სიბრძნის კბილებში აღმოჩენილი ღეროვანი უჯრედები — შეიძლება თუ არა მათი გამოყენება დაზიანებული ქსოვილების აღსადგენად?

ავტორი SheniAmbebi.ge
14 წუთიანი წაკითხვა
სიბრძნის კბილებში აღმოჩენილი ღეროვანი უჯრედები — შეიძლება თუ არა მათი გამოყენება დაზიანებული ქსოვილების აღსადგენად?

შესავალი — ანალიტიკური კომენტარი

სიბრძნის კბილების ამოღების შემდეგ მათი ქსოვილი, როგორც წესი, სამედიცინო ნარჩენად მიიჩნევა. თუმცა ბოლო წლების კვლევებმა აჩვენა, რომ მესამე მოლარების რბილობი შეიცავს მეზენქიმური ტიპის ღეროვან უჯრედებს, რომლებსაც თვითგანახლებისა და სხვადასხვა ტიპის უჯრედებად გარდაქმნის უნარი აქვთ. სწორედ ამ თვისებებმა აქცია კბილის რბილობი რეგენერაციული მედიცინის კვლევის ერთ-ერთ საინტერესო მიმართულებად. [1–3]

თუმცა აუცილებელია მკაფიო გამიჯვნა სამეცნიერო პოტენციალსა და უკვე დამტკიცებულ სამედიცინო მკურნალობას შორის. სიბრძნის კბილის ღეროვან უჯრედებზე ჩატარებული კვლევები ნამდვილად იძლევა საფუძველს მათი გამოყენების შესასწავლად კბილის, ძვლის, ნერვული და სხვა ქსოვილების აღდგენის მიმართულებით, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ ამოღებული კბილის შენახვა მომავალში ავტომატურად უზრუნველყოფს გულის, ტვინის ან სხვა ორგანოს მკურნალობის შესაძლებლობას.

2026 წელს ჟურნალში Stem Cell Reports გამოქვეყნებულმა კვლევამ კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი საკითხი გამოავლინა: კბილის დაბერებასთან ერთად მისი რბილობის მეზენქიმურ ღეროვან უჯრედებში მცირდება NFATC1-ის აქტივობა, რაც დაკავშირებულია უჯრედების დაბერებასთან და კბილის აღდგენის უნარის დაქვეითებასთან. მკვლევარებმა თაგვებზე ჩატარებულ ექსპერიმენტებში აჩვენეს, რომ გარკვეული დაბერებული უჯრედების მოცილებამ შეიძლება აღდგენის უნარი გააუმჯობესოს. [4]

ეს აღმოჩენები საინტერესოა, მაგრამ მათი ადამიანებში სამკურნალო მეთოდად გამოყენებამდე კიდევ მრავალი ეტაპის გავლაა საჭირო.

- Advertisement -
Ad imageAd image

პრობლემის აღწერა

სიბრძნის კბილი, ანუ მესამე მოლარი, ხშირად ამოაქვთ მაშინ, როდესაც ის ჩაჭედილია, არასწორად არის განლაგებული, იწვევს განმეორებით ანთებას, აზიანებს მეზობელ კბილს ან სხვა სტომატოლოგიურ პრობლემას ქმნის. სწორედ ამიტომ მისი ამოღებისას ხშირად იკარგება ქსოვილი, რომელსაც კვლევითი თვალსაზრისით მნიშვნელოვანი უჯრედული რესურსი შეიძლება ჰქონდეს.

კბილის რბილობში აღმოჩენილი ღეროვანი უჯრედები განსაკუთრებით საინტერესოა იმიტომ, რომ ისინი შედარებით ხელმისაწვდომი წყაროდან მიიღება. მესამე მოლარის ქსოვილიდან ასეთი უჯრედების გამოყოფა და ლაბორატორიულ პირობებში გამრავლება უკვე მრავალი წლის განმავლობაში არის აღწერილი სამეცნიერო ლიტერატურაში. [1,2]

კვლევებში ნაჩვენებია, რომ კბილის რბილობიდან მიღებულ უჯრედებს შეუძლიათ გარკვეული პირობების არსებობისას ოსტეოგენური, ნეიროგენური, ქონდროგენური და სხვა მიმართულებით დიფერენცირება. [2,3]

ამიტომ სიბრძნის კბილის ქსოვილი განიხილება როგორც შესაძლო წყარო რეგენერაციული მედიცინისთვის.

მაგრამ ამ საკითხში ყველაზე მნიშვნელოვანი კითხვა არის არა ის, „აქვს თუ არა უჯრედებს პოტენციალი?“, არამედ — შესაძლებელია თუ არა მათი უსაფრთხოდ, ეფექტურად და პროგნოზირებად გამოყენება კონკრეტული დაავადების მქონე ადამიანებში.

- Advertisement -
Ad imageAd image

დღეისათვის ამ კითხვაზე საბოლოო პასუხი არ არსებობს.

სამეცნიერო და კლინიკური ანალიზი

ღეროვანი უჯრედები ორგანიზმში სპეციალიზებულ როლს ასრულებენ. მათი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი თვისებაა თვითგანახლება და გარკვეულ პირობებში უფრო სპეციალიზებულ უჯრედებად გარდაქმნა.

კბილის რბილობში აღმოჩენილი ღეროვანი უჯრედები მიეკუთვნება მეზენქიმური ღეროვანი უჯრედების ჯგუფს. ისინი განსხვავდებიან ემბრიონული ღეროვანი უჯრედებისგან და მათი შესაძლებლობები შეუზღუდავი არ არის. [1,3]

მესამე მოლარებიდან მიღებული უჯრედების მიმართ ინტერესი განსაკუთრებით დიდია. კვლევებმა აჩვენა, რომ ასეთი უჯრედების ლაბორატორიულ პირობებში ძვლის წარმომქმნელ უჯრედებად გარდაქმნა შესაძლებელია. ასევე აღწერილია ნერვული მიმართულებით დიფერენცირების ნიშნები. [2,3]

არსებობს ექსპერიმენტული მონაცემებიც, რომლებიც კბილის რბილობიდან მიღებული ღეროვანი უჯრედების გამოყენებას ნერვული სისტემის დაზიანების მოდელებში იკვლევს. მაგალითად, ცხოველურ მოდელში მესამე მოლარისგან მიღებული უჯრედების გამოყენებამ ინსულტის შემდეგ ფუნქციური აღდგენის გაუმჯობესება აჩვენა. თუმცა მკვლევრებმა დაასკვნეს, რომ ეფექტი, სავარაუდოდ, თავად ნერვული უჯრედების ჩანაცვლებით კი არა, უჯრედების მიერ გამოყოფილი ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერებების ზემოქმედებით იყო განპირობებული. [5]

ეს მნიშვნელოვანი განსხვავებაა.

ლაბორატორიულ ჭურჭელში უჯრედის კონკრეტულ ტიპად გარდაქმნის შესაძლებლობა ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ იგივე პროცესი ადამიანის ორგანიზმში უსაფრთხოდ და ეფექტურად განხორციელდება.

2026 წლის ერთ-ერთმა მნიშვნელოვანმა კვლევამ ყურადღება უკვე კბილის დაბერების მექანიზმზე გადაიტანა. ჩინეთის სიჩუანის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ ახალგაზრდა კბილების რბილობის მეზენქიმურ ღეროვან უჯრედებში NFATC1-ის დონე მაღალია, ხოლო ასაკთან ერთად ეს მახასიათებელი მცირდება. [4]

კვლევის მიხედვით, NFATC1-ის დაკარგვა დაკავშირებულია უჯრედების დაბერებასთან, უჯრედული ციკლის დარღვევასთან და კბილის აღდგენის უნარის დაქვეითებასთან.

მკვლევრებმა გენეტიკური მოდელებისა და უჯრედული მექანიზმების გამოყენებით თაგვებში NFATC1-ის ფუნქციის დაკარგვა გამოიკვლიეს. ამ მოდელებში გამოვლინდა დაბერების მსგავსი ცვლილებები და დაზიანების შემდეგ აღდგენითი დენტინის წარმოქმნის დაქვეითება. [4]

შემდეგ მეცნიერებმა დაბერებული უჯრედების წინააღმდეგ მოქმედი პრეპარატების ჯგუფი, ე.წ. სენოლიტიკური მიდგომა, გამოიყენეს. ცხოველურ მოდელში ამან კბილის აღდგენის უნარის გაუმჯობესება გამოიწვია. [4]

ეს შედეგი საინტერესოა, რადგან მომავალში შეიძლება შეიქმნას მიდგომები, რომლებიც მხოლოდ დაზიანებული კბილის მკურნალობას კი არ ემსახურება, არამედ მისი საკუთარი აღდგენითი შესაძლებლობების შენარჩუნებასაც.

თუმცა აქაც მთავარი შეზღუდვა არსებობს: კვლევა ადამიანებზე ჩატარებული მკურნალობის კვლევა არ ყოფილა.

სტატისტიკა და მტკიცებულებები

სიბრძნის კბილების ღეროვან უჯრედებზე კვლევა ახალი არ არის. მესამე მოლარის ქსოვილიდან ღეროვანი უჯრედების გამოყოფა და მათი სხვადასხვა მიმართულებით დიფერენცირების შესაძლებლობა სამეცნიერო ლიტერატურაში ათწლეულზე მეტია არის აღწერილი. [2,3]

2026 წლის სისტემურმა მიმოხილვამ, რომელიც კბილის რბილობის ღეროვანი უჯრედების რეგენერაციულ პოტენციალს აფასებდა, 2010–2025 წლებში გამოქვეყნებული ექსპერიმენტული და კლინიკური კვლევები გააერთიანა. მიმოხილვაში 12 ინტერვენციული კვლევა შევიდა, მათ შორის ცხრა ექსპერიმენტული და სამი კლინიკური კვლევა. ავტორებმა დაასკვნეს, რომ წინასწარი მონაცემები იმედისმომცემია, მაგრამ კვლევების რაოდენობა მცირეა, ნიმუშები შეზღუდულია და სხვადასხვა კვლევაში გამოყენებული მეთოდები ერთმანეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება. [6]

2025 წლის სისტემურმა მიმოხილვამაც მსგავსი სურათი აჩვენა: კბილის რბილობის ღეროვანი უჯრედებით რეგენერაციის კვლევებში დადებითი შედეგების დიდი ნაწილი ცხოველურ მოდელებში იყო მიღებული, ხოლო ადამიანებში მტკიცებულება ჯერ კიდევ შეზღუდულია. ავტორებმა ხაზგასმით აღნიშნეს, რომ ფართო კლინიკურ გამოყენებამდე საჭიროა უფრო დიდი და ხარისხიანი რანდომიზებული კვლევები. [7]

ეს მონაცემები გვაძლევს საფუძველს ვთქვათ, რომ კბილის ღეროვანი უჯრედები რეალური სამეცნიერო მიმართულებაა, მაგრამ მათი შესაძლებლობები ჯერ არ უნდა წარმოვაჩინოთ როგორც უკვე დადასტურებული სამედიცინო მომსახურება.

განსაკუთრებით ფრთხილად უნდა მოვეკიდოთ ისეთ განცხადებებს, თითქოს სიბრძნის კბილის შენახული ქსოვილი მომავალში აუცილებლად განკურნავს ინფარქტს, ინსულტს, ნევროლოგიურ დაავადებებს ან ძვლის მძიმე დაზიანებას. ასეთი დასკვნები არსებული კლინიკური მტკიცებულებით ჯერ ვერ დასტურდება.

საერთაშორისო გამოცდილება

ღეროვანი უჯრედების გამოყენებით რეგენერაციული მედიცინა მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში აქტიურად ვითარდება. კვლევები მიმდინარეობს არა მხოლოდ სტომატოლოგიაში, არამედ ორთოპედიაში, ნევროლოგიაში, იმუნოლოგიასა და სხვა დარგებში.

კბილის ქსოვილი ამ მიმართულებით საინტერესოა მისი ხელმისაწვდომობის გამო. მესამე მოლარის ამოღებისას შესაძლებელია რბილობის ქსოვილის მიღება, საიდანაც შესაბამის ლაბორატორიულ პირობებში უჯრედების გამოყოფა და გამრავლება შეიძლება.

თუმცა სამედიცინო კვლევიდან კლინიკურ პრაქტიკამდე გზა რამდენიმე ეტაპს მოიცავს: უჯრედების იდენტიფიცირებას, ხარისხის კონტროლს, უსაფრთხოების შეფასებას, ცხოველურ კვლევებს, ადრეული ფაზის კლინიკურ კვლევებს და შემდეგ უფრო ფართომასშტაბიან შედარებით კვლევებს.

ერთ-ერთი მთავარი საკითხია უჯრედების ქცევის კონტროლი. თუ უჯრედების დიფერენცირება ან გამრავლება ზუსტად ვერ კონტროლდება, შესაძლოა არასასურველი შედეგები განვითარდეს. ასევე მნიშვნელოვანია ინფექციის, იმუნური რეაქციების, გენეტიკური ცვლილებებისა და სხვა გრძელვადიანი რისკების შეფასება.

2026 წლის მიმოხილვაც მიუთითებს, რომ კბილის რბილობის ღეროვანი უჯრედების კლინიკურ გამოყენებას ჯერ კიდევ ზღუდავს მცირე ზომის კვლევები, განსხვავებული მეთოდოლოგია და მარეგულირებელი საკითხები. [6]

ამიტომ პაციენტისთვის მნიშვნელოვანია გაიმიჯნოს სამეცნიერო კვლევაში მონაწილეობის შესაძლებლობა კომერციული მომსახურებისგან, რომელიც შესაძლოა ღეროვანი უჯრედების ფართო სამკურნალო შესაძლებლობებს გვპირდებოდეს.

საქართველოს კონტექსტი

საქართველოსთვის სიბრძნის კბილების ქსოვილისა და ღეროვანი უჯრედების შენახვის საკითხი პირველ რიგში სამეცნიერო ინფორმაციის სწორად გავრცელებას მოითხოვს.

თუ პაციენტს სიბრძნის კბილის ამოღება აქვს დაგეგმილი, ამოღებამდე შესაძლებელია ყბა-სახის ქირურგთან ან სტომატოლოგთან განიხილოს, არსებობს თუ არა კონკრეტულ შემთხვევაში ქსოვილის კვლევითი ან ბიოლოგიური შენახვის რეალური, რეგულირებული შესაძლებლობა.

ამასთან, მხოლოდ იმის გამო, რომ კონკრეტული კერძო დაწესებულება გვთავაზობს ქსოვილის ან უჯრედების შენახვას, არ უნდა ვივარაუდოთ, რომ შენახული მასალა მომავალში აუცილებლად გამოიყენება კონკრეტული დაავადების სამკურნალოდ.

პაციენტმა წინასწარ უნდა მოითხოვოს ინფორმაცია იმის შესახებ, სად ინახება მასალა, რა მეთოდით ხდება მისი დამუშავება, რა ხარისხის კონტროლი გამოიყენება, რამდენ ხანს შეიძლება შენახვა, რა პირობებში შეიძლება მასალის გამოყენება და რომელ დაავადებებზე არსებობს რეალური კლინიკური მტკიცებულება.

საქართველოს სამედიცინო საზოგადოებისთვის მნიშვნელოვანია, რომ ამგვარი ახალი მიმართულებების შესახებ ინფორმაცია ეყრდნობოდეს კვლევებსა და საერთაშორისო სამეცნიერო სტანდარტებს. აკადემიური და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის საკითხებზე სანდო ინფორმაციისთვის მკითხველს შეუძლია გაეცნოს საქართველოს სამედიცინო ჟურნალის და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის საინფორმაციო რესურსების მასალებს.

ჯანმრთელობის შესახებ ფართო აუდიტორიისთვის მტკიცებულებებზე დაფუძნებული ინფორმაციის გავრცელების მიზანს ემსახურება ასევე შენი ექიმი, ხოლო ხარისხის, სერტიფიცირებისა და პროფესიული სტანდარტების საკითხებზე შესაბამისი ინფორმაცია შესაძლებელია მოძიებული იყოს სერტიფიცირების პროფესიულ პლატფორმაზე.

მითები და რეალობა

მითი: სიბრძნის კბილში არსებული ღეროვანი უჯრედები უკვე გამოიყენება გულის ინფარქტის სამკურნალოდ.

რეალობა: კბილის რბილობიდან მიღებული ღეროვანი უჯრედების გულის ქსოვილთან დაკავშირებული პოტენციალი ძირითადად წინაკლინიკურ დონეზეა შესწავლილი. ადამიანის ინფარქტის სტანდარტულ მკურნალობაში ასეთი უჯრედების გამოყენება დამტკიცებულ მეთოდად არ ითვლება.

მითი: ამოღებული სიბრძნის კბილის შენახვა მომავალში ნებისმიერი დაავადებისგან დაგვიცავს.

რეალობა: შენახული ქსოვილის სამომავლო გამოყენების შესაძლებლობა დამოკიდებულია უჯრედების ხარისხზე, შენახვის მეთოდზე, კონკრეტული დაავადების სამკურნალო ტექნოლოგიის განვითარებასა და კლინიკური კვლევების შედეგებზე.

მითი: ღეროვანი უჯრედები ნებისმიერ ორგანოდ შეიძლება გარდაიქმნას.

რეალობა: ღეროვან უჯრედებს დიფერენცირების გარკვეული პოტენციალი აქვთ, მაგრამ სხვადასხვა ტიპის უჯრედად გარდაქმნა სპეციფიკურ პირობებს მოითხოვს. ლაბორატორიულად მიღებული შედეგი ადამიანის ორგანიზმში ავტომატურად არ მეორდება.

მითი: 2026 წლის კვლევამ ადამიანებში კბილის დაბერების საწინააღმდეგო მკურნალობა უკვე დაამტკიცა.

რეალობა: კვლევის მნიშვნელოვანი ნაწილი თაგვებზე ჩატარდა. მეცნიერებმა გამოავლინეს მექანიზმი, რომელიც შესაძლოა კბილის დაბერების პროცესში მონაწილეობდეს, და ცხოველურ მოდელში აჩვენეს აღდგენის გაუმჯობესების შესაძლებლობა. ადამიანებში უსაფრთხოებისა და ეფექტურობის დასადასტურებლად დამატებითი კვლევებია საჭირო. [4]

ხშირად დასმული კითხვები (Q&A)

აქვს თუ არა სიბრძნის კბილს ღეროვანი უჯრედები?

დიახ. მესამე მოლარის რბილობიდან მიღებული მეზენქიმური ღეროვანი უჯრედები მრავალ კვლევაშია აღწერილი. [1–3]

შეიძლება თუ არა ამ უჯრედების გამოყენება ძვლის აღსადგენად?

კვლევებში ნაჩვენებია მათი ძვლოვანი მიმართულებით დიფერენცირების შესაძლებლობა და ძვლის რეგენერაციის პოტენციალი. თუმცა ფართო კლინიკური გამოყენება ჯერ კვლევის საგანია. [3,6]

შეიძლება თუ არა მათი გამოყენება ნერვული ქსოვილისთვის?

ლაბორატორიულ და ცხოველურ კვლევებში ნერვული მიმართულებით დიფერენცირება და ნერვული დაზიანების მოდელებში შესაძლო სარგებელი შესწავლილია. ადამიანებში ნერვული დაავადებების რუტინულ მკურნალობად ეს მეთოდი ჯერ არ ქცეულა. [5]

აქვს თუ არა მნიშვნელობა სიბრძნის კბილის ასაკს?

შესაძლოა. უჯრედების რაოდენობა, სიცოცხლისუნარიანობა და ბიოლოგიური თვისებები შეიძლება განსხვავდებოდეს კბილის განვითარების, ასაკის, დაზიანებისა და სხვა ფაქტორების მიხედვით. სწორედ ამიტომ შენახვისა და გამოყენების საკითხი ინდივიდუალურად უნდა შეფასდეს.

უნდა შევინახოთ თუ არა სიბრძნის კბილი ამოღების შემდეგ?

ამის უნივერსალური რეკომენდაცია ამჟამად არ არსებობს. გადაწყვეტილება უნდა ეფუძნებოდეს კონკრეტული ბანკის ან ლაბორატორიის ხარისხის სტანდარტებს, ღირებულებას, შენახვის პირობებს და რეალურ სამედიცინო მიზანს. მხოლოდ მომავალი შესაძლო მკურნალობის იმედით ძვირადღირებული მომსახურების შეძენა მტკიცებულების გარეშე გამართლებული არ არის.

რა აღმოაჩინა 2026 წლის ახალმა კვლევამ?

მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ NFATC1-ის ფუნქციის დარღვევა დაკავშირებულია კბილის რბილობის მეზენქიმური ღეროვანი უჯრედების დაბერებასთან და კბილის აღდგენის უნარის დაქვეითებასთან. ცხოველურ მოდელში სენოლიტიკურმა მიდგომამ აღდგენითი შესაძლებლობის გაუმჯობესება აჩვენა. [4]

დასკვნა — საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პერსპექტივით

სიბრძნის კბილის რბილობიდან მიღებული ღეროვანი უჯრედები რეგენერაციული მედიცინის რეალური და აქტიურად შესწავლადი მიმართულებაა. არსებული კვლევები აჩვენებს, რომ ამ უჯრედებს აქვთ მნიშვნელოვანი ბიოლოგიური თვისებები და სხვადასხვა ქსოვილის აღდგენის პოტენციალი.

თუმცა ამ პოტენციალსა და დამტკიცებულ მკურნალობას შორის მნიშვნელოვანი განსხვავებაა. ამ ეტაპზე არ არსებობს საკმარისი კლინიკური მტკიცებულება იმის სათქმელად, რომ სიბრძნის კბილის შენახული ღეროვანი უჯრედები მომავალში კონკრეტულ პაციენტს აუცილებლად დაეხმარება გულის, ტვინის, ძვლის ან სხვა ორგანოს დაავადების მკურნალობაში.

2026 წლის კვლევა კბილის დაბერებასთან დაკავშირებული უჯრედული მექანიზმის შესახებ ამ მიმართულებას კიდევ უფრო საინტერესოს ხდის. NFATC1-ის როლის აღმოჩენა და ცხოველურ მოდელში აღდგენის გაუმჯობესება შესაძლოა მომავალში ახალი სტომატოლოგიური თერაპიების საფუძველი გახდეს, მაგრამ ადამიანებში მისი ეფექტურობა ჯერ დასამტკიცებელია. [4]

ამიტომ პაციენტისთვის ყველაზე გონივრული მიდგომაა ინფორმირებული გადაწყვეტილება: თუ სიბრძნის კბილის ამოღება იგეგმება, შესაძლებელია ექიმთან წინასწარ განხილვა, არსებობს თუ არა კონკრეტულ შემთხვევაში ქსოვილის შენახვის სამეცნიერო და პრაქტიკული საფუძველი. გადაწყვეტილება კი უნდა ეფუძნებოდეს არა დაპირებებს, არამედ კლინიკურ მტკიცებულებებს, ხარისხის სტანდარტებსა და სამედიცინო რეგულაციას.

წყაროები

  1. Gronthos S, Mankani M, Brahim J, Robey PG, Shi S. Postnatal human dental pulp stem cells (DPSCs) in vitro and in vivo. Proc Natl Acad Sci U S A. 2000;97(25):13625–13630. PubMed. [1]
  2. Yalvac ME, Ramazanoglu M, Rizvanov AA, Sahin F, Bayrak OF, Salli U, et al. Isolation and characterization of stem cells derived from human third molar tooth germs of young adults: implications in neo-vascularization, osteo-, adipo- and neurogenesis. Tissue Eng Part A. 2010;16(3):105–113. PubMed. [2]
  3. Hilkens P, Bronckaers A, Ratajczak J, Gervois P, Wolfs E, Lambrichts I. The multifaceted dental stem cell: a review on dental stem cells and their potential applications. Stem Cells Int. 2017;2017:1–15. PubMed. [3]
  4. Li F, Yu C, Yao L, Tang Y, Yang X, Wang Y, et al. NFATC1 dysfunction-triggered MSC senescence induces tooth aging amenable to senolytic therapy. Stem Cell Reports. 2026;21(6):102925. PubMed. [4]
  5. Mead B, Logan A, Berry M, Leadbeater W, Scheven BA. Dental pulp stem cells, a paracrine-mediated therapy for stroke. Stem Cells Transl Med. 2013;2(3):177–187. Oxford Academic. [5]
  6. Asghari S, Rezaee S, Khaneshi N, Rostami M, Batebi M, Heidari F, et al. Regenerative potential of dental pulp stem cells in dental and periodontal tissue engineering: a systematic review of preclinical and clinical studies. BMC Oral Health. 2026;26:947. PubMed. [6]
  7. Aga N, McGregor S, Jones S, Ellis I, Tatullo M, Hassan MEM, et al. Efficacy of stem cells in endodontic regeneration: a systematic review. J Evid Based Dent Pract. 2025;25(2):102125. PubMed. [7]

 

სკანირება
QR კოდი
sheniekimi.ge/ambebi

სტატიის ციტირება

შენი ამბები. (2026). სიბრძნის კბილებში აღმოჩენილი ღეროვანი უჯრედები — შეიძლება თუ არა მათი გამოყენება დაზიანებული ქსოვილების აღსადგენად?. 8 ოქტომბერი, 2026. https://sheniekimi.ge/ambebi/სიბრძნის-კბილებში-აღმოჩე/

გაუზიარეთ ეს სტატია
ავტორიSheniAmbebi.ge
მიჰყევით:
დამოუკიდებელი, აპოლიტიკური და ნეიტრალური მედია — ფაქტებზე დაფუძნებული სანდო ინფორმაცია. შენთვის და შენი საქართველოსთვის. #აქხარისხია #drpkhakadze #sheniambebi