გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილემ სოლომონ პავლიაშვილმა განაცხადა, რომ საქართველოში შესაძლოა მომავალ ეტაპზე მარკეტებში პლასტმასის შეფუთვაში განთავსებული სასმელების გაყიდვა აიკრძალოს. მისი თქმით, ინიციატივა მთავრობის მიერ უკვე დაწყებული პლასტმასის რეგულაციების რეფორმის გაგრძელებაა და სავარაუდოდ, ახალი წესები მომავალი წლის თებერვლიდან ამოქმედდება, თუმცა ამ ეტაპზე გადაწყვეტილება საბოლოოდ მიღებული არ არის. საკითხი მნიშვნელოვანია გარემოს დაცვის პოლიტიკის კონტექსტში, რადგან პლასტმასის გამოყენების შემცირება დაკავშირებულია ნარჩენების შემცირებასთან და გარემოს დაბინძურების კონტროლთან.
მოვლენების აღწერა
გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილემ სოლომონ პავლიაშვილმა სატელევიზიო გადაცემა „ბიზნესპარტნიორში“ განაცხადა, რომ სახელმწიფოს მიზანია ეტაპობრივად შემცირდეს პლასტმასის გამოყენება, მათ შორის სასმელების შეფუთვაში. მისი განმარტებით, მთავრობა უკვე ახორციელებს სურსათთან კონტაქტში არსებული პლასტმასის ნაკეთობების რეგულირების რეფორმას, რომლის შემდეგი ეტაპიც შეეხება სასმელების პლასტმასის შეფუთვას.
მინისტრის მოადგილის თქმით, ინიციატივის მიხედვით, მომავალში შესაძლოა მთლიანად აიკრძალოს პლასტმასის შეფუთვაში განთავსებული სასმელების გაყიდვა მარკეტებში. მისი განცხადებით, აღნიშნული ცვლილება წარმოადგენს რეფორმის შემდგომ ეტაპს და მიზნად ისახავს პლასტმასის გამოყენების შემცირებას.
პავლიაშვილის განცხადებით, ამ ეტაპზე ინიციატივა განხილვის პროცესშია და საბოლოო გადაწყვეტილება მთავრობის მიერ ჯერ მიღებული არ არის. მისი თქმით, რეგულაციების შემოღება ეტაპობრივად განხორციელდება, რათა ბიზნესსექტორს ჰქონდეს ადაპტაციისთვის საკმარისი დრო.
კონტექსტი და ფონი
საქართველოში ბოლო წლებში მიმდინარეობს გარემოს დაცვის პოლიტიკის გაძლიერება, რომლის ერთ-ერთი მიმართულებაა ერთჯერადი პლასტმასის გამოყენების შემცირება. ეს პოლიტიკა ეფუძნება გარემოს დაბინძურების შემცირების და ნარჩენების მართვის გაუმჯობესების მიზნებს.
პლასტმასა წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე ფართოდ გამოყენებულ მასალას შეფუთვაში, განსაკუთრებით სასმელების ინდუსტრიაში. თუმცა, მისი დაშლა ბუნებრივ გარემოში ათეულობით და ზოგ შემთხვევაში ასობით წელს საჭიროებს, რაც ზრდის გარემოს დაბინძურების რისკს [1].
საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს განცხადებით, მიმდინარე რეფორმები მიზნად ისახავს პლასტმასის გამოყენების ეტაპობრივ შემცირებას და ალტერნატიული მასალების გამოყენების ხელშეწყობას.
დეტალები და ფაქტები
მინისტრის მოადგილის განცხადებით, პლასტმასის რეგულაციების ერთ-ერთი მომდევნო ეტაპი შეეხება HORECA სექტორს, რომელიც მოიცავს სასტუმროებს, რესტორნებს და კვების ობიექტებს. მისი თქმით, ამ სექტორში პლასტმასის გარკვეული ტიპის გამოყენება 1 ივლისიდან აიკრძალება.
პავლიაშვილის განმარტებით, ბიზნესს უკვე მიეწოდა ინფორმაცია მოსალოდნელი ცვლილებების შესახებ, რათა მათ ჰქონდეთ საკმარისი დრო ადაპტაციისთვის. მისი თქმით, მთავრობა ცდილობს, რეგულაციები ეტაპობრივად დანერგოს და თავიდან აიცილოს ბიზნესისთვის მოულოდნელი ცვლილებები.
მინისტრის მოადგილემ ასევე აღნიშნა, რომ რეგულაციები არ შეეხება ექსპორტს. მისი განცხადებით, კომპანიებს შეეძლებათ პლასტმასის შეფუთვის გამოყენება ექსპორტისთვის განკუთვნილი პროდუქციის წარმოებაში.
გარემოს დაცვის სფეროში მოქმედი საერთაშორისო ორგანიზაციების მონაცემებით, პლასტმასის ნარჩენები წარმოადგენს გარემოს დაბინძურების ერთ-ერთ მთავარ წყაროს. გაეროს გარემოს დაცვის პროგრამის შეფასებით, ყოველწლიურად მსოფლიოში დაახლოებით 400 მილიონ ტონაზე მეტი პლასტმასა იწარმოება, რომლის მნიშვნელოვანი ნაწილი ნარჩენად იქცევა [1].
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში უკვე მოქმედებს რეგულაციები, რომლებიც ზღუდავს ერთჯერადი პლასტმასის გამოყენებას. ევროკავშირმა 2019 წელს მიიღო დირექტივა, რომელიც ითვალისწინებს ერთჯერადი პლასტმასის გარკვეული ტიპის პროდუქციის ეტაპობრივ აკრძალვას [2].
ევროკავშირის წევრ ქვეყნებში უკვე აკრძალულია ერთჯერადი პლასტმასის გარკვეული პროდუქტები, ხოლო ზოგ ქვეყანაში მოქმედებს დამატებითი შეზღუდვები პლასტმასის შეფუთვაზე. ამ რეგულაციების მიზანია პლასტმასის ნარჩენების შემცირება და გარემოს დაცვა.
მსგავსი პოლიტიკა ხორციელდება სხვა ქვეყნებშიც, სადაც მთავრობები ცდილობენ პლასტმასის გამოყენების შემცირებას და ეკოლოგიურად უსაფრთხო ალტერნატივების დანერგვას.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში პლასტმასის გამოყენების შემცირების პოლიტიკა წარმოადგენს გარემოს დაცვის ეროვნული სტრატეგიის ნაწილს. სახელმწიფოს მიზანია, შეამციროს პლასტმასის ნარჩენების რაოდენობა და გააუმჯობესოს ნარჩენების მართვის სისტემა.
საკითხი მნიშვნელოვანია როგორც გარემოს დაცვის, ასევე ეკონომიკური თვალსაზრისით, რადგან პლასტმასის შეფუთვა ფართოდ გამოიყენება ადგილობრივ წარმოებასა და საცალო ვაჭრობაში.
ამ საკითხთან დაკავშირებული სიახლეები და რეგულაციების ცვლილებები აქტიურად ქვეყნდება საინფორმაციო პლატფორმებზე, მათ შორის https://www.sheniambebi.ge, სადაც რეგულარულად ვრცელდება ინფორმაცია გარემოს დაცვის პოლიტიკის შესახებ.
რეგულაციების შემოღება გავლენას მოახდენს როგორც ბიზნესსექტორზე, ასევე მომხმარებლებზე, რადგან პლასტმასის შეფუთვის შემცირება საჭიროებს ალტერნატიული მასალების გამოყენებას.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
პლასტმასის შეფუთვაში განთავსებული სასმელების შესაძლო აკრძალვის ინიციატივა წარმოადგენს გარემოს დაცვის პოლიტიკის გაგრძელებას, რომელიც მიზნად ისახავს პლასტმასის გამოყენების შემცირებას. მთავრობის წარმომადგენლის განცხადებით, ინიციატივა ჯერ განხილვის ეტაპზეა და საბოლოო გადაწყვეტილება მიღებული არ არის.
რეგულაციების ეტაპობრივი დანერგვა მიუთითებს, რომ სახელმწიფო ცდილობს შეათავსოს გარემოს დაცვის მიზნები და ბიზნესსექტორის ინტერესები. პროცესის შემდგომი განვითარება დამოკიდებული იქნება მთავრობის გადაწყვეტილებაზე და შესაბამისი რეგულაციების დამტკიცებაზე.
წყაროები
- United Nations Environment Programme. Plastic pollution overview.
https://www.unep.org/plastic-pollution - European Commission. Directive on single-use plastics.
https://environment.ec.europa.eu/topics/plastics/single-use-plastics_en
