დუბაიში ქართველ ჟურნალისტებთან საუბრისას პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ განაცხადა, რომ უნივერსიტეტები არ უნდა იქცეს პოლიტიკური გავლენების სივრცედ და მისი შეფასებით, უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების პოლიტიზება მიუღებელია. მთავრობის მეთაურმა აღნიშნა, რომ განათლების სისტემა უნდა დარჩეს აკადემიური თავისუფლებისა და ნეიტრალიტეტის ფარგლებში, რაც, მისი თქმით, ქვეყნისთვის პრინციპული მიდგომაა.
მოვლენების აღწერა
პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ დუბაიში გამართულ შეხვედრების შემდეგ ჟურნალისტებთან საუბრისას განაცხადა, რომ არც ერთი უნივერსიტეტი არ უნდა იყოს პოლიტიზებული.
მისი თქმით, მთავრობის პოზიციაა, რომ უმაღლესი საგანმანათლებლო სივრცე უნდა დარჩეს პოლიტიკისგან დამოუკიდებელი და ეს მიდგომა ბოლომდე უნდა გატარდეს.
პრემიერის განცხადებით, უნივერსიტეტების პოლიტიზება იყო წინა ხელისუფლების მმართველობის პერიოდში გავრცელებული პრაქტიკა, როდესაც, მისი შეფასებით, უმაღლესი სასწავლებლები პოლიტიკურ პროცესებში აქტიურად იყვნენ ჩართული.
კონტექსტი და ფონი
უმაღლესი განათლების სისტემა ხშირად განიხილება როგორც აკადემიური თავისუფლების, დამოუკიდებლობისა და საზოგადოების განვითარების ერთ-ერთი მთავარი ინსტიტუტი. საერთაშორისო პრაქტიკაში უნივერსიტეტების პოლიტიზება ხშირად იწვევს დისკუსიას განათლების ხარისხზე, ინსტიტუციურ დამოუკიდებლობასა და სტუდენტური გარემოს სტაბილურობაზე.
საქართველოში უნივერსიტეტების როლი საზოგადოებრივ ცხოვრებაში ყოველთვის მნიშვნელოვანი იყო, განსაკუთრებით პოლიტიკური და სოციალური ცვლილებების პერიოდში. განათლების სფეროში არსებული პოლიტიზების საკითხი პერიოდულად კვლავ აქტუალურ თემად რჩება.
დეტალები და ფაქტები
ირაკლი კობახიძის განცხადებით:
- უნივერსიტეტების პოლიტიზება წინა ხელისუფლების „ხელწერა“ იყო
- მისი თქმით, ყველა უნივერსიტეტი პოლიტიკურ პროცესებში იყო ჩართული
- პრემიერის შეფასებით, ყოფილი ხელისუფლების წარმომადგენლები კერძო სექტორშიც შევიდნენ და შექმნეს კერძო უნივერსიტეტები
- მან ასევე აღნიშნა შემთხვევები, როდესაც უნივერსიტეტები ოჯახის წევრებზე სიმბოლურ ფასად — ერთ ლარად — გაიყიდა და შემდგომ კერძო უნივერსიტეტებად გარდაიქმნა
პრემიერის განცხადებით, უნივერსიტეტების პოლიტიზება მისი ოპონენტების მიდგომაა, ხოლო ხელისუფლების პოზიციაა, რომ უმაღლესი განათლების სისტემა უნდა იყოს პოლიტიკისგან თავისუფალი.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
საერთაშორისო დონეზე უნივერსიტეტების დამოუკიდებლობა ერთ-ერთ მთავარ პრინციპად ითვლება. UNESCO და სხვა საგანმანათლებლო ინსტიტუტები ხაზს უსვამენ, რომ აკადემიური თავისუფლება და უნივერსიტეტების ავტონომია აუცილებელია ხარისხიანი განათლებისა და კვლევის განვითარებისათვის.
ევროპის ბევრ ქვეყანაში უნივერსიტეტების მართვის მოდელები სწორედ იმაზეა ორიენტირებული, რომ პოლიტიკური გავლენები მინიმუმამდე იყოს დაყვანილი და ინსტიტუციური დამოუკიდებლობა დაცული იყოს.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში უმაღლესი განათლების სისტემა ბოლო ათწლეულებში სხვადასხვა რეფორმის პროცესში იმყოფებოდა. უნივერსიტეტების პოლიტიზების საკითხი ხშირად უკავშირდება ინსტიტუციური მართვის, დაფინანსებისა და აკადემიური გარემოს დამოუკიდებლობის თემებს.
პრემიერის განცხადება მიუთითებს, რომ ხელისუფლება უნივერსიტეტების პოლიტიკისგან გამიჯვნის აუცილებლობას უსვამს ხაზს. საკითხის განვითარება დამოკიდებული იქნება იმაზე, თუ როგორ აისახება ეს მიდგომა პრაქტიკულ პოლიტიკასა და განათლების სექტორში მიმდინარე პროცესებზე.
საგანმანათლებლო და პოლიტიკური თემების გაშუქება აქტიურად მიმდინარეობს ქართულ მედიაში, მათ შორის https://www.sheniambebi.ge.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
ირაკლი კობახიძის განცხადება უნივერსიტეტების პოლიტიზების შესახებ კიდევ ერთხელ აყენებს დღის წესრიგში უმაღლესი განათლების დამოუკიდებლობის საკითხს. პრემიერის პოზიციაა, რომ უნივერსიტეტები უნდა დარჩეს პოლიტიკისგან თავისუფალი სივრცე, ხოლო წინა ხელისუფლების მმართველობის პერიოდში, მისი შეფასებით, პოლიტიზება სისტემურ პრობლემას წარმოადგენდა. ამ თემაზე დისკუსია შესაძლოა გაგრძელდეს განათლების სექტორისა და პოლიტიკური პროცესების განვითარებასთან ერთად.
წყაროები
- Government of Georgia. Prime Minister’s statement on depoliticization of universities, 2026. Available from: https://www.gov.ge
- UNESCO. Academic freedom and university autonomy principles. Available from: https://www.unesco.org
- Parliament of Georgia. Higher education policy framework. Available from: https://www.parliament.ge
