სამედიცინო დიეტა: რა არის იგი, როგორ მუშაობს და როგორია მისი 7-დღიანი კვების გეგმა
წონის კონტროლი და კვების რეჟიმის მოწესრიგება თანამედროვე ცხოვრების მნიშვნელოვანი ნაწილია. სწორედ ამ თემასთან არის დაკავშირებული ე.წ. სამედიცინო დიეტა, რომელიც ხშირად განიხილება როგორც მკაცრი, მაგრამ სტრუქტურირებული კვების სისტემა. მსგავსი რეჟიმები განსაკუთრებით პოპულარული გახდა იმ ადამიანებში, რომლებიც ცდილობენ სწრაფად შეამცირონ წონა ან ორგანიზმს დროებით მისცენ განტვირთვის შესაძლებლობა.
სწორედ ამ კონტექსტში მნიშვნელოვანია კვების რეჟიმის გააზრება და სხეულის საერთო კეთილდღეობის გათვალისწინება. ამ საკითხზე საუბრისას ხშირად განიხილება ისეთი თემებიც, როგორიცაა ჯანსაღი ცხოვრების წესი და კანის მოვლა, რადგან კვება პირდაპირ უკავშირდება გარეგნობას, კანის მდგომარეობასა და ენერგიის დონეს.
ქვემოთ დეტალურად განვიხილავთ, რა არის სამედიცინო დიეტა, როგორია მისი ძირითადი პრინციპები და რა ტიპის მენიუს მოიცავს ეს რეჟიმი.
რა არის სამედიცინო დიეტა
სამედიცინო დიეტა წარმოადგენს მკაცრად შეზღუდულ კვებით რეჟიმს, რომელიც თავდაპირველად ექიმებმა შეიმუშავეს იმ პაციენტებისთვის, რომელთაც ოპერაციამდე ან სხვა სამედიცინო პროცედურამდე სწრაფად უნდა შეემცირებინათ სხეულის მასა.
ამ სისტემის მთავარი თავისებურება არის მონაცვლეობითი კვება, რომელიც აერთიანებს დაბალკალორიულ დღეებსა და უფრო მკაცრ, თითქმის შიმშილის დღეებს. ასეთი მიდგომა მიზნად ისახავს:
კალორიების მკვეთრ შემცირებას
ორგანიზმში დაგროვილი ზედმეტი სითხისა და მეტაბოლური ნარჩენების შემცირებას
ცხიმოვანი რეზერვების გამოყენების გააქტიურებას
ამგვარი დიეტები ხშირად გამოიყენება როგორც განტვირთვის მოკლევადიანი რეჟიმი, თუმცა სპეციალისტები ხაზგასმით აღნიშნავენ, რომ მკაცრი კვების სისტემები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ინდივიდუალური ჯანმრთელობის მდგომარეობის გათვალისწინებით.
სილამაზისა და სხეულის მოვლის თემაზე საუბრისას ასევე ხშირად განიხილება სხეულის მოვლისა და დეტოქსის რეჟიმები, რომლებიც კვებასა და ცხოვრების წესთან ერთად განიხილება.
რატომ გახდა ეს დიეტა პოპულარული
სამედიცინო დიეტის პოპულარობას რამდენიმე ფაქტორი განაპირობებს:
მკაცრი, მაგრამ მკაფიო კვების გეგმა
შედარებით მოკლე ხანგრძლივობა
კალორიების მკვეთრი შემცირება
სწრაფი შედეგის მოლოდინი
ასეთი რეჟიმები ხშირად იზიდავს იმ ადამიანებს, რომლებიც ცდილობენ მოკლე პერიოდში შეამცირონ სხეულის მასა. ამავე დროს მნიშვნელოვანია იმის გააზრება, რომ კვების სისტემის მკვეთრი ცვლილება გავლენას ახდენს ორგანიზმის საერთო მდგომარეობაზე, ამიტომ ხშირად განიხილება ისეთი თემებიც, როგორიცაა მეტაბოლიზმის ბუნებრივი რეგულირება.
სამედიცინო დიეტის ძირითადი პრინციპები
სასურველი შედეგის მისაღწევად დიეტის ფარგლებში რამდენიმე ძირითადი წესის დაცვაა რეკომენდებული.
სითხის ბალანსი
დღის განმავლობაში საჭიროა საკმარისი რაოდენობის სუფთა წყლის მიღება. სასურველია წყალი იყოს გაზის გარეშე.
ფიზიკური დატვირთვის შემცირება
მკაცრი კალორიული შეზღუდვის პერიოდში რეკომენდებულია ინტენსიური ვარჯიშისა და ზედმეტად შრომატევადი საქმიანობისგან თავის შეკავება.
სუფთა ჰაერზე გასეირნება
მიუხედავად ფიზიკური დატვირთვის შეზღუდვისა, ყოველდღიური მსუბუქი სეირნობა სასარგებლოდ მიიჩნევა.
მავნე ჩვევების შეზღუდვა
რეჟიმის პერიოდში არ არის რეკომენდებული ნიკოტინისა და ალკოჰოლის მოხმარება.
გვიანი კვების თავიდან აცილება
საღამოს ბოლო კვება უნდა დასრულდეს დაახლოებით 21:00 საათამდე.
სილამაზისა და ჯანმრთელობის თემატიკაზე საუბრისას ხშირად აღინიშნება, რომ კვების რეჟიმი გავლენას ახდენს გარეგნობაზეც. სწორედ ამიტომ ბევრი ადამიანი ინტერესდება კანის მოვლით დიეტის პერიოდში.
7 დღიანი სამედიცინო დიეტის მენიუ
სამედიცინო დიეტის დაცვა შესაძლებელია 7 ან 14 დღის განმავლობაში. ხშირად აღნიშნავენ, რომ პირველ კვირაში შეიძლება სხეულის მასის მნიშვნელოვანი შემცირება დაფიქსირდეს, ხოლო ორ კვირაში შედეგი კიდევ უფრო თვალსაჩინო გახდეს.
ქვემოთ წარმოდგენილია 7-დღიანი კვების გეგმა.
1 დღე
1,5 ლიტრი მოდუღებული მწვანე ჩაი
100 გრამი თაფლი
ეს რაოდენობა უნდა გადანაწილდეს დღის განმავლობაში.
2 დღე
600 მლ რძე
300 გრამი უცხიმო ხაჭო
3 დღე
1,5 ლიტრი უშაქრო კომპოტი
კომპოტი მზადდება დაახლოებით 250 გრამი ხმელი ხილისგან
4 დღე
5 მაგრად მოხარშული კვერცხი
200 მლ უშაქრო ყავა
5 დღე
0,5 კგ შვრიის ფაფა (წყალში მოხარშული, სანელებლების გარეშე)
200 მლ ყავა
6 დღე
დაახლოებით 1,5 კგ მწვანე ვაშლი
უმჯობესია ნაკლებად ტკბილი ჯიშები.
7 დღე
1,5 ლიტრი კეფირი
ზოგი შეფასებით, დიეტის თითოეულ დღეს შესაძლოა თან ახლდეს სხეულის მასის დაახლოებით ნახევარი კილოგრამის შემცირება, თუმცა ინდივიდუალური შედეგები განსხვავდება.
მეორე კვირის კვების რეჟიმი
თუ დიეტის გაგრძელება გსურთ, მომდევნო კვირაში კვების რეჟიმი უფრო სტრუქტურირებულ ფორმას იღებს. ყოველდღიური მენიუ დაახლოებით ასეთია:
08:00
100 გრამი უცხიმო ხაჭო
1 ჩაის კოვზი თაფლი
200 მლ ყავა
11:00
200 გრამი გახეხილი უმი სტაფილო
1 კოვზი მცენარეული ზეთი
14:00
50 გრამი მოხარშული თევზი
200 გრამი მოხარშული ჭარხალი
200 მლ ჩაი
16:00
პატარა გრეიფრუტი
18:00
150 გრამი წიწიბურა
50 გრამი მაგარი ყველი
200 მლ ჩაი
21:00
200 მლ უცხიმო კეფირი
2 სუფრის კოვზი მცენარეული ზეთი
ამ პერიოდში მენიუ ყოველდღიურად იგივე რჩება და საჭიროა მისი მკაცრად დაცვა.
რას უნდა მიაქციოთ ყურადღება
სამედიცინო დიეტა საკმაოდ მკაცრი კვების რეჟიმია. სწორედ ამიტომ ექსპერტები ხშირად აღნიშნავენ, რომ ასეთი სისტემის დაწყებამდე სასურველია ჯანმრთელობის მდგომარეობის შეფასება და ექიმთან კონსულტაცია.
ასევე მნიშვნელოვანია გახსოვდეთ, რომ სხეულის მოვლა მხოლოდ კვებით არ განისაზღვრება. დიდი მნიშვნელობა აქვს ძილს, სითხის მიღებას და ისეთ საკითხებს, როგორიცაა ჯანსაღი ცხოვრების წესისა და სილამაზის ბალანსი.
შეჯამება
სამედიცინო დიეტა წარმოადგენს მკაცრ, დაბალკალორიულ კვებით რეჟიმს, რომელიც თავდაპირველად სამედიცინო საჭიროებისთვის შეიქმნა. მისი მთავარი მახასიათებელია შეზღუდული მენიუ, მონაცვლეობითი დღეები და კალორიების მკვეთრი შემცირება.
მსგავსი კვების სისტემები ხშირად გამოიყენება მოკლევადიანი მიზნებისთვის, თუმცა მათი დაწყებამდე მნიშვნელოვანია ჯანმრთელობის მდგომარეობის გათვალისწინება და ინფორმირებული გადაწყვეტილების მიღება.
წყაროები
Jensen MD, Ryan DH, Apovian CM, et al. 2013 AHA/ACC/TOS Guideline for the Management of Overweight and Obesity in Adults. Circulation. 2014;129(25 Suppl 2):S102–S138.
National Institutes of Health. Very Low Calorie Diets. NIH Publication. 2020.
Bray GA, Frühbeck G, Ryan DH, Wilding JPH. Management of obesity. Lancet. 2016;387(10031):1947–1956.
World Health Organization. Healthy diet: Fact sheet. Geneva: WHO; 2020
