სერია #6 | ყოველდღიური ნივთი, სადაც ბაქტერიები იმალება
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
ეს საშუალება ძილის რეჟიმის გამოსწორებასთან ერთად ასევე მუცლის პრობლემებსაც მოგიგვარებთ მისი დადებითი ეფექტების დახმარებით.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
sheniekimi.ge | ოფიციალური სამედიცინო საინფორმაციო პლატფორმა
რას გვიმალავს პარაზიტი Toxoplasma gondii?
უკანასკნელი წლების განმავლობაში მთელ მსოფლიოში მზარდად კლებულობს მამრობითი ნაყოფიერება — სპერმის რაოდენობაც და ხარისხიც. ამაზე უკვე საუბრობენ დიდი სამედიცინო ცენტრები აშშ-დან იაპონიამდე.
ხშირად მიზეზებად ასახელებენ კვებას, მოწევას, ჭარბ წონას და დაბინძურებულ გარემოს. მაგრამ სულ უფრო მეტი მტკიცებულება მიუთითებს, რომ ერთ-ერთი მთავარი ბიოლოგიური მიზეზი შეიძლება იყოს პარაზიტი Toxoplasma gondii — გავრცელებული ორგანიზმი, რომელიც ხშირად გადადის კატებისგან, უმი ხორციდან ან დაუბანელი ბოსტნეულიდან.
რა ახსნა აქვს ამას მეცნიერებას?
2025 წელს გამოქვეყნებული ექსპერიმენტული კვლევა აჩვენებს, რომ Toxoplasma gondii სპერმასთან შეხებისას რამდენიმე წუთში იწვევს უჯრედის დაშლას — ე.წ. “დეკაპიტაციას” (თავის მოჭრას).
სპერმა კარგავს მოძრაობას, სტრუქტურას და საბოლოოდ განაყოფიერების უნარს. ეს პარაზიტი ასევე ნაპოვნია ცხოველთა სათესლე ჯირკვლებში, პროსტატაში და ზოგჯერ — თვით სპერმაშიც, რაც მიუთითებს შესაძლო სქესობრივი გადაცემის გზაზეც.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?
ეს აღმოჩენა ცვლის ჩვენს წარმოდგენას პარაზიტზე, რომელიც აქამდე მხოლოდ ორსულების და იმუნოდამახინჯებული პაციენტებისთვის საფრთხედ ითვლებოდა. ახლა უკვე გასაგებია, რომ ის შეიძლება იყოს მიზეზი სპერმის დარღვევების, ანთების, უჯრედული დაზიანების და ნაყოფიერების სერიოზული დარღვევის.
რა უნდა ვიცოდეთ და როგორ დავიცვათ თავი?
საფრთხე რეალურია, მაგრამ მისი თავიდან აცილება — მარტივია:
„ტოქსოპლაზმა ჩვენს გარემოში ყველგანაა — ბოსტნეულზე, ხორცზე, კატასთან შეხებისას. თუმცა ინფექციისგან თავის დაცვა რთული არ არის. სჭირდება მხოლოდ ცოდნა და სიფრთხილე. დღეს, როცა ნაყოფიერების პრობლემა გამწვავდა, პრევენცია უნდა იყოს ყოველდღიური ჩვევა — არა მხოლოდ ორსულებისთვის, არამედ ყველა მოზრდილი მამაკაცისთვის, ვისაც შვილის გაჩენა სურს.“
— პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
კითხვები და პასუხები
არის თუ არა ეს პარაზიტი საქართველოს მოსახლეობისთვის აქტუალური?
დიახ. ტოქსოპლაზმოზი ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ინფექციაა მსოფლიოში. სავარაუდოდ, მოსახლეობის 30-60% ცხოვრებაში ერთხელ მაინც დაინფიცირებულია.
ყველა ინფიცირებულს აქვს პრობლემა სპერმის ხარისხზე?
არა. მაგრამ ზოგიერთი კვლევა აჩვენებს, რომ ინფიცირებულ მამაკაცებს უფრო ხშირად აღენიშნებათ სპერმის უჯრედების ფორმის, მოძრაობის ან რაოდენობის დარღვევა.
შეიძლება გადამდები იყოს სქესობრივი გზით?
მეცნიერულად ეს მტკიცდება ცხოველებში. ადამიანში ამის საბოლოო დასტური არ არსებობს, თუმცა სპერმაში პარაზიტის აღმოჩენა ამ ჰიპოთეზას ამყარებს.
რისთვის არის მნიშვნელოვანი პრევენცია?
იმისთვის, რომ დავიცვათ არა მხოლოდ ორსულები, არამედ ნაყოფიერების პრობლემა არ განვითარდეს, განსაკუთრებით იმ პირებში, ვისაც შვილის გაჩენა სურს.
გამოყენებული ლიტერატურა (Vancouver სტილი)
ავტორის შესახებ
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
მეტი უახლესი და სანდო სამედიცინო ინფორმაცია იხილეთ ოფიციალურ პლატფორმაზე:
www.sheniekimi.ge – შენი ექიმი, შენი სივრცე, შენი ჯანმრთელობა.
გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი”
iPhone: https://apps.apple.com/app/sheniekimi/id6746522706
Android: https://play.google.com/store/apps/details…
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
#drpkhakadze #აქხარისხია #შენიექიმი #accreditationge #გიორგიფხაკაძე #შენიამბები #sheni #sheniambebi @highlight Giorgi Pkhakadze SheniAmbebi.ge • შენი ამბები SheniAcademia DrPkhakadze SheniEkimi.ge • შენი ექიმი

iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
ორი ტიპის ვაქცინაზე ჩატარებული ახალი კვლევა მნიშვნელოვან მინიშნებებს გვაძლევს და შესაძლოა, ამ საიდუმლოს ამოხსნაშიც დაგვეხმაროს.
მასშტაბური კვლევის მიხედვით, შესაძლოა ჰერპესისა და რესპირატორულ-სინციტიური ვირუსის (RSV) ვაქცინები დემენციისგან გვიცავდეს. ამ კვლევაში 130 ათასამდე აშშ-ის მოქალაქე მონაწილეობდა. მსგავსი შედეგი გრიპის ვაქცინის შემთხვევაშიც დაფიქსირდა, მაგრამ ეს ორი ვაქცინა დემენციის წინააღმდეგ გაცილებით ეფექტური აღმოჩნდა.
ხანდაზმულებისთვის ორივე ვაქცინის გაკეთება რეკომენდებულია და ორივე მათგანი AS01 ადიუვანტს შეიცავს. ადიუვანტი დამხმარე ნივთიერებაა, რომელსაც ვაქცინებს იმუნური სისტემის სტიმულაციისთვის უმატებენ.
იმის გამო, რომ დემენციასთან კავშირი ვაქცინის გაკეთებიდან მალევე გამოიკვეთა, ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ამ ეფექტის მიზეზი უბრალოდ ვირუსისგან დაცვა იყოს. როგორც ჩანს, ვაქცინამ დამოუკიდებლად, იმუნური სისტემის გავლით დემენციის რისკის შემცირება შეძლო.
გრიპის ვაქცინასთან შედარებით, ჰერპესის ვაქცინამ დემენციის რისკი 18%-ით, ხოლო RSV ვაქცინამ 29%-ით შეამცირა. რაც შეეხება იმ პაციენტებს, რომლებმაც ორივე ვაქცინა გაიკეთეს, ამ შემთხვევაში კოგნიტიური უნარების დაქვეითების რისკმა 37%-ით დაიკლო.
„აღმოჩენა გვიჩვენებს, რომ ზოგიერთი ვაქცინა დემენციისა და ზოგადად კოგნიტიური უნარების დაქვეითებისგან ჯერ კიდევ ბოლომდე შეუსწავლელი მექანიზმებით გვიცავს”, – წერენ კვლევის ავტორები.
გამოდის, რომ გარკვეულმა ვაქცინებმა შესაძლოა დემენციისგან დაცვა იმუნურ სისტემაში მნიშვნელოვანი მექანიზმების ამოქმედების გზით შეძლოს. ეს დასკვნა ამყარებს ახლად გაჩენილ ჰიპოთეზას, რომ დემენცია სინამდვილეში არა ტვინის დაავადება, არამედ ტვინში არსებული იმუნური სისტემის მოშლილობაა. შესაძლოა, ვაქცინებს ამ სისტემის აღდგენა შეუძლია, მაშინაც კი, თუ კონკრეტული ვაქცინის სამიზნე ვირუსი არ შეგვეყრება.
ბოლო წლებში ჩატარებული კვლევები აჩვენებს, რომ რამდენიმე გავრცელებულ ვირუსთან კონტაქტმა შესაძლოა, მომავალში კოგნიტიური დაქვეითების რისკის ზრდა გამოიწვიოს. თუ ეს თეორია გამართლდა, მაშინ გამოდის, რომ ვაქცინებს ამ რისკის შემცირებაში ორმაგად დიდი მნიშვნელობა ჰქონია.
მეცნიერებისთვის ჯერჯერობით უცნობია, თუ კონკრეტულად რა ნივთიერება იწვევს ამ შედეგებს. ოქსფორდის უნივერსიტეტის მკვლევრების აზრით, დემენციისგან დაცვას AS01 ადიუვანტი და RSV ვაქცინა უზრუნველყოფს. მათი თქმით, აუცილებელია ამ დამცავი ეფექტის გამომწვევი მექანიზმების შესწავლა და სამომავლოდ მათი სამედიცინო მიზნებისთვის გამოყენება.
ვაქცინებმა უკანასკნელი ნახევარი საუკუნის განმავლობაში მსოფლიოს მასშტაბით 154 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე გადაარჩინა. თუ გაგვიმართლებს და ვაქცინების ეფექტურობა კოგნიტიური დაავადებების მიმართაც დადასტურდება, მაშინ ეს მხოლოდ აისბერგის წვერი ყოფილა.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi

iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
მხარეებმა, შრომისა და სოციალური დაცვის სფეროში არსებული ვითარება, მიმდინარე რეფორმები და თანამშრომლობის პერსპექტივები განიხილეს. განსაკუთრებული ყურადღება გამახვილდა შრომის უსაფრთხოებაზე, შრომითი პირობების კიდევ უფრო გაუმჯობესებაზე, სოციალური დიალოგის განვითარებასა და დასაქმებულთა უფლებების ეფექტიან დაცვაზე.
მინისტრმა, ევროპის პროფკავშირების გაერთიანების წარმომადგენლებს, მხარდაჭერისთვის, მადლობა გადაუხადა და აღნიშნა, რომ საერთო ღირებულებების საფუძველზე, მათი თანამშრომლობა მომავალში კიდევ უფრო გაღრმავდება. თავის მხრივ, ევროპის პროფკავშირების წარმომადგენლებმა, დადებითად შეაფასეს საქართველოში მიმდინარე პროცესები.
შეხვედრის დასასრულს, მხარეებმა, არსებული საკითხების გადასაწყვეტად, მჭიდრო და აქტიური თანამშრომლობის მზაობა გამოხატეს.
ინფორმაციას ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო ავრცელებს.
სპეციალისტებმა მსოფლიოს მასშტაბით 160 ათასზე მეტი ადამიანის ჯანმრთელობისა და ფიზიკური აქტივობის შესახებ მონაცემები გააანალიზეს და დაადგინეს, რომ დღეში 7 ათასი ნაბიჯის გავლა ამცირებს სერიოზული დაავადების განვითარების რისკს, როგორებიცაა კიბო, დემენცია და გულის დაავადებები.
„გვაქვს აღქმა, რომ დღეში 10 000 ნაბიჯი უნდა გავიაროთ, მაგრამ ეს არანაირ მტკიცებულებებს არ ეფუძნება“, – განაცხადა კვლევის ხელმძღვანელმა დოქტორმა მელოდი დინგმა.
ციფრი 10 000 1960-იან წლებში, იაპონიაში გამართულ მარკეტინგულ კამპანიას უკავშირდება. 1964 წლის ოლიმპიურ თამაშებამდე ქვეყანაში ნაბიჯმზომი შექმნეს, სახელწოდებით „მანპო-კი“, რაც ითარგმნება როგორც 10 ათასი ნაბიჯი“. დოქტორი დინგი ამბობს რომ ეს ციფრი კონტექსტიდან არის ამოგლეჯილი და ბევრი ფიტნეს ტრეკერისა და აპლიკაციისთვის არაოფიციალური გაიდლაინი გახდა.
სპეციალისტებს იმედი აქვთ, რომ მათი აღმოჩენა ხალხს ფიზიკური აქტივობისკენ მოუწოდებს.
საფრთხის შემცველი კოსმეტიკა და პარფიუმერია
ევროკავშირის არასასურსათო პროდუქტების სწრაფი განგაშის სისტემის ინფორმაციით, ევროკავშირის წევრი ქვეყნების მაკონტროლებელი უწყებები არაერთ კოსმეტიკურ-პარფიუმერულ პროდუქტს ავლენენ, რომლებიც საფრთხის შემცველ ნივთიერებას butylphenyl methylpropional (BMHCA)-ს შეიცავს, რაც ამ საქონლის ეტიკეტებზეა მითითებული. მათ შორისაა ისეთი ცნობილი ბრენდების ნიმუშები, როგორებიცაა პაკო რაბანი, კელვინ კლაინი, არმანი, ივ სან ლორანი, მოშინო და სხვა.
butylphenyl methylpropional (BMHCA)-ის შემცველი კოსმეტიკურ-პარფიუმერული პროდუქტის გაყიდვა ევროკავშირში ჯერ კიდევ 2022 წელს აიკრძალა. დადგინდა, რომ ნივთიერების სისტემატურმა მოხმარებამ შეიძლება დააზიანოს ადამიანის რეპროდუქციული სისტემა და მუცლად მყოფი ბავშვი. თუმცა, როგორც ჩანს, ამ საფრთხის შემცველი საქონელი ბაზარზე მაინც შეინიშნება.
ევროკავშირის სწრაფი განგაშის სისტემის დღევანდელი შეტყობინება, აღნიშნული და სხვა საფრთხეების სრული სიით, იხილეთ ბმულზე: https://ec.europa.eu/safety-gate-alerts/screen/webReport/detail/10000228?lang=EN
ამ საფრთხის თავიდან ასაცილებლად თქვენს მიერ შეძენილი ან შესაძენი კოსმეტიკურ-პარფიუმერული პროდუქციის ეტიკეტებზე, შემადგენლობის ჩამონათვალში დააკვირდით მითითებულია თუ არა ნივთიერება butylphenyl methylpropional (BMHCA).
თუმცა, მხოლოდ ეტიკეტის მეშვეობით ვერ შევძლებთ იმ უამრავი მავნე ნივთიერების შემოწმებას, რომელსაც შეიძლება სამომხმარებლო პროდუქცია შეიცავდეს, მით უფრო, რომ ეტიკეტის გაყალბებაც შეიძლება. აუცილებელია, რომ საქართველოშიც დაწესდეს ყველა სამომხმარებლო პროდუქციის უსაფრთხოების სახელმწიფო კონტროლი, როგორც ეს ევროკავშირსა და მსოფლიოს ბევრ სხვა ქვეყანაშია. ამის გარეშე, საქართველოს მოქალაქეების ჯანმრთელობა ვერ იქნება დაცული.
ევროკავშირის წევრობა ნიშნავს პროდუქციის უსაფრთხოების დაცვის მაღალ დონეს!
ევროკავშირის სახელმწიფო მაკონტროლებელი უწყებების მიერ გამოვლენილი საფრთხის შემცველი არასასურსათო პროდუქციის შესახებ სიახლეებს შეგიძლიათ თვალი ადევნოთ საიტზე https://ec.europa.eu/safety-gate-alerts/screen/webReport#weeklyReports.