საქართველოში 2026 წლის 1 აპრილიდან ამოქმედდება რეგულაცია, რომლის მიხედვითაც 6 წელზე მეტი ასაკის M1 კატეგორიის მსუბუქი ავტომობილების იმპორტი და მათი პირველადი ან დროებითი რეგისტრაცია აიკრძალება. ცვლილება მიზნად ისახავს გარემოს დაბინძურების შემცირებას და ქვეყანაში მოქმედი ემისიის სტანდარტების დაცვას, თუმცა ახალი წესის ამოქმედებასთან დაკავშირებით მოქალაქეებს გაჩნდა კითხვები იმ ავტომობილების რეგისტრაციის შესაძლებლობაზე, რომელთა ტრანსპორტირება უკვე დაწყებულია, მაგრამ ქვეყანაში შემოსვლა შესაძლოა 1 აპრილის შემდეგ მოხდეს.
მოვლენების აღწერა
საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით, 2026 წლის 1 აპრილიდან ძალაში შედის შეზღუდვა, რომელიც ეხება M1 კატეგორიის მსუბუქი ავტომობილების იმპორტსა და რეგისტრაციას. აღნიშნული კატეგორია მოიცავს იმ ავტომობილებს, რომლებიც განკუთვნილია მგზავრების გადასაყვანად და აქვთ არაუმეტეს 8 დასაჯდომი ადგილი მძღოლის გარდა.
რეგულაციის თანახმად, 6 წელზე მეტი ასაკის მსუბუქი ავტომობილების იმპორტი და მათი პირველადი ან დროებითი რეგისტრაცია აღარ იქნება შესაძლებელი. ამასთან, აღნიშნული შეზღუდვა არ შეეხება უკვე რეგისტრირებულ ავტომობილებს და ასევე არ გავრცელდება რეექსპორტის შემთხვევებზე.
გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის პირველი მოადგილის, ნინო თანდილაშვილის განმარტებით, მოქალაქეები, რომლებმაც ავტომობილი უკვე შეიძინეს და ტრანსპორტირების პროცესი 1 აპრილამდე დაიწყეს, შეძლებენ ავტომობილის რეგისტრაციას, მაშინაც კი, თუ მანქანა ქვეყანაში აღნიშნული თარიღის შემდეგ შემოვა. ამისათვის აუცილებელი იქნება ტრანსპორტირების დაწყების დამადასტურებელი დოკუმენტის წარმოდგენა შესაბამის უწყებებში.
კონტექსტი და ფონი
ავტომობილების იმპორტისა და რეგისტრაციის რეგულირება საქართველოში ბოლო წლებში გარემოს დაცვის პოლიტიკის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მიმართულებად იქცა. ქვეყნის მასშტაბით ჰაერის ხარისხის გაუმჯობესება და გამონაბოლქვის შემცირება წარმოადგენს სახელმწიფო პოლიტიკის ერთ-ერთ პრიორიტეტს, რაც დაკავშირებულია მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვასა და ეკოლოგიური რისკების შემცირებასთან.
ევრო 5-ის ემისიის სტანდარტის დანერგვა, რომელიც უკვე მოქმედებს საქართველოში, მიზნად ისახავს ატმოსფეროში მავნე ნივთიერებების გამოყოფის შემცირებას. აღნიშნული სტანდარტი განსაზღვრავს გამონაბოლქვში არსებული მავნე გაზებისა და ნაწილაკების მაქსიმალურ დასაშვებ დონეს, რაც პირდაპირ უკავშირდება გარემოსა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის მდგომარეობას.
მსგავსი რეგულაციები ფართოდ გამოიყენება ევროკავშირის ქვეყნებში, სადაც ავტომობილების ემისიის სტანდარტები ეტაპობრივად მკაცრდება გარემოს დაცვის მიზნით. საქართველოში აღნიშნული ცვლილებები წარმოადგენს საერთაშორისო პრაქტიკასთან დაახლოების პროცესის ნაწილს.
დეტალები და ფაქტები
ახალი წესის თანახმად, 1 აპრილიდან რეგისტრაციისთვის განკუთვნილი მსუბუქი ავტომობილი უნდა აკმაყოფილებდეს ორ ძირითად მოთხოვნას:
- ავტომობილის ასაკი არ უნდა აღემატებოდეს 6 წელს;
- ავტომობილი უნდა შეესაბამებოდეს ევრო 5-ის ემისიის სტანდარტს.
ნინო თანდილაშვილის განმარტებით, თუ ავტომობილის ტრანსპორტირება დაწყებულია რეგულაციის ამოქმედებამდე, მისი რეგისტრაცია შესაძლებელი იქნება შესაბამისი დოკუმენტაციის წარდგენის შემთხვევაში. ასეთ დოკუმენტად შეიძლება ჩაითვალოს სატრანსპორტო ხელშეკრულება, გადაზიდვის დამადასტურებელი დოკუმენტი ან სხვა ოფიციალური საბუთი, რომელიც ადასტურებს ტრანსპორტირების დაწყების თარიღს.
იმ შემთხვევაში, თუ ტრანსპორტირების დაწყება ვერ დადასტურდება, ავტომობილის ქვეყანაში შემოყვანა შესაძლებელი იქნება, თუმცა მისი რეგისტრაცია ვერ განხორციელდება და ავტომობილის გამოყენება ქვეყნის შიგნით სამართლებრივად შეუძლებელი გახდება.
შეზღუდვა არ ვრცელდება რეექსპორტის საქმიანობაზე, რაც ნიშნავს, რომ საქართველოში იმპორტირებული ავტომობილები კვლავ შეიძლება გადაყვანილი და გაყიდული იყოს სხვა ქვეყნებში.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
ევრო 5-ის ემისიის სტანდარტი წარმოადგენს ევროპაში მიღებულ ერთ-ერთ მნიშვნელოვან რეგულაციას, რომელიც მიზნად ისახავს ტრანსპორტის სექტორიდან მავნე გამონაბოლქვის შემცირებას. აღნიშნული სტანდარტი პირველად ევროკავშირში 2009 წელს ამოქმედდა და მას შემდეგ მრავალი ქვეყანა ეტაპობრივად გადავიდა უფრო მკაცრ მოთხოვნებზე.
ევროპის ქვეყნებში ავტომობილების ასაკისა და ემისიის სტანდარტების შეზღუდვა ფართოდ გამოიყენება გარემოს დაცვის მიზნით. მაგალითად, ევროპის არაერთ ქალაქში მოქმედებს ე.წ. დაბალი ემისიის ზონები, სადაც მხოლოდ იმ ავტომობილებს აქვთ გადაადგილების უფლება, რომლებიც აკმაყოფილებენ განსაზღვრულ ეკოლოგიურ მოთხოვნებს.
რეგიონში მსგავსი რეგულაციები ეტაპობრივად ინერგება გარემოს დაბინძურების შემცირების მიზნით, რაც დაკავშირებულია როგორც ეკოლოგიურ, ისე საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის პრიორიტეტებთან.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში ავტომობილების დიდი ნაწილი შედარებით ძველია, რაც პირდაპირ აისახება ჰაერის ხარისხზე. სპეციალისტების შეფასებით, ავტოტრანსპორტი წარმოადგენს ატმოსფერული დაბინძურების ერთ-ერთ მთავარ წყაროს ქვეყანაში.
ახალი რეგულაციის ამოქმედება მიზნად ისახავს უფრო ეკოლოგიურად უსაფრთხო ავტომობილების გამოყენების წახალისებას და გარემოზე ზემოქმედების შემცირებას. აღნიშნული ცვლილებები ასევე უკავშირდება საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფას.
ამ თემაზე დამატებითი ინფორმაცია და განახლებული მონაცემები ხელმისაწვდომია საინფორმაციო პლატფორმაზე https://www.sheniambebi.ge, სადაც განთავსებულია ქვეყნის მასშტაბით მიმდინარე მნიშვნელოვანი რეგულაციური ცვლილებების შესახებ ინფორმაცია.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
6 წელზე მეტი ასაკის ავტომობილების იმპორტისა და რეგისტრაციის შეზღუდვა წარმოადგენს გარემოს დაცვისა და სატრანსპორტო პოლიტიკის მიმართულებით განხორციელებულ მნიშვნელოვან ნაბიჯს. რეგულაცია მიზნად ისახავს ქვეყანაში ეკოლოგიური სტანდარტების გაუმჯობესებას და ჰაერის დაბინძურების შემცირებას.
ამავდროულად, რეგულაციაში გათვალისწინებულია გარდამავალი მექანიზმები იმ მოქალაქეებისთვის, რომლებმაც ავტომობილების ტრანსპორტირება რეგულაციის ამოქმედებამდე დაიწყეს, რაც უზრუნველყოფს სამართლებრივ თანმიმდევრულობას და მოქალაქეთა ინტერესების გათვალისწინებას.
მომდევნო ეტაპზე მოსალოდნელია რეგულაციის პრაქტიკული შედეგების შეფასება და მისი გავლენის ანალიზი გარემოსა და სატრანსპორტო სექტორზე.
წყაროები
- საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო. ავტომობილების იმპორტის რეგულაციები და ემისიის სტანდარტები. ხელმისაწვდომია: https://mepa.gov.ge
- საქართველოს მთავრობის სამართლებრივი აქტები — ავტომობილების იმპორტისა და რეგისტრაციის წესები. ხელმისაწვდომია: https://matsne.gov.ge
