თბილისის მერმა კახა კალაძემ განაცხადა, რომ დიდი დიღმისა და მეტროსადგურ „დიდუბის“ დამაკავშირებელი ტრამვაის ხაზის პროექტის ტენდერში მონაწილეობა ოთხმა მსხვილმა კომპანიამ და ერთობლივმა საწარმომ მიიღო.
მისი თქმით, მიმდინარე შეფასებისა და ტექნიკური დაზუსტებების დასრულების შემდეგ გამარჯვებული კომპანია ივნისის ბოლომდე გამოვლინდება, რის შემდეგაც პროექტის განხორციელება დაუყოვნებლივ დაიწყება. ინფორმაცია დედაქალაქის მთავრობის სხდომაზე გაჟღერდა და შეეხება საზოგადოებრივი ტრანსპორტის ერთ-ერთ მასშტაბურ ინფრასტრუქტურულ პროექტს თბილისში.
მოვლენების აღწერა
თბილისის მერიის ინფორმაციით, ტრამვაის ხაზის პროექტირებისა და მშენებლობისთვის გამოცხადებული საერთაშორისო ტენდერი მიმდინარე წლის 31 მარტს გაიხსნა. პროცესი აზიის განვითარების ბანკის შესყიდვების წესების შესაბამისად მიმდინარეობს [1].
დედაქალაქის მერის განცხადებით, სატენდერო წინადადებები ოთხმა მსხვილმა კომპანიამ და ერთობლივმა საწარმომ წარადგინა. ამ ეტაპზე დასრულებულია შეფასების პირველი ფაზა და მიმდინარეობს დამატებითი დეტალების დაზუსტება. აღნიშნული პროცედურების დასრულების შემდეგ გამარჯვებული კომპანია გამოვლინდება.
მერიის განმარტებით, ხელშეკრულების გაფორმება ივნისის ბოლომდე იგეგმება, რის შემდეგაც უშუალოდ სამშენებლო და საინჟინრო სამუშაოები დაიწყება.
პროექტის ფარგლებში დაგეგმილია ახალი ტრამვაის ხაზის მოწყობა, რომელიც დიდი დიღმის მესამე და მეოთხე მიკრორაიონების მიმდებარე ტერიტორიიდან დაიწყება და დავით აღმაშენებლის ხეივნის გავლით მეტროსადგურ „დიდუბს“ დაუკავშირდება.
კონტექსტი და ფონი
ტრამვაი თბილისის საზოგადოებრივი ტრანსპორტის ისტორიის მნიშვნელოვანი ნაწილი იყო. ქალაქში ტრამვაის სისტემა ათწლეულების განმავლობაში ფუნქციონირებდა, თუმცა ეტაპობრივად გაუქმდა და ბოლო ხაზები 2000-იანი წლების დასაწყისში დაიხურა [2].
ბოლო წლებში სატრანსპორტო პოლიტიკის ფარგლებში დედაქალაქში საზოგადოებრივი ტრანსპორტის განახლებისა და ეკოლოგიურად შედარებით ნაკლებად დამაბინძურებელი ინფრასტრუქტურის განვითარების საკითხი აქტიურად განიხილება. ამ პროცესში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა მეტროს, ავტობუსების პარკის განახლებას, სპეციალური სატრანსპორტო დერეფნების მოწყობასა და ელექტროტრანსპორტის განვითარებას.
ტრამვაის დაბრუნების იდეა თბილისის სატრანსპორტო პოლიტიკაში პერიოდულად სხვადასხვა ეტაპზე განიხილებოდა, თუმცა კონკრეტული პროექტის განხორციელების ფაზაში გადასვლა ბოლო წლებში მოხდა.
მსგავსი სატრანსპორტო სისტემები ევროპისა და აზიის მრავალ ქალაქში გამოიყენება როგორც ურბანული მობილობის მნიშვნელოვანი კომპონენტი. ექსპერტების შეფასებით, ტრამვაი განსაკუთრებით ეფექტიანია მაღალი მგზავრთნაკადის მქონე უბნებში, სადაც ავტოსატრანსპორტო მოძრაობის გადატვირთვა პრობლემად რჩება [3].
დეტალები და ფაქტები
დედაქალაქის მერის განცხადებით, ახალი ტრამვაის ხაზის სიგრძე 7.5 კილომეტრი იქნება. პროექტი 11 გაჩერების მოწყობას ითვალისწინებს.
მარშრუტი დიდი დიღმიდან დაიწყება და მეტროსადგურ „დიდუბამდე“ მივა, რაც ერთ-ერთ ყველაზე დატვირთულ სატრანსპორტო კვანძთან პირდაპირ კავშირს უზრუნველყოფს.
კახა კალაძის განცხადებით, პროექტი „ისტორიული მნიშვნელობისაა“ და ტრამვაის ტრანსპორტი მრავალი წლის შემდეგ კვლავ დაუბრუნდება დედაქალაქს.
მისივე თქმით, მერია პროექტს მხოლოდ ერთ მარშრუტად არ განიხილავს და მომავალში ტრამვაის ქსელის გაფართოება სხვა რაიონებსა და უბნებშიც იგეგმება.
თბილისის მერიის მონაცემებით, პროექტი საერთაშორისო ფინანსური ინსტიტუტის — აზიის განვითარების ბანკის მონაწილეობით ხორციელდება, რაც ტენდერისა და ინფრასტრუქტურული პროცესების საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად წარმართვას გულისხმობს [4].
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
ტრამვაის სისტემა თანამედროვე ურბანულ პოლიტიკაში ერთ-ერთ ეფექტიან საზოგადოებრივ ტრანსპორტად მიიჩნევა. ევროპის არაერთ ქალაქში, მათ შორის ვენაში, პრაღაში, ბუდაპეშტში, ბერლინსა და სტრასბურგში, ტრამვაი ყოველდღიური გადაადგილების მნიშვნელოვან ნაწილს წარმოადგენს [5].
ბოლო წლებში მრავალი ქალაქი, რომელმაც ტრამვაის ხაზები წარსულში გააუქმა, სისტემის ხელახლა განვითარებას ცდილობს. ამის ერთ-ერთ მთავარ მიზეზად ურბანული გადატვირთულობის შემცირება, ჰაერის დაბინძურების კონტროლი და ენერგოეფექტიანობა სახელდება.
საერთაშორისო პრაქტიკაში ტრამვაი ხშირად განიხილება როგორც საშუალო სიმძლავრის საზოგადოებრივი ტრანსპორტი, რომელიც მეტროსა და ავტობუსების ქსელს შორის შუალედურ ფუნქციას ასრულებს. მისი მთავარი უპირატესობა ერთდროულად დიდი რაოდენობის მგზავრის გადაყვანისა და შედარებით დაბალი ეკოლოგიური ზემოქმედების შესაძლებლობაა.
ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკისა და აზიის განვითარების ბანკის კვლევებში ხაზგასმულია, რომ ელექტროტრანსპორტის განვითარება ქალაქებისთვის გრძელვადიანი ურბანული სტრატეგიის მნიშვნელოვანი ნაწილია [6].
საქართველოს კონტექსტი
თბილისში საზოგადოებრივი ტრანსპორტის გაუმჯობესების საკითხი განსაკუთრებით აქტუალურია მოსახლეობის ზრდისა და ავტომობილების რაოდენობის მატების ფონზე. ბოლო წლების განმავლობაში ქალაქში მოძრაობის ინტენსივობა მნიშვნელოვნად გაიზარდა, რამაც საცობები და ჰაერის დაბინძურების პრობლემა კიდევ უფრო გაამწვავა.
სპეციალისტების შეფასებით, დიდი დიღმის მიმართულება ერთ-ერთი ყველაზე დატვირთული საცხოვრებელი ზონაა, სადაც მოსახლეობის სწრაფი ზრდის გამო სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურაზე მოთხოვნაც გაიზარდა.
ტრამვაის ხაზის მშენებლობა შესაძლოა გახდეს ახალი სატრანსპორტო მოდელის ნაწილი, რომელიც მეტროს, ავტობუსებისა და სხვა საზოგადოებრივი ტრანსპორტის კოორდინირებულ მუშაობას დაეფუძნება.
საზოგადოებრივი ტრანსპორტის განვითარებასთან დაკავშირებულ თემებზე დამატებითი ინფორმაცია პერიოდულად ქვეყნდება SheniAmbebi.ge-ზეც, სადაც განიხილება ინფრასტრუქტურული და ურბანული პროექტები.
ეკონომიკური თვალსაზრისით, მსგავსი პროექტები დაკავშირებულია როგორც ინფრასტრუქტურულ ინვესტიციებთან, ისე გრძელვადიან საოპერაციო ხარჯებთან. ამასთან, საერთაშორისო პრაქტიკა აჩვენებს, რომ ეფექტიანი საზოგადოებრივი ტრანსპორტი ქალაქების ეკონომიკურ აქტივობასა და ურბანულ განვითარებაზეც ახდენს გავლენას.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
თბილისში ტრამვაის სისტემის დაბრუნების პროექტი ერთ-ერთი ყველაზე მასშტაბური სატრანსპორტო ინიციატივაა ბოლო წლების განმავლობაში. მიმდინარე ეტაპზე პროცესი ტენდერის შეფასებისა და ტექნიკური დაზუსტებების ფაზაშია, ხოლო ხელშეკრულების გაფორმება ივნისის ბოლომდე იგეგმება.
პროექტი მოიცავს როგორც ახალი სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის შექმნას, ისე საზოგადოებრივი ტრანსპორტის მოდელის ნაწილობრივ ცვლილებას დედაქალაქში. მისი ეფექტიანობა მნიშვნელოვნად იქნება დამოკიდებული ინფრასტრუქტურის ხარისხზე, ინტეგრაციაზე სხვა სატრანსპორტო სისტემებთან და ოპერირების მოდელზე.
მომდევნო ეტაპებზე მნიშვნელოვანი იქნება როგორც ტექნიკური და ფინანსური დეტალების დაზუსტება, ისე საზოგადოებისთვის პროექტის გავლენისა და სამომავლო განვითარების გეგმების უფრო დეტალური წარმოდგენა.
წყაროები
- თბილისის მერია. ტრამვაის ხაზის პროექტთან დაკავშირებული განცხადება. ხელმისაწვდომია: Tbilisi.gov.ge
- Wikipedia. თბილისის ტრამვაი. ხელმისაწვდომია: Wikipedia – თბილისის ტრამვაი
- International Association of Public Transport (UITP). Tram systems and sustainable mobility. ხელმისაწვდომია: UITP
- Asian Development Bank. Procurement framework and urban transport projects. ხელმისაწვდომია: Asian Development Bank
- European Commission. Urban Mobility and Tram Infrastructure. ხელმისაწვდომია: European Commission
- European Bank for Reconstruction and Development. Sustainable urban transport policies. ხელმისაწვდომია: EBRD
