ბრაზილიის ერთ-ერთ შტატში მიღებული ახალი კანონით მოქალაქეებს ეძლევათ შესაძლებლობა საკუთარი შინაური ცხოველები იმავე სასაფლაოს ტერიტორიაზე დაკრძალონ, სადაც მათი ოჯახის წევრები არიან განსვენებულნი. გადაწყვეტილება მიღებულია რამდენიმე წლის წინ გარდაცვლილი ძაღლის, ბობის ისტორიით შთაგონებით, რომელმაც პატრონის დაკრძალვის შემდეგ თითქმის ათი წელი გაატარა მის საფლავზე და ადგილობრივი მედიის ცნობით, რამდენჯერმე დაბრუნდა სასაფლაოზე მას შემდეგაც, რაც ოჯახის წევრებმა მისი სახლში წაყვანა სცადეს.
მოვლენების აღწერა
ადგილობრივი საკანონმდებლო ორგანოს მიერ დამტკიცებული კანონი ითვალისწინებს, რომ სასაფლაოების ადმინისტრაციებს მიეცეთ უფლება, განსაზღვრული წესებისა და სანიტარიული ნორმების დაცვით, დაუშვან შინაური ცხოველების დაკრძალვა ადამიანთა საფლავების მიმდებარე ტერიტორიაზე. რეგულაცია ვრცელდება მხოლოდ შინაურ ცხოველებზე და მოითხოვს შესაბამის ვეტერინარულ დოკუმენტაციას.
კანონის მიღების ინიციატორებმა აღნიშნეს, რომ გადაწყვეტილება ემყარება საზოგადოებრივ მოთხოვნასა და კონკრეტულ ისტორიას, რომელმაც ფართო გამოხმაურება გამოიწვია. ბობი, ერთგული ძაღლი, პატრონის დაკრძალვის შემდეგ ათი წლის განმავლობაში რეგულარულად იმყოფებოდა მის საფლავთან. ბრაზილიური მედიის ინფორმაციით, ოჯახის წევრები არაერთხელ ცდილობდნენ მის სახლში დაბრუნებას, თუმცა ცხოველი კვლავ სასაფლაოს ტერიტორიაზე ბრუნდებოდა. ბობი 2021 წელს ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად დაიღუპა.
კანონის ავტორების განმარტებით, რეგულაცია არ ცვლის სასაფლაოების სტატუსს, არამედ ქმნის სამართლებრივ ჩარჩოს იმ შემთხვევებისთვის, როდესაც ოჯახებს სურთ შინაური ცხოველის დაკრძალვა პატრონის გვერდით.
კონტექსტი და ფონი
ბრაზილიაში შინაური ცხოველებისადმი დამოკიდებულება ბოლო წლებში მნიშვნელოვნად შეიცვალა. სტატისტიკური მონაცემებით, ქვეყანაში მილიონობით ოჯახი ფლობს ძაღლებსა და კატებს, რომლებიც ხშირად აღიქმება როგორც ოჯახის წევრები [1]. ამ ტენდენციამ გამოიწვია მოთხოვნის ზრდა სპეციალიზებულ სასაფლაოებსა და კრემატორიუმებზე, რომლებიც ცხოველებისთვისაა განკუთვნილი.
მსგავსი ინიციატივები სხვადასხვა ქვეყანაში უკვე არსებობს. ზოგიერთი სახელმწიფოს კანონმდებლობა განსაზღვრავს, რომ შინაური ცხოველები უნდა დაკრძალონ სპეციალურ ტერიტორიებზე, ხოლო სხვაგან ადგილობრივი ხელისუფლების გადაწყვეტილებით დასაშვებია ცალკეული გამონაკლისები, თუ დაცულია სანიტარიული მოთხოვნები.
ბობის ისტორია საზოგადოებრივ დისკუსიაში გადაიზარდა და საკითხმა საკანონმდებლო დონეზე გადაინაცვლა. ადგილობრივი მედიის შეფასებით, კანონი გამოხატავს იმ კულტურულ ცვლილებას, რომლის მიხედვითაც შინაური ცხოველი ოჯახის განუყოფელ ნაწილად მიიჩნევა.
დეტალები და ფაქტები
კანონის მიხედვით, შინაური ცხოველის დაკრძალვა დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დაკმაყოფილებულია ჯანმრთელობისა და გარემოს დაცვის მოთხოვნები. აუცილებელია ვეტერინარული სერტიფიკატი, რომელიც ადასტურებს, რომ ცხოველი არ იყო ინფექციური დაავადების მატარებელი. ასევე განისაზღვრება საფლავის სიღრმე და მანძილი სხვა საფლავებთან, რათა დაცული იყოს სანიტარიული სტანდარტები.
ბრაზილიური ოფიციალური წყაროების თანახმად, რეგულაცია მიზნად ისახავს სამართლებრივი გაურკვევლობის აღმოფხვრას და არა მასობრივ ცვლილებას სასაფლაოების ფუნქციაში. ადგილობრივი ხელისუფლება ხაზს უსვამს, რომ თითოეული მუნიციპალიტეტი თავად განსაზღვრავს პრაქტიკულ წესებს.
ბობის ისტორია, რომელიც კანონის მიღების პროცესში არაერთხელ გაჟღერდა, 2021 წელს დასრულდა, როდესაც ცხოველი ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად დაიღუპა. მედიის ცნობით, მისი ერთგულება ფართო საზოგადოებრივ სიმბოლოდ იქცა და მოქალაქეთა ნაწილმა მოითხოვა შესაბამისი საკანონმდებლო ცვლილებები.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
საერთაშორისო პრაქტიკა განსხვავებულია. ზოგიერთ ევროპულ ქვეყანაში შინაური ცხოველების დაკრძალვა ადამიანთა სასაფლაოებზე ნებადართულია მხოლოდ სპეციალურად გამოყოფილ მონაკვეთებში და მკაცრი რეგულაციების დაცვით. სხვაგან კი მსგავსი პრაქტიკა აკრძალულია და ცხოველებისთვის არსებობს ცალკე სასაფლაოები.
გარემოსა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სტანდარტების დაცვა ამ საკითხში ცენტრალურ როლს ასრულებს. საერთაშორისო ორგანიზაციები, რომლებიც ცხოველთა ჯანმრთელობასა და ბიოუსაფრთხოებაზე მუშაობენ, ყურადღებას ამახვილებენ სანიტარიული წესების მკაცრ დაცვაზე, რათა თავიდან იქნას აცილებული ინფექციების გავრცელების რისკი [2].
ბრაზილიის ახალი რეგულაცია ამ ფართო დისკუსიის ნაწილად განიხილება და წარმოადგენს მაგალითს იმისა, თუ როგორ შეიძლება ადგილობრივმა საკანონმდებლო ორგანომ უპასუხოს საზოგადოებრივ მოთხოვნას კულტურული და სოციალური ფაქტორების გათვალისწინებით.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში შინაური ცხოველების დაკრძალვის საკითხი კანონმდებლობით დეტალურად რეგულირებული არ არის და პრაქტიკა ძირითადად ადგილობრივ წესებზეა დამოკიდებული. ცხოველთა დაცვისა და კეთილდღეობის თემა ბოლო წლებში უფრო აქტიურად განიხილება როგორც სამოქალაქო სექტორში, ისე მედიაში.
მსგავსი ინიციატივა, თუკი საქართველოში განიხილება, საჭიროებს როგორც გარემოს დაცვის, ისე საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ნორმების გათვალისწინებას. საკითხი ასევე დაკავშირებულია მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის შესაძლებლობებთან და რეგულაციების ეფექტიან აღსრულებასთან.
საზოგადოებრივი ინტერესის ზრდა ცხოველთა კეთილდღეობის თემაზე ხშირად აისახება ქართულ მედიაში, მათ შორის პლატფორმაზე https://www.sheniambebi.ge, სადაც განიხილება სოციალური და სამართლებრივი ცვლილებები.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
ბრაზილიის ერთ-ერთ შტატში მიღებული კანონი, რომელიც შინაური ცხოველების ადამიანთა სასაფლაოებზე დაკრძალვას განსაზღვრული პირობებით უშვებს, ასახავს საზოგადოებრივი დამოკიდებულების ცვლილებას შინაური ცხოველების მიმართ. რეგულაცია ეფუძნება კონკრეტულ ისტორიას, რომელმაც საზოგადოებრივი მხარდაჭერა მოიპოვა და საკანონმდებლო პროცესში გადაიზარდა.
მომავალი პრაქტიკა დამოკიდებული იქნება იმაზე, თუ როგორ განხორციელდება კანონი ადგილობრივ დონეზე და რამდენად ეფექტიანად იქნება დაცული სანიტარიული და ადმინისტრაციული მოთხოვნები. საკითხი ასევე რჩება საერთაშორისო დისკუსიის ნაწილად, სადაც კულტურული, სამართლებრივი და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ფაქტორები ერთმანეთს ეკვეთება.
წყაროები
- Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística. Pesquisa Nacional de Saúde – dados sobre posse de animais domésticos. Available from: https://www.ibge.gov.br
- World Organisation for Animal Health. Guidelines on animal burial and sanitary measures. Available from: https://www.woah.org
