სამშაბათი, მაისი 5, 2026
მთავარი წაკითხვა გვერდი 152

დამოუკიდებელი ანგარიშვალდებულება გლობალურ ჯანმრთელობაში – აღნიშნული ანალიზი პირდაპირ და მტკივნეულად ეხება საქართველოს რეალობასაც. რამდენიმე ასპექტი განსაკუთრებით თვალსაჩინოა

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
დამოუკიდებელი ანგარიშვალდებულება გლობალურ ჯანმრთელობაში - რა გვასწავლა ახალი საერთაშორისო ანგარიშმა და რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი საქართველოსთვის
#post_seo_title

დამოუკიდებელი ანგარიშვალდებულება გლობალურ ჯანმრთელობაში

რა გვასწავლა ახალი საერთაშორისო ანგარიშმა და რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი საქართველოსთვის
ყოფილი წევრი გაეროს გენერალური მდივნის დამოუკიდებელი ანგარიშვალდებულების პანელის (IAP)
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი
საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
პროფესორის კომენტარი:
„ჯანდაცვაში ნამდვილი პროგრესი იქ იწყება, სადაც მთავრობები, საერთაშორისო ინსტიტუტები და ძლიერი ორგანიზაციები იციან, რომ მათგან ელოდებიან პასუხს. ანგარიშვალდებულება და ხარისხიანი ჯანდაცვა არის ადამიანის უფლება. ეს არ არის პრივილეგია და არც პოლიტიკური ნების საკითხი.
გაეროს გენერალური მდივნის მიერ შექმნილი დამოუკიდებელი ანგარიშვალდებულების პანელი (IAP) იყო უნიკალური მცდელობა, დაედგინა მაღალი სტანდარტი ქალების, ბავშვებისა და მოზარდების ჯანმრთელობის დაცვისა და საერთაშორისო ვალდებულებების შესრულების თვალსაზრისით. მე ამ პანელის წევრი ვიყავი მისი შექმნის დღიდან მის დასრულებამდე.
ახლახან გამოქვეყნებული ანალიტიკური სტატია კიდევ ერთხელ გვახსენებს, რა იყო მიღწეული, რა დარჩა საბოლოოდ მიუღწეველი და რატომ არის დღესაც აუცილებელი, რომ ანგარიშვალდებულება იყოს არა დეკლარაცია, არამედ მოქმედების მყარი სტანდარტი.“
რა არის ეს ახალი პუბლიკაცია
Health and Human Rights Journal-მა გამოაქვეყნა Alicia Ely Yamin-ის ახალი ანალიტიკური სტატია, რომელიც ასახავს გაეროს IAP-ის მუშაობის გამოცდილებას და გლობალური ჯანმრთელობის სისტემის სისუსტეებს. ავტორი იყო IAP-ის წევრი და ახდენს კონცეპტუალურ შეფასებას, თუ რატომ არის რთული საერთაშორისო დონეზე რეალური პასუხისმგებლობის უზრუნველყოფა.
პუბლიკაციის მთავარი მესიჯი ასეთია
მსოფლიოს ჯანდაცვის მმართველობა პოლიტიკური გავლენებით, ფინანსური ინტერესებით და გაუმჭვირვალე გადაწყვეტილებებით ისე არის გადაჯაჭვული, რომ ხშირად ვერ ხდება იმ ვალდებულებების შესრულება, რომლებიც ქვეყნებმა, საერთაშორისო სააგენტოებმა და დონორებმა საკუთარ თავზე აიღეს.
რა იყო IAP და რატომ შეიქმნა
IAP (Independent Accountability Panel) შეიქმნა გაეროს გენერალური მდივნის მანდატით 2015 წელს, როგორც მაღალი დონის, დამოუკიდებელი ექსპერტების გუნდი. მისი მიზანი იყო გაეროს გლობალური სტრატეგიის განხორციელების შეფასება ქალების, ბავშვებისა და მოზარდების ჯანმრთელობის მიმართულებით 2016–2030 წლების პერიოდში.
პანელის ძირითადი პრინციპები იყო
• მონიტორინგი
• შეფასება
• რეკომენდაციები
• გამჭვირვალობა და ადამიანის უფლებები
IAP-ის წევრები დაინიშნენ გენერალური მდივნის მიერ და წარმოადგენდნენ სხვადასხვა ქვეყნისა და დისციპლინის წამყვან ექსპერტებს. მათ შორის ვიყავი მეც, როგორც საქართველოს წარმომადგენელი უდიდესი საერთაშორისო მანდატით.
IAP ყოველწლიურად ამზადებდა ანგარიშებს, სადაც მიუთითებდა პროგრესსა და პრობლემებს და სახელმწიფოთა მთავრობებს, WHO-ს, UNICEF-ს, UNFPA-სა და სხვა მნიშვნელოვან მოთამაშეებს რეკომენდაციებს აძლევდა.
IAP-ის ანგარიშები განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი გახდა COVID-19-ის პერიოდში, თუმცა სწორედ ამ კრიტიკულ მომენტში პანელი ოფიციალურად შეწყდა.
რა მთავარ გაკვეთილებს გამოყოფს სტატია IAP-ის გამოცდილებიდან
სტატიაში ჩამოყალიბებულია რამდენიმე ძირითადი პრობლემა, რომლებიც დღემდე რჩება გლობალური ჯანმრთელობის მმართველობის დაუსრულებელ გამოწვევად.
1. ანგარიშვალდებულება ვერ დაიყვანება მხოლოდ ტექნიკურ ანგარიშებზე
თუ პასუხისმგებლობა არ ეფუძნება ადამიანის უფლებებს, თანასწორობას და სამართლიანობას, ის კარგავს ეფექტს. ანგარიშები მხოლოდ ქაღალდზე რჩება, ხოლო ცვლილებები არ ხდება.
2. IAP-ს არ ჰქონდა საკმარისი იურიდიული ძალა
პანელი აკეთებდა რეკომენდაციებს, მაგრამ სახელმწიფოები და საერთაშორისო ინსტიტუტები ხშირად არ იყვნენ ვალდებულნი რეაგირება მოეხდინათ. ეს ქმნიდა ლიმიტებს.
3. ნამდვილი დამოუკიდებლობა ყოველთვის რთულია
პოლიტიკური გარემო, ბიუჯეტის შეზღუდულობა, ინსტიტუციური ინტერესები და حساس თემების განხილვა ხშირად აფერხებდა პანელის საქმიანობას.
4. საჭიროა მკაფიო შეთანხმება, რას ნიშნავს „პასუხისმგებლობა“
ქვეყნები, ორგანიზაციები და დონორები სხვადასხვა გზით განსაზღვრავენ ამ ტერმინს, რაც მექანიზმის სისუსტეს ზრდის.
5. გლობალური ჯანმრთელობის მმართველობა მკაცრად არის მიბმული ფინანსურ და პოლიტიკურ ძალებზე
ამ პირობებში რთულია ისეთი პანელის არსებობა, რომელიც სისტემას რეალურად სთხოვს პასუხს.
რატომ არის ეს საკითხი მნიშვნელოვანი საქართველოსთვის
აღნიშნული ანალიზი პირდაპირ და მტკივნეულად ეხება საქართველოს რეალობასაც. რამდენიმე ასპექტი განსაკუთრებით თვალსაჩინოა.
• თუ არ არსებობს დამოუკიდებელი ზედამხედველობა, ჯანდაცვის სისტემაში გადაწყვეტილებებს ხშირად პოლიტიკა განსაზღვრავს და არა ხარისხი
• პანდემიამ აჩვენა, რომ გამჭვირვალობა და სამართლიანი ხელმისაწვდომობა პრობლემად რჩება
• ხარისხი, უსაფრთხოება და სამედიცინო სერვისებზე თანაბარი წვდომა კვლავ არ არის სტანდარტი
• ჯანდაცვის ბიუჯეტის ხარჯვა არ არის დაკავშირებული მკაფიო პასუხისმგებლობასთან
საქართველოსთვის მთავარი გაკვეთილებია
• საჭირო არის დამოუკიდებელი, საჯარო მონიტორინგის მექანიზმები
• ხარისხი და უსაფრთხოება უნდა იყოს არამხოლოდ პროფესიული სტანდარტი, არამედ სამართლებრივი ვალდებულება
• პაციენტების ხმა და სამოქალაქო საზოგადოების ჩართულობა უნდა იყოს სისტემური
• ანგარიშვალდებულება უნდა იყოს მკაფიოდ განსაზღვრული: ვინ, რაზე და როგორ აგებს პასუხს
„IAP-ის გამოცდილებამ ჩემთვის ერთი რამ აბსოლუტურად ნათელი გახადა.
ჯანდაცვის ხარისხი და ანგარიშვალდებულება არ არის კომფორტი, არც კეთილი ნება და არც პოლიტიკური არჩევანი.
ეს არის ადამიანის უფლება.
რაც უფრო სწრაფად გავიაზრებთ ამას საქართველოში, მით უფრო სწრაფად შევძლებთ შევქმნათ ისეთი სისტემა, სადაც არცერთი ადამიანი არ დარჩება დაუცველი, სადაც გადაწყვეტილებებს განსაზღვრავს არა ინტერესი, არამედ პასუხისმგებლობა და სადაც ჯანდაცვა არის უსაფრთხო, სამართლიანი და პატივისცემაზე დაფუძნებული.“
წყაროები
Yamin AE. Chasing Accountability in Global Health. Health and Human Rights Journal, 2025.
IAP – Independent Accountability Panel, გაეროს გენერალური მდივნის მანდატი.
Global Strategy for Women’s, Children’s and Adolescents’ Health 2016–2030.

შეიძლება იყოს ტექსტი გამოსახულება

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!

მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

რა სიმპტომებით გამოიხატება გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომი და რა უწყობს ხელს მის ჩამოყალიბებას? – გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომის დიაგნოსტირება და მართვა

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
4 ნაბიჯი გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომისა და აუტოიმუნური დაავადების სამკურნალოდ!
#post_seo_title

გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომი ქრონიკული ფუნქციური პათოლოგიაა, რომლის შემთხვევათა უმეტესობა 20-50 წლის ასაკის პაციენტებზე მოდის. ის მსოფლიო მოსახლეობის არცთუ ისე მცირე ნაწილს აწუხებს. მაგალითად, აშშ-ს სტატისტიკის მიხედვით, დაავადება ქალების დაახლოებით 15-25%-ს, ხოლო კაცების 5-20%-ს უვითარდებათ.

გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომის თავისებურებებზე, მის ხელშემწყობ ფაქტორებზე, დიაგნოსტირებასა და მართვაზე თოდუას კლინიკის ვერის ფილიალის გასტროენტეროლოგი და ენდოსკოპისტი სანდრო მაჭავარიანი საუბრობს

რა სიმპტომებით გამოიხატება გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომი და რა უწყობს  ხელს მის ჩამოყალიბებას?

ამ პათოლოგიას  ახასიათებს  ტკივილი და/ან დისკომფორტი მუცლის არეში, რასაც თან ერთვის ნაწლავის მოქმედების ცვლილება -ის მიმდინარეობს ფაღარათით ან ყაბზობით. მას კონკრეტული გამომწვევი მიზეზები არ აქვს, თუმცა, შეგვიძლია, გამოვყოთ მისი ხელშემწყობი ფაქტორები: არასწორი ცხოვრების წესი, არასწორი კვებითი რეჟიმი და მძიმე ფსიქო-ემოციური მდგომარეობა. ასევე, არსებობს ვარაუდი, რომ მის განვითარებაში გარკვეულ როლს თამაშობს გენეტიკური წინასწარგანწყობაც დაავადების მიმართ.

როგორია გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომის დიაგნოსტირების პროცესი?

რადგანაც ნაწლავის ეს დაავადება ფუნქციურია და არ გამოიხატება რაიმე ორგანული პათოლოგიით, დიაგნოსტიკას გამორიცხვის მეთოდით წარვმართავთ. უნდა მოხდეს დიფერენცირებული დიაგნოსტიკა –უნდა გავმიჯნოთ და გამოვრიცხოთ ყველა ის პათოლოგია, რომლებსაც გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომის მსგავსი სიმპტომები ახასიათებთ. ასეთი პათოლოგიებია, მიკროსკოპული კოლიტი, იშემიური  კოლიტი, ნაწლავის ანთებითი დაავადებები (კრონის დაავადება,წყლულოვანი კოლიტი) ნაწლავური ინფექციები, კვებითი ალერგიები, სიმსივნური პროცესები და სხვა. ექიმს არ უნდა გამოეპაროს და კარგად უნდა გამოიკვლიოს, ამ სიმპტომების გარდა, პაციენტს ხომ არ აღენიშნება ისეთი ნიშნებიც, რომლებიც კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის გაცილებით მძიმე პათოლოგიებზე მიანიშნებენ. ასეთი საგანგაშო სიმპტომებია წონაში კლება, სისხლიანი განავალი, ტკივილის გაძლიერება ღამით და სხვა.

თოდუას კლინიკაში გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომის მსგავსი სიმპტომების მქონე პათოლოგიების გამოკვლევისათვის საჭირო ლაბორატორიულ თუ ინსტრუმენტულ კვლევებს ერთ სივრცეში ვატარებთ. მას შემდეგ კი, რაც ვრწმუნდებით, რომ რაიმე სხვა დაავადებასთან არ გვაქვს საქმე და სიმპტომებს ნამდვილად გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომი იწვევს, ვსვამთ დიაგნოზს და შესაბამის მკურნალობას ვნიშნავთ.

როგორია მკურნალობის ტაქტიკა და რამდენად ხანგრძლივი პროცესია ის?

გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომის მკურნალობა პაციენტის ცხოვრების წესის მოდიფიცირებით იწყება. შესაძლოა, მას სპეციფიკური დიეტა დასჭირდეს. ინდივიდუალური საჭიროებების შესაბამისად, პროცესში ვრთავთ სხვადასხვა ანტისპაზმურ მედიკამენტებს, ლაქსატივებს, ანტიდიარეულ მედიკიმანტებს, პრობიოტიკებს, ანტიბაქტერიულ პრეპარატებს. ხშირად საჭიროა ფსიქოლოგისა თუ ნევროპათოლოგის ჩართულობაც და ანტიდეპრესანტების დახმარებით პაციენტის ფსიქოემოციური მდგომარეობის დასტაბილურება და გაუმჯობესება. მნიშვნელოვანია, ექიმმა სინდრომის მართვა, რაც შეიძლება ნაკლები მედიკამენტის გამოყენებით მოახერხოს.

გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომის მკურნალობა ხანგრძლივი პროცესია, რის შემდეგაც პაციენტმა დაავადება მთელი ცხოვრების განმავლობაში უნდა მართოს – ყურადღება მიაქციოს მის ცხოვრების წესს, კვებით რეჟიმს, ისწავლოს სტრესის მართვა და კარგად შეისწავლოს ყველა ის ფაქტორი, რომლებიც სინდრომის გამწვავებას უწყობენ ხელს.

 

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!

მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

ბავშვები და კვება, ტკბილი საკვების საფრთხეები, ტკბილი საკვების ზიანი, ჯანმრთელი კვება

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
„შაქარი ისეთი ნარკოტიკია, რომელსაც თავს ვერ ანებებ - „თეთრ სიკვდილს“ უწოდებენ“
#post_seo_title

ბავშვები და კვება, ტკბილი საკვების საფრთხეები, ტკბილი საკვების ზიანი, ჯანმრთელი კვება – ბავშვები ისე გავზარდოთ ტკბილს არ მივაჩვიოთ… არ არის აუცილებელი შაქრის და მარილის გემო იცოდნენ

პედიატრი ნინო ჯიმშელაძე ამობს, რომ ბავშვების ტკბილზე მიჩვევა არ არის საჭირო.

„დიდი სურვილი მაქვს, მინდა მშობლებმა იცოდნენ, განსაკუთრებით ბებია-ბაბუებმა, –
ბავშვები ისე გავზარდოთ, რომ ტკბილს არ შევაჩვიოთ. აუცილებელი არ არის, შაქრისა და მარილის გემო იცოდნენ. როდესაც ბავშვი იღებს შაქრიან პროდუქტებს, შემდეგ მათი შეკავება ძალიან რთულია. უმადობის მიზეზიც ხშირად ეს არის“ – აღნიშნა პედიატრმა.
@ajarabroadcaster

ბავშვები ისე გავზარდოთ ტკბილს არ მივაჩვიოთ… არ არის აუცილებელი შაქრის და მარილის გემო იცოდნენ – ნინო ჯიმშელაძე/პედიატრი ბავშვები კვება ტკბილი მავნე_საკვები

♬ original sound – აჭარის მაუწყებელი – აჭარის მაუწყებელი

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!

მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

ავსტრალიამ საშვილოსნოს ყელის კიბო 25 წლამდე ქალებში პრაქტიკულად ნულამდე დაიყვანა — ეს შესაძლებელია საქართველოში?

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
საშვილოსნოს ყელის კიბო თავიდან აცილებადი დაავადებაა
#post_seo_title

ავსტრალიამ საშვილოსნოს ყელის კიბო 25 წლამდე ქალებში პრაქტიკულად ნულამდე დაიყვანა — ეს შესაძლებელია საქართველოში?

Sheniekimi.ge – სამედიცინო საინფორმაციო პორტალი
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
ავსტრალიაში ოფიციალურად დადასტურდა ის, რასაც მეცნიერები საუკუნის მიღწევას უწოდებენ. 2021 წელს 25 წლამდე ასაკის ქალებში საშვილოსნოს ყელის კიბოს ახალი შემთხვევა ნულს გაუტოლდა.
ეს შედეგი შემთხვევითი არ არის. ეს არის სახელმწიფოს, მეცნიერებისა და ეფექტიანი HPV ვაქცინაციის პროგრამის სინერგიული მუშაობის შედეგი.
და ახლა ყველაზე სენსიტიური კითხვა სრულიად სამართლიანად ჩნდება:
  • რატომ არ ხდება იგივე საქართველოში?
  • რატომ უნდა ავადდებიან და იღუპებოდნენ ქართველი ქალები პროფილაქტიკით თავიდან ასაცილებელი კიბოთი?
საქართველოში დღემდე გვაქვს:
• დაბალი HPV ვაქცინაციის დონე
• ანტივაქცერული დეზინფორმაციის აგრესიული გავრცელება
• რეგიონებში სკრინინგის უთანაბრობა
• გვიანი დიაგნოსტიკა
• არასაკმარისი სახელმწიფო კომუნიკაცია და განათლება
ავსტრალიის მაგალითი გვაჩვენებს, რომ საშვილოსნოს ყელის კიბო შესაძლებელია ნულამდე დავიდეს. ეს არის დადასტურებული, რეალური მონაცემი და არა თეორია.
რა გააკეთა ავსტრალიამ?
2021 წელს 25 წლამდე ასაკობრივ ჯგუფში საშვილოსნოს ყელის კიბოს ახალი შემთხვევები ნულოვანი იყო.
მთავარი განმაპირობებელი ფაქტორი არის HPV ვაქცინაციის ეროვნული პროგრამა, რომელიც 2007 წლიდან მოქმედებს.
როგორ მიაღწიეს ასეთ შედეგს?
1. სკოლებში სავალდებულო და უფასო HPV ვაქცინაცია
ვაქცინაციის მოცვა 80–90%-ს აღწევს.
2. ცენტრალიზებული სკრინინგი Pap და HPV ტესტებით
ქალებს რეგულარული მოწვევები ეგზავნებათ.
3. მაღალი საზოგადოებრივი ცნობიერება
ანტივაქსერული დეზინფორმაცია იქ ქცევაზე სერიოზულად ვერ მოქმედებს.
4. მკაფიო და თანმიმდევრული სახელმწიფო პოლიტიკა
ყველა ნაბიჯი ეფუძნება ავტორიტეტული ინსტიტუტების მონაცემებს.
რა ხდება საქართველოში?
HPV ვაქცინაციის მოცვა კრიტიკულად დაბალია. მიუხედავად იმისა, რომ ვაქცინა უფასოა 9–14 წლის გოგონებისთვის, ინტერნეტდეზინფორმაცია აფერხებს მის მიღებას.
ანტივაქსერული კამპანიები უამრავ მშობელს აყოვნებს. ხალხს შიში აქვს იმ ვაქცინის, რომელიც მსოფლიოში 270 მილიონზე მეტჯერ არის გამოყენებული უსაფრთხოდ.
საშვილოსნოს ყელის კიბოს სიკვდილიანობა საქართველოში მაღალია. ქალები ექიმთან ხშირად გვიან მიდიან.
რეგიონებში სკრინინგი არათანაბრად ხელმისაწვდომია. ბევრ ქალს Pap/HPV ტესტზე წვდომა არ აქვს.
რას ამბობს მეცნიერება?
  • HPV ვაქცინა ერთადერთი ვაქცინაა, რომელიც უშუალოდ კიბოს თავიდან გვაცილებს.
  • საშვილოსნოს ყელის კიბოს 99% გამოწვეულია HPV ინფექციით.
  • ვაქცინა ბლოკავს იმ შტამებს, რომლებიც კიბოს გამოიწვევენ.
ავსტრალია გვიჩვენებს, რომ მასობრივი ვაქცინაციით კიბო შეიძლება პრაქტიკულად გაქრეს.
რა უნდა გააკეთოს საქართველომ?
1. სკოლებში HPV ვაქცინაციის სავალდებულო დანერგვა
ეს არის ერთადერთი რეალური გზა 80–90%-იანი მოცვის მისაღწევად.
2. დეზინფორმაციის წინააღმდეგ სისტემური ბრძოლა
სკოლები, ჯანდაცვის სამინისტრო და მედია ერთიანი მესიჯით უნდა მოქმედებდნენ.
3. Pap და HPV სკრინინგის თანაბარი ხელმისაწვდომობა მთელ ქვეყანაში
ქალებმა უნდა მიიღონ უფასო და ხელმისაწვდომი ტესტირება.
4. მოწვევებისა და შეხსენებების ავტომატური სისტემა
ავსტრალიის მოდელი ამარტივებს სკრინინგში ჩართვას.
5. მეცნიერულ პოლიტიკაზე გადასვლა
ვაქცინაცია არ არის პოლიტიკური საკითხი. ეს სიცოცხლის გადარჩენის მექანიზმია.
Q&A
1. უსაფრთხოა HPV ვაქცინა?
დიახ. 270 მილიონზე მეტი დოზა გამოიყენეს მსოფლიოში და სერიოზული გართულებების შემთხვევები უკიდურესად იშვიათია.
2. უნდა აიცრას ბიჭებიც?
ბევრი ქვეყანა აცრის, რადგან HPV მამაკაცებშიც იწვევს კიბოს. საქართველო მომავალში ამ ნაბიჯს უნდა მიჰყვეს.
3. შესაძლებელია საშვილოსნოს ყელის კიბოს ელიმინაცია?
დიახ. ეს არის ერთ-ერთი იშვიათი კიბო, რომლის პრაქტიკული გამქრალიც შესაძლებელია.
4. 26 წელზე მეტი ასაკი მაქვს — მაინც გავიკეთო?
26 წლამდე ეფექტი მაქსიმალურია, მაგრამ 45 წლამდე მაინც აქვს დაცვის სარგებელი.
5. რატომ ვერ ვაღწევთ ავსტრალიის შედეგს?
დაბალი ვაქცინაცია
გაუთვალისწინებელი დეზინფორმაცია
არასისტემური სკრინინგი
„ავტორიტეტული ქვეყნების მაგალითები გვაჩვენებს ერთ მარტივ ჭეშმარიტებას. ვაქცინა მუშაობს. ვაქცინა იცავს. ვაქცინა უშუალოდ სიცოცხლეს გადაარჩენს. ახლა არჩევანი საქართველოზეა. მივყვებით მეცნიერებას და გადავარჩენთ ათასობით ქალს, თუ დეზინფორმაციას დავუთმობთ მომავალს.“
წყაროები:
Medscape. Australian HPV Vaccination Marks Cervical Cancer Milestone. 2025. https://ms.spr.ly/6188tgU8w
Hall MT, Simms KT, et al. Lancet Public Health. 2019;4(1):e19–27. https://doi.org/10.1016/S2468-2667(18)30293-5
Australian Institute of Health and Welfare. Cervical screening in Australia. 2023.
WHO. HPV vaccines: safety and effectiveness.
Drolet M, et al. Lancet Infect Dis. 2019;19(5):e215–e226.
გადმოწერეთ:
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე (MD, MPH, PhD):
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე
WHO ექსპერტი, Accreditation Canada-ს წარმომადგენელი საქართველოში

 

შეიძლება იყოს სქელი ლორი, საავადმყოფო და ტექსტი გამოსახულება

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!

მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

აზიანებს როგორც მოზრდილების, ისე ბავშვების ჯანმრთელობას – თანამედროვე სამყაროს ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული პრობლემა

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ბავშვების 30%-ს მეტყველების პრობლემა აქვს
#post_seo_title

ეკრანებზე ზედმეტი დამოკიდებულება თანამედროვე სამყაროს ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული პრობლემა გახდა.

პრობლემა აზიანებს როგორც მოზრდილების, ისე ბავშვების ჯანმრთელობას.

პატარები საათობით არიან ტელეფონებსა და სხვადასხვა გაჯეტებზე მიჯაჭვულნი — ჭამისას, დასვენებისას და ძილის წინაც კი. მუდმივი უმოქმედობა იწვევს ფიზიკურ დაღლილობას, სუსტი აქტიურობა კი ხელს უწყობს წონაში მატებას, რასაც ხშირად ემატება არაჯანსაღი საკვები და საბოლოოდ ეს ყველაფერი სერიოზულ შედეგამდე მიდის.

ბავშვების ჭარბი წონის მიზეზი უმოძრაო ცხოვრების წესი და უწყვეტად ეკრანებთან ჯდომაა. კვების დროსაც ყურადღება ეკრანზე აქვთ გადატანილი და საკვების რაოდენობას ვეღარ აკონტროლებენ.

უპირველესად, ბავშვს უნდა დავეხმაროთ ეკრანზე მიჯაჭვულობისგან გათავისუფლებაში. მთავარ როლს აუცილებლად მშობელი ასრულებს. მშობელმა მკაფიოდ უნდა აუხსნას ბავშვს, რომ ტელეფონი გასართობი სათამაშო არ არის და მის გამოყენებას დრო და მიზანი უნდა ჰქონდეს — მაგალითად, სკოლასთან კომუნიკაციისთვის. სახლში დაბრუნების შემდეგ კი, გაჯეტი თავის ადგილას უნდა დაიდოს და მანამდე აღარ გამოიყენოს, სანამ ბავშვი არ დაასრულებს კვებას და სასწავლო დავალებებს. მხოლოდ ამის შემდეგ შეიძლება ტელეფონი როგორც ჯილდო — მაგალითად, ერთი საათით.

საკვების მიღებისას ეკრანთან ჯდომა კატეგორიულად უნდა აიკრძალოს. ამ დროს საკვებს „ავტომატურად“ იღებს და ვერ აცნობიერებს, რამდენს ჭამს. ტვინი ნელა იღებს დანაყრების სიგნალს, გემოს შეგრძნებაც ბლაგვდება, ამიტომ ბევრად მარტივია ზედმეტი კალორიების მიღება. ეს პრობლემა არა მხოლოდ ბავშვებს, არამედ მოზრდილებსაც ეხებათ.

რაც შეეხება ეკრანის წინ გატარებულ დროს: დღის განმავლობაში 45 წუთზე მეტი არ არის რეკომენდებული, რათა არ დაზიანდეს მხედველობა და თავიდან ავიცილოთ ქცევითი და ჯანმრთელობის სხვა სერიოზული დარღვევები, რომელთა გამოსწორება შემდგომში ხშირად რთულდება.

ბავშვის ტირილის დროს გამოსავალი ეკრანი ნამდვილად არ არის. ტირილი ბავშვებისთვის საჭიროებების გამოხატვის საშუალებაა და თუ მშობელი ამ დროს ყოველ ჯერზე ეცდება ბავშვის დამშვიდებას, ის ჩათვლის, რომ ემოციებით მანიპულირება შედეგს აძლევს. ზრდასრულ ასაკშიც იგივე მოდელი დამკვიდრდება — ჩივილითა და წუწუნით სასურველი შედეგის მიღების მოლოდინი. ამიტომ აუცილებელია, ბავშვს თავიდანვე დავასწავლოთ, რომ ტირილი არ არის პრობლემის გადაწყვეტა და არც ეკრანი უნდა იქცეს დამშვიდების ინსტრუმენტად.

 პროფესორი გიორგი ფხაკაძე 
“საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის” თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი; WHO-ს ექსპერტი; Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვის სექტორში, როგორც საქართველოში, ასევე საერთაშორისო დონეზე.

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!

მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

„ადამიანის ჯანმრთელობისთვის მოძრაობა და ვარჯიში უმნიშვნელოვანესია“ – ჰიპოკრატეს რჩევები

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
„ადამიანის ჯანმრთელობისთვის მოძრაობა და ვარჯიში უმნიშვნელოვანესია“ - ჰიპოკრატეს რჩევები
#post_seo_title

ჰიპოკრატე ისტორიაში შევიდა, როგორც “მედიცინის მამა”. ის იყო ადამიანი, რომელმაც მედიცინა ფილოსოფიისა და რელიგიისგან გამოყო  და მეცნიერების რელსებზე გადაიყვანა.

პროფესორის კომენტარი — გიორგი ფხაკაძე (MD, MPH, PhD)

მანამდე კაცობრიობა დაავადებებს ხალხური და „ზებუნებრივი ძალების“ საშუალებით ებრძოდა.

მან დააარსა მედიცინის სკოლა, რომელიც დაფუძნებული იყო დაკვირვებასა და რაციონალურ ანალიზზე, და არა იმ დროს პოპულარულ რელიგიურ ან მაგიურ შეხედულებებზე. ჰიპოკრატემ შეიმუშავა დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის პრინციპები პაციენტების სიმპტომებსა და ცხოვრების წესზე დაკვირვების საფუძველზე, თვლიდა, რომ ჯანმრთელობა დაკავშირებული იყო „ოთხი სითხის“ – სისხლის, ნახველის, ყვითელი ნაღვლისა და შავი ნაღვლის – ბალანსთან. მან ასევე შემოიღო „პროგნოზის“ კონცეფცია და თვლიდა, რომ მნიშვნელოვანი იყო პაციენტისთვის არა მხოლოდ ფიზიკური, არამედ ემოციური მხარდაჭერაც. ნაშრომები, რომლებიც ჰიპოკრატეს დაწერილად არის მიჩნეული, თავმოყრილია „ჰიპოკრატეს კრებულში“ და წარმოადგენს სამედიცინო ცოდნის სისტემატიზაციის პირველ მცდელობას.

ჰიპოკრატეს ნაშრომებში, რომელმაც კლინიკური მედიცინის შემდგომი განვითარებას ჩაუყარა საფუძველი, ასახულია მოსაზრება ორგანიზმის მთლიანობის შესახებ; ავადმყოფისა და მისი მკურნალობისადმი ინდივიდუალური მიდგომა; ანამნეზის გაგება; სწავლება ეტოლოგიაზე, პროგნოზებსა და ტემპერამენტზე. ჰიპოკრატეს სახელთანაა დაკავშირებული ექიმის მაღალმორალური სახე და ეთიკური ქცევის წესები. მას მიაწერენ ძველბერძენი ექიმების ეთიკური კოდექსის შემუშავებას (“ჰიპოკრატეს ფიცი”), რომელიც შემდგომ ექიმად ყოფნის ფუძემდებელ ვალდებულებად იქცა მთელ მსოფლიოში.

ჰიპოკრატეს ფიცი

საინტერესო ფაქტი – ჰიპოკრატეს ფიცი, რომელსაც ყველა ექიმი დებს და ამით სამედიცინო ეთიკის პრინციპებს ადასტურებს, მართლაც, ჰიპოკრატემ ჩაწერა, თუმცა მას არ გამოუგონია. ეს ოჯახური ტრადიცია იყო და ჰიპოკრატეს ოჯახმა ფიცი თაობიდან თაობას გადასცა.

ფიცი თავად ჰიპოკრატემაც დადო. თავდაპირველ ვერსიაში ფიცი აბორტის გაკეთებას კრძალავდა, თუმცა დღეს ეს პუნქტი ამოღებულია. საუკუნეების მანძილზე ფიცი მრავალჯერ შეიცვალა, თუმცა მისი ძირეული იგივე დარჩა.

ფიცის თანამედროვე ვარიანტში ყურადღება მახვილდება ვალდებულებაზე, რომელსაც მომავალი ექიმი პაციენტთან დაკავშირებით საკუთარ თავზე იღებს, აგრეთვე დაპირებაზე, რომ ყოველთვის პაციენტის ჯანმრთელობისა და სიცოცხლის სასარგებლოდ იმოქმედებს.

„ადამიანის ჯანმრთელობისთვის მოძრაობა და ვარჯიში უმნიშვნელოვანესია“

დღეში მხოლოდ 5000 ნაბიჯი სიმსუქნის რისკს 64%-ით ამცირებს. მასთან ერთად, მცირდება უამრავი საშიში დაავადების, მათ შორის დიაბეტის და გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების წარმოქმნის რისკი.

აუცილებელია თუ არა სპორტული დარბაზი?
კვირაში 2-3-ჯერ სპორტულ დარბაზში ვიზიტი ძალიან სასარგებლოა, თუმცა აუცილებელი არ არის. ყოველდღიური აქტივობა ბევრად უფრო მნიშვნელოვანია, თუმცა მისი ჩანაცვლებაც შესაძლებელია მარტივი 20-წუთიანი ტანვარჯიშით, რომელიც შეიძლება სახლში შეასრულოთ.

ჰიპოკრატემ მედიცინა ქურუმებისა და მონასტრების გავლენისაგან გაათავისუფლა და მკურნალობის ძირითადი პრინციპები ჩამოაყალიბა. ისინი დღესაც ეფექტური და აქტუალურია, ამიტომ აუცილებლად უნდა გავითვალისწინოთ!

ვნახოთ რას ამბობდა ანტიკური მედიცინის რეფორმატორი:

  1. „საკვები იყოს შენი მედიცინა და მედიცინა იყოს შენი საკვები“. ეს ციტატა ასახავს მის რწმენას კვების მნიშვნელობის შესახებ ჯანმრთელობისა და დაავადებების პრევენციისთვის.
  2. „სიცოცხლე ხანმოკლეა, ხელოვნება მარადიული, შემთხვევითობა წარმავალი, გამოცდილება მატყუარა და განსჯა რთული“. ჰიპოკრატე ხაზს უსვამდა, რომ მედიცინის შესწავლასა და პრაქტიკას დრო და ძალისხმევა სჭირდება.
  3. „სადაც მედიცინის სიყვარულია, იქ არის კაცობრიობის სიყვარულიც“. ეს ფრაზა ასახავს ჰიპოკრატეს ჰუმანისტურ მიდგომასექიმობისადმი.
  4. „პირველ რიგში,არ ავნო“. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ფრაზა ხშირად ასოცირდება სამედიცინო ეთიკასთან, ის ჰიპოკრატეს ფიცის ფუნდამენტური პრინციპია.
  5. „განკურნების ხელოვნება მდგომარეობს დროსა და შესაძლებლობაში“. ჰიპოკრატე თვლიდა, რომ გამოჯანმრთელებას სჭირდება როგორც სამედიცინო ჩარევა, ასევე შესაბამისი დრო.
  6. „ექსტრემალური დაავადებები მოითხოვს ექსტრემალურ საშუალებებს“. ეს განცხადება ეხებამძიმედაავადებების სამკურნალოდ სხვადასხვა მეთოდის გამოყენებას.
  7. „დაავადების ნამდვილი მკურნალები ჩვენში არსებული ბუნებრივი ძალებია“. ჰიპოკრატე თვლიდა, რომ ბუნება სასიცოცხლო როლს ასრულებს განკურნებაში.
  8. „მნიშვნელობა არ აქვს, რა დაავადება აქვს ადამიანს, არამედ როგორი ადამიანია ამ დაავადების მქონე“. ჰიპოკრატეს მიდგომა ხაზს უსვამდა თითოეული პაციენტის მიმართ ინდივიდუალურ მიდგომას.
  9. „ჭარბი ენერგია ბუნების საწინააღმდეგოა“. ეს იდეა ხაზს უსვამს ზომიერების მნიშვნელობას ჯანმრთელობასა დამკურნალობაში.
  10. „თუ ცუდ ხასიათზე ხართ, გაისეირნეთ. თუ კვლავ ცუდ ხასიათზე ხართ, მეორედ გაისეირნეთ“. ჰიპოკრატე ემოციური პრობლემების სამკურნალოდ ფიზიკურ აქტივობას ურჩევდა.
  11. ხშირად საუკეთესო წამალი წამალზე უარის თქმაა.დიახ, ზოგი დაავადების მკურნალობისთვის ყველაზე ეფექტური საშუალება მედიკამენტებზე უარის თქმაა. ეს სხეულს საშუალებას აძლევს რომ დამოუკიდებლად გამოჯანმრთელდეს.
  12. თუ ცხოვრების წესის შეცვლა არ შეგიძლია, ვერავინ და ვერაფერი დაგეხმარება.ჰიპოკრატეს ეს ციტატა პირადი პასუხისმგებლობის მნიშვნელობაზეა. თუ ადამიანს ცვლილება არ სურს და საკუთარ ცხოვრებასა და ჯანმრთელობაზე პასუხისმგებლობის აღება არ უნდა, ის საკუთარ ცხოვრებას ვერ გააუმჯობესებს. როდესაც კაცი წყალში იხრჩობა, ხელი უნდა გამოგიწოდოს, რომ მისი გადარჩენა შეძლო. ამიტომ, თუ ადამიანს ცხოვრების შეცვლა არ უნდა, ის მხოლოდ იწუწუნებს და უმოქმედო იქნება.
  13. უმიზეზოდ არაფერი ხდება. თუ რამე მოხდა, ამას აუცილებლად მიზეზი ჰქონდა.ეს სიტყვები მიზეზშედეგობრივ კავშირს გამოხატავს და იმაზე მეტყველებს, რომ ცხოვრებაში შემთხვევით არაფერი ხდება. ყველა დადებით თუ უარყოფით მოვლენას თავისი მიზეზი ან მიზანი აქვს. ზოგჯერ, როდესაც რაღაც ხდება, მიზეზს მაშინვე ვერ ვხვდებით, თუმცა დრო გვაჩვენებს, რომ მომხდარმა საჭირო ადგილზე მიგვიყვანა.
  14. ადამიანის სული სიკვდილამდე ვითარდება.პიროვნული და სულიერი ზრდა მოგზაურობას ჰგავს, რომელიც ადამიანის სიცოცხლის ბოლომდე გრძელდება. ადამიანები მუდმივად სწავლობენ და ვითარდებიან და ეს ძალზე მნიშვნელოვანია.
  15. დაავადებების უმეტესობა იმისგან მომდინარეობს, რასაც ორგანიზმს ვაწვდით. მითხარი, რას ჭამ და გეტყვი, რით ხარ ავად.უამრავი დაავადება სწორედ ჩვენი საკვებისა და იმ ნივთიერებების დამსახურებაა, რომლებსაც მოვიხმართ. ეს სიტყვები ჯანსაღი კვების მნიშვნელობას ხაზს უსვამს.
  16. ცხოვრება ცვლილებების ჯაჭვია.დიახ, ცხოვრება გარდაქმნების უწყვეტი ჯაჭვია, ამიტომ ადამიანმა გამუდმებით ცვალებად გარემოებებთან და ახალ გამოწვევებთან ადაპტირება უნდა შეძლოს. მნიშვნელოვანია, რომ ცვლილება, როგორც ცხოვრებისეული მოგზაურობის განუყოფელი ნაწილი, ისე მივიღოთ.
  17. დაავადება ყოველთვის სიჭარბისგან ან უკმარისობისგან ანუ დისბალანსისგან ჩნდება.კარგი ჯანმრთელობის შენარჩუნებისთვის წონასწობის დაცვა მნიშვნელოვანია. დაავადებები ხშირად ორგანიზმში წონასწორობის დარღვევის დროს ვითარდება. ეს კონცეფცია ჰოლისტიკური მედიცინის მიდგომას შეესაბამება, რომელიც დაავადებას განიხილავს არა როგორც იზოლირებულ მოვლენას, არამედ დისფუნქციის სიმპტომს, რომელიც გავლენას ახდენს პიროვნებაზე, როგორც მთლიან არსებაზე.
  18. შიში და სევდა, რომელიც ადამიანს ეუფლება, ავადმყოფობისკენ უბიძგებს.ხანგრძლივმა ნეგატიურმა ემოციებმა შეიძლება ადამიანის ფიზიკურ ჯანმრთელობაზე დამღუპველი გავლენა მოახდინოს. ამ ციტატით ჰიპოკრატე ყურადღებას გონება-სხეულის კავშირსა და ემოციური კეთილდღეობის მნიშვნელობაზე ამახვილებს.
  19. სიარული საუკეთესო წამალია.სიარულის სარგებელი უკვე ძალიან ბევრმა კვლევამ დაადასტურა. დღეს უკვე ყველამ იცის, რომ ისეთი მარტივი და რეგულარული აქტივობა, როგორიც სიარულია, ადამიანის როგორც ფიზიკურ, ისე ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე დადებითად მოქმედებს.
  20.  უმიზეზო დაღლილობა დაავადების შესახებ გაფრთხილებთ.დიახ, ეს შეიძლება მოახლოებული დაავადების გამაფრთხილებელი ნიშანი იყოს. ის მოგიწოდებთ, რომ სხეულიდან მომავალ სიგნალებს ყურადღება მიაქციოთ და ჯანმრთელობის შენარჩუნების მიზნით პრევენციულ ღონისძიებებს მიმართოთ.
  21. არავის უამბოთ საკუთარი ავადმყოფობის შესახებ, თორემ გაამწვავებთ. ისაუბრეთ ჯანმრთელობაზე და ჯანმრთელობას მიიზიდავთ.ეს სიტყვები პოზიტიური აზროვნების ძალისა და გავლენის შესახებ მეტყველებს. დადასტურებულია, რომ გონება სხეულზე დიდ გავლენას ახდენს, ამიტომ პოზიტიური მსოფლმხედველობის განვითარება ძალიან მნიშვნელოვანია.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე (MD, MPH, PhD)
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე WHO-ს ექსპერტი Relief International-ის მმართველი საბჭოს წევრი Accreditation Canada-ს წარმომადგენელი საქართველოშიგაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი 25 წელზე მეტი საერთაშორისო გამოცდილებით

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!

მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

რა (არ) უნდა მიირთვათ მაღალი ქოლესტერინის დროს – შეეცადეთ გამოიყენოთ მინიმუმ 20 სახეობის პროდუქტი დღის განმავლობაში

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
რა უნდა ვჭამოთ დილით
#post_seo_title

სწორი კვება დაგეხმარებათ სისხლში ქოლესტერინის დონის შემცირებაში, შეაფერხებს ათეროსკლეროზის განვითარებას, მნიშვნელოვნად ამცირებს გულის შეტევების და ინსულტების ალბათობას.

შეეცადეთ გამოიყენოთ მინიმუმ 20 სახეობის პროდუქტი დღის განმავლობაში. თქვენ მიაწვდით ორგანიზმს ყველა საჭირო საკვებ ნივთიერებას.

ხორცი შეცვალეთ თევზით, ფრინველის ხორცით, პარკოსნებით (ლობიო, ოსპი, ბარდა). უპირატესობა მიანიჭეთ მჭლე მოხარშულ ხორცს, ამოიღეთ ცხიმი ხორციდან, ხოლო ქათმისგან – კანი. ხორცის, თევზის ან ფრინველის ნაწილი უნდა იყოს პატარა (90-100 გ. მოხარშვისას) და წითელი ხორცი (ძროხის, ცხვრის, ღორის) უმჯობესია მოხარშოთ კვირაში 2-ჯერ ნაკლებად. ძეხვეული, შებოლილი ხორცი, ჰამბურგერი, ჰოთ-დოგი, ქონი, პაშტეტები, ჩიფსები უნდა გამოირიცხოს.

მომზადებისას გამოიყენეთ მცენარეული ზეთები: სელის თესლი,სიმინდი, მზესუმზირა, ზეითუნი, სოიო. დღეში 2 სუფრის კოვზი “რბილი” სახის მარგარინი.

რეკომენდებულია კვირაში არაუმეტეს 2-3 კვერცხის გული (ერთად კულინარიაში გამოყენებული კვერცხების ჩათვლით).

ზღვარი სუბპროდუქტების მოხმარება: ღვიძლი, თირკმელები, ტვინი.

შეზღუდეთ საკონდიტრო ნაწარმი, ნაყინი.

აირჩიეთ დაბალი შემცველობის რძის პროდუქტები. ცხიმი: იოგურტი, კეფირი 1%-მდე ცხიმიანი, ხაჭო 0-4%, ჭყინტი ყველი.

აკონტროლეთ წონა.

მიირთვით მეტი ხილი და ბოსტნეული (მინიმუმ 400 გ დღეში), კარტოფილის გარდა. ბოსტნეული და ხილი შეიცავს ვიტამინებს B, C, მინერალები: მაგნიუმი, კალიუმი, კალციუმი და ბოჭკოვანი, რომელიც შლის ქოლესტერინს. მოამზადეთ ბოსტნეულის სალათები მცენარეული ზეთებით (მაიონეზის და არაჟნის გარდა).

არ დაივიწყოთ ფაფა და მთელმარცვლიანი პური (კარაქის გარეშე). სასარგებლოა ფაფით, ნიგოზით, ნუშით, წაბლით, გამომშრალი ხილით.

ჩართეთ თქვენს რაციონში ზღვის პროდუქტები: მიდიები, მოლუსკები (მაგრამ არა კრევეტები), ზღვის მცენარეები.

ორთქლზე მოხარშეთ, გამოაცხვეთ საჭმელი.

დანამატის შემცირება: ზეთები, მარილი, შაქარი.

რაც შეეხება სასმელებს, უპირატესობა მიანიჭეთ მწვანე ჩაის.ალკოჰოლი: 20 მლ დღეში “სუფთა” სპირტით დამზადებული; 40 მლ არაყი ან 150 მლ ღვინო, ან 330 მლ ლუდი მამაკაცებისთვის, ნახევარი ქალებისთვის. თუ უკვე გაქვთ გულ-სისხლძარღვთა რაიმე სახის დაავადება (არითმია, მაღალიარტერიული წნევა, სტენოკარდია და ა.შ.), ალკოჰოლის მოხმარება უნდა იყოს მკაცრად შეზღუდული ან გამორიცხული.

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!

მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

Google DeepMind-ის ხელმძღვანელი: ადამიანის ტოლფასი ხელოვნური ინტელექტი 5–10 წელში გაჩნდება

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ხელოვნური ინტელექტი სამედიცინო სკოლებში - ეს არის საინტერესო დრო აკადემიურ მედიცინაში
#post_seo_title

Google DeepMind-ის ერთ-ერთმა დამფუძნებელმა და ხელოვნური ინტელექტის სფეროში მსოფლიოში წამყვანმა ექსპერტმა, დემის ჰასაბისმა, საერთაშორისო სამიტზე განაცხადა, რომ კაცობრიობის ტოლფასი ზოგადი ხელოვნური ინტელექტის (AGI) შექმნა შეიძლება რეალობად იქცეს უკვე უახლოეს ათწლეულში.

ჰასაბისის თქმით, თანამედროვე ენობრივი მოდელები, მხოლოდ მნიშვნელოვანი გარდამავალი საფეხურებია. რეალური გარღვევისთვის საჭიროა კიდევ ერთი ან ორი ძირითადი მეცნიერული აღმოჩენა.

ამასთან, ექსპერტმა გააფრთხილა საზოგადოება მზარდ საფრთხეებზე: მისი თქმით, ბოროტად განწყობილი ჯგუფების მიერ კიბერ თავდასხმებისთვის ხელოვნური ინტელექტის გამოყენება, სავარაუდოდ, უკვე რეალობა ხდება.

სამიტზე სხვა ლიდერებმაც დაუჭირეს მხარი მოსაზრებას, რომ ცვლილებები გარდაუვალია და რომ ხელოვნური ინტელექტი მომდევნო ხუთ წელიწადში შეცვლის პრაქტიკულად ყველაფერს.

ჰასაბისმა წარმოაჩინა ოპტიმისტური სცენარიც – მომავალი, რომელსაც შეუძლია  ტექნოლოგიური წინსვლა მოიტანოს, თუმცა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამის მისაღწევად აუცილებელია უკვე ახლა არსებობდეს მტკიცე კონტროლის სისტემები და ეთიკური ჩარჩოები.

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!

მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

ფაგოთერაპია — ბაქტერიებთან ბრძოლის განსხვავებული გზა

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
როგორ მუშაობს ფაგოთერაპია ბაქტერიული ინფექციების სამკურნალოდ?
#post_seo_title

თანამედროვე სამედიცინო პრაქტიკაში ანტიმიკრობული საშუალებები ფასდაუდებელი ინსტრუმენტია, თუმცა ბოლო პერიოდში მათი ეფექტიანობა შესამჩნევად შემცირდა.

მიზეზი მარტივია — ბაქტერიებმა ანტიბიოტიკებთან წინააღმდეგობის უნარი განივითარეს. შედეგად, პრეპარატები, რომლებიც წლების წინ გამომწვევებს ადვილად ანადგურებდა, ზოგ შემთხვევაში აღარ მოქმედებს. ჯანმოს შეფასებით, მხოლოდ 2019 წელს ანტიმიკრობულ რეზისტენტობას მსოფლიოში 1.27 მილიონზე მეტი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა.

ფაგოთერაპია — ბაქტერიებთან ბრძოლის განსხვავებული გზა

ამ პრობლემას ალტერნატიული გამოსავალი უკვე აქვს — ფაგოთერაპია, რომელიც ბაქტერიოფაგების გამოყენებას ეფუძნება.
ბაქტერიოფაგები ვირუსებია, თუმცა ისინი ზიანს ადამიანს არ აყენებენ, რადგან მათი ერთადერთი სამიზნე ბაქტერიებია. თითოეული ფაგი მხოლოდ კონკრეტულ ბაქტერიულ სახეობას ან შტამს უტევს, რაც მათ ძალიან მიზანმიმართულ „იარაღად“ აქცევს.

ანტიბიოტიკები ფართო სპექტრით მოქმედებენ და ხშირად აზიანებენ სასარგებლო მიკრობებსაც, რომლებიც ნაწლავებში ცხოვრობენ. ფაგები კი ზუსტად იმ ბაქტერიას ანადგურებენ, რომელმაც დაავადება გამოიწვია — ამიტომაც ისინი განსაკუთრებით მიმზიდველი გამოსავალია რეზისტენტული ინფექციების შემთხვევაში.

რა ტიპის ფაგები გამოიყენება თერაპიაში?

ფაგები ორ ფორმას იღებენ:

  • ლიზური ფაგები — ბაქტერიაში ხვდებიან, მრავლდებიან და საბოლოოდ უჯრედს ანგრევენ. სწორედ ისინი გამოიყენება მკურნალობაში.

  • ლიზოგენური ფაგები — ბაქტერიის გენეტიკურ მასალაში ერთიანდებიან და შესაძლოა რეზისტენტობის გენების გავრცელებასაც კი შეუწყონ ხელი. ამ მიზეზით ისინი თერაპიულად არ გამოიყენება.

როგორ შეირჩევა პაციენტისთვის შესაფერისი ფაგი?

მკურნალობის შერჩევა რამდენიმე ეტაპისგან შედგება:

  1. პაციენტის ისტორიისა და ინფექციის ნიმუშის გაგზავნა სპეციალიზებულ ცენტრში.

  2. გამომწვევი ბაქტერიის ზუსტი იდენტიფიცირება და მისი რეზისტენტობის პროფილის დადგენა.

  3. ფაგების ტესტირება — იზომება რომელი ფაგი გამოირჩევა ძლიერი ლიზური მოქმედებით.

  4. შერჩეული ფაგების გამწმენდი ეტაპები და კონცენტრაციის გაზრდა.

  5. პრეპარატის უსაფრთხოებისა და ეფექტიანობის დამატებითი შემოწმება.

  6. ფაგის (ან ფაგების კოქტეილის) დანიშვნა და მკურნალობის მუდმივი მონიტორინგი. საჭიროების შემთხვევაში კოქტეილი იცვლება.

რა ინფექციებს მკურნალობს ფაგოთერაპია?

ფაგები წარმატებით გამოიყენება შემდეგ შემთხვევებში:

  • საშარდე გზების ინფექციები

  • ფილტვის ინფექციები

  • დამწვრობისგან წარმოქმნილი ინფიცირებული ჭრილობები

  • ბაქტერიემია

  • ცისტური ფიბროზის მქონე პაციენტების სასუნთქი გზების ინფექციები

საქართველოს განსაკუთრებული წვლილი ფაგების განვითარებაში

ფაგების კვლევასა და თერაპიის განვითარებაში საქართველოს ისტორიული მნიშვნელობა აქვს. XX საუკუნის დასაწყისიდან საქართველოში ამ სფეროში აქტიური კვლევა მიმდინარეობდა. გიორგი ელიავასა და ფელიქს დერელის თანამშრომლობის შედეგად 1934 წელს თბილისში შეიქმნა ფაგების კვლევითი ინსტიტუტი — პირველი ასეთი ცენტრი მსოფლიოში, რომელიც დღემდე ფუნქციონირებს.

1990-იანი წლების დასაწყისში ალექსანდრე ღოლიჯაშვილთან ერთად ჩამოყალიბდა ბიოქიმფარმი, მსოფლიოში პირველი საწარმო, რომელიც ფაგების სამკურნალო პრეპარატებზე იყო ორიენტირებული. დღეს ის კვლავ ერთ-ერთ წამყვან მწარმოებლად ითვლება.

ბაქტერიოფაგები ჩვენს გარემოში ყოველთვის არსებობდა, მაგრამ ანტიბიოტიკებისადმი რეზისტენტობის ზრდის ფონზე მათი გამოყენება განსაკუთრებით აქტუალური გახდა. ფაგოთერაპია საშუალებას იძლევა, ბაქტერიული ინფექციები უფრო მიზანმიმართულად, ბიოლოგიურად ბუნებრივად და ხშირად უფრო ეფექტიანად დამარცხდეს, ვიდრე ტრადიციული ანტიბიოტიკებით.


 პროფესორი გიორგი ფხაკაძე 
“საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის” თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი; WHO-ს ექსპერტი; Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვის სექტორში, როგორც საქართველოში, ასევე საერთაშორისო დონეზე.

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!

მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

რატომ არის დაუშვებელი მოზარდებისთვის კოსმეტიკის გამოყენება – „მყავდა პაციენტი 12 წლის გოგონა…”

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
კოსმეტიკა-აკნე
#post_seo_title

რატომ არის დაუშვებელი მოზარდებისთვის კოსმეტიკის გამოყენება.

გვანცა დარასელიას პოდკასტში დერმატოლოგი ნათია თოდუა საუბრობს იმის შესახებ, რატომ არის დაუშვებელი მოზარდებისთვის კოსმეტიკის გამოყენება.

„მყავდა პაციენტი 12 წლის გოგონა, რომელიც სისტემატურად იყენებდა ბრჭყვიალა ჰაილაითერს, ბლაშს. მიიჩნევენ, რომ ტონალური არა, მაგრამ ბიბი კრემი შეუძლიათ წაისვან. არა აქვს მნიშვნელობა, ბავშვისთვის ბიბი კრემიც საზიანოა. მინახავს ისეთი რეაქციები და გამონაყარი, როგორიც არის ჩირქოვანი, ვარდისფერი, ანთება კანის ზედაპირზე, სიწითლე, წვის შეგრძნება, ძლიერი ქავილი, თვალების შეშუპება ტუშისა და ჩრდილების გამოყენებისას… როცა პირველად ჩნდება გამონაყარი ამ ასაკში, აკნეს ტიპის, ძალიან მარტივად ხდება დაბრუნება. მათი ფაფუკი, ნაზი კანი ხელშეუხებლად უნდა შევინარჩუნოთ მშობლებმა, რაც შეიძლება დიდხანს…“

 

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!

მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
1...151152153...1,032გვერდი 152 of 1,032

ბოლო სიახლეები

პოპულარული ამბები

კატეგორიები

ჩვენ შესახებ

info@accreditation.ge
ჩვენ შესახებ / რეკლამა / კონტაქტი

გამოგვყევი სოციალურ ქსელებში

© SheniEkimi.ge

შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
›
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
›
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
›
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
⌄
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
⌄
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
კითხვა 1 / 1
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა ↗
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
›
✨რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
Verified by MonsterInsights