რამდენად ბინძურია წვერი – სიმართლე და მითები წვერის ჰიგიენის შესახებ
თანამედროვე საზოგადოებაში წვერი ხშირად აღიქმება სტილის ელემენტად, მაგრამ ბევრი კითხვა არსებობს მის ჰიგიენურ უსაფრთხოებასთან დაკავშირებით. ბევრი თვლის, რომ წვერი ბაქტერიებისა და ჭუჭყის ბუდეა. მაგრამ რამდენად რეალურია ეს შიში? მოდი, ფაქტებზე დაყრდნობით გავარკვიოთ, რამდენად სუფთა ან ბინძურია წვერი სინამდვილეში.
მიკრობები და წვერი — რა გვხვდება სახის თმაში?
ადამიანის კანზე მილიონობით მიკროორგანიზმი ცხოვრობს — ბაქტერიები, სოკოები, ვირუსები. წვერი ქმნის იდეალურ გარემოს ამ მიკრობების შესანარჩუნებლად: თბილი, ხშირად ნოტიო, ცხიმითა და საკვების ნაწილაკებით გაჯერებული სივრცე. ეს ნიშნავს, რომ თუ არ არსებობს რეგულარული მოვლა, მიკრობული კოლონიები სწრაფად მრავლდებიან.
მთავარი წყარო მიკრობული დაბინძურებისთვის, ხშირად, არა თავად წვერია, არამედ ის ფაქტი, რომ ხშირად ვეხებით სახეს დაბინძურებული ხელებით, რაც ხელს უწყობს პათოგენების გავრცელებას.
არის თუ არა წვერი ჯანმრთელობის რისკის მატარებელი?
წვერის ჰიგიენის შესახებ არაერთი კვლევა ჩატარდა, განსაკუთრებით ჯანდაცვის სფეროში. ზოგიერთი კვლევის შედეგი უჩვენებს, რომ წვერი მეტ ბაქტერიას ინახავს, ვიდრე ტუალეტის ზედაპირი. თუმცა სხვა მონაცემები ამ დასკვნებს ეწინააღმდეგება.
მაგალითად:
-
კვლევა, რომელიც ჯანდაცვის მუშაკების სახის ბაქტერიებზე ჩატარდა, არ დაადგინა მნიშვნელოვანი განსხვავება წვერიან და გაპარსულ ადამიანებს შორის.
-
ზოგიერთ შემთხვევაში კი, წვერიან პირებში სტაფილოკოკი (Staphylococcus aureus) უფრო იშვიათად იყო წარმოდგენილი.
რა რისკები არსებობს მოუვლელი წვერის შემთხვევაში?
თუ წვერს არ უვლით, შეიძლება გამოიწვიოს:
-
კანის ანთება და გაღიზიანება
-
იმპეტიგო და სხვა ინფექციური გამონაყარები
-
სოკოვანი დაავადებები
-
იშვიათად — პუბიური ტილის გავრცელება წვერზე
წვერის ქვეშ კანი მდიდარია სისხლძარღვებითა და ნერვული დაბოლოებებით, რაც მას განსაკუთრებით მგრძნობიარედ აქცევს მიკრობებისა და დაბინძურების მიმართ.
კიდევ ერთ კვლევაში, რომელშიც შეისწავლეს, ჰიგიენური იქნება თუ არა ძაღლებისა და ადამიანების მიერ ერთი და იგივე მაგნიტურ-რეზონანსულ ტომოგრაფიის დანადგარის გამოყენება, დაადგინეს, რომ კაცების უმეტესობის წვერი გაცილებით მეტ მიკრობს შეიცავს, ვიდრე ძაღლის ბალანი, მათ შორის, საშიშ ბაქტერიებს. კვლევამ დაასკვნა, რომ ადამიანის ჯანმრთელობისთვის არ არსებობს არანაირი რისკი, თუ ძაღლებიც ჩვენს MRI სკანერებს გამოიყენებენ.
თუმცა, სხვა კვლევებმა ეჭვქვეშ დააყენა იდეა, რომ წვერი ინფექციის რისკს ზრდის. მაგალითად, ერთმა კვლევამ დაადგინა, რომ ბაქტერიების კოლონიზაციის თვალსაზრისით, მნიშვნელოვანი სხვაობა არაა წვერიან და სუფთად გაპარსულ ჯანდაცვის მუშაკებს შორის.
იგივე კვლევა ასევე იუწყებოდა, რომ წვერიანი ექიმები უფრო ნაკლებად ატარებდნენ ბაქტერია Staphylococcus aureus-ს — ჰოსპიტალური ინფექციების ძირითად გამომწვევს და რომ არ არსებობდა ინფექციის მაჩვენებლის ზრდა იმ პაციენტებში, რომლებსაც ქირურგიული ნიღბების მატარებელი წვერიანი ქირურგები მკურნალობდნენ.
როგორ უნდა მოვუაროთ წვერს სწორად?
✔ ყოველდღიური დაბანა — თბილი წყლით და რბილი საპნით ან სპეციალური შამპუნით
✔ დატენიანება — ეხმარება კანს, არ გამოშრეს და არ დაიწყოს აქერცვლა
✔ წვერის სავარცხლის გამოყენება — უცხო ნაწილაკებისა და მკვდარი კანის მოსაშორებლად
✔ დარეგულირებული შეჭრა — სისუფთავის შენარჩუნებისა და თმის ცვენის კონტროლისთვის
ეს მარტივი ნაბიჯები მნიშვნელოვნად ამცირებს პათოგენური ბაქტერიების დაგროვების რისკს.
წვერმა ზოგჯერ შეიძლება გაავრცელოს კანის ინფექციები, მაგალითად, იმპეტიგო — გადამდები გამონაყარი, რომელსაც S. aureus-ი იწვევს; ეს ბაქტერია ძირითადად სახის თმაში გვხვდება.
იშვიათ შემთხვევებში, წვერში, წარბებსა და წამწამებში ჩნდება ბოქვენის ტილიც, რომელიც ძირითადად საზარდულის მიდამოებში ბინადრობს; განსაკუთრებით ასე ხდება ცუდი ჰიგიენის ან ინფიცირებულ პირთან კონტაქტის შემთხვევაში.
უგულებელყოფილმა წვერმა შეიძლება გამოიწვიოს გაღიზიანება, ანთება და ინფექცია. წვერის ქვეშ კანი მდიდარია სისხლძარღვები, ნერვული დაბოლოებებითა და იმუნური უჯრედებით და შესაბამისად, ძლიერ მგრძნობიარეა მიკრობული და გარემოებითი სტრესორების მიმართ. როდესაც გროვდება კანის ქონი, მკვდარი კანი, საკვების ნარჩენები და დამაბინძურებლები, კანი შეიძლება გაღიზიანდეს და გააძლიეროს სოკოებისა და ბაქტერიების ზრდა.
დასკვნა: ბინძურია თუ არა წვერი?
წვერი თავად არ არის ბინძური, მაგრამ ის შეიძლება გახდეს მიკრობების ბუდე, თუ არ უვლით სწორად. დღეში ერთხელ დაბანა, რეგულარული მოვლა და ჰიგიენის დაცვა მას სრულად უსაფრთხო და ჯანსაღ სტილის ნაწილად აქცევს.
მომზადებულია The Conversation-ის მიხედვით.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
