საქართველოში პირველადი საჭიროების პროდუქციაზე მაღალი ფასების საკითხის შესწავლის მიზნით, მთავრობის ადმინისტრაციაში მოქმედი სამთავრობო საკოორდინაციო კომისია ფასწარმოქმნის ჯაჭვის დეტალურ კვლევას იწყებს, რათა საზოგადოებას გამჭვირვალედ მიეწოდოს ინფორმაცია ფასნამატების მიზეზებზე და გამოყენებულ იქნას ყველა შესაძლო ბერკეტი ფასების შემცირების მიზნით. განცხადება ამის შესახებ გააკეთა საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის უფროსმა ლევან ჟორჟოლიანმა, რომელმაც აღნიშნა, რომ არსებული ფასები რიგ შემთხვევებში მნიშვნელოვნად აღემატება ევროპულ მაჩვენებლებს და ეს ვითარება ეკონომიკურ ლოგიკას სცდება.
მოვლენების აღწერა – ფაქტობრივი აღწერა – ძირითადი გარემოებები – დადასტურებული ინფორმაცია
ლევან ჟორჟოლიანის განცხადებით, სამთავრობო საკოორდინაციო კომისიის ფარგლებში მიზანია ფასწარმოქმნის სრული ჯაჭვის შესწავლა, დაწყებული იმპორტიდან და დამთავრებული საცალო გაყიდვებით. მისი თქმით, საზოგადოებამ ზუსტად უნდა იცოდეს, რატომ ყალიბდება ფასნამატი პირველადი საჭიროების პროდუქციაზე და სად იქმნება განსხვავება ევროპულ და ქართულ ფასებს შორის.
მისივე განმარტებით, პრემიერ-მინისტრის მიერ საჯაროდ დასახელებული მაგალითის მიხედვით, ერთსა და იმავე საერთაშორისო სავაჭრო ქსელში წარმოდგენილ იდენტურ პროდუქტზე საქართველოში ფასი სამჯერ აღემატება ევროპულს, რაც ვერ აიხსნება ტრანსპორტირების, ლოგისტიკის ან სხვა ობიექტური ხარჯებით. აღნიშნული გარემოება გახდა საფუძველი, რომ ეკონომიკის სამინისტრომ პირველადი კვლევა ჩაეტარებინა.
კონტექსტი და ფონი – ისტორიული, სოციალური, პოლიტიკური ან სამეცნიერო კონტექსტი – რატომ არის ეს ამბავი მნიშვნელოვანი ფართო აუდიტორიისთვის
საქართველოში ფასების ზრდის საკითხი ბოლო წლებში მოსახლეობის ერთ-ერთ მთავარ სოციალურ გამოწვევად იქცა. განსაკუთრებით მგრძნობიარეა პირველადი საჭიროების პროდუქცია, რომელიც პირდაპირ უკავშირდება ყოველდღიურ მოხმარებას და ოჯახის ბიუჯეტს.
საერთაშორისო პრაქტიკის მიხედვით, ფასთა მკვეთრი სხვაობა იდენტურ პროდუქტებზე სხვადასხვა ბაზარზე ხშირად მიუთითებს ფასწარმოქმნის ჯაჭვში არსებულ სტრუქტურულ პრობლემებზე, მათ შორის კონკურენციის ნაკლებობაზე ან არათანაბარ მარჟებზე. ამ კონტექსტში, მთავრობის მიერ პროცესის სისტემური შესწავლის ინიციატივა მნიშვნელოვანი მოვლენაა ფართო აუდიტორიისთვის, რადგან ის ეხება როგორც სოციალურ კეთილდღეობას, ისე ბაზრის გამჭვირვალობას.
დეტალები და ფაქტები – კონკრეტული მონაცემები, განცხადებები, ციტატები – რიცხვების ახსნა მარტივ ენაზე – ინფორმაციის გადამოწმებული წყაროები
ლევან ჟორჟოლიანის განცხადებით, ეკონომიკის სამინისტროს მიერ ჩატარებულმა პირველადი კვლევამ აჩვენა, რომ საქართველოში პირველადი საჭიროების პროდუქტებზე საშუალო ფასნამატი დაახლოებით 86 პროცენტს შეადგენს. მისი განმარტებით, ეს საშუალო მაჩვენებელია და კონკრეტული პროდუქტის მიხედვით ფასნამატი ზოგ შემთხვევაში 150 პროცენტსაც აღწევს, ხოლო ზოგ შემთხვევაში დაახლოებით 70 პროცენტია.
მისივე თქმით, ასეთი განსხვავებები მიუთითებს, რომ ფასწარმოქმნის ჯაჭვის კონკრეტულ ეტაპზე არსებობს არაპროპორციული ფასნამატი. სწორედ ამ მიზეზით, სამთავრობო კომისია გეგმავს დისტრიბუტორებთან, მწარმოებლებთან, ფარმაცევტულ კომპანიებთან და საწვავის სექტორის წარმომადგენლებთან ეტაპობრივ შეხვედრებს, რათა თითოეული რგოლი დეტალურად შეფასდეს.
ჟორჟოლიანმა ასევე აღნიშნა, რომ კომისიის მანდატი არ შემოიფარგლება მხოლოდ სასურსათო პროდუქციით და მოიცავს მედიკამენტებსა და საწვავსაც, რაც საკითხის მასშტაბს კიდევ უფრო აფართოებს.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა – როგორ განიხილება მსგავსი საკითხი სხვა ქვეყნებში ან რეგიონებში – ოფიციალური ორგანიზაციების პოზიციები
ევროპულ ქვეყნებში პირველადი საჭიროების პროდუქტებზე ფასების რეგულირება, როგორც წესი, ეფუძნება კონკურენციის პოლიტიკას და ბაზრის მონიტორინგს. ევროკავშირის პრაქტიკაში ფასთა მკვეთრი გადახრების შემთხვევაში აქტიურად ერთვებიან კონკურენციის უწყებები, რომლებიც იკვლევენ მარჟებსა და დისტრიბუციის ჯაჭვს.
საერთაშორისო გამოცდილება აჩვენებს, რომ ფასნამატების შემცირება ხშირად მიიღწევა არა პირდაპირი ადმინისტრაციული ჩარევით, არამედ გამჭვირვალობის ზრდითა და ბაზრის მონაწილეებს შორის სამართლიანი კონკურენციის უზრუნველყოფით. ამ კონტექსტში, საქართველოს მთავრობის მიერ არჩეული კვლევაზე დაფუძნებული მიდგომა თავსებადია რეგიონულ და საერთაშორისო პრაქტიკასთან.
საქართველოს კონტექსტი – რას ნიშნავს ეს ამბავი საქართველოსთვის – შესაძლო გავლენა საზოგადოებაზე, ეკონომიკაზე
საქართველოსთვის ფასწარმოქმნის ჯაჭვის დეტალური კვლევა შეიძლება მნიშვნელოვანი შედეგების მომტანი იყოს როგორც მომხმარებლებისთვის, ისე მთლიანად ეკონომიკისთვის. პირველადი საჭიროების პროდუქტებზე ფასების შესაძლო შემცირება პირდაპირ აისახება მოსახლეობის მსყიდველუნარიანობაზე და სოციალურ ფონზე.
ლევან ჟორჟოლიანის განცხადებით, მთავრობის მოლოდინია, რომ აპრილის ბოლოს უკვე იქნება გარკვეული ხელშესახები შედეგები, თუმცა ფასების კორექცია მანამდეც არის შესაძლებელი, იმ პროცესის ფარგლებში, რომელიც სამთავრობო კომისიის მუშაობისას მიმდინარეობს. მსგავსი თემების გაშუქება საინფორმაციო პლატფორმებზე, მათ შორის https://www.sheniambebi.ge, ხელს უწყობს საზოგადოების ინფორმირებულობას და ეკონომიკური პროცესების უკეთ გააზრებას.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
ფასწარმოქმნის ჯაჭვის შესწავლის ინიციატივა წარმოადგენს მცდელობას, გამოიკვეთოს ის ფაქტორები, რომლებიც საქართველოში პირველადი საჭიროების პროდუქტებზე მაღალი ფასების ფორმირებას განაპირობებს. წარმოდგენილი მონაცემები, მათ შორის საშუალოდ 86-პროცენტიანი ფასნამატი, მიუთითებს სისტემურ პრობლემებზე, რომელთა ანალიზი და გამჭვირვალედ წარმოჩენა შეიძლება გახდეს ფასების კორექციის საფუძველი. პროცესის განვითარება და კომისიის მუშაობის შედეგები განსაზღვრავს, რამდენად შესაძლებელი იქნება უახლოეს პერიოდში ფასების შემცირება სხვადასხვა სექტორში.
წყაროები
- Government Administration of Georgia. Statements on price formation commission. https://gov.ge
- Ministry of Economy and Sustainable Development of Georgia. Preliminary price margin research. https://www.economy.ge
