საერთაშორისო შედარებით შეფასებაში სინგაპური იმ ქვეყნებს შორის აღმოჩნდა, სადაც 15 წლის განმავლობაში კომფორტული საპენსიო ცხოვრების უზრუნველსაყოფად ყველაზე დიდი თანხაა საჭირო, ხოლო პაკისტანში საჭირო თანხა ყველაზე დაბალია.
NetCredit-ისა და Numbeo-ს მონაცემებზე დაყრდნობით მომზადებულ რეიტინგში 95 ქვეყანა შედის და შეფასება ქვეყნებს შორის ცხოვრების ხარჯების განსხვავებას ასახავს. საქართველოსთვის გამოთვლილი მაჩვენებელი დაახლოებით 315 ათასი აშშ დოლარია, რაც რეგიონში რამდენიმე მეზობელი ქვეყნის მაჩვენებელზე მაღალია. [1][2]
მოვლენების აღწერა
კვლევის მიხედვით, 15-წლიანი კომფორტული საპენსიო ცხოვრებისათვის საჭირო დანაზოგის ოდენობა ქვეყნებს შორის მნიშვნელოვნად განსხვავდება. რეიტინგის ყველაზე მაღალ ნიშნულზე სინგაპურია, სადაც საჭირო თანხა დაახლოებით 1,1 მილიონ აშშ დოლარად არის შეფასებული. მას მოსდევს ისლანდია — 893 ათასი დოლარი, შვეიცარია — 859 ათასი დოლარი, ლუქსემბურგი — 794 ათასი დოლარი და ამერიკის შეერთებული შტატები — 738 ათასი დოლარი. [1]
რეიტინგის მეორე მხარეს პაკისტანია, სადაც იგივე პერიოდისთვის საჭირო თანხა დაახლოებით 187 ათას დოლარს შეადგენს. შემდეგ მოდის ინდოეთი — 189 ათასი დოლარი, ეგვიპტე და ბანგლადეში — დაახლოებით 190-190 ათასი დოლარი, ხოლო ნეპალი — 214 ათასი დოლარი. [1]
საქართველოს მაჩვენებელი 315 ათასი დოლარია. ამ მონაცემით საქართველო ჩამოთვლილ ქვეყნებს შორის არც ყველაზე ძვირადღირებულ და არც ყველაზე იაფ საპენსიო მიმართულებად არ მიიჩნევა.
კონტექსტი და ფონი
საპენსიო პერიოდისთვის საჭირო დანაზოგის შეფასება მხოლოდ პენსიის ოდენობაზე არ არის დამოკიდებული. ასეთი გამოთვლები, როგორც წესი, ეფუძნება ქვეყანაში ცხოვრების ღირებულებას, საცხოვრებლის, საკვების, ტრანსპორტის, ჯანდაცვისა და სხვა ყოველდღიური ხარჯების სავარაუდო დონეს.
ამასთან, „კომფორტული პენსია“ უნივერსალური ეკონომიკური კატეგორია არ არის. ერთი ქვეყნისთვის კომფორტულად მიჩნეული ცხოვრების დონე შესაძლოა სხვა ქვეყანაში სრულიად განსხვავებულ ხარჯებს მოითხოვდეს. შესაბამისად, რეიტინგში მოცემული თანხები კონკრეტული ადამიანისთვის აუცილებელი დანაზოგის ზუსტ ოდენობად არ უნდა განიხილებოდეს.
Numbeo სხვადასხვა ქვეყანაში ცხოვრების ღირებულების შესახებ მონაცემებს აგროვებს და მათ შორის სამომხმარებლო ფასების, საცხოვრებლისა და სხვა ხარჯების შედარებას გვთავაზობს. [2] NetCredit-ის მიერ გამოქვეყნებული ანალიზი ამ მონაცემებს საპენსიო პერიოდის სავარაუდო ხარჯებთან აკავშირებს. [1]
ამგვარი შეფასების მთავარი მიზანი ქვეყნების ერთმანეთთან შედარებაა და არა კონკრეტული ადამიანის საპენსიო გეგმის შედგენა.
დეტალები და ფაქტები
რეიტინგში ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი სინგაპურს აქვს — დაახლოებით 1,1 მილიონი დოლარი. ამ თანხის ერთ-ერთი მთავარი განმსაზღვრელი ფაქტორი ქვეყანაში ცხოვრების მაღალი ღირებულებაა.
ხუთეულში ასევე შედის ისლანდია, სადაც 15-წლიანი პერიოდისთვის დაახლოებით 893 ათასი დოლარია საჭირო. შვეიცარიის მაჩვენებელი 859 ათასი დოლარია, ლუქსემბურგის — 794 ათასი, ხოლო ამერიკის შეერთებული შტატების — 738 ათასი დოლარი. [1]
საპენსიო ხარჯების ყველაზე დაბალი შეფასება პაკისტანში დაფიქსირდა — დაახლოებით 187 ათასი დოლარი. ინდოეთის მაჩვენებელი 189 ათასი დოლარია, ეგვიპტისა და ბანგლადეშის — დაახლოებით 190 ათასი, ხოლო ნეპალის — 214 ათასი დოლარი. [1]
თუ თანხებს საშუალოდ 15 წელზე გადავანაწილებთ, პაკისტანის შემთხვევაში ეს დაახლოებით 12,4 ათას დოლარს შეადგენს წელიწადში, ხოლო სინგაპურის შემთხვევაში — დაახლოებით 73,3 ათას დოლარს. ეს მხოლოდ მათემატიკური გადანაწილებაა და არ ნიშნავს, რომ აღნიშნული თანხა ყოველწლიურად უცვლელი დარჩება.
რეალური საპენსიო ხარჯები შეიძლება მნიშვნელოვნად შეიცვალოს ინფლაციის, ქირის ან უძრავი ქონების ფასების, სამედიცინო მომსახურების, გადასახადების, ვალუტის კურსისა და ადამიანის ცხოვრების წესის მიხედვით.
საქართველოს მაჩვენებელი დაახლოებით 315 ათასი დოლარია. მეზობელ ქვეყნებთან შედარებით მონაცემები ასე ნაწილდება: სომხეთი — 260 ათასი დოლარი, აზერბაიჯანი — 270 ათასი დოლარი, რუსეთი — 281 ათასი დოლარი, საქართველო — 315 ათასი დოლარი, თურქეთი — 361 ათასი დოლარი. [1]
ამ მონაცემებით, საქართველოს მაჩვენებელი სომხეთისაზე დაახლოებით 55 ათასი დოლარით, აზერბაიჯანისაზე 45 ათასი დოლარით და რუსეთისაზე 34 ათასი დოლარით მაღალია. თურქეთის მაჩვენებელი კი საქართველოსაზე დაახლოებით 46 ათასი დოლარით მეტია.
თუმცა ამ სხვაობების პირდაპირი ინტერპრეტაცია სიფრთხილეს მოითხოვს. რეიტინგი სხვადასხვა ქვეყანაში ცხოვრების ხარჯების შედარებით მაჩვენებლებს იყენებს და არ ითვალისწინებს თითოეული ადამიანის კონკრეტულ ფინანსურ მდგომარეობას.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
ქვეყნებს შორის განსხვავება განსაკუთრებით თვალსაჩინოა მაღალი შემოსავლის მქონე ეკონომიკებსა და შედარებით დაბალი ცხოვრების ხარჯის მქონე ქვეყნებს შორის. სინგაპურის, ისლანდიისა და შვეიცარიის მაღალი მაჩვენებლები ნაწილობრივ იმ გარემოებას უკავშირდება, რომ ამ ქვეყნებში საცხოვრებელი და ყოველდღიური მომსახურების ხარჯები მაღალია. [1][2]
ამავე დროს, დაბალი საჭირო თანხა ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ შესაბამის ქვეყანაში პენსიონერის ცხოვრების ხარისხი უფრო მაღალია. მაგალითად, დაბალი სამომხმარებლო ხარჯები შეიძლება თანაარსებობდეს შედარებით დაბალ ხელფასებთან, ნაკლებ საპენსიო შემოსავალთან ან ჯანდაცვისა და სოციალური დაცვის განსხვავებულ სისტემებთან.
საპენსიო კეთილდღეობის შესაფასებლად საერთაშორისო ორგანიზაციები სხვადასხვა მაჩვენებელს იყენებენ. მათ შორისაა საპენსიო შემოსავლის ჩანაცვლების კოეფიციენტი, საპენსიო სისტემის მდგრადობა, ხანდაზმულთა სიღარიბის დონე, სიცოცხლის ხანგრძლივობა და სოციალური დაცვის მოცულობა. ამიტომ მხოლოდ დანაზოგის ოდენობით ქვეყნების საპენსიო სისტემების სრულად შედარება შეუძლებელია.
საერთაშორისო პრაქტიკაში საპენსიო დაგეგმვისას ასევე მნიშვნელოვანი ფაქტორია ის, თუ რამდენად დიდხანს შეიძლება გაგრძელდეს საპენსიო პერიოდი. სიცოცხლის ხანგრძლივობის ზრდა ნიშნავს, რომ ადამიანს შესაძლოა დაგროვილი თანხა 15 წელზე გაცილებით დიდხანს დასჭირდეს.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოსთვის აღნიშნული მაჩვენებელი განსაკუთრებით საინტერესოა იმ ფონზე, რომ ქვეყანაში საპენსიო უზრუნველყოფა მხოლოდ პირად დანაზოგებს არ ეფუძნება. საპენსიო შემოსავლის ფორმირებაში სახელმწიფო პენსიასა და დაგროვებით საპენსიო სისტემას სხვადასხვა როლი აქვს.
შესაბამისად, 315 ათასი დოლარი არ შეიძლება განვიხილოთ როგორც თანხა, რომელიც საქართველოში ყველა ადამიანს აუცილებლად დასჭირდება პენსიაზე გასვლისას. რეალური საჭიროება დამოკიდებულია საპენსიო ასაკში ადამიანის შემოსავალზე, საკუთრებაში არსებულ საცხოვრებელზე, ჯანმრთელობის მდგომარეობასთან დაკავშირებულ ხარჯებზე, ოჯახის მხარდაჭერაზე და ცხოვრების სასურველ სტანდარტზე.
მაგალითად, ადამიანს, რომელსაც საკუთარი საცხოვრებელი აქვს და საპენსიო შემოსავალთან ერთად დაგროვებითი პენსიაც ერიცხება, შესაძლოა მნიშვნელოვნად ნაკლები პირადი დანაზოგი დასჭირდეს, ვიდრე ადამიანს, რომელსაც საცხოვრებლის ქირის გადახდა უწევს და დამატებითი საპენსიო შემოსავალი არ აქვს.
ამიტომ საერთაშორისო რეიტინგის საქართველოს მაჩვენებელი უფრო მეტად ქვეყნის ცხოვრების ღირებულების შედარებითი ინდიკატორია, ვიდრე ინდივიდუალური ფინანსური გეგმა.
საპენსიო დაგეგმვის საკითხებზე საქართველოს მოქალაქისთვის მნიშვნელოვანია ყურადღების გამახვილება არა მხოლოდ საბოლოო თანხაზე, არამედ შემოსავლებისა და ხარჯების გრძელვადიან თანაფარდობაზე. ამ თემაზე მკითხველისთვის დამატებითი საინფორმაციო მასალები ხელმისაწვდომია SheniAmbebi.ge-ზე.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
საერთაშორისო რეიტინგი აჩვენებს, რომ საპენსიო პერიოდში კომფორტული ცხოვრების სავარაუდო ღირებულება ქვეყნებს შორის მკვეთრად განსხვავდება. სინგაპურში შეფასებული თანხა 1,1 მილიონ დოლარს აღწევს, მაშინ როდესაც პაკისტანში დაახლოებით 187 ათასი დოლარია საჭირო. განსხვავება 900 ათას დოლარზე მეტია. [1]
საქართველოსთვის მითითებული 315 ათასი დოლარი რეგიონში საშუალო მაჩვენებელზე მაღალია, თუმცა მნიშვნელოვნად ჩამორჩება იმ ქვეყნებს, სადაც ცხოვრების ხარჯების გამო საპენსიო პერიოდის შეფასებული ღირებულება ყველაზე მაღალია.
მნიშვნელოვანია, რომ ასეთი რეიტინგები არ უნდა იქცეს კონკრეტული ადამიანის საპენსიო საჭიროების პირდაპირ საზომად. 15-წლიანი პერიოდის შეფასება ეფუძნება მიმდინარე ან შედარებით ახლანდელ ფასებს, ხოლო საპენსიო ასაკამდე ათწლეულების განმავლობაში ინფლაციამ, შემოსავლებმა, ვალუტის კურსმა და ცხოვრების ღირებულებამ შესაძლოა მნიშვნელოვანი ცვლილებები განიცადოს.
ამასთან, საპენსიო უზრუნველყოფის შეფასებისას მხოლოდ დანაზოგის ოდენობა საკმარისი ინდიკატორი არ არის. საბოლოო სურათზე გავლენას ახდენს სახელმწიფო საპენსიო სისტემა, დაგროვებითი პენსია, საცხოვრებლის საკუთრება, ჯანდაცვის ხარჯები და ადამიანის ცხოვრების ინდივიდუალური სტანდარტი.
წყაროები
- NetCredit. How Much Money Do You Need to Retire Comfortably Around the World? NetCredit. https://www.netcredit.com/blog/cost-to-retire-around-the-world/
- Numbeo. Cost of Living Index by Country. Numbeo. https://www.numbeo.com/cost-of-living/rankings_by_country.jsp
