პომიდორი – გადამუშავების შემდეგაც ინარჩუნებს საუკეთესო თვისებებს და ამიტომაც იმარაგებენ მას მწნილის, პასტის, წვენის სახით.
არაფერია საკვირველი იმაში, რომ პამიდორი მიჩნეულია ერთ-ერთ უპირველეს ბოსტნეულ კულტურად. ამას განაპირობებს მისი ქიმიური შემცველობა. შეიცავს ვაშლისა და ლიმონის მჟავებს, A, C, B1, B2, P, K ვიტამინებს, რკინის მარილებს, კალიუმს, ნატრიუმს, ფოსფორს. გადამუშავების შემდეგაც ინარჩუნებს საუკეთესო თვისებებს და ამიტომაც იმარაგებენ მას მწნილის, პასტის, წვენის სახით.
სამხრეთ ამერიკის ტროპიკებიდან ჯერ ევროპაში, ხოლო შემდეგ მთელ მსოფლიოში დამკვიდრდა. საქართველოში, სავარაუდოდ, იტალიიდან შემოიტანეს მე-18 საუკუნეში.
სითბო და სინათლე უყვარს, დაჩრდილულ ადგილებში მოსავალს თითქმის არ იძლევა. გვალვაგამძლეა, მისი მოყვანა ყოველგვარ ნიადაგზე შეიძლება.
ჩითილების გრუნტში გადარგვის საუკეთესო პერიოდია, როცა მტევანი აყვავდება. ჩითილი ირგვება წინასწარ ამოღებულ ორმოებში (45X45სმ), დარგვამდე ორმოში 1-2 მუჭა გადამწვარი ნაკელი უნდა ჩაიყაროს.
პამიდორი სარებზე უნდა აიკრას. ნიადაგი გაფხვიერდეს ყოველი მორწყვის ან წვიმის შემდეგ. აუცილებელია ზედმეტი ამონაყარების შეცლაც.
რა უნდა ვიცოდეთ პამიდვრისკულტურის შესახებ
გახსოვდეთ
ყველაზე კარგი ნერგი თქვენ მიერ საუკეთესო ჯიშის თესლიდან გამოყვანილი ჩითილია.
ჩითილების გამოყვანა ოთახის პირობებშიც შეგიძლიათ. დარგეთ კარგად დამსხვილებული, ნაწილობრივ აყვავილებული ნერგები. ამისათვის ამოთხარეთ თოხით ან ბარით ღრმა ორმო, თუ ნერგი ძალიან გრძელია, მოკეცეთ და ისე დარგეთ. აუცილებლად ჩააყოლეთ, სულ ცოტა, ერთი მუჭა გადამწვარი ნაკელი. დარგეთ პირველ ფოთლებამდე, კარგად მიუტკეპნეთ და აუცილებლად მორწყეთ. თუ საშუალება გაქვთ, დარგვისთანავე სარი შეუდგით და მიაკარით. ასახვევ მასალად ზოლებად დახეული ნებისმიერი ქსოვილი გამოგადგებათ.
თუ პამიდორს სარს შეუყენებთ ან შპალერზე გაუშვებთ, უნდა დაუტოვოთ 2-3 ძირითადი ღერო და ფოთლის იღლიებში ამონაყარები შეაცალოთ. როცა ნამხარი 2-3 სმ სიგრძისაა, შეაცალეთ უკიდურესად ძირში. განსაკუთრებით სწრაფად უნდა მოსცილდეს ნამხარი მტევნების ძირში, რადგან მისი კარგად განვითარების შემთხვევაში მცენარე კარგავს ბევრ ენერგიას და ყვავილები სცვივა. თუ შპალერზე გაუშვებთ, რაც ყველაზე უკეთესი საყრდენია, შუა ტოტი ასწიეთ III მავთულამდე, ქვედა ტოტები გადასწიეთ – ერთი მარჯვნივ, მეორე – მარცხნივ და დააბით მავთულზე.
უსარო პამიდორი ნამხარის შეცლას არ საჭიროებს. პამიდორი ირწყვება იშვიათად, ოღონდ უხვად. ძალიან კარგ შედეგს იძლევა პამიდვრის გამოკვება წუნწუხით, აგრეთვე რიგთაშორისების დამულჩვა საქონლის საგებად გამოყენებული ბზით, ნახერხით, ტორფითა და ფოთლებით; შეიძლება გამოიყენოთ აგრეთვე შავი პოლიეთილენი და ტოლი. ეს ხელს უწყობს უხვმოსავლიანობას.
პამიდვრის 5000-ზე მეტი ჯიშია ცნობილი, რომელთაც საკვებად იყენებენ. ისინი ერთმანეთისგან განსხვავდებიან როგორც მორფოლოგიური ნიშნებით, ისე სამეურნეო დანიშნულებითაც. პამიდვრის ჯიშებს ბუჩქოვან და შტამბიან ჯგუფებად ყოფენ. შტამბიანი ჯგუფის მცენარეები საყრდენს (ჭიგო, შპალერი) არ საჭიროებს და მათი ნაყოფი მიწას არ ეხება, რასაც ტენიან და სარწყავ პირობებში პამიდვრის მოყვანისას დიდი მნიშვნელობა აქვს.
საქართველოში გავრცელებული ჯიშებია:
1. გრიბოვოს გრუნტის 1180 – ძირითადად მოჰყავთ ქვემო ქართლში (წალკის მუნიციპალიტეტი).
2. ბირიუჩეკუტის 414 – ძირითადად მოჰყავთ სუბტროპიკულ ტენიან რეგიონებში.
3. ბაზრის საკვირველება 20 – ძირითადად მოჰყავთ იმერეთის, მესხეთის, ქართლისა და აჭარა-გურიის რეგიონებში.
4. ერლიანა 2 – ძირითადად მოჰყავთ სუბტროპიკულ რეგიონებში, მესხეთში, შიდა და ქვემო ქართლსა და რაჭა-ლეჩხუმში.
5. გრიბოვოს ერლიანა 20 – ძირითადად მოჰყავთ ქვემო ქართლში (ბოლნისის, დმანისისა და თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტები).
6. კრასნოდარული 87-23/9 – ძირითადად მოჰყავთ ქვემო იმერეთსა და ქართლში.
7. პერვენეცი 190 – ძირითადად მოჰყავთ ქვემო ქართლში.
8. შუქურა (მაიაკი) 12-20/4 – ძირითადად მოჰყავთ ქართლში და ნოტიო, სუბტროპიკულ ქვემო იმერეთში.
ბადრიჯანი – მისი ღირსება მხოლოდ საუკეთესო გემოთი როდი შემოიფარგლება, იგი შეიცავს B ჯგუფისა და С ვიტამინებს, კაროტინს, დიდი რაოდენობით კალიუმის, კალციუმის, ფოსფორის მარილებსა და სხვა სასარგებლო ნივთიერებებს
წყარო: ნიკოლოზ იოსებიძე, ყველაფერი საოჯახო მეურნეობის შესახებ (გამომცემლობა პალიტრა L)
