-ჯერ მიიღე თევზი. რეკომენდებულია 1-2 ულუფა დღეში (1 ულუფა =2 ნაჭერი წითელი ხორცი, საშუალო სიდიდის თევზის 1 ფილე, ქათმის 1 ბარკალი, ¾ ჭიქა მოხარშული ლობიო…).
რძე და მისი ნაწარმი: რეკომენდებულია2-3 პორცია დღეში (1 პორცია = 1 ჭიქა რძე, 1 ჭიქა მაწონი, 2 ნაჭერი ყველი).
შეზღუდე მარილი და შაქარი
შეამოწმე საკვები პროდუქტების ეტიკეტი მარილის და შაქრის შემცველობაზე – 100 გრამ პროდუქტზე 1.5 გ მარილი (ან NA 0.6გ), ან 22.5 გ შაქარი მარილის/შაქრის მაღალ შემცველობაზე მიუთითებს. რეკომენდებული დღიური დოზა: მარილი – <6 გ; შაქარი -< 25 გ.
გაითვალისწინე: აგავას ნექტარი, ლერწამის კრისტალები, დექსტროზა, ფრუქტოზა, ლაქტოზა, მალტოზა, თაფლი, ბადაგი, ყველა ეს სიტყვა „შაქრის“ მანიშნებელია.
შეამცირე გაზიანი სასმელების, ცხიმიანი და სწრაფი კვების ობიექტების მიერ შემოთავაზებული საკვების მიღება და ყოველდღიურად დალიე 1.5-2ლ სუფთა წყალი!
ჯანსაღი კვება – ჯანმრთელობის მთავარი გასაღები – ძირითადი რჩევები სწორი (ჯანსაღი) კვებისათვის
ჯანსაღი კვება – ჯანმრთელობის მთავარი გასაღები
ძირითადი რჩევები სწორი (ჯანსაღი) კვებისათვის:
იკვებეთ ბალანსირებულად. მიიღეთ მრავალფეროვანი სურსათი, ამასთან უპირატესობა მიანიჭეთ მცენარეული წარმოშობის სურსათს ცხოველურთან შედარებით.
მიიღეთ მრავალფეროვანი ბოსტნეული და ხილი, სულ მცირე 400 გრამის ოდენობით
დღეში, უმჯობესია ახალი და ადგილობრივი წარმოების. თავი შეიკავეთ ჩაის
მიღებისაგან მაშინ, როცა მიირთმევთ რკინით მდიდარ სურსათს (ბოსტნეული, პარკოსნები და სხვ.), ვინაიდან ჩაი ხელს უშლის რკინის შეთვისებას.
აკონტროლეთ ცხიმების მიღება. შეამცირეთ ცხიმიანი სურსათის მოხმარება და
უპირატესობა მიანიჭეთ მცენარეულ ცხიმებს (ზეთებს) ცხოველურთან შედარებით.
მიირთვით ნაკლებცხიმიანი რძე და რძის პროდუქტები მარილის დაბალი შემცველობით.
დღეში რამდენიმეჯერ მიირთვით პური, მარცვლოვანი პროდუქტები, მაკარონის ნაწარმი, ბრინჯი.
შეცვალეთ თქვენს მენიუში – ცხიმიანი ხორცი და ხორცის ნაწარმი უცხიმო ხორცით,
თევზით, შინაური ფრინველის ხორცით ან ლობიოთი და სხვა პარკოსნებით.
მაქსიმალურად შეამცირეთ ალკოჰოლური სასმელების მიღება, Dდღეში ალკოჰოლის 20 მგმდე შეზღუდვით.
შეინარჩუნეთ თქვენი სხეულის წონა რეკომენდებულ საზღვრებში (მოზრდილებისათვის სხეულის მასის ინდექსი – 18.5-25 და წელის გარშემოწერილობა 80 სმ-ზე ნაკლები ქალებისათვის და 94 სმ-ზე ნაკლები მამაკაცებისათვის) ყოველდღიური ზომიერი ფიზიკური აქტივობის გზით (არანაკლებ 30 წთ უწყვეტი სეირნობით დღეში, რეგულარულად)
აირჩიეთ სურსათი, რომელიც შეიცავს ნაკლები რაოდენობით მარილს. Nნუ დაამატებთ
მომზადებულ კერძს მარილს. შეზღუდეთ მისი მიღება 5 გრამამდე დღეში (კერძის მარილის ჩათვლით). Mმოიხმარეთ მხოლოდ იოდირებული მარილი.
შეარჩიეთ სურსათი, რომელიც შეიცავს ნაკლები რაოდენობით შაქარს, ნაკლებად მიიღეთ რაფინირებული შაქარი და ტკბილეული, შეცვალეთ ტკბილი სასმელები
კეთილხარისხოვანი წყლით.
მოამზადეთ კერძები ჰიგიენური წესების დაცვით. შეინახეთ სურსათი უსაფრთხო
პირობებში.
მაქსიმალურად შეუწყეთ ხელი მხოლოდ (ექსკლუზიურ) ძუძუთი კვებას 6 თვის ასაკამდე და შემდეგ 2 წლის ასაკამდე დამატებით კვებას ძუძუთი კვებასთან ერთად.
კვება ერთ-ერთი სასიამოვნო მოვლენაა, რომლის ხასიათი დამოკიდებულია
ტრადიციებზე, კულტურაზე და გარემო პირობებზე. ადამიანები იკვებებიან მადის და
შესაძლებლობების შესაბამისად. მოიხმარენ იმ სურსათს, რომლსაც ისინი ანიჭებენ
უპირატესობას.
კვება უნდა შეესაბამებოდეს ადამიანის მიერ დახარჯულ ენერგიას, რომელიც
დამოკიდებულია ზრდაზე, ასაკზე, სხეულის მასაზე, ცხოვრების პირობებზე, საქმიანობის
სახეობაზე, კლიმატზე, ადამიანის ფიზიოლოგიურ მდგომარეობაზე (ფეხმძიმობა, მეძუძურობა).
საკვები ნივთიერებების განსაზღვრულმა რაოდენობამ და პროპორციამ უნდა უზრუნველყოს ადამიანის ორგანიზმის ფიზიოლოგიური მოთხოვნილებები. სურსათი უნდა იყოს უვნებელი ადამიანის ჯანმრთელობისათვის და უნდა განაწილდეს სწორად დღის განმავლობაში. დღესაც თანამედროვედ ჟღერს ჰიპოკრატეს სიტყვები: ,,დაე თქვენი კვება იყოს თქვენი მედიცინა, და თქვენი საკვები – თქვენი წამალი”.
ეჭვგარეშეა, რომ ადამიანის ჯანმრთელობა დამოკიდებულია სწორ, ბალანსირებულ კვებაზე.
ადეკვატური კვებით შესაძლებელია მთელი რიგი ქრონიკული დაავადებების (დიაბეტი, კარდიოვასკულური დაავადებები, ავთვისებიანი სიმსივნური დაავადებები, იოდის და სხვა მიკრონუტრიენტების დეფიციტით გამოწვეული დარღვევები, ოსტეოპოროზი, სიმსუქნე, კარიესი და სხვ.) თავიდან აცილება, რომელთა ხვედრითი წილი მსოფლიოში საერთო სიკვდილიანობის დაახლოებით 60%-ს შეადგენს.
რას წარმოადგენს სწორი (ჯანსაღი) კვება და როგორ მივაღწიოთ მას?
არსებობს სწორი კვების პრინციპები, რომელთა დაცვაც სწორად არეგულირებს ადამიანის კვებას.
ანუ განსაზღვრავს იმ სასურსათო პროდუქტებს და დღიური მიღების იმ ნორმებს, რომელიც, უზრუნველყოფს ორგანიზმს ენერგიის და საკვები ნივთიერებების (ნუტრიენტების) საჭირო რაოდენობით და ამავე დროს უვნებელია ადამიანის ჯანმრთელობისათვის.
ჯანსაღი კვება – ჯანმრთელობის მთავარი გასაღები
განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო ქვეყანაში ინფექციური დაავადებების პრევენციისა და კონტროლის მიმართულებით თანამშრომლობის გაღრმავების შესაძლებლობებს.
ჯანდაცვის მინისტრი ჟენევაში მიმდინარე ჯანმრთელობის მსოფლიო ასამბლეის ფარგლებში ორმხრივ შეხვედრებს განაგრძობს, – ინფორმაციას ჯანდაცვის სამინისტრო ავრცელებს.
„მიხეილ სარჯველაძემ შეხვედრა გამართა გლობალური ფონდის წარმომადგენლებთან. მხარეებმა მიმოიხილეს საქართველოსა და ფონდს შორის არსებული თანამშრომლობის დინამიკა და მიღწეული შედეგები. განიხილეს მიმდინარე ერთობლივი პროექტის შედეგები, რასაც გლობალური ფონდის მხრიდან მაღალი შეფასება მიეცა.
განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო ქვეყანაში ინფექციური დაავადებების პრევენციისა და კონტროლის მიმართულებით თანამშრომლობის გაღრმავების შესაძლებლობებს. საუბარი შეეხო ჯანდაცვის სფეროში მიმდინარე რეფორმებს, შიდსის, ტუბერკულოზისა და ჰეპატიტების მიმართულებით არსებულ პროგრამებს, დაავადებების პრევენციასა და მიზნობრივ მხარდაჭერას.
შეხვედრის ბოლოს მხარეებმა ხაზი გაუსვეს გლობალურ დონეზე ძლიერი პარტნიორობის მნიშვნელობას და დაადასტურეს ერთობლივი თანამშრომლობის გაგრძელების მზადყოფნა, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სფეროში. მინისტრმა მადლობა გადაუხადა გლობალური ფონდის წარმომადგენლებს საქართველოს ჯანდაცვის სისტემის მრავალწლიანი მხარდაჭერისთვის.
მინისტრთან ერთად ორმხრივ შეხვედრებში ჟენევაში გაერო-ს განყოფილებასთან და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებთან საქართველოს მუდმივი წარმომადგენელი რევაზ ლომინაძეც მონაწილეობს“, – აღნიშნულია გავრცელებულ ინფორმაციაში.
