დიდ ბრიტანეთში იგეგმება მასშტაბური კვლევითი პროექტი, რომლის ფარგლებში 16 წლამდე მოზარდებისთვის სოციალური მედიის გამოყენების შესაძლო შეზღუდვის ეფექტები შეისწავლება. პროექტი მიზნად ისახავს იმის დადგენას, როგორ აისახება რეგულაციების სხვადასხვა მოდელი მოზარდების ყოველდღიურ ცხოვრებაზე, ფსიქიკურ ჯანმრთელობასა და სოციალურ ურთიერთობებზე. ინიციატივა განსაკუთრებულ ყურადღებას იპყრობს, რადგან მსგავსი პოლიტიკის დანერგვას უკვე განიხილავენ სხვა ევროპულ ქვეყნებშიც.
მოვლენების აღწერა
დიდი ბრიტანეთის მთავრობის მიერ დაგეგმილი პროექტი წარმოადგენს ექსპერიმენტულ კვლევას, რომელიც რეალურ გარემოში სოციალური მედიის შეზღუდვის სხვადასხვა ვარიანტის შეფასებას ითვალისწინებს. ინიციატივა მოიცავს 12-დან 15 წლამდე ასაკის დაახლოებით 4 000 მოსწავლის ჩართვას, რომლებიც ბრედფორდის 10 საშუალო სკოლიდან შეირჩევიან.
კვლევას ხელმძღვანელობენ ბრედფორდის ჯანმრთელობის კვლევის ინსტიტუტი და კემბრიჯის უნივერსიტეტის ფსიქოლოგი, პროფესორი ემი ორბენი. პროექტის ფარგლებში მეცნიერები დააკვირდებიან, როგორ იმოქმედებს სოციალური მედიის გამოყენების შემცირება მოზარდების ძილის ხარისხზე, შფოთვის დონეზე, სოციალურ ურთიერთობებსა და ბულინგის შემთხვევებზე.
დიდი ბრიტანეთის ტექნოლოგიების მდივნის, ლიზ კენდალის განცხადებით, აღნიშნული პროექტი შესაძლებლობას შექმნის რეალურ პირობებში შეფასდეს სხვადასხვა რეგულაციის შედეგები და მიღებული მონაცემები გამოყენებული იქნება მომავალ პოლიტიკურ გადაწყვეტილებებში.
კონტექსტი და ფონი
ბოლო წლებში სოციალური მედიის გავლენა მოზარდებზე აქტიური კვლევის საგნად იქცა. მრავალი საერთაშორისო კვლევა მიუთითებს, რომ სოციალური პლატფორმების ინტენსიურმა გამოყენებამ შეიძლება გავლენა იქონიოს ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე, მათ შორის შფოთვაზე, დეპრესიულ სიმპტომებსა და თვითშეფასებაზე [1].
მოზარდებში ეკრანთან გატარებული დროის ზრდასთან ერთად, იზრდება დისკუსია იმაზე, თუ რა დონეზე უნდა ჩაერიოს სახელმწიფო ამ პროცესში. რეგულაციის მომხრეები აღნიშნავენ, რომ არასრულწლოვანთა დაცვა საჭიროებს უფრო მკაცრ პოლიტიკას, მაშინ როცა კრიტიკოსები ყურადღებას ამახვილებენ ციფრული თავისუფლებისა და განათლების მნიშვნელობაზე.
აღნიშნული პროექტი სწორედ ამ დებატების ფონზე ხორციელდება და მიზნად ისახავს გადაწყვეტილებების მიღებას მტკიცებულებებზე დაფუძნებით, რაც პოლიტიკის შემუშავების პროცესში მნიშვნელოვანი ფაქტორია.
დეტალები და ფაქტები
პროექტში მონაწილე მოსწავლეები სხვადასხვა ტიპის შეზღუდვის პირობებში იქნებიან, რაც შეიძლება მოიცავდეს სოციალური მედიის გამოყენების დროის შემცირებას ან სრულ შეზღუდვას განსაზღვრულ პერიოდში. მკვლევარები შეაგროვებენ მონაცემებს როგორც რაოდენობრივი, ასევე თვისებრივი მეთოდებით.
კვლევის ძირითადი ინდიკატორებია:
- ძილის ხანგრძლივობა და ხარისხი
- შფოთვისა და სტრესის დონე
- სოციალური ურთიერთობების ხარისხი
- ბულინგის შემთხვევების სიხშირე
პროექტი განსაკუთრებული მნიშვნელობისაა, რადგან მოიცავს დიდ ნიმუშს და მიმდინარეობს რეალურ სასწავლო გარემოში, რაც ზრდის შედეგების სანდოობას.
ლიზ კენდალის განცხადებით, კვლევა დაეხმარება პოლიტიკოსებს უკეთ გაიგონ, როგორ აისახება რეგულაციები ოჯახებსა და მოზარდებზე, რაც მნიშვნელოვანია დაბალანსებული პოლიტიკის შესამუშავებლად.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
მსგავსი ინიციატივები უკვე განიხილება ევროპის რამდენიმე ქვეყანაში. ესპანეთში, საბერძნეთსა და საფრანგეთში მიმდინარეობს დისკუსია არასრულწლოვნებისთვის სოციალური მედიის გამოყენების მკაცრი რეგულირების შესახებ.
განსაკუთრებით აღსანიშნავია ავსტრალია, რომელიც გახდა პირველი ქვეყანა, სადაც 16 წლამდე ასაკის მოზარდებისთვის სოციალური პლატფორმებზე წვდომა ოფიციალურად აიკრძალა. ეს ნაბიჯი საერთაშორისო დონეზე აქტიური განხილვის საგნად იქცა და სხვა ქვეყნებისთვის ერთგვარ პრეცედენტს წარმოადგენს.
საერთაშორისო ორგანიზაციები, მათ შორის ჯანმრთელობისა და ბავშვთა დაცვის მიმართულებით მოქმედი ინსტიტუტები, ხაზს უსვამენ, რომ პოლიტიკა უნდა ეფუძნებოდეს მტკიცებულებებს და იყოს პროპორციული, რათა არ შეზღუდოს ახალგაზრდების განათლება და სოციალური განვითარება [2].
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში სოციალური მედიის გამოყენება მოზარდებში ასევე ფართოდ გავრცელებულია, თუმცა ამ მიმართულებით რეგულაციები შედარებით ნაკლებად არის განვითარებული. მსგავსი საერთაშორისო კვლევების შედეგები შეიძლება მნიშვნელოვანი გახდეს ქვეყნისთვის, განსაკუთრებით განათლებისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის პოლიტიკის დაგეგმვის პროცესში.
როგორც https://www.sheniambebi.ge-ზე არაერთხელ გაშუქებულა, ციფრული გარემო increasingly ხდება ახალგაზრდების ყოველდღიური ცხოვრების მნიშვნელოვანი ნაწილი, რაც ზრდის საჭიროებას მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის შემუშავებისთვის.
თუ დიდი ბრიტანეთის კვლევა დაადასტურებს, რომ სოციალური მედიის შეზღუდვა დადებითად მოქმედებს მოზარდების ჯანმრთელობაზე და სოციალურ კეთილდღეობაზე, ეს შეიძლება გახდეს მნიშვნელოვანი არგუმენტი მსგავსი ინიციატივების განხილვისთვის საქართველოშიც.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
დიდი ბრიტანეთის მიერ დაგეგმილი პროექტი წარმოადგენს მცდელობას, სოციალური მედიის რეგულირების საკითხი გადაიყვანოს მტკიცებულებებზე დაფუძნებულ პოლიტიკურ პროცესში. კვლევა შეიძლება გახდეს მნიშვნელოვანი წყარო იმ მონაცემებისთვის, რომლებიც განსაზღვრავს, რამდენად ეფექტურია სხვადასხვა ტიპის შეზღუდვა მოზარდების კეთილდღეობის გაუმჯობესებისთვის.
საერთაშორისო პრაქტიკის ზრდა და სხვადასხვა ქვეყნის მიერ მსგავსი პოლიტიკის განხილვა მიუთითებს, რომ საკითხი გლობალურ მნიშვნელობას იძენს. საბოლოო შედეგები, სავარაუდოდ, გავლენას მოახდენს არა მხოლოდ დიდი ბრიტანეთის, არამედ სხვა ქვეყნების გადაწყვეტილებებზეც.
წყაროები
- World Health Organization. Adolescent mental health. ხელმისაწვდომია: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/adolescent-mental-health
- UNICEF. The State of the World’s Children 2021: On My Mind. ხელმისაწვდომია: https://www.unicef.org/reports/state-worlds-children-2021
- წყარო
