გენმოდიფიცირებული ბაქტერია, რომელსაც პლასტმასა საკვებად გამოადგება
1950-იანი წლებიდან კაცობრიობა უზარმაზარი რაოდენობით პლასტმასის ნარჩენებს აწარმოებს. გამოყენების შემდეგ პლასტმასის ბოთლები და სხვა პროდუქტები ნაგავსაყრელებზე, ზღვებსა და ოკეანეებში აღწევს. მსოფლიო წყლის სხეულებში დაგროვილი პლასტმასის რაოდენობის შეფასებები განსხვავდება: ზოგიერთი წყაროს მიხედვით, ოკეანეებში დაახლოებით 170 ტრილიონი პლასტმასის ნაწილაკია, რომელთა ჯამური მასა 2 მილიონ ტონას აღწევს, სხვა შეფასებებით კი ეს მაჩვენებელი მინიმუმ 25 მილიონ ტონას შეადგენს.
დაბინძურება სერიოზულ საფრთხეს უქმნის საზღვაო ეკოსისტემებს — პლასტმასა თევზის და სხვა ცხოველების ორგანიზმში ხვდება და მათ გადაშენებას უწყობს ხელს. პლანეტის შემდგომი დაბინძურების თავიდან ასაცილებლად მეცნიერები წყლის გაწმენდის სხვადასხვა მეთოდს სწავლობენ. ამ კვლევების ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მიღწევად იქცა ახალი ტიპის გენმოდიფიცირებული ბაქტერიის შექმნა, რომელსაც პლასტმასის გადამუშავება შეუძლია.
როგორ შეიქმნა ჰიბრიდული ბაქტერია
სამეცნიერო კვლევის ფარგლებში გენური ინჟინერიის სპეციალისტებმა ორი სახეობის ბაქტერია შეაჯვარეს. პირველი სახეობაა Vibrio natriegens, რომელიც მარილიან წყალში განსაკუთრებულად სწრაფად მრავლდება. მეორე სახეობაა Ideonella sakaiensis, რომელიც გამოიმუშავებს ფერმენტებს, ამ ფერმენტების საშუალებით კი პლასტმასას შლის და საკვებად იყენებს.
მეცნიერებმა Ideonella sakaiensis-დან გამოყვეს პლასტმასის დაშლაზე პასუხისმგებელი გენები და გენეტიკური ინჟინერიის მეთოდით Vibrio natriegens-ში შეიყვანეს. შედეგად მიღებული ჰიბრიდი ერთდროულად ფლობს ორივე სახეობის უპირატესობებს: კარგად ცურავს მარილიან წყალში და ანადგურებს პლასტმასას. ლაბორატორიულმა ექსპერიმენტებმა დაადასტურა, რომ გენმოდიფიცირებული ბაქტერია პლასტმასის დაშლას +30 °C ტემპერატურაზე, მარილიან წყალში ახერხებს.
შემდეგი ნაბიჯები
ჯერჯერობით გაურკვეველია, გამოიყენება თუ არა ახალი ბაქტერია პრაქტიკულ გარემოში. მეცნიერები კვლევის გაგრძელებას გეგმავენ, ვინაიდან პლასტმასის დაშლის პროცესს დამატებითი სასარგებლო გამოყენება შეიძლება გამოაჩნდეს.
წყარო: primetime.ge
QR კოდი
სტატიის ციტირება
შენი ამბები. (2023). მეცნიერებმა შექმნეს ახალი ტიპის ბაქტერია, რომელიც პლასტმასის ნარჩენებით იკვებება. 29 ოქტომბერი, 2023. https://sheniekimi.ge/ambebi/metsnierebma-sheqmnes-akhali-tipis-baqteria-romelits-plastmasis-narchenebith-ikvebeba/
