გენეტიკური მექანიზმი და ახალი თერაპია პროსტატის კიბოსთვის
პროსტატის კიბოს ზრდის პროცესში მნიშვნელოვანი როლი აქვს დნმ-ზე არსებულ გამაძლიერებლებს (enhancers) და მათზე მომუშავე ქრომატინის გადაკეთების პროცესს. კვლევა აჩვენებს, რომ ენჰანსერების აქტივაციაში მონაწილეობს ორი მნიშვნელოვანი ჰისტონის მარკერი — H2B N-ტერმინალური აცეტილაცია (H2BNTac) და ორი ფერმენტი, CBP (CREB-binding protein) და p300 (histone acetyltransferase p300) — რომლებიც ამ მარკერის შექმნასთან არიან დაკავშირებული. PMC+3Simple Science+3BioMed Central+3
მიჩიგანის უნივერსიტეტის მკვლევარებმა შეიმუშავეს პრეპარატი, რომელსაც შეუძლია პროსტატის კიბოს ზრდის შეჩერება მისი გენეტიკური მექანიზმების ბლოკირებით. შედეგები გამოქვეყნდა ჟურნალ Nature Genetics-ში.
გარდა ამისა, მკვლევარებმა დაადგინეს, რომ პროსტატის კიბოს აგრესიულ ფორმებში — კერძოდ, არაადენოკარცინომურ ნეიროენდოკრინულ პროსტატის კიბოში (NEPC) — გადაჯგუფებულია კრიტიკული თარგეტები: FOXA2 და NKX2‑1. ეს ფაქტორები უზრუნველყოფენ 3D ქრომატინის ადაპტაციას და ენჰანსერების გადმორგებით ახსნიან უჯრედების იდენტიტეტის ცვლილებას და მკურნალობის მიმართ რეზისტენტობის განვითარებას. Nature+2Early Detection Research Network+2
ახალი კომპაუნდი — CBPD‑409
კვლევითია აღწერილი ახალი პროტეინთა დაშლის პლატფორმა (PROTAC) CBPD-409, რომელიც მიზნად ისახავს CBP/p300 ფერმენტების შერჩევით დაშლას. როდესაც ეს ფერმენტები არააქტიურია, ენჰანსერები (H2BNTac მარკერით) ნელდება ან ჩერდება, რითაც პროსტატის სიმსივნის ზრდა და გადახრა მაქსიმალურად შეგნებულად აიჭრება. CBPD-409 აჩვენა უჯრედულ და ცხოველურ მოდელებში მნიშვნელოვანი ანტიუკმერული აქტივობა — მაგალითად, IC₅₀ = 1.2–2.0 ნანომოლი AR-პოზიტიურ პროსტატის კიბოს ხაზებში. PubMed+1
ამასთანავე, კვლევებმა დაფიქსირებულ იქნა, რომ CBPD-409-ის მიღებისას ამოღებულია CBP/p300-მიმართილი H2BNTac მარკერები და შეინიშნება მკურნალობისადმი მდგრადი ფორმების წინსვლის შენელება. PMC+1
აგრესიული ფორმის გადასვლა და CCS1477
მეორე მკვეთრი აღმოჩენა ეხება იმას, თუ როგორ გადადის პროსტატის კიბო აგრესიულ, მკურნალობისადმი მდგრად ნეიროენდოკრინულ ფორმაში (NEPC) — პროცესში მონაწილეობას იღებენ FOXA2 და NKX2-1, რომლებიც იძინებენ ქრონატინის სტრუქტურას, ირთვებიან ენჰანსერები და გადამრთველად ქცევიან CBP/p300 ფერმენტებთან ერთად. PMC+1
კვლევამ ასევე აჩვენა, რომ CCS1477, რომელიც პოტენციურად inhibitor-ია CBP/p300-სთვის, აქტიურად აჩერებს NEPC განვითარებას უჯრედულ და ცხოველურ მოდელებში. Science News Today+1
რატომ არის ეს ასე მნიშვნელოვანი?
-
პირველადაა ვიზუალიზებული 3D ქრომატინის გადაკეთება — ეუნდოგენური ცოტაორიგინალური ფორმების გავლენით — რომელიც ავლენს NEPC განვითარებას. Technology Networks+1
-
CBP/p300 ჰისტონურ აცეტილტრანსფერაზებად იქმნენ მკაცრად მიზნობრივ მკურნალობის მიზნებად ერთ-ერთი ყველაზე რთული ნეიოლოგიური გადაჯგუფების მართვისთვის. Early Detection Research Network+1
-
CBPD-409 და CCS1477 წარადგენენ სრულიად ახალ თერაპიულ სტრატეგიებს იმ პაციენტებისთვის, რომლებშიც არსებული ჰორმონალური თერაპიები ან ანდროგენის რეცეპტორების ინჰიბიტორები აღარაეფექტურენი არიან.
სამომავლო პერსპექტივა და შეზღუდვები
-
CBPD-409-ის კონცეპტუალური გამოკვლევები ყოველთვის ითვალისწინებენ, რომ ეს ჯერ კლინიკურ სტადიაზე არ არის დამტკიცებული და მონაცემები ძირითადად პრექლინიკურია.
-
CCS1477-ის შემთხვევაშიც მიმდინარეობს კლინიკური კვლევები და იკვლევენ უსაფრთხოებასა და ეფექტურობაზე პაციენტებში.
-
გასათვალისწინებელია, რომ გენეტიკური ტიპის ინდივიდუალური ცვლილებები და ტუმორის უნიკალური მიკრო გარემო შეიძლება განსაზღვროს რეალური ეფექტი.
პროსტატის კიბოს კვლევაში მნიშვნელოვანი წინგადადგმულია ახალი გენეტიკური და ეპიგენეტიკური გზით — რომელიც აერთიანებს CBP/p300 ფერმენტებს, H2BNTac მარკერს და ქრომატინის 3D გადმორგებას. პრეპარატები, როგორიცაა CBPD-409 და CCS1477, წარმოადგენენ იმედისმომცემ ახალ თერაპიულ მიმართულებებს რაც შეიძლება გახდეს გარდამტეხი დღევანდელი მკურნალობისადმი მდგრადი ფორმების მართვაში.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
