ხელოვნურმა ინტელექტმა შექმნა პირველი „ხელოვნური ვირუსები“, რომლებიც ანტიბიოტიკ-რეზისტენტულ ბაქტერიებს ანადგურებენ!

iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi

iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
წნევის ცვალებადობა მეტყველებს ორგანიზმის დაზიანებაზე. მაგალითად, მაღალ წნევას თან ახლავს არა მარტო ცუდი თვითშეგრძნება, არამედ მას შეუძლია მიგვიყვანოს ლეტალურ შედეგამდე. ამიტომაც საჭიროა იმოქმედოთ შეუყოვნებლად.
ძალიან ხშირად წნევა იწევს განცდების ან ძლიერი ნერვიულობის გამო. ასეთ სიტუაციებში საჭიროა მიიღოთ დამამშვიდებელი საშუალება და დაისვენოთ. მაღალი წნევა ასევე შეიძლება იყოს რომელიმე ორგანოს დაზიანების შედეგი, მაგალითად თირკლემების.
ასეთ შემთხვევაში საჭიროა მიზეზის და არა შედეგის აღმოფხვრა. განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს ორგანოს, რომელიც იწვევს წნევის აწევას. გააგრძელეთ კითხვა
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
✨ გსურთ თავი დააღწიოთ კუჭ-ნაწლავის პრობლემებს ბუნებრივად და უსაფრთხოდ? წარმოგიდგენთ ძალზე ეფექტურ ნარევს, რომელიც შედგება მხოლოდ 3 კომპონენტისგან – ყველა მათგანი ცნობილია სამკურნალო თვისებებით და სასიცოცხლო სისტემებზე დადებითი გავლენით.
🔸 ალოე ვერა – ბუნებრივი ანტიბაქტერიული და ანთებისსაწინააღმდეგო საშუალება, რომელიც ხელს უწყობს ნაწლავის ლორწოვანის აღდგენას, კურნავს წყლულებს და აუმჯობესებს საჭმლის მონელებას. გააგრძელეთ კითხვა
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
სესიაზე სიტყვით გამოვიდა ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის მოადგილე ირინე წაქაძე.
მოდერატორი, ჟენავაში გაეროს განყოფილებასთან და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებთან საქართველოს მუდმივი წარმომადგენელი რევაზ ლომინაძე იყო.
სესიაზე საერთაშორისო ორგანიზაციების წარმომადგენლებთან ერთად არსებული გამოწვევები განიხილეს და იმ საუკეთესო პრაქტიკაზე იმსჯელეს, რომელიც აუტიზმის მქონე პირთა უფლებრივი მდგომარეობის გაუმჯობესებისა და მათი საზოგადოების სრულფასოვან ცხოვრებაში ინტეგრაციის ხელშეწყობისკენ არის მიმართული.
ღონისძიებაზე მონაწილეებმა ხაზგასმით აღნიშნეს, რომ აუცილებელია როგორც ეროვნულ, ასევე საერთაშორისო დონეზე თანამშრომლობის გაღრმავება, რაც ხელს შეუწყობს ინკლუზიური გარემოს შექმნას და თანაბარი შესაძლებლობების უზრუნველყოფას.
სესიაზე, ასევე სიტყვით გამოვიდნენ საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის ადამიანის უფლებათა დაცვის დეპარტამენტის უფროსი ნიკო თათულაშვილი, გაეროს ბავშვის უფლებათა კომიტეტის თავმჯდომარე სოფიო კილაძე, გაეროს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების კომიტეტის წევრი რეჰაბ მოჰამედ ბორესლი და სხვა ოფიციალური პირები.
შედეგები ეწინააღმდეგება წინა კვლევებს, რომლებიც აჩვენებდა, რომ მსუბუქი და ზომიერი სმა შეიძლება კოგნიტური დაქვეითებისგან გვიცავდეს.
დემენცია XXI საუკუნის ერთ-ერთ უმძიმეს საზოგადოებრივ-ჯანდაცვით გამოწვევად ჩამოყალიბდა. სიცოცხლის ხანგრძლივობის ზრდასთან ერთად იმატებს ნეიროდეგენერაციული დაავადებების გავრცელებაც, რომელთა შორის დემენცია ყველაზე მძიმე სოციალურ და ეკონომიკურ ტვირთს ქმნის. ალცჰაიმერისა და მასთან დაკავშირებული სინდრომები გავლენას ახდენს არა მხოლოდ პაციენტზე, არამედ მთლიან ოჯახსა და ჯანდაცვის სისტემაზე, რადგან დაავადება საჭიროებს ხანგრძლივ მოვლას, მედიკამენტურ მკურნალობასა და სოციალურ მხარდაჭერას. სწორედ ამიტომ, ნებისმიერი რისკფაქტორი, რომელიც დემენციის ალბათობას ზრდის ან ამცირებს, პირდაპირ საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინტერესის საგანია.
ალკოჰოლის მოხმარება ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ქცევითი ფაქტორია მსოფლიოში. ათწლეულების განმავლობაში ფართოდ იყო გავრცელებული მოსაზრება, რომ მცირე ან ზომიერი დოზით ალკოჰოლი შესაძლოა „დამცავ“ ეფექტს ფლობდეს გულ-სისხლძარღვთა და კოგნიტიური ჯანმრთელობისთვის. თუმცა უახლესი მასშტაბური კვლევები ამ ნარატივს სერიოზულად კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებს. BMJ Evidence-Based Medicine-ში გამოქვეყნებულმა კომბინირებულმა დაკვირვებითმა და გენეტიკურმა კვლევამ აჩვენა, რომ მცირე რაოდენობით ალკოჰოლის მიღებაც კი დაკავშირებულია დემენციის რისკის მატებასთან [1].
ეს დასკვნა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ისეთი პლატფორმებისთვის, როგორიცაა https://www.sheniekimi.ge და https://www.publichealth.ge, რომლებიც საქართველოში სამეცნიერო-საზოგადოებრივი კომუნიკაციის მთავარ სივრცეებს წარმოადგენენ.
ალკოჰოლი კულტურულად მიღებული და ფართოდ გავრცელებული ნივთიერებაა. საქართველოში, როგორც ღვინის ტრადიციულ ქვეყანაში, ალკოჰოლის მოხმარება სოციალური ცხოვრების მნიშვნელოვან ნაწილს წარმოადგენს. ამავე დროს, დემენციის დიაგნოზები ქვეყნის მოსახლეობაში მატულობს, რაც ნაწილობრივ დაკავშირებულია დაბერებასთან, მაგრამ ასევე ცხოვრების წესთან.
პრობლემა მდგომარეობს იმაში, რომ მრავალი ადამიანი ჯერ კიდევ დარწმუნებულია, თითქოს „ერთი ჭიქა ღვინო“ ან „ზომიერი სმა“ უსაფრთხოა ან შესაძლოა სასარგებლოც კი იყოს ტვინის ჯანმრთელობისთვის. ახალი კვლევები მიუთითებს, რომ ეს წარმოდგენა მცდარია და საზოგადოებას რეალური რისკის გაცნობიერება სჭირდება. დემენცია არა მხოლოდ ინდივიდუალური ტრაგედიაა, არამედ ქვეყნის ეკონომიკურ სტაბილურობაზეც მოქმედებს, რადგან იზრდება სოციალური და სამედიცინო ხარჯები.
ალკოჰოლი პირდაპირ მოქმედებს ცენტრალურ ნერვულ სისტემაზე. მისი მეტაბოლიზმის დროს წარმოიქმნება აცეტალდეჰიდი და რეაქტიული ჟანგბადის ნაერთები, რომლებიც ნეირონებს აზიანებს. ეს იწვევს სინაპსური კავშირის დარღვევას, ნეირონების აპოპტოზს და ტვინის სტრუქტურული ცვლილებების განვითარებას [2].
BMJ Evidence-Based Medicine-ში გამოქვეყნებული კვლევა უნიკალურია იმით, რომ მან გააერთიანა დაკვირვებითი ეპიდემიოლოგია და მენდელის რანდომიზაცია. პირველ ეტაპზე 559 559 ადამიანი შეისწავლეს ბრიტანეთსა და აშშ-ში 15 წლის განმავლობაში. მიღებული იყო კლასიკური „U-ს ფორმის“ მრუდი, სადაც როგორც არამსმელებს, ისე მძიმე მსმელებს მაღალი რისკი ჰქონდათ. თუმცა ეს შედეგი შესაძლოა დამახინჯებული ყოფილიყო, რადგან არამსმელთა ჯგუფში ხშირად ხვდებიან ყოფილი მძიმე მსმელები ან ისინი, ვისაც ჯანმრთელობის პრობლემების გამო სმა შეწყვეტილი აქვს [1].
მენდელის რანდომიზაციამ ეს პრობლემა გამორიცხა. 2,4 მილიონი ადამიანის გენეტიკური მონაცემების ანალიზმა აჩვენა, რომ ალკოჰოლისადმი გენეტიკური მიდრეკილება პირდაპირ კორელირებს დემენციის რისკთან: რაც უფრო მაღალია პროგნოზირებული მოხმარება, მით მაღალია დემენციის ალბათობა, და არ არსებობს უსაფრთხო „დაბალი ზონა“ [1,3].
კვლევის ავტორების შეფასებით, თუ ალკოჰოლის მოხმარების აშლილობის გავრცელება ნახევრით შემცირდებოდა, დემენციის შემთხვევები დაახლოებით 16 პროცენტით იკლებდა [1]. ეს ნიშნავს, რომ ათასობით ადამიანს შეიძლება თავიდან აეცილოს მძიმე ნეიროდეგენერაციული დაავადება.
მსოფლიოში დღეს დაახლოებით 55 მილიონი ადამიანი ცხოვრობს დემენციით, ხოლო 2030 წლისთვის ეს რიცხვი 78 მილიონს გადააჭარბებს [4]. ალკოჰოლი ერთ-ერთი იმ მოდიფიცირებადი რისკფაქტორია, რომლის კონტროლი რეალურად შესაძლებელია.
ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია ალკოჰოლს დემენციის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან რისკფაქტორად მიიჩნევს [4]. აშშ-ის დაავადებათა კონტროლის ცენტრი და ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტი ხაზს უსვამენ, რომ არ არსებობს ალკოჰოლის უსაფრთხო დოზა ტვინის ჯანმრთელობისთვის [5,6]. The Lancet-ისა და BMJ-ის მიმოხილვებმა დაადასტურა, რომ ალკოჰოლი ზრდის ნეიროდეგენერაციული დაავადებების რისკს დოზაზე დამოკიდებული მექანიზმით [7].
საქართველოში დემენციის დიაგნოსტიკა და მართვა ჯერ კიდევ შეზღუდულია. სპეციალიზებული ცენტრებისა და კვალიფიციური ნეიროგერიატრიული სერვისების ნაკლებობა პრობლემას ამწვავებს. ამ ფონზე პრევენცია განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია. აკადემიური პლატფორმები, როგორიცაა https://www.gmj.ge, მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ სამეცნიერო ცოდნის გავრცელებაში, ხოლო https://www.certificate.ge უზრუნველყოფს სამედიცინო სერვისების ხარისხისა და სტანდარტების კონტროლს.
ალკოჰოლის მოხმარების შემცირება შეიძლება იყოს ერთ-ერთი ყველაზე ხელმისაწვდომი და ეფექტური პრევენციული სტრატეგია საქართველოსთვის.
მითი: მცირე რაოდენობით ღვინო იცავს ტვინს.
რეალობა: თანამედროვე გენეტიკური და ეპიდემიოლოგიური კვლევები აჩვენებს, რომ ალკოჰოლის ნებისმიერი რაოდენობა ზრდის დემენციის რისკს [1,3].
მითი: მხოლოდ მძიმე სმაა საშიში.
რეალობა: რისკი იზრდება დოზასთან ერთად, მაგრამ არ არსებობს უსაფრთხო ქვედა ზღვარი.
რა არის დემენციის მთავარი მოდიფიცირებადი რისკფაქტორები?
ალკოჰოლი, მოწევა, ფიზიკური უმოქმედობა და არაჯანსაღი კვება.
არის თუ არა ალკოჰოლის შეწყვეტა ეფექტური ნებისმიერ ასაკში?
დიახ, რისკის შემცირება შესაძლებელია ნებისმიერ ეტაპზე.
უნდა შეწყვიტოს თუ არა ყველამ სმა?
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პერსპექტივით, ალკოჰოლის არარსებობა ყველაზე უსაფრთხო არჩევანია.
ალკოჰოლის მოხმარება, თუნდაც მცირე რაოდენობით, წარმოადგენს დემენციის მნიშვნელოვან რისკფაქტორს. თანამედროვე მტკიცებულებები აჩვენებს, რომ „უსაფრთხო დოზა“ არ არსებობს. საქართველოსთვის, სადაც დემენციის მოვლის რესურსები შეზღუდულია, პრევენცია გადამწყვეტი სტრატეგიაა. საზოგადოებრივი ცნობიერების ამაღლება, რეგულაციებისა და განათლების გაძლიერება, ასევე ხარისხიანი სამედიცინო ინფორმაციის გავრცელება ისეთი პლატფორმების მეშვეობით, როგორიცაა https://www.sheniekimi.ge და https://www.publichealth.ge, შეიძლება მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანოს ტვინის ჯანმრთელობის დაცვაში.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
სამინისტროს ინფორმაციით, მიხეილ სარჯველაძე, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის გენერალურ დირექტორს ტედროს ადანომ გებრეისუსს, ევროპის რეგიონულ დირექტორს ჰანს კლუგეს, ასევე სომხეთის, ყაზახეთისა და თურქეთის ჯანდაცვის მინისტრებს შეხვდა.
მიხეილ სარჯველაძე, პირველადი ჯანდაცვის საკითხებზე გამართულ შეხვედრაზე – „პირველადი ჯანდაცვის განხორციელების პოლიტიკური ეკონომიკა: პოლიტიკის ძირითადი ცვლილებები“ – სიტყვით გამოვიდა და პანელურ დისკუსიაში მიიღო მონაწილეობა.
მინისტრმა, პირველადი ჯანდაცვის მიმართულებით საქართველოში მიმდინარე რეფორმაზე გაამახვილა ყურადღება. აღნიშნა, რომ ცვლილება მიზნად ისახავს ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერებას, პირველადი ჯანდაცვის ხელმისაწვდომობის გაზრდას და მოსახლეობის საჭიროებებზე ორიენტირებული სამედიცინო მომსახურების განვითარებას. მინისტრის განცხადებით, თანასწორობა უნდა დარჩეს მთავარ პრინციპად, რათა სოფლად მცხოვრებმა მოსახლეობამ, ბავშვებმა, ხანდაზმულებმა და ქრონიკული დაავადებების მქონე მოქალაქეებმა მიიღონ უწყვეტი, ხელმისაწვდომი და მაღალი ხარისხის სერვისი.
„მდგრადი პირველადი ჯანდაცვა წარმოადგენს ფუნდამენტს არა მხოლოდ ინდივიდუალური ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობისთვის, არამედ – ეროვნული ჯანდაცვის სისტემების მდგრადობისთვის, ყველა დონეზე. გაერთიანებული ერები და ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია მუდმივად ხაზს უსვამს, რომ პირველადი ჯანდაცვა უნივერსალური ჯანდაცვის უზრუნველყოფისა და მდგრადი განვითარების მიზნების მიღწევის ქვაკუთხედია. პირველადი ჯანდაცვა არის ყველაზე სამართლიანი და ხარჯთეფექტური გზა, რომელიც ხელს უწყობს ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობის გაუმჯობესებას, არაგადამდები დაავადებებისგან ნაადრევი სიკვდილიანობის შემცირებას და ადამიანების ფინანსური სირთულეებისგან დაცვას.
საქართველო სრულად იზიარებს ამ ხედვას. აღნიშნული პრინციპების გათვალისწინებით, ჩვენ შევიმუშავეთ რამდენიმე მნიშვნელოვანი ინიციატივა პირველადი ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერების მიზნით. მათ შორის, განსაკუთრებით უნდა გამოვყოთ საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამა, რომელმაც მნიშვნელოვნად გაზარდა პირველადი ჯანდაცვის სერვისებზე და ქრონიკული დაავადებების მართვისთვის აუცილებელ მედიკამენტებზე ხელმისაწვდომობა. წელს დავიწყეთ პირველადი ჯანდაცვის ყოვლისმომცველი რეფორმა, რომელიც მიზნად ისახავს ოჯახის ექიმების როლის გაძლიერებას, არაგადამდებ დაავადებათა გამოვლენისა და მართვის შესაძლებლობების გაუმჯობესებას, ასევე ინვესტიციების განხორციელებას ციფრულ ჯანდაცვის პლატფორმებში. ვნერგავთ ასაკზე მორგებულ კაპიტაციას, ასევე შედეგებზე დაფუძნებულ დაფინანსების სისტემებს. მომდევნო ოთხი წლის განმავლობაში, ამ მიზნით, სახელმწიფო ბიუჯეტიდან, დამატებით, 120 მილიონი აშშ დოლარი გამოიყოფა. პარალელურად, განხორციელებულმა ფარმაცევტულმა რეფორმებმა – მედიკამენტებზე რეფერენტული ფასების დაწესებამ და პირდაპირი შესყიდვის მექანიზმის ამოქმედებამ, მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა წამლებზე ხელმისაწვდომობა და უზრუნველყო მოსახლეობის ფინანსური დაცულობა.
აღსანიშნავია, რომ ბოლო წლების იდეები და განხილვები უკვე რეალობად იქცევა. მაგალითად, მიზნად დავისახეთ, პირველადი ჯანდაცვის სისტემაში, თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვა და სერვისების მოსახლეობასთან უფრო ახლოს მიტანა. დღეს ეს ხედვა რეალობად იქცა – საქართველოში მიმდინარეობს ციფრული ჯანდაცვის მნიშვნელოვანი რეფორმა, რაც გულისხმობს, სოფლად ახალი, ტელემედიცინის ინსტრუმენტების დანერგვასა და ციფრული შესაძლებლობების განვითარებას“, – განაცხადა მიხეილ სარჯველაძემ.
საქართველოს ჯანდაცვის მინისტრი აშშ-ში ოფიციალური ვიზიტით იმყოფება. გაეროს გენერალური ასამბლეის ფარგლებში, მიხეილ სარჯველაძეს მოხსენება ექნება არაგადამდები დაავადებების პრევენციის, მართვისა და მენტალური ჯანმრთელობის ხელშეწყობის საკითხებთან დაკავშირებით.
ვიზიტის ფარგლებში, მიხეილ სარჯველაძემ ორმხრივი შეხვედრები გამართა ესპანეთისა და ბულგარეთის ჯანდაცვის მინისტრებთან.

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
არის თუ არა აუტიზმის გამომწვევი მიზეზი ერთი შეხედვით ჩვეულებრივი ქიმიური დანამატი.
ავსტრალიური კვლევის საფუძველზე გამოიკვეთა თეორია, რომ ორსული ქალის ორგანიზმში ჭარბი რაოდენობით არსებულ ქიმიურ ნივთიერებას ბისფენოლს შეუძლია ბავშვებში აუტიზმთან დაკავშირებული სიმპტომების გამოვლენა.
კვლევის ფარგლებში 600-ზე მეტი ჩვილის განვითარევას აკვირდებოდნენ და დადგინდა, რომ იმ ქალების შვილებს, რომლებიც ბისფენოლის მაღალი დონე ქონდათ, აუტიზმის სიმპტომები 11 წლამდე გამოუვლინდათ.
ბისფენოლ-A არის ქიმიკატი, რომელიც განკუთვნილია პლასტმასის გასაგრილებლად და ლითონის დაჟანგვის თავიდან ასაცილებლად. ის ასევე ხშირად გვხვდება როგორც საწოვარებში, ისე ქაღალდის ქვითრებშიც.
ავსტრალიელი მეცნიერები იუწყებიან, რომ BPA-ს შეუძლია შეაფერხოს მამრობითი სქესის ნაყოფის ტვინის განვითარება რამდენიმე გზით, მათ შორის ნეიროჰორმონების განვითარებას შეუშალოს ხელი, რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ნაყოფის ტვინის ჩამოყალიბებისთვის…
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
მხარეებმა, ჯანდაცვის მიმართულებით, თანამშრომლობის შესაძლებლობები განიხილეს. განსაკუთრებული ყურადღება გამახვილდა, ონკოლოგიური დაავადებების მკურნალობის მიმართულებით პარტნიორობის გაღრმავებაზე. საუბარი შეეხო, ონკოლოგიური დიაგნოზის მქონე ბავშვების საზღვარგარეთ მკურნალობის პროგრამას, რომელსაც ჯანდაცვის სამინისტრო აფინანსებს, მათ შორის ესპანეთის „ქირონ სალუდის პროტონოთერაპიის ცენტრში“.
მინისტრებმა ასევე ისაუბრეს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სფეროში გამოცდილებისა და საუკეთესო პრაქტიკის გაზიარებაზე, საერთო გლობალურ გამოწვევებსა და ქვეყნებს შორის თანამშრომლობის გაძლიერების გზებზე. ხაზი გაესვა, ფარმაცევტულ პროდუქტებზე ხელმისაწვდომობის გაზრდის კუთხით თანამშრომლობის გაღრმავების შესაძლებლობასაც.
მიხეილ სარჯველაძე აშშ-ში ოფიციალური ვიზიტით იმყოფება. გაეროს გენერალური ასამბლეის ფარგლებში, დაგეგმილია მიხეილ სარჯველაძის მონაწილეობა და სიტყვით გამოსვლები მაღალი დონის ღონისძიებებში.