დეკრეტული თანხა ვეღარ დაყადაღდება — პარლამენტმა ახალი ცვლილება მიიღო: ვის შეეხება კანონი?

საქართველოს პარლამენტმა „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონში ცვლილებები მიიღო, რომლის მიხედვითაც, ორსულობის, მშობიარობის, ბავშვის მოვლისა და ახალშობილის შვილად აყვანის გამო სახელმწიფოს მიერ გაცემული ფულადი დახმარება სააღსრულებო წარმოების პროცესში ყადაღისგან დაცული იქნება. საკანონმდებლო ცვლილებას პარლამენტმა მესამე მოსმენით, 72 ხმით ერთის წინააღმდეგ დაუჭირა მხარი. ახალი რეგულაცია მიზნად ისახავს, რომ ბავშვის გაჩენასა და მოვლასთან დაკავშირებული სახელმწიფო დახმარება ბენეფიციარებს ვალდებულებების იძულებითი აღსრულების შემთხვევაშიც შეუნარჩუნდეთ.

მოვლენების აღწერა

საქართველოს პარლამენტმა „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონში ცვლილებები მესამე მოსმენით მიიღო. საკანონმდებლო ინიციატივა ეხება სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გაცემული იმ ფულადი დახმარების სამართლებრივ დაცვას, რომელიც ორსულობის, მშობიარობის, ბავშვის მოვლისა და ახალშობილის შვილად აყვანის გამო ანაზღაურებადი შვებულების პერიოდს უკავშირდება.

მიღებული ცვლილების თანახმად, აღნიშნული მიზნობრივი დახმარება სააღსრულებო წარმოების მიმდინარეობისას ყადაღას აღარ დაექვემდებარება. ეს ნიშნავს, რომ პირის მიმართ არსებული ფინანსური ვალდებულებების იძულებითი აღსრულების პროცესში აღმასრულებელი ორგანო ვერ შეძლებს კანონით განსაზღვრული ამ თანხის დაყადაღებას.

კენჭისყრის შედეგების მიხედვით, კანონპროექტს მხარი 72-მა დეპუტატმა დაუჭირა, წინააღმდეგი კი ერთი დეპუტატი იყო.

კონტექსტი და ფონი

სააღსრულებო წარმოება წარმოადგენს სამართლებრივ მექანიზმს, რომლის საშუალებითაც სასამართლოს გადაწყვეტილებები და კანონით განსაზღვრული სხვა აღსასრულებელი აქტები იძულებით სრულდება. ამ პროცესის ფარგლებში შესაძლებელია მოვალის ქონებისა და ფულადი სახსრების მიმართ კანონით გათვალისწინებული ღონისძიებების გამოყენება, მათ შორის საბანკო ანგარიშებზე არსებული თანხების დაყადაღება.

თუმცა ყველა სახის შემოსავალი ერთნაირ სამართლებრივ რეჟიმს არ ექვემდებარება. კანონმდებლობა გარკვეული სოციალური დანიშნულების მქონე თანხების დაცვის შესაძლებლობას ითვალისწინებს, რადგან მათი მიზანი კონკრეტული სოციალური საჭიროების დაკმაყოფილებაა.

ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლის პერიოდში გაცემული სახელმწიფო დახმარება სწორედ ასეთ მიზნობრივ ფინანსურ მხარდაჭერას წარმოადგენს. მისი დანიშნულებაა, ოჯახს შეუმსუბუქოს შვილის დაბადებასა და მოვლასთან დაკავშირებული ფინანსური ტვირთი იმ პერიოდში, როდესაც მშობელი ანაზღაურებად შვებულებაში იმყოფება.

ცვლილების მნიშვნელობა განსაკუთრებით იმ შემთხვევებში იკვეთება, როდესაც დახმარების მიმღებს სხვა ფინანსური ვალდებულებებიც აქვს და მის წინააღმდეგ სააღსრულებო წარმოება მიმდინარეობს.

მიღებული რეგულაცია ამ კონკრეტული სოციალური დახმარების მიმართ სამართლებრივ გარანტიას აძლიერებს და მას ზოგადი სააღსრულებო ღონისძიებებისგან იცავს.

დეტალები და ფაქტები

საკანონმდებლო ცვლილების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საკითხია ის, რომ დაცვა გავრცელდება არა მხოლოდ ორსულობისა და მშობიარობის გამო გაცემულ დახმარებაზე, არამედ ბავშვის მოვლისა და ახალშობილის შვილად აყვანის გამო ანაზღაურებადი შვებულების პერიოდზე გათვალისწინებულ თანხაზეც.

კანონპროექტის განხილვისას თავდაპირველად საუბარი იყო ორსულობისა და მშობიარობის, ასევე ბავშვის მოვლის გამო გაცემული დახმარების დაცვაზე. მეორე მოსმენისთვის განხილულ ვარიანტში კი შესაბამის შემთხვევებს ახალშობილის შვილად აყვანაც დაემატა. ამით რეგულაციის მოქმედების სფერო გაფართოვდა და მან მოიცვა შვილად აყვანის შემთხვევაც. [1][2]

ცვლილების არსი მდგომარეობს იმაში, რომ სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გამოყოფილი მიზნობრივი დახმარება არ უნდა იქცეს მოვალის სხვა ფინანსური ვალდებულებების დასაფარად იძულებითი ამოღების ობიექტად.

პარლამენტის მიერ განხილულ განმარტებაში მითითებული იყო, რომ ორსულობისა და მშობიარობის, ასევე ბავშვის მოვლის გამო ანაზღაურებადი შვებულების პერიოდზე გასაცემი დახმარების ჯამური ოდენობა მთავრობის შესაბამისი დადგენილებით არაუმეტეს 2 000 ლარით იყო განსაზღვრული. ეს თანხა არ უნდა აგვერიოს ყველა შემთხვევისთვის მოქმედ უნივერსალურ გადასახდელში: საუბარია მთავრობის მიერ დადგენილი ოდენობის დახმარებაზე. [1]

აქ მნიშვნელოვანია კიდევ ერთი სამართლებრივი განსხვავება: ყადაღისგან დაცვა არ ნიშნავს, რომ მოქალაქეს ვალი უუქმდება ან სააღსრულებო წარმოება წყდება. იცვლება მხოლოდ კონკრეტული სოციალური დანიშნულების თანხის მიმართ აღსრულების შესაძლებლობა.

საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა

სოციალური დანიშნულების შემოსავლების დაცვა სააღსრულებო სამართლის მნიშვნელოვანი საკითხია. სხვადასხვა ქვეყნის სამართლებრივ სისტემაში განსხვავებული წესები მოქმედებს იმის დასადგენად, თუ რა ქონებასა და შემოსავალზე შეიძლება გავრცელდეს იძულებითი აღსრულება და რომელი თანხები უნდა დარჩეს პირის განკარგულებაში.

ასეთი შეზღუდვების საფუძველია მოვალისა და მისი ოჯახის მინიმალური სოციალური საჭიროებების გათვალისწინება. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ თანხების დაცვა, რომლებიც კონკრეტული მიზნისთვის გამოიყოფა და რომელთა გამოყენებაც სხვა დანიშნულებით შესაძლოა ოჯახისთვის დამატებით ფინანსურ სირთულეებს ქმნიდეს.

საქართველოს შემთხვევაში მიღებული ცვლილება ამ მიდგომას კონკრეტული სოციალური დახმარების კატეგორიაზე ავრცელებს. მისი თავისებურება ისაა, რომ დაცვა პირდაპირ უკავშირდება ორსულობას, მშობიარობას, ბავშვის მოვლასა და ახალშობილის შვილად აყვანას.

საქართველოს კონტექსტი

ცვლილება მნიშვნელოვანია საქართველოს იმ მოქალაქეებისთვის, რომლებიც ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლის გამო ანაზღაურებადი შვებულებით სარგებლობენ და ამავე დროს ფინანსური ვალდებულებების გამო სააღსრულებო წარმოებაში არიან ჩართული.

ახალი სამართლებრივი გარანტია მიზნად ისახავს, რომ ბავშვის დაბადებისა და მოვლისთვის განკუთვნილი სახელმწიფო დახმარება ოჯახს შეუნარჩუნდეს, მიუხედავად იმისა, აქვს თუ არა დახმარების მიმღებს სხვა დავალიანება.

განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს იმასაც, რომ ცვლილება ახალშობილის შვილად აყვანის შემთხვევასაც მოიცავს. ამგვარად, დაცვა მხოლოდ ბიოლოგიური მშობლების დახმარებით არ შემოიფარგლება.

საქართველოს სოციალური პოლიტიკის კონტექსტში ეს ცვლილება ეხება სახელმწიფო დახმარების მიზნობრიობას და იმ სამართლებრივ მექანიზმს, რომელიც უზრუნველყოფს, რომ კონკრეტული სოციალური საჭიროებისთვის გამოყოფილი თანხა სხვა ფინანსური ვალდებულებების დასაფარად არ იქნეს გამოყენებული.

ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება

„სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონში მიღებული ცვლილება სახელმწიფო სოციალური დახმარების სამართლებრივ დაცვას აფართოებს. მისი ძირითადი შედეგი იქნება ორსულობის, მშობიარობის, ბავშვის მოვლისა და ახალშობილის შვილად აყვანის გამო ანაზღაურებადი შვებულების პერიოდზე გასაცემი თანხების ყადაღისგან დაცვა.

ცვლილება არ აუქმებს მოქალაქის არსებულ ფინანსურ ვალდებულებებს და არც სააღსრულებო წარმოებას აჩერებს. ის განსაზღვრავს, რომ სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გამოყოფილი კონკრეტული სოციალური დახმარება არ უნდა გახდეს იძულებითი აღსრულების ობიექტი.

შემდგომი სამართლებრივი ეტაპების მნიშვნელობა დაკავშირებულია კანონის ოფიციალურ გამოქვეყნებასა და ამოქმედებასთან. სწორედ ამ ეტაპების შემდეგ განისაზღვრება ახალი ნორმის პრაქტიკული გამოყენების დრო და პირობები.

წყაროები

1. საქართველოს პარლამენტი. ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტმა „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონში ცვლილებას მხარი დაუჭირა. ოფიციალური ინფორმაცია.

2. საქართველოს პარლამენტი. კანონპროექტის განხილვა მეორე მოსმენით და ახალშობილის შვილად აყვანის შემთხვევის დამატება. ოფიციალური ინფორმაცია.

3. საქართველოს პარლამენტი. მოვალე ორსულისა და მშობლის მიმართ დეკრეტული შვებულების თანხის ყადაღისგან დაცვის შესახებ. ოფიციალური ინფორმაცია.

4. საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონი. კანონმდებლობის სრული ტექსტი.

5. საქართველოს პარლამენტი. კანონპროექტის საკანონმდებლო დოკუმენტები. საკანონმდებლო ინფორმაცია.