კარტოფილის ყლორტებს სასწაულმოქმედი სამკურნალო თვისებები გააჩნია.
ეს ყველამ უნდა იცოდეს!
Დედაჩემს ძალიან დიდი ხნის განმავლობაში აწუხებდა მუხლის ტკივილი. ექიმებმა დაადგინეს ართრიტი, სახსრებისმწვავე ანთება. იყო დღეები, როდესაც ძლიერი ტკივილის გამო არ შეეძლო ფეხზე წამოდგომა.
მან ჩაიტარა მკურნალობა: საავადმყოფოში იწვა, გავუკეთეთ ინექციები, დალია წამლები, ვიყიდეთ ძვირადღირებული მალამოები. ამ ყველაფერმა, რა თქმა უნდა, უშველა, მაგრამ ძალიან ცოტა ხნით. შემდეგ ტკივილი ისევ დაუბრუნდა. ვერ ისვენებდა ვერც დღე და ვერც ღამე. ჯოხით გადაადგილდებოდა. გააგრძელეთ კითხვა
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
დიაბეტი ქრონიკული დაავადებაა, რომლის დროსაც ორგანიზმი ან არგამოიმუშავებს საკმარის ინსულინს (ტიპი 1), ან არ შეუძლია მისი ეფექტურად გამოყენება, რაც იწვევს სისხლში შაქრის მაღალ დონეს (ტიპი 2).
ინსულინი სისხლში შაქრის მარეგულირებელი ჰორმონია. ჰიპერგლიკემია, ანუ, სისხლში შაქრის მომატებული ოდენობა უკონტროლო დიაბეტის შედეგია და დროთა განმავლობაში სხეულის სხვადასხვა სისტემის, განსაკუთრებით კი ნერვებისა და სისხლძარღვების სერიოზული დაზიანების გამოწვევა შეუძლია. დიაბეტის მქონე ადამიანებში უფრო ხშირია ისეთი პრობლემები, როგორიცაა გულის შეტევა, ინსულტი თუ თირკმლის უკმარისობა, მხედველობისა თუ ფეხის დაზიანება.
რა სიმპტომები ახასიათებს დიაბეტს?
დიაბეტის სიმპტომები შეიძლება მოულოდნელად გამოვლინდეს. მე-2 ტიპის დიაბეტის დროს სიმპტომები ხშირად მსუბუქად მიმდინარეობს და დაავადება, შესაძლოა, წლების მერე გამოვლინდეს.
ყველაზე ხშირი სიმპტომებია წყურვილის ძლიერი შეგრძნება, გახშირებული შარდვა, მხედველობის დაბინდვა, დაღლილობის შეგრძნება და წონის მოულოდნელად კლება.
როდის უნდა მიმართოთ ექიმს?
დიაბეტის დიაგნოსტირება ადრეულ ეტაპზევე არის შესაძლებელი სისხლში შაქრის შემცველობის გაზომვით. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ტიპი 2 დიაბეტით გამოწვეული გართულებების თავიდან ასაცილებლად.
დიაბეტის დროულად გამოვლენა ექიმთან ხშირი შემოწმებით და სისხლის ანალიზებითაა შესაძლებელი.
დიაბეტის გამოვლენის შემთხვევაში ექიმი ადგენს მკურნალობის სქემას, ნიშნავს მედიკამენტებს და შემდგომი შემოწმების განრიგს. სისხლში შაქრის შემცირებისთვის საჭირო მედიკამენტებთან ერთად ექიმმა, შესაძლოა, წნევის დამწევი საშუალებებიც დანიშნოს, გართულებების თავიდან აცილების მიზნით. ექიმი ასევე დაადგენს დიაბეტით გამოწვეული სხვა გართულებების (ფეხის წყლულები, თირკმლის გართულება, თვალის დაზიანება) მკურნალობის პროცესსაც.
იცოდით?
მსოფლიოში 422 მილიონი ადამიანია დაავადებული დიაბეტით
დიაბეტი სიბრმავის, თირკმელების უკმარისობის, გულის შეტევის, ინსულტისა და ქვედა კიდურების ამპუტაციის წამყვანი მიზეზია.
ჯანსაღი კვებით, რეგულარული ვარჯიშით, სხეულის ჯანსაღი წონის შენარჩუნებით და თამბაქოს მოხმარების შეწყვეტით შესაძლებელია მე-2 ტიპის დიაბეტის თავიდან აცილება.
როგორ შეიძლება დიაბეტის კონტროლი?
ტიპი 2 დიაბეტის თავიდან აცილება შესაძლებელია. ვინაიდან მის გამომწვევ ფაქტორებს შორის არის ჭარბწონიანობა თუ არასაკმარისი ფიზიკური აქტივობა. ცხოვრების სტილის ცვლილებითაც შესაძლებელია მე-2 ტიპის დიაბეტის თავიდან აცილება ან შენელება. ამისთვის, რეკომენდებულია:
ჯანსაღი წონის მიღწევა და შენარჩუნება;
საშუალო დატვირთვით ვარჯიში დღეში დაახლოებით 30 წუთის
განმავლობაში;
ჯანსაღი კვების რეჟიმის დაცვა, შაქრის და გაჯერებული ცხიმების
ამოღებით;
თამბაქოს მოხმარების შეწყვეტა.
როგორაა შესაძლებელი დიაბეტის მეთვალყურეობა ტელემედიცინის მეშვეობით?
საქართველოში, 110 სოფლის ამბულატორიაში უკვე დაინერგა ტელემედიცინის სერვისები. ეს ნიშნავს რომ პაციენტს შეუძლია დიაბეტთან დაკავშირებული კონსულტაციები ვიწრო სპეციალობის ექიმთან თავისივე სოფლის ამბულატორიიდან მიიღოს.
ტელემედიცინის დანადგარის მეშვეობით პაციენტი ვიდეო კონსულტაციას გადის სპეციალისტ ექიმთან, სადაც ხდება რისკების შეფასება, სხვადასხვა ფაქტორების განხილვა და დანიშნულების გაცემა. გარდა ამისა, ისეთი ხელსაწყოებით, როგორიცაა, მაგალითად, ციფრული ოფთალმოსკოპი, ექიმი შეძლებს გამოიკვლიოს პაციენტის თვალის მდგომარეობა და დროულად გამოავლინოს დიაბეტით გამოწვეული შესაძლო დაზიანება.
სერია #6| ყოველდღიური ნივთი, სადაც ბაქტერიები იმალება
ტელეფონი — ჯიბეში რომ გაქვს, ტუალეტზე ბინძური შეიძლება იყოს
ავტორი:პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
sheniekimi.ge | ოფიციალური სამედიცინო საინფორმაციო პლატფორმა
ჩვენ ტელეფონს დღეში საშუალოდ 2,617-ჯერ ვეხებით. მაგრამ იცი, რა იმალება ეკრანის მიღმა? კვლევები აჩვენებს, რომ სმარტფონი შეიძლება 10-ჯერ ბინძური იყოს, ვიდრე ტუალეტის სახურავი. და ეს მხოლოდ დასაწყისია.
ბაქტერიების ცოცხალი ბუდე
ტელეფონის ზედაპირზე მეცნიერებმა აღმოაჩინეს ათასობით ბაქტერია — მათ შორის ისეთი საშიში ორგანიზმები, როგორიცაა:
• E. coli (შარდსადენ გზების და ნაწლავური ინფექციები)
• Pseudomonas spp. (ფესვიანი ინფექციები, განსაკუთრებით სუსტი იმუნიტეტის მქონეებში)
ერთ-ერთი კვლევით, საშუალო სმარტფონი შეიცავს დაახლოებით 25,000 ბაქტერიას კვადრატულ ინჩზე. შედარებისთვის — ტუალეტის სახურავზე ეს რიცხვი ბევრად დაბალია.
რატომ ბინძურდება ტელეფონი ასე ძლიერ?
• ის ყველგან თან მიგვყვება — ტუალეტში, მეტროში, სამზარეულოში
• იშვიათად ვწმენდთ ეკრანს
• ვაწვდით სხვა ადამიანს (განსაკუთრებით ბავშვებს)
• თითებით ვეხებით ბაქტერიებით სავსე ზედაპირებიდან და შემდეგ ეკრანს
რისკები ჯანმრთელობისთვის
ტელეფონის მეშვეობით ბაქტერიები მარტივად ხვდება:
• სახეზე — გამონაყარისა და აკნეს გაძლიერება
• თვალში — კონიუნქტივიტის და ინფექციური წითელის გავრცელება
• პირის ღრუში — ჰალიტოზი (ყარსანი სუნი), ღრძილების ანთება
როგორ დავიცვათ თავი?
პროფესორ ფხაკაძის რჩევები:
•ყოველდღე ან ყოველ მეორე დღეს გაწმინდეთ ტელეფონი სპეციალური ანტიბაქტერიული ტილოებით
•ტელეფონზე ხელის შეხებამდე დაიბანეთ ხელები
•არ მისცეთ სმარტფონი ბავშვებს (მით უმეტეს, საკვების დროს)
•არ გამოიყენოთ ტელეფონი ტუალეტში
მოკლედ:
• ტელეფონი — ტუალეტზე ბინძურია
• მასზე შესაძლოა ათასობით პათოგენი ბინადრობდეს
• ხშირი გაწმენდა და ჰიგიენა იცავს თქვენს კანს, თვალებსა და იმუნურ სისტემას
ხშირად დასმული კითხვები
მართლა შეიძლება ტელეფონის ბაქტერიებმა სერიოზული ინფექცია გამოიწვიოს?
დიახ. განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, თუ გაწითლებული, გახეხილი ან დაზიანებული კანი გაქვთ და ტელეფონი არაპასიურ ზედაპირზე დევს, სადაც ბაქტერიები გროვდება.
უნდა გამოვიყენო სპირტიანი ხსნარი ტელეფონის გასაწმენდად?
არაა რეკომენდებული სუფთა სპირტის გამოყენება — ის აზიანებს ეკრანის დამცავ საფარს. გამოიყენეთ სპეციალური ტილოები ან 70%-იანი იზოპროპილური ხსნარი წყალში გაზავებული სახით.
ტელეფონის ულტრაიისფერი სანათი მუშაობს?
დიახ, UV-C ტიპის სანათები კლავენ ბაქტერიების დიდ ნაწილს, თუმცა მხოლოდ ზედაპირზე და არა ბზარებსა თუ კუთხეებში.
გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი” – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
ეს საშუალება ძილის რეჟიმის გამოსწორებასთან ერთად ასევე მუცლის პრობლემებსაც მოგიგვარებთ მისი დადებითი ეფექტების დახმარებით.
რეცეპტი:
თანაბარი რაოდენობით (1 ს/კ) შეურიეთ ერთმანეთს კამას და ყაყაჩოს თესლები.
დაფქვით ნაზავი კარგად
დაძინებამდე 1 საათით ადრე მიღებული მიქსიდან ამოიღეთ 1 კოვზი და ჩაყარეთ 1 ჭიქა ადუღებულ წყალში.
დაელოდეთ 5-10 და დალიეთ მიღებული ნაყენი.
აღნიშნული თესლების მიერ გამოყოფილი სასარგებლო ელემენტები დაგამშვიდებთ და დაგიწყნარებთ ნერვებს. მათი დახმარებით თავისუფლად შეძლებთ კომფორტულად გამოძინებას და დასვენებული გაიღვიძებთ. გააგრძელეთ კითხვა
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
უკანასკნელი წლების განმავლობაში მთელ მსოფლიოში მზარდად კლებულობს მამრობითი ნაყოფიერება — სპერმის რაოდენობაც და ხარისხიც. ამაზე უკვე საუბრობენ დიდი სამედიცინო ცენტრები აშშ-დან იაპონიამდე.
ხშირად მიზეზებად ასახელებენ კვებას, მოწევას, ჭარბ წონას და დაბინძურებულ გარემოს. მაგრამ სულ უფრო მეტი მტკიცებულება მიუთითებს, რომ ერთ-ერთი მთავარი ბიოლოგიური მიზეზი შეიძლება იყოს პარაზიტი Toxoplasma gondii — გავრცელებული ორგანიზმი, რომელიც ხშირად გადადის კატებისგან, უმი ხორციდან ან დაუბანელი ბოსტნეულიდან.
რა ახსნა აქვს ამას მეცნიერებას?
2025 წელს გამოქვეყნებული ექსპერიმენტული კვლევა აჩვენებს, რომ Toxoplasma gondii სპერმასთან შეხებისას რამდენიმე წუთში იწვევს უჯრედის დაშლას — ე.წ. “დეკაპიტაციას” (თავის მოჭრას).
სპერმა კარგავს მოძრაობას, სტრუქტურას და საბოლოოდ განაყოფიერების უნარს. ეს პარაზიტი ასევე ნაპოვნია ცხოველთა სათესლე ჯირკვლებში, პროსტატაში და ზოგჯერ — თვით სპერმაშიც, რაც მიუთითებს შესაძლო სქესობრივი გადაცემის გზაზეც.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?
ეს აღმოჩენა ცვლის ჩვენს წარმოდგენას პარაზიტზე, რომელიც აქამდე მხოლოდ ორსულების და იმუნოდამახინჯებული პაციენტებისთვის საფრთხედ ითვლებოდა. ახლა უკვე გასაგებია, რომ ის შეიძლება იყოს მიზეზი სპერმის დარღვევების, ანთების, უჯრედული დაზიანების და ნაყოფიერების სერიოზული დარღვევის.
რა უნდა ვიცოდეთ და როგორ დავიცვათ თავი?
საფრთხე რეალურია, მაგრამ მისი თავიდან აცილება — მარტივია:
ყოველთვის გარეცხეთ ხილი და ბოსტნეული
მოარიდეთ ბავშვები და ორსულები კატების ექსკრემენტს
კარგად მოამზადეთ ხორცი, განსაკუთრებით ღორის და ცხვრის
ორსულობის და უნაყოფობის დიაგნოსტიკის შემთხვევაში გააკეთეთ ტოქსოპლაზმოზის ტესტი
„ტოქსოპლაზმა ჩვენს გარემოში ყველგანაა — ბოსტნეულზე, ხორცზე, კატასთან შეხებისას. თუმცა ინფექციისგან თავის დაცვა რთული არ არის. სჭირდება მხოლოდ ცოდნა და სიფრთხილე. დღეს, როცა ნაყოფიერების პრობლემა გამწვავდა, პრევენცია უნდა იყოს ყოველდღიური ჩვევა — არა მხოლოდ ორსულებისთვის, არამედ ყველა მოზრდილი მამაკაცისთვის, ვისაც შვილის გაჩენა სურს.“
— პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
კითხვები და პასუხები
არის თუ არა ეს პარაზიტი საქართველოს მოსახლეობისთვის აქტუალური?
დიახ. ტოქსოპლაზმოზი ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ინფექციაა მსოფლიოში. სავარაუდოდ, მოსახლეობის 30-60% ცხოვრებაში ერთხელ მაინც დაინფიცირებულია.
ყველა ინფიცირებულს აქვს პრობლემა სპერმის ხარისხზე?
არა. მაგრამ ზოგიერთი კვლევა აჩვენებს, რომ ინფიცირებულ მამაკაცებს უფრო ხშირად აღენიშნებათ სპერმის უჯრედების ფორმის, მოძრაობის ან რაოდენობის დარღვევა.
შეიძლება გადამდები იყოს სქესობრივი გზით?
მეცნიერულად ეს მტკიცდება ცხოველებში. ადამიანში ამის საბოლოო დასტური არ არსებობს, თუმცა სპერმაში პარაზიტის აღმოჩენა ამ ჰიპოთეზას ამყარებს.
რისთვის არის მნიშვნელოვანი პრევენცია?
იმისთვის, რომ დავიცვათ არა მხოლოდ ორსულები, არამედ ნაყოფიერების პრობლემა არ განვითარდეს, განსაკუთრებით იმ პირებში, ვისაც შვილის გაჩენა სურს.
გამოყენებული ლიტერატურა (Vancouver სტილი)
Wang Z, Liu X, Wu X, et al. Toxoplasma gondii infection affects sperm parameters and increases the risk of male infertility: a systematic review and meta-analysis. Parasitol Res. 2024;123(3):455-463. doi:10.1007/s00436-024-07851-0
Mohammadpour I, Yeganeh F, Daryani A, et al. Detection of Toxoplasma gondii DNA in semen samples of infertile men: A molecular case-control study. BMC Infect Dis. 2023;23(1):1047. doi:10.1186/s12879-023-08221-3
Akbari M, Marashi SM, Sharif M, et al. Sexual transmission of Toxoplasma gondii: A neglected route of infection. Trends Parasitol. 2022;38(5):375-382. doi:10.1016/j.pt.2022.02.003
Dvorakova-Hortova K, Bartosova L, Komrskova K. Reproductive immunology and sperm function: new insights into T. gondii infection. Cell Mol Immunol. 2023;20(3):171–179.
ავტორის შესახებ
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
მეტი უახლესი და სანდო სამედიცინო ინფორმაცია იხილეთ ოფიციალურ პლატფორმაზე:
| ექიმი-ინფექციონისტი, ალექსანდრე გოგინავა, საუბრობს ზაფხულის ნაწლავურ ინფექციებსა და ფაგიო®-ს შესახებ:
| “ნაწლავური ინფექციებისას ანტიბიოტიკოთერაპიის დაწყებამდე, ფაგების გამოყენებას აქვს დიდი პოტენციალი მოახდინოს დაავადების პროგრესირების შეჩერება, პრევენცია ან ალაგება.
ფაგიო® გახლავთ საკმაოდ ეფექტური და უსაფრთხო პრეპარატი, რომელიც უკვე მრავალი წლის განმავლობაში გამოცდილია სხვადასხვა კვლევებით და პრაქტიკაში გამოიყენება ექიმების მიერ.
ზოგადად აღვნიშნავ, რომ ნაწლავური ინფექციები ყველა სეზონზეა აქტუალური, თუმცა ზაფხული გამორჩეულია, რადგან შემთხვევების უმრავლესობა გვხვდება სწორედ ცხელ სეზონზე – დაწყებული გვიან გაზაფხულიდან – ადრეულ შემოდგომამდე.
ამის მთავარი მიზეზებია:
ზაფხულის სეზონზე იზრდება მობილობა და ადამიანებს უფრო მჭიდრო კონტაქტები აქვთ ერთმანეთთან.
თბილი კლიმატი არის იმ ბაქტერიების გამრავლებისთვის კარგი გარემო, რომლებიც იწვევენ გასტროინტესტინალურ ინფექციებს.
ზღვის სეზონზე დაბინძურებული წყლის გამო რთულდება ჰიგიენური ნორმების დაცვა.
იზრდება მალფუჭებადი პროდუქტებით საკვებისმიერი ინტოქსიკაციის რაოდენობა.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
რამდენიმე გავრცელებული ვაქცინა კოგნიტიური უნარების დაქვეითებისგან გვიცავს. ჩვენთვის ჯერ კიდევ უცნობია, თუ როგორ შეუძლია მედიკამენტს ასეთი ეფექტის გამოწვევა, მაგრამ მეცნიერები აქტიურად სწავლობენ ამ მექანიზმს.
ორი ტიპის ვაქცინაზე ჩატარებული ახალი კვლევა მნიშვნელოვან მინიშნებებს გვაძლევს და შესაძლოა, ამ საიდუმლოს ამოხსნაშიც დაგვეხმაროს.
მასშტაბური კვლევის მიხედვით, შესაძლოა ჰერპესისა და რესპირატორულ-სინციტიური ვირუსის (RSV) ვაქცინები დემენციისგან გვიცავდეს. ამ კვლევაში 130 ათასამდე აშშ-ის მოქალაქე მონაწილეობდა. მსგავსი შედეგი გრიპის ვაქცინის შემთხვევაშიც დაფიქსირდა, მაგრამ ეს ორი ვაქცინა დემენციის წინააღმდეგ გაცილებით ეფექტური აღმოჩნდა.
ხანდაზმულებისთვის ორივე ვაქცინის გაკეთება რეკომენდებულია და ორივე მათგანი AS01 ადიუვანტს შეიცავს. ადიუვანტი დამხმარე ნივთიერებაა, რომელსაც ვაქცინებს იმუნური სისტემის სტიმულაციისთვის უმატებენ.
იმის გამო, რომ დემენციასთან კავშირი ვაქცინის გაკეთებიდან მალევე გამოიკვეთა, ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ამ ეფექტის მიზეზი უბრალოდ ვირუსისგან დაცვა იყოს. როგორც ჩანს, ვაქცინამ დამოუკიდებლად, იმუნური სისტემის გავლით დემენციის რისკის შემცირება შეძლო.
გრიპის ვაქცინასთან შედარებით, ჰერპესის ვაქცინამ დემენციის რისკი 18%-ით, ხოლო RSV ვაქცინამ 29%-ით შეამცირა. რაც შეეხება იმ პაციენტებს, რომლებმაც ორივე ვაქცინა გაიკეთეს, ამ შემთხვევაში კოგნიტიური უნარების დაქვეითების რისკმა 37%-ით დაიკლო.
„აღმოჩენა გვიჩვენებს, რომ ზოგიერთი ვაქცინა დემენციისა და ზოგადად კოგნიტიური უნარების დაქვეითებისგან ჯერ კიდევ ბოლომდე შეუსწავლელი მექანიზმებით გვიცავს”, – წერენ კვლევის ავტორები.
გამოდის, რომ გარკვეულმა ვაქცინებმა შესაძლოა დემენციისგან დაცვა იმუნურ სისტემაში მნიშვნელოვანი მექანიზმების ამოქმედების გზით შეძლოს. ეს დასკვნა ამყარებს ახლად გაჩენილ ჰიპოთეზას, რომ დემენცია სინამდვილეში არა ტვინის დაავადება, არამედ ტვინში არსებული იმუნური სისტემის მოშლილობაა. შესაძლოა, ვაქცინებს ამ სისტემის აღდგენა შეუძლია, მაშინაც კი, თუ კონკრეტული ვაქცინის სამიზნე ვირუსი არ შეგვეყრება.
ბოლო წლებში ჩატარებული კვლევები აჩვენებს, რომ რამდენიმე გავრცელებულ ვირუსთან კონტაქტმა შესაძლოა, მომავალში კოგნიტიური დაქვეითების რისკის ზრდა გამოიწვიოს. თუ ეს თეორია გამართლდა, მაშინ გამოდის, რომ ვაქცინებს ამ რისკის შემცირებაში ორმაგად დიდი მნიშვნელობა ჰქონია.
მეცნიერებისთვის ჯერჯერობით უცნობია, თუ კონკრეტულად რა ნივთიერება იწვევს ამ შედეგებს. ოქსფორდის უნივერსიტეტის მკვლევრების აზრით, დემენციისგან დაცვას AS01 ადიუვანტი და RSV ვაქცინა უზრუნველყოფს. მათი თქმით, აუცილებელია ამ დამცავი ეფექტის გამომწვევი მექანიზმების შესწავლა და სამომავლოდ მათი სამედიცინო მიზნებისთვის გამოყენება.
ვაქცინებმა უკანასკნელი ნახევარი საუკუნის განმავლობაში მსოფლიოს მასშტაბით 154 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე გადაარჩინა. თუ გაგვიმართლებს და ვაქცინების ეფექტურობა კოგნიტიური დაავადებების მიმართაც დადასტურდება, მაშინ ეს მხოლოდ აისბერგის წვერი ყოფილა.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
სერია #5 | კოსმეტიკის ჯადოსნური ყუთი თუ ბაქტერიების საწყობი?
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
sheniekimi.ge | ოფიციალური სამედიცინო საინფორმაციო პლატფორმა
ყოველდღიური მაკიაჟისრუტინა ხშირად გვგონია სისუფთავის და მოვლის ნიშანი, მაგრამ რეალურად, გამოუცვლელი და არასწორად შენახული კოსმეტიკა შეიძლება იყოს ბაქტერიებისა და სოკოს ჭარბი წყარო, რაც ზრდის კანის, თვალისა და ტუჩის ინფექციების რისკს.
რა იმალება ტონალურში, ფუძეში ან ფუნჯზე?
კვლევები აჩვენებს, რომ:
• მაკიაჟის ფუნჯების 90% შეიცავს Staphylococcus aureus-ს,
• ლიპსტიკებზე ხშირად გვხვდება candida-ს სახეობები
• ტონალურ ბალიშებზე იზრდება E. coli და Pseudomonas, განსაკუთრებით ტენიან და თბილ გარემოში შენახვისას
ეს ბაქტერიები კანს არამხოლოდ აბინძურებს, არამედ შეიძლება გამოიწვიოს:
• გამონაყარი, აკნე
• კონიუნქტივიტი
• კანის ანთება და გაღიზიანება
• ტუჩების ბუშტუკები
კოსმეტიკის ვადა — მითია თუ მეცნიერება?
ბევრმა არ იცის, რომ ყველა კოსმეტიკას აქვს PAO (period after opening) სიმბოლო, რომელიც აჩვენებს რამდენ ხანს შეიძლება პროდუქტის გამოყენება გახსნის შემდეგ:
• ტუში — 3 თვე
• ტონალური — 6–12 თვე
• ლიპსტიკი — 1 წელი
• ფუნჯი — საჭიროებს რეგულარულ რეცხვას ყოველ 1–2 კვირაში
ვადის გასული კოსმეტიკა შეიძლება გამოიყურებოდეს “ნორმალურად”, მაგრამ მასში უკვე გროვდება პათოგენური მიკროორგანიზმები.
როგორ დავიცვათ თავი?
•ფუნჯები და აპლიკატორები რეცხეთ ყოველ 7–10 დღეში
•ტუშს არ “დაიბრუნოთ” მილში, რადგან ეს ჰაერში შეყავს ბაქტერიები
1. Soni MG, et al. Microbial contamination in cosmetics: risk factors and prevention. J Cosmet Sci. 2022;73(2):75–84
2. Gerba CP, et al. Contamination of makeup tools with bacteria and fungi. Appl Environ Microbiol. 2018;84(3):e02123-17
3. CDC. Shared makeup use and risk of eye infections. MMWR. 2020;69(34):1100–1103
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
