ტესტოსტერონი: მამაკაცის ჰორმონი, მისი ფუნქცია და დონეები – რა იწვევს ტესტოსტერონის მაღალ დონეს? რა არის ნორმა და რა გავლენას ახდენს ის ქალისა თუ მამაკაცის ორგანიზმში?

თირკმელზედა ჯირკვლის სიმსივნეები – იშვიათი, მაგრამ შესაძლო შემთხვევებია, როდესაც ეს ორგანო ჭარბად წარმოქმნის სქესობრივ ჰორმონებს.

ტესტოსტერონის ზრდა სხვადასხვაგვარად მოქმედებს ადამიანზე — ასაკისა და სქესის მიხედვით.

რა ხდება მაშინ, როცა ტესტოსტერონი ძალიან დაბალია?

ტესტოსტერონის ნაკლებობა უმეტესად მამაკაცებში იწვევს კლინიკურ პრობლემებს. ასეთ მდგომარეობას ჰიპოგონადიზმი ეწოდება.

ტესტოსტერონის ნორმაზე დაბალი დონე, როგორც წესი, იწვევს მხოლოდ სიმპტომებს მამრობითი სქესში. ამ მდგომარეობას მამაკაცის ჰიპოგონადიზმი ეწოდება .

არსებობს მამრობითი ჰიპოგონადიზმის ორი ძირითადი ტიპი: კლასიკური (თანდაყოლილი ან შეძენილი) და გვიანი.

კლასიკური მამრობითი ჰიპოგონადიზმი არის, როდესაც ტესტოსტერონის დაბალი დონე გამოწვეულია ძირითადი სამედიცინო მდგომარეობის ან სათესლე ჯირკვლის, ჰიპოფიზის ჯირკვლის ან ჰიპოთალამუსის დაზიანების გამო. მაგალითად, ადამიანი შეიძლება დაიბადოს ისეთი მდგომარეობით (თანდაყოლილი), რომელიც იწვევს ტესტოსტერონის დაბალ დონეს, როგორიცაა კლაინფელტერის სინდრომი, კალმანის სინდრომი ან შეიძლება განვითარდეს მოგვიანებით (შეძენილი), მაგალითად, რაღაცისგან, რომელიც ცვლის მათი ნორმალურ ფუნქციონირებას. სათესლე ჯირკვლები, ჰიპოთალამუსი ან ჰიპოფიზის ჯირკვალი.

გვიან დაწყებული მამრობითი ჰიპოგონადიზმი ხდება მაშინ, როდესაც ტესტოსტერონის დონის დაქვეითება დაკავშირებულია ზოგად დაბერებასთან ან ასაკთან დაკავშირებულ პირობებთან, განსაკუთრებით სიმსუქნესთან და ტიპი 2 დიაბეტთან. გვიანი ჰიპოგონადიზმი აღენიშნება 40 წელზე უფროსი ასაკის მამაკაცების დაახლოებით 2%-ს.

დაბალი ტესტოსტერონის სიმპტომები განსხვავდება თქვენი ასაკის მიხედვით.

ქვემოთ მოცემულ ორ დიაგრამაში მოცემულია ტესტოსტერონის ზოგადი ნორმალური დიაპაზონი ასაკისა და სქესის მიხედვით. დონე იზომება ნანოგრამებში დეცილიტრში (ნგ/დლ).

მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ ტესტოსტერონის დონის ნორმალური დიაპაზონი შეიძლება განსხვავდებოდეს სისხლის ტესტის ტიპისა და ლაბორატორიის მიხედვით, სადაც ის კეთდება. შენი ექიმი ყოველთვის მიუთითებს შენი ლაბორატორიის ნორმალურ დიაპაზონებზე შედეგების ინტერპრეტაციისას.

ტესტოსტერონის ნორმალური დონე მამაკაცებში:

ტესტოსტერონის ნორმალური დონე ქალებში:

თუ ფიქრობ, რომ შეიძლება გქონდეს დაბალი ტესტოსტერონის ან ჭარბი ტესტოსტერონის სიმპტომები, მაშინ მიმართე ექიმს რათა თავიდან აიცილო გართულებები.

ტესტოსტერონი მამაკაცებში

ნაკლებად სავარაუდოა  და ძნელი სათქმელია რომ ზრდასრულ მამაკაცს დაბადებისას ჰქონდა ტესტოსტერონის ნორმაზე მაღალი დონე.

ჭარბი ტესტოსტერონი ბავშვებში, რომლებსაც მამრობითი სქესი აქვს, შეიძლება გამოიწვიოს  ნაადრევი, ადრეული სქესობრივი მომწიფება, როდესაც პუბერტატი იწყება ცხრა წლამდე.

ტესტოსტერონი ქალებში

ტესტოსტერონის მაღალმა დონემ ახალშობილებში, რომლებიც მდედრობითი სქესისაა დაბადებისას (AFAB) შეიძლება გამოიწვიოს მათი კლიტორის გაფართოება, რომელიც შეიძლება თითქმის პენისს ჰგავს. მას ასევე შეუძლია გამოიწვიოს ნაადრევი (ადრეული) სქესობრივი მომწიფება, ანუ სქესობრივი მომწიფება იწყება რვა წლამდე.

ასევე ტესტოსტერონის მაღალი დონე შეიძლება იყოს პოლიკისტოზური საკვერცხის სინდრომის (PCOS) ნიშანი. ეს მდგომარეობა ძალიან ხშირია – რეპროდუქციული ასაკის AFAB-ის ადამიანების 15%-მდე.

PCOS იწვევს გარკვეულ სიმპტომებს, მათ შორის:

• აკნე .
• სხეულისა და სახის ჭარბი თმა.
•  არარეგულარული მენსტრუაცია.
• გამელოტება თმის ხაზის წინა მხარეს.
• უფრო ბოხი ხმა.

ჰიპოგონადიზმის ძირითადი ტიპები:

კლასიკური (დანაკლისით ან დაზიანებით გამოწვეული) – როდესაც პრობლემა განპირობებულია სათესლე ჯირკვლის, ჰიპოფიზის ან ჰიპოთალამუსის მუშაობის დარღვევით. ეს შეიძლება იყოს თანდაყოლილი (მაგ., კლაინფელტერის ან კალმანის სინდრომი) ან ცხოვრების განმავლობაში შეძენილი.

გვიანი ჰიპოგონადიზმი – ასაკთან დაკავშირებული მდგომარეობა, რომელიც ხშირად დაკავშირებულია სიმსუქნესა და 2 ტიპის შაქრიან დიაბეტთან. 40 წელს გადაცილებული მამაკაცების დაახლოებით 2%-ს აღენიშნება.

დაბალი ტესტოსტერონის ნიშნები ასაკის მიხედვით იცვლება და თითოეულ შემთხვევაში ინდივიდუალურ დაკვირვებას საჭიროებს.

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!