სამშაბათი, მაისი 12, 2026

ევროკავშირის დირექტივა 2002/46/EC — დანამატებში გამოყენებული ვიტამინებისა და მინერალების ნუსხა (Annex II)

ევროკავშირის დირექტივა

ევროკავშირის დირექტივა 2002/46/EC — დანამატებში გამოყენებული ვიტამინებისა და მინერალების ნუსხა (Annex II)

ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
sheniekimi.ge | ოფიციალური სამედიცინო საინფორმაციო პლატფორმა

საკვები დანამატების შესახებ

საკვები დანამატები (food supplements) განისაზღვრება, როგორც “კონცენტრირებული წყაროები საკვები ნივთიერებებისა ან სხვა ნივთიერებების, რომლებსაც აქვთ საკვები ან ფიზიოლოგიური ეფექტი”. ისინი იყიდება „დოზირებული“ ფორმით — აბები, ტაბლეტები, კაფსულები, სითხეები ზუსტი დოზით და სხვ.

დირექტივა 2002/46/EC ამ დანამატებს აწესრიგებს ერთიანი წესებით:

* იცავს მომხმარებლებს შესაძლო ჯანმრთელობის რისკებისგან,
* უზრუნველყოფს, რომ პროდუქტი “არ შეიცავდეს შეცდომაში შემყვან ინფორმაციას”.

დირექტივის თანახმად, **Annex I** განსაზღვრავს იმ ვიტამინებისა და მინერალების სიას, რომლებიც შეიძლება დაემატოს დანამატებს, ხოლო **Annex II** განსაზღვრავს ნებადართულ წყაროებს, ანუ ვიტამინებისა და მინერალების იმ ქიმიურ ფორმებს, რომლითაც მათ წარმოება შეიძლება.

👉 პროდუქციის ვაჭრობა, რომელიც შეიცავს Annex II-ში **არასამწუხარო/არადასაშვებ ქიმიურ ფორმებს**, აკრძალულია 2005 წლის 1-ელი აგვისტოდან.

ANNEX II

Vitamin and mineral substances which may be used in the manufacture of food supplements

(ვიტამინებისა და მინერალების ნუსხა, რომლებიც ნებადართულია საკვები დანამატების წარმოებაში)

A. Vitamins (ვიტამინები)

**1. VITAMIN A (ვიტამინი A)**
(a) retinol (რეტინოლი)
(b) retinyl acetate (რეტინილის აცეტატი)
(c) retinyl palmitate (რეტინილის პალმიტატი)
(d) beta-carotene (ბეტა-კაროტინი)

**2. VITAMIN D (ვიტამინი D)**
(a) cholecalciferol (ქოლეკალციფეროლი)
(b) ergocalciferol (ერგოკალციფეროლი)

**3. VITAMIN E (ვიტამინი E)**
(a) D-alpha-tocopherol (D-ალფა-ტოკოფეროლი)
(b) DL-alpha-tocopherol (DL-ალფა-ტოკოფეროლი)
(c) D-alpha-tocopheryl acetate (D-ალფა-ტოკოფერილის აცეტატი)
(d) DL-alpha-tocopheryl acetate (DL-ალფა-ტოკოფერილის აცეტატი)
(e) D-alpha-tocopheryl acid succinate (D-ალფა-ტოკოფერილის მჟავას სუკცინატი)

**4. VITAMIN K (ვიტამინი K)**
(a) phylloquinone (ფილოქინონი, ფიტომენადიონი)

**5. VITAMIN B1 (ვიტამინი B1, თიამინი)**
(a) thiamin hydrochloride (თიამინის ჰიდროქლორიდი)
(b) thiamin mononitrate (თიამინის მონონიტრატი)

**6. VITAMIN B2 (ვიტამინი B2, რიბოფლავინი)**
(a) riboflavin (რიბოფლავინი)
(b) riboflavin 5′-phosphate, sodium (რიბოფლავინის 5′-ფოსფატი, ნატრიუმი)

**7. NIACIN (ნიკოტინის მჟავა / ნიკოტინამიდი)**
(a) nicotinic acid (ნიკოტინის მჟავა)
(b) nicotinamide (ნიკოტინამიდი)

**8. PANTOTHENIC ACID (პანტოთენის მჟავა)**
(a) D-pantothenate, calcium (D-პანტოთენატის კალციუმი)
(b) D-pantothenate, sodium (D-პანტოთენატის ნატრიუმი)
(c) dexpanthenol (დექსპანთენოლი)

**9. VITAMIN B6 (ვიტამინი B6, პირიდოქსინი)**
(a) pyridoxine hydrochloride (პირიდოქსინის ჰიდროქლორიდი)
(b) pyridoxine 5′-phosphate (პირიდოქსინის 5′-ფოსფატი)

**10. FOLIC ACID (ფოლიუმის მჟავა)**
(a) pteroylmonoglutamic acid (პტეროილმონოგლუტამინის მჟავა)

**11. VITAMIN B12 (ვიტამინი B12, ციანოკობალამინი)**
(a) cyanocobalamin (ციანოკობალამინი)
(b) hydroxocobalamin (ჰიდროქსიკობალამინი)

**12. BIOTIN (ბიოტინი)**
(a) D-biotin (D-ბიოტინი)

**13. VITAMIN C (ასკორბინის მჟავა)**
(a) L-ascorbic acid (L-ასკორბინის მჟავა)
(b) sodium-L-ascorbate (ნატრიუმ-L-ასკორბატი)
(c) calcium-L-ascorbate (კალციუმ-L-ასკორბატი)
(d) potassium-L-ascorbate (კალიუმ-L-ასკორბატი)
(e) L-ascorbyl 6-palmitate (L-ასკორბილის 6-პალმიტატი)

B. Minerals (მინერალები)

* calcium carbonate (კალციუმის კარბონატი)
* calcium chloride (კალციუმის ქლორიდი)
* calcium gluconate (კალციუმის გლუკონატი)
* magnesium oxide (მაგნიუმის ოქსიდი)
* ferrous sulphate (რკინის სულფატი)
* cupric gluconate (სპილენძის გლუკონატი)
* sodium iodide (ნატრიუმის იოდიდი)
* potassium iodate (კალიუმის იოდატი)
* zinc oxide (თუთიის ოქსიდი)
* manganese citrate (მარგანუმის ციტრატი)
* sodium selenite (ნატრიუმის სელენიტი)
* chromium (III) chloride (ქრომის ქლორიდი (III))
* sodium molybdate (ნატრიუმის მოლიბდატი)
* sodium fluoride (ნატრიუმის ფტორიდი)

დასკვნა

ეს ოფიციალური ნუსხა (Annex II) წარმოადგენს ევროკავშირის იურიდიულ საფუძველს საკვები დანამატების წარმოებისა და ვაჭრობისთვის.
👉 საქართველოში ევროკავშირთან სავაჭრო ურთიერთობის ფარგლებში, სწორედ ეს ნუსხა განსაზღვრავს, რომელი ვიტამინებისა და მინერალების “წყაროებია ნებადართული” დანამატებში.

👉 მეტი უახლესი და სანდო სამედიცინო ინფორმაცია იხილეთ ოფიციალურ პლატფორმაზე:
www.sheniekimi.ge – შენი ექიმი, შენი სივრცე, შენი ჯანმრთელობა.

ასევე გაეცანით:

სანამ დანამატს იყიდით — შეამოწმეთ ეს 7 პუნქტი! – გიორგი ფხაკაძე გირჩევთ

COVID-19 და გრიპი შეიძლება “გააღვიძოს” ძველი კიბოს უჯრედები

COVID-19-ის NB.1.8.1 ახალი ვარიანტი
#post_seo_title

COVID-19 და გრიპი შეიძლება “გააღვიძოს” ძველი კიბოს უჯრედები — და ეს სასიკვდილოცაა!

ახალი კვლევა ჟურნალ Nature-ში გვაფრთხილებს: რესპირატორულმა ვირუსებმა — მათ შორის COVID-19-მა და გრიპმა — შეიძლება გააქტიურონ ძველი, დამალული კიბოს უჯრედები და დააჩქარონ მეტასტაზების განვითარება.
ეს აღმოჩენა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ძუძუს კიბოს გადატანილი პაციენტებისთვის, რადგან დასაწყნარებული (“დორმანტული”) კიბოს უჯრედების ხელახალი გააქტიურება შეიძლება ძალიან სწრაფად გადაიქცეს სიცოცხლისთვის საშიშ მდგომარეობად.
რა აჩვენა კვლევამ?
ლაბორატორიული მოდელები:
• COVID-19-მა და გრიპმა ფილტვებში “გააღვიძეს” ძველი კიბოს უჯრედები.
• რამდენიმე კვირაში ცხოველებში გაჩნდა ახალი მეტასტაზები.
• აღმოჩნდა, რომ მთავარი “გადამრთველი” იყო ცილა ინტერლეიკინ-6 (IL-6), რომელიც იმუნური სისტემის მიერ გამოიყოფა ინფექციისას.
მეცნიერების დასკვნა: თუ IL-6-ს ვაკონტროლებთ სპეციალური თერაპიებით, შეიძლება შევამციროთ კიბოს რეციდივის რისკი ინფექციის შემდეგ.
რეალური ადამიანების მონაცემები
1. UK Biobank-ის ანალიზი
• კიბოს გადატანილ პაციენტებს, რომლებსაც COVID-19 ჰქონდათ, კიბოთი გარდაცვალების რისკი თითქმის ორმაგი ჰქონდათ კონტროლ ჯგუფთან შედარებით.
• ყველაზე მაღალი რისკი — ინფექციის პირველ წელს.
2. აშშ კიბოს კლინიკების მონაცემები
• ძუძუს კიბოს პაციენტები, რომლებმაც გადაიტანეს COVID-19, 50%-ით უფრო ხშირად ავითარებდნენ ფილტვის მეტასტაზებს, ვიდრე ისინ, ვისაც ვირუსი არ ჰქონია.
რას ნიშნავს ეს პაციენტებისთვის?
• ვაქცინაცია COVID-19-ისა და გრიპის წინააღმდეგ არის კრიტიკული.
• ინფექციის შემდეგ საჭიროა აქტიური მონიტორინგი — განსაკუთრებით ფილტვების.
• ექიმებმა უნდა გაითვალისწინონ IL-6-ის ბლოკატორები მაღალი რისკის პაციენტებში.
• პაციენტებმა უნდა გააძლიერონ იმუნური სისტემა ჯანსაღი კვებით და ფიზიკური აქტივობით.
კითხვა-პასუხი
ეს ნიშნავს, რომ ვირუსი იწვევს ახალ კიბოს?
არა. ვირუსი არ “ქმნის” ახალ კიბოს, მაგრამ შეუძლია გააქტიუროს ძველი, უკვე არსებულ მდგომარეობაში მყოფი კიბოს უჯრედები.
ყველა კიბოს ტიპზე ვრცელდება ეს ეფექტი?
ამჟამად მტკიცებულება განსაკუთრებით ძლიერია ძუძუს კიბოსა და ფილტვის მეტასტაზებზე, თუმცა სხვა ტიპებიც კვლევის პროცესშია.
რა ვქნა, თუ კიბოს გადატანის შემდეგ გრიპი ან COVID-19 მაქვს?
დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს და მოითხოვეთ დამატებითი მონიტორინგი — განსაკუთრებით პირველი 12 თვის განმავლობაში.
გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი” – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
ლიტერატურა (Vancouver სტილი):
1. Yang H, et al. Respiratory viral infections promote breast cancer lung metastasis via IL-6–mediated awakening of dormant cancer cells. Nature. 2025;628(7992):112-118. doi:10.1038/s41586-025-07411-9
2. UK Biobank COVID-19 and cancer mortality analysis. [Dataset]. UK Biobank, 2025.
3. U.S. National Cancer Institute Clinical Data Report: COVID-19 and breast cancer metastasis risk, 2024.

 

ფოტოს აღწერილობა მიუწვდომელია.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

7 ნაბიჯი უსაფრთხო დანამატის შესარჩევად

დანამატების მიღება
#post_seo_title

7 ნაბიჯი უსაფრთხო დანამატის შესარჩევად

1. კომპანიის ლეგალურობა
• ეტიკეტზე უნდა ეწეროს მწარმოებლის ან იმპორტიორის სახელი და საკონტაქტო ინფორმაცია (მისამართი, ტელეფონი, ვებგვერდი/Facebook).
•თუ ეს ინფორმაცია არ არის — პროდუქტი არ არის სანდო.
2. პროდუქტის რეგისტრაცია
• დანამატს ქართულ ენაზე ეტიკეტი აუცილებლად უნდა ჰქონდეს.
• თუ იყიდება აფთიაქში ან რეგისტრირებულ მაღაზიაში → დამატებითი პლუსია.
• თუ იყიდება მხოლოდ ონლაინ → კომპანიის მთავარ ვებსაიტზე აუცილებლად უნდა იყოს სრული ინფორმაცია: ინგრედიენტები, თარიღები, წარმოების ქვეყანა, უსაფრთხოების ინსტრუქცია.
•თუ ეს დეტალები არ არის — პროდუქტი არ არის რეკომენდებული.
3. წარმოების ხარისხი (GMP)
• პროდუქტი უნდა იყოს დამზადებული GMP სტანდარტის ქარხანაში.
• ეს ინფორმაცია უნდა იყოს მითითებული ეტიკეტზე ან კომპანიის ოფიციალურ გვერდზე.
•თუ ინფორმაცია არ ჩანს — პროდუქტის ხარისხი ეჭვქვეშ დგება.
4. ლაბორატორიული ანალიზი (CoA)
• თითოეულ პარტიას (Batch/LOT) უნდა ჰქონდეს ლაბორატორიული ანალიზის სერტიფიკატი.
• მომხმარებელს უფლება აქვს მოითხოვოს ეს დოკუმენტი.
•თუ კომპანია უარს ამბობს — პროდუქტი არ არის რეკომენდებული.
5. მარკირება და QR კოდი
ეტიკეტზე აუცილებლად უნდა ეწეროს:
• ყველა ინგრედიენტი და მათი რაოდენობა
• Batch/LOT ნომერი
• წარმოების თარიღი (MFG) და ვარგისიანობის თარიღი (EXP)
• „Made in …“ — წარმოების ქვეყანა
• შენახვის პირობები (მაგ.: „შეინახეთ მშრალ, გრილ ადგილას“)
• QR ან ბარკოდი, რომელიც მუშაობს
თუ ამ ჩამონათვალიდან ერთიც კი აკლია → პროდუქტი არ არის რეკომენდებული.
6. უსაფრთხოების ინფორმაცია
• ეტიკეტზე უნდა ეწეროს, ვის არ შეუძლია გამოყენება (ორსული, ბავშვი, ქრონიკული დაავადების მქონე).
• აუცილებლად უნდა იყოს მოხმარების წესი და დოზირების ინსტრუქცია.
•თუ ეს ინფორმაცია არ არის — პროდუქტი არ არის რეკომენდებული.
7. ჯანმრთელობისა და „ბიო“ განცხადებები
• თუ წერია „BIO“, „Organic“, „Gluten Free“ — კომპანიას უნდა ჰქონდეს ოფიციალური დამადასტურებელი დოკუმენტი.
• მხოლოდ ლოგოს ნდობაარ შეიძლება, ის შეიძლება ყალბი იყოს.
•თუ ვერ ამტკიცებენ — პროდუქტი არ არის რეკომენდებული.
მთავარი წესი
თუ ამ 7 ნაბიჯიდან ერთიც კი აკლია — პროდუქტი არ არის რეკომენდებული Safe Supplement Georgia-ს მიერ.
ზარმაცებისთვის
თუ ყველა ამ დეტალის შემოწმება გეზარებათ, უბრალოდ შეამოწმეთ პროდუქტი supplement.ge-ზე.
 გაუზიარეთ ეს პოსტი მეგობრებს — ყველამ უნდა იცოდეს, როგორ შევარჩიოთ უსაფრთხო დანამატი!
ვინ დგას ამ რეკომენდაციის უკან?
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი (PHIG) — დამოუკიდებელი არასამთავრობო ორგანიზაცია, რომელიც მუშაობს საქართველოში და საერთაშორისო დონეზე საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის გაუმჯობესებისთვის.
Safe Supplement Georgia (SSG) — PHIG-ის ინიციატივაა, რომელიც მიზნად ისახავს საქართველოში საკვები დანამატების უსაფრთხოების, სანდოობისა და მომხმარებლის დაცვის უზრუნველყოფას.
ინტერესთა კონფლიქტის დეკლარაცია
ამ რეკომენდაციის ავტორებს არ აქვთ კომერციული კავშირი არცერთ საკვები დანამატის მწარმოებელთან ან გამყიდველთან.
ერთადერთი მიზანი არის საზოგადოების ინფორმირება და მომხმარებლის დაცვა.

 

შეიძლება იყოს ტექსტი გამოსახულება

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

„წარმოიქმნება ქიმიური გამაღიზიანებელი ნივთიერებები, რომლებმაც შესაძლოა გამოიწვიოს კანის გაღიზიანება, თვალების გაწითლება, ქავილი” – ზაზა თელია

„შესაძლოა გამოიწვიოს კანის გაღიზიანება, თვალების გაწითლება, ქავილი, შესაძლოა მასში იყოს ქლორამინი, შარდი ან ორგანიზმიდან გამოყოფილი სხვა სითხეები
#post_seo_title

დერმატო-ვენეროლოგი ზაზა თელია აუზთან დაკავშირებით პოსტს აქვეყნებს:

“სტატისტიკით, მაგალითად, აშშ-ის ზრდასრული მოსახლეობის 40% შარდავს საზოგადოებრივ აუზებში.
მოგეხსენებათ, აუზების დამუშავება ხორციელდება ქიმიური საშუალებებით, იმისათვის, რომ მოხდეს დაავადებების გავრცელების პრევენცია. ქლორი შესაძლოა შეუერთდეს ორგანიზმიდან გამოყოფილ სითხეებს (შარდი, ფეკალიები) და გამოიწვიოს ქიმიური რეაქცია.
ეს ქიმიური რეაქცია ამცირებს ქლორის რაოდენობას აუზში, რაც შესაბამისად აღარ არის საკმარისი ბაქტერიების გასანეიტრალებლად. პირიქით, წარმოიქმნება ქიმიური გამაღიზიანებელი ნივთიერებები, რომლებმაც შესაძლოა გამოიწვიოს კანის გაღიზიანება, თვალების გაწითლება, ქავილი.
ამ ქლორამინს (Chloramine) აქვს ქლორისთვის დამახასიათებელი სუნი და ადამიანებში ის ასოცირდება ქლორის სუნთან. თუმცა სუფთა, დამუშავებულ აუზს არ უნდა ჰქონდეს სუნი, ანუ ქლორით ადექვატურად დამუშავებულ აუზს არ აქვს სუნი.
ამრიგად, თუ აუზს აქვს ქლორის სუნი – შესაძლოა მასში იყოს ქლორამინი (Chloramine), შარდი ან ორგანიზმიდან გამოყოფილი სხვა სითხეები”.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

ნახეთ რამდენი რამის განკურნება შეგიძლიათ ამ უნიკალური პროდუქტით

ნახეთ რამდენი რამის განკურნება შეგიძლიათ ამ უნიკალური პროდუქტით

მდოგვის ნაყენი და კომპრესები – ნახეთ რამდენი რამის განკურნება შეგიძლიათ ამ უნიკალური პროდუქტით

მდოგვის ჭამა სიჯანსაღისთვის

მეცნიერები გვირჩევენ მდოგვის ჭამას იმ დროს, როდესაც მუცლის სიმძიმე გვაწუხებს, ვუჩივით უმადობას და გვაწუხებს შეკრულობა. ეს პროდუქტი აუმჯობესებს ნაწლავებში სისხლის მიმოქცევას და მუცელში ატარებს დეზინფექციას. გააგრძელეთ კითხვა

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

მეცნიერებმა დაადგინეს, რატომ ნაოჭდება კანი დაბერებასთან ერთად

თქვენი თვალების კუთხეებში არსებულ ნაოჭებს თამამად შეგიძლიათ უწოდოთ სიცილის ხაზები; ყოველ შემთხვევაში, ამაზე მიუთითებს ნიუ-იორკის ბინგჰემტონის მეცნიერთა მიერ ჩატარებული ახალი კვლევა.

16-დან 91 წლამდე ასაკის ადამიანთა კანის ნიმუშების გამოყენებით, ჯგუფმა დაადასტურა, რომ ერთი მიმართულებით კანის გამუდმებული გაჭიმვა და მოდუნება დაბერებულ ქსოვილს ისე ძაბავს, რომ იწვევს ნაოჭების წარმოქმნას ზუსტად ისე, როგორც თქვენს ჯინსს უჩნდება ნაკეცები.

„ეს უკვე თეორია აღარ არის. ახლა უკვე გვაქვს მყარი ექსპერიმენტული მტკიცებულება, რომელიც აჩვენებს, რომ დაბერების უკან ფიზიკური მექანიზმი დგას“, — ამბობს ბიოსამედიცინო ინჟინერი გაი გერმანი. გააგრძელეთ კითხვა

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

შეიძლება თუ არა ადამიანმა წინასწარ იცოდეს, აქვს თუ არა სიმსივნის, დიაბეტის ან გულის დაავადებების გენი

კვლევის შედეგები - სიმსივნის მქონე კაცებში სიკვდილიანობა, შესაძლოა, 93%-ით გაიზარდოს
#post_seo_title

შეიძლება თუ არა ადამიანმა წინასწარ იცოდეს, აქვს თუ არა სიმსივნის, დიაბეტის ან გულის დაავადებების გენი – გენეტიკოსი, მედიცინის დოქტორი მაკა ჭიპაშვილი გადაცემაში “დილა მშვიდობისა საქართველო” თემაზე ვრცლად საუბრობს:

„გვაქვს როგორც გენეტიკურად განპირობებული, ასევე შეძენილი დაავადებები. ამ შემთხვევაში, გენეტიკურად განპირობებულ დაავადებებზე ვსაუბრობთ. ონკოლოგიური დაავადებების, დაახლოებით, 10% გენეტიკურად განპირობებულია. თუმცა, ყველაზე გავრცელებული – ძუძუს კიბოს გენი თუ აქვს ადამიანს, დაახლოებით, 40-50% შემთხვევებში, კიბოს განვითარების რისკი მაღალია. ხშირი სკრინინგი და იმ ფაქტორების თავიდან არიდება, რაც ძუძუს კიბოს განვითარებას ხელს უწყობს, მნიშვნელოვანია

მაგალითად, გულის იშემიური დაავადება, ინფარქტი, შეიძლება, გენეტიკურად განპირობებულიც იყოს და არაგენეტიკურად განპირობებულიც. როდესაც გენეალოგიურ ანალიზს ვატარებთ და გამოვიკითხავთ, აღმოჩნდება ხოლმე, რომ პაციენტის ყველა თაობას გულის პრობლემები აწუხებდა. ძირითადად, თუ გენეტიკურად განპირობებულია, ადრეული გამოვლინება ახასიათებს ხოლმე. გულ-სისხლძარღვთა სისტემის დაავადებებიდან ოჯახური ჰიპერქოლესტერინემიაა აღსანიშნავი, რომელიც საკმაოდ მაღალი სიხშირითაა გავრცელებული”.

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

ახალი კვლევა – „მამების ბავშვობის ტრავმა შეიძლება შვილის გენებში ჩაიწეროს“

როგორ ცვლის სითბო და ალერსი ბავშვის ჯანმრთელობის მდგომარეობას?
#post_seo_title

მამების ბავშვობის ტრავმა შეიძლება შვილის გენებში ჩაიწეროს“ — ახალი კვლევა

ახალი სამეცნიერო აღმოჩენა აჩვენებს, რომ ბავშვობაში გადატანილი სტრესი და ტრავმა შეიძლება მხოლოდ ფსიქიკაში კი არა, ბიოლოგიაშიც შემორჩეს — მათ შორის სპერმის უჯრედებში.
ამას ადასტურებს 2025 წელს ჟურნალ Molecular Psychiatry-ში გამოქვეყნებული ფინური კვლევა, რომელმაც კაცების სპერმის ნიმუშებში ეპიგენეტიკური კვალი აღმოაჩინა.
რა იპოვეს მეცნიერებმა?
ფინელმა მკვლევრებმა შეისწავლეს 58 მამაკაცის სპერმა.
მონაწილეები ორ ჯგუფად დაყვეს:
• ისინი, ვისაც ბავშვობაში ჰქონდათ მაღალი ტრავმისა და სტრესის გამოცდილება
• და ისინი, ვისაც დაბალი.
შედეგი:
  • ტრავმული ბავშვობის მქონე მამაკაცების სპერმაში აღმოჩნდა განსაკუთრებული ეპიგენეტიკური ნიშნები.
  • ეს ნიშნები პირდაპირ გენების მუშაობას ცვლიდა.
რომელ გენებზეა საუბარი?
მთავარი ცვლილებები დაფიქსირდა ორ გენში, რომლებიც ტვინის განვითარებასთან არის დაკავშირებული:
• CRTC1
• GBX2
ასევე გამოვლინდა ცვლილება ერთ მცირე RNA მოლეკულაში (hsa-mir-34c-5p), რომელიც ცხოველებზე ჩატარებულ კვლევებში ნაჩვენებია, რომ ტვინის ჩამოყალიბებას მნიშვნელოვნად ახდენს გავლენას.
რას ნიშნავს ეს ჩვენთვის?
მეცნიერები ამტკიცებენ, რომ ეს არ ცვლის თვითონ DNA-ს, მაგრამ გენების „ჩართვა-გამორთვის“ წესს ცვლის.
ჯერ ზუსტად არ იციან, გადაეცემა თუ არა ეს ცვლილებები მომავალ თაობებს, მაგრამ:
• ნათელია, რომ ცხოვრების გამოცდილებას შეუძლია ბიოლოგიაზე კვალი დატოვოს;
• არსებობს საფრთხე, რომ ეს კვალი შვილებზეც აისახოს.
კითხვები და პასუხები
ანუ თუ მამა სტრესულ გარემოში გაიზარდა, შვილსაც ექნება ფსიქოლოგიური პრობლემები?
არა პირდაპირ. ეს მხოლოდ ბიოლოგიური კვალის არსებობას აჩვენებს, მაგრამ მის გავლენას მომავალ თაობებზე ჯერ კიდევ იკვლევენ.
შეიძლება ეს ნიშნები თავიდან ავიცილოთ?
მეცნიერები ფიქრობენ, რომ ჯანსაღი ცხოვრების წესი (ფიზიკური აქტივობა, სტრესის მართვა, ფსიქოთერაპია) შესაძლოა ნაწილობრივ შეამციროს ეს ბიოლოგიური კვალი.
ეს ნიშნავს, რომ გენები „ცხოვრების ისტორიას ინახავს“?
სწორედ ასე. ამას ეპიგენეტიკური მეხსიერება ეწოდება.
წყაროები
1. Tuulari J.J. et al. Exposure to childhood maltreatment is associated with specific epigenetic patterns in sperm. Molecular Psychiatry. 2025.
2. Bohacek J, Mansuy IM. Epigenetic inheritance of acquired behaviours in mammals. Nat Rev Genet. 2015;16(11):641-652. doi:10.1038/nrg3980
3. Nestler EJ. Transgenerational epigenetic contributions to stress responses: Fact or fiction? Science. 2016;354(6309):1129-1132. doi:10.1126/science.aaf6959
მეტი უახლესი და სანდო სამეცნიერო ინფორმაცია იხილეთ ოფიციალურ პლატფორმაზე:
www.sheniekimi.ge – შენი ექიმი, შენი სივრცე, შენი ჯანმრთელობა.
გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი” – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi

შეიძლება იყოს ტექსტი გამოსახულება
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

დაახლოებით 200 წლის წინ დამზადებული პრეზერვატივი შექმნილია ცხვრის დანამატებისგან და მოჭედილია ეროტიკული ილუსტრაციებით

„უსაფრთხო სექსი“ 200 წლის წინ — უცნაური ექსპონატი Rijksmuseum-ში, ამსტერდამი

„უსაფრთხო სექსი“ 200 წლის წინ — უცნაური ექსპონატი Rijksmuseum-ში, ამსტერდამი

ამსტერდამში, მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ მუზეუმში — Rijksmuseum-ში — გამოფენილია უნიკალური და საკმაოდ უჩვეულო ექსპონატი: დაახლოებით 200 წლის წინ დამზადებული პრეზერვატივი, რომელიც შექმნილია ცხვრის დანამატებისგან და მოჭედილია ეროტიკული ილუსტრაციებით.
ეს ექსპონატი არის ახალი გამოფენის ნაწილი, რომელიც სიმბოლურად נקდება „Safe Sex?“ — მიზანი კი საზოგადოებისთვის სექსუალობისა და კონტრაცეფციის ისტორიის გაცნობაა.
ისტორიული ფონი
XIX საუკუნეში, მაშინ, როცა თანამედროვე მედიცინა და კონტრაცეფციის საშუალებები ჯერ კიდევ არ არსებობდა, ადამიანები იყენებდნენ ხელნაკეთ პრეზერვატივებს, ძირითადად ცხოველების ნაწლავის ან შარდსაწვეთისგან დამზადებულ მასალებს.
ასეთი საშუალებები:
• ხშირად არ იყო სტერილური,
• რთული იყო ხელმისაწვდომობა,
• გამოიყენებოდა სარეაბილიტაციოდ, რათა თავიდან აეცილებინათ სიფილისი და სხვა სქესობრივი დაავადებები.
ხელოვნება და მორალი
ეს კონკრეტული პრეზერვატივი გამორჩეულია იმით, რომ მასზე დახატულია ეროტიკული სცენები. მუზეუმის მკვლევრების თქმით, ეს არა მხოლოდ დაცვას, არამედ საზოგადოებაში ეროტიკისა და სექსუალური თავისუფლებისადმი დამოკიდებულებას ასახავდა.
თუმცა, უნდა გავითვალისწინოთ, რომ XIX საუკუნეში მსგავსი საგნები ბევრისთვის მორალურად მიუღებელი იყო და ხშირად საზოგადოებრივი დისკუსიის საგნად იქცეოდა. სწორედ ამიტომ, დღეს მისი გამოფენა არამხოლოდ ისტორიის, არამედ კულტურის, მორალისა და რელიგიური შეხედულებების დიალოგის ნაწილიცაა.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი დღეს?
მუზეუმის წარმომადგენლები ამბობენ, რომ გამოფენის მიზანი არ არის პროვოკაცია, არამედ განათლება — რათა ვნახოთ, როგორ იცვლებოდა საზოგადოება, დამოკიდებულება სქესობრივ ჯანმრთელობაზე და როგორ მივედით თანამედროვე, უსაფრთხო საშუალებებამდე.
დღესაც კი, ზოგიერთ ქვეყანაში სექსუალური განათლება ტაბუირებულ თემად რჩება. მსგავსი ისტორიული ნივთები კი გვახსენებს, რომ ადამიანების მცდელობა საკუთარი თავისა და პარტნიორის დაცვაზე ყოველ ეპოქაში არსებობდა.
წყაროები და ლიტერატურა
1. Rijksmuseum. Safe Sex? Exhibition. Amsterdam, 2025. Rijksmuseum Official
2. Kelly Schenk, Rijksmuseum Curator. Exhibition notes, 2025.
3. Le Moine C. The History of Condoms: From Animal Intestines to Latex. Journal of Sexual Medicine. 2016;13(6):859-864. doi:10.1016/j.jsxm.2016.04.001
4. Szreter S, Fisher K. Sex Before the Sexual Revolution: Intimate Life in England 1918–1963. Cambridge University Press, 2010.
დასკვნა: ეს ექსპონატი შეიძლება იწვევდეს სხვადასხვა ემოციას — ზოგი აღფრთოვანებით უყურებს ისტორიულ უნიკალურობას, ზოგისთვის კი შესაძლოა მორალური დისკომფორტიც გამოიწვიოს. თუმცა მთავარი მიზანია — განათლება, ისტორიის სწავლა და პასუხისმგებლობით სექსუალურ ჯანმრთელობაზე ფიქრი.

შეიძლება იყოს ტექსტი, რომელშიც ნაჩვენებია „© Rijksmuseum/Kelly Schenk“ გამოსახულება
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

სპილენძის საკმარისი რაოდენობა თქვენს რაციონში შეიძლება დაგეხმაროთ ტვინის სიჯანსაღის შენარჩუნებაში

ახალი სამეცნიერო აღმოჩენა - ტვინის გლიკოგენი შესაძლოა ალცჰაიმერის წინააღმდეგ ბრძოლის ახალ იმედად იქცეს
#post_seo_title

სპილენძის საკმარისი რაოდენობა თქვენს რაციონში შეიძლება დაგეხმაროთ ტვინის სიჯანსაღის შენარჩუნებაში

ახალი კვლევის მიხედვით, სპილენძის ყოველდღიური საკმარისი მიღება დაკავშირებულია უკეთეს ტვინის მუშაობასთან ხანდაზმულებში — განსაკუთრებით იმ ადამიანებში, ვისაც სტროკის ისტორია აქვს.
რას აჩვენა კვლევამ?
• მეცნიერებმა შეისწავლეს 2400-ზე მეტი ამერიკელი, 60 წელს ზემოთ.
• ვინც საკვებით უფრო მეტ სპილენძს იღებდა, უკეთეს შედეგს აჩვენებდა მეხსიერებისა და აზროვნების ტესტებში.
• მაქსიმალური სარგებელი დაფიქსირდა დღეში დაახლოებით 1.22 მილიგრამის მიღებისას.
ეს რაოდენობა შესაძლებელია მიიღოთ, მაგალითად:
• ერთი მუჭა კაკლისგან
• ან ერთი ულუფა ოსპისგან
• უფრო მაღალი დოზები დამატებით სარგებელს აღარ იძლეოდა, პირიქით — ჭარბი რაოდენობა შეიძლება მავნებელი იყოს.
რატომ არის მნიშვნელოვანი სპილენძი ტვინისათვის?
სპილენძი აუცილებელია:
• ენერგიის წარმოსაქმნელად
• ნერვულ უჯრედებს შორის სიგნალების გადასაცემად
• უჯრედების დაზიანებისგან დასაცავად
მაგრამჭარბი სპილენძი იწვევს ოქსიდაციურ სტრესს და შესაძლოა ნეიროდეგენერაციული დაავადებების (როგორიცაა ალცჰაიმერი) რისკი გაზარდოს.
რამდენი სპილენძია საჭირო?
• კვლევა აჩვენებს, რომ 1.22 მგ/დღე არის ოპტიმალური დონე.
• ეს არის სწორედ ის რაოდენობა, რასაც იღებთ დაბალანსებული რაციონისგან — ბურღულეულის, თხილის, ოსპის ან ზღვის პროდუქტების (მაგ. ოსტრების) საშუალებით.
• დანამატებით თვითნებურად მიღება სახიფათოა და არ არის რეკომენდებული.
ხშირად დასმული კითხვები
ეს ნიშნავს, რომ მეტი სპილენძი = მეტი გონიერება?
არა. სარგებელი არსებობს მხოლოდ გონივრულ დოზამდე. ზედმეტი რაოდენობა ზიანის მომტანია.
ჯობია სპილენძის დანამატები მივიღო?
არა. საკმარისია მრავალფეროვანი და ჯანსაღი კვება. დანამატები რეკომენდებულია მხოლოდ მაშინ, როცა ექიმი განსაზღვრავს დეფიციტს.
ალცჰაიმერისგან დამიცავს სპილენძი?
კვლევა მხოლოდ ასოციაციას აჩვენებს, არა პირდაპირ მიზეზ-შედეგობრივ კავშირს. თუმცა, ეს დასკვნები ემატება იმ მტკიცებულებებს, რომ მიკროელემენტები მნიშვნელოვან როლს თამაშობენ ტვინის დაბერების შენელებაში.
მეტი უახლესი და სანდო სამედიცინო ინფორმაცია იხილეთ ოფიციალურ პლატფორმაზე:
www.sheniekimi.ge – შენი ექიმი, შენი სივრცე, შენი ჯანმრთელობა.
გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი” – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
ლიტერატურა
1. Jia W, Zhang T, Li H, et al. Association between dietary copper intake and cognitive function in American older adults: NHANES 2011–2014. Scientific Reports. 2025;15:16234. doi:10.1038/s41598-025-16234-1.
2. Science Sphere. More copper in your diet could help keep your brain sharp as you age. 2025. Available at: https://www.sciencesphere.com (Accessed August 2025).
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.

შეიძლება იყოს ტექსტი გამოსახულება
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
კითხვა 1 / 1
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
Verified by MonsterInsights