ოკუპირებული აფხაზეთის ტერიტორიაზე დააკავეს და გააძევეს ბრიტანეთის მოქალაქე, რომელსაც აფხაზეთის ე.წ. სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური უცხოურ დაზვერვასთან კავშირში ადანაშაულებს. ინფორმაციას თავად დე ფაქტო უსაფრთხოების უწყება ავრცელებს, ხოლო შემთხვევა მნიშვნელოვანია რეგიონში უსაფრთხოების საკითხების, ოკუპირებულ ტერიტორიებზე გადაადგილების რისკებისა და საერთაშორისო კონტექსტის გათვალისწინებით.
მოვლენების აღწერა
აფხაზეთის ე.წ. სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის ცნობით, ოკუპირებულ აფხაზეთში დააკავეს ბრიტანეთის მოქალაქე კულდიპ სინგჰი, რომელიც მოგვიანებით გააძევეს ტერიტორიიდან. დე ფაქტო უწყება ამტკიცებს, რომ დაკავებული პირი უცხოურ დაზვერვასთან კავშირში იყო.
უწყების განცხადების მიხედვით, ბრიტანეთის მოქალაქემ აფხაზეთში არსებული კავშირებისა და კონტაქტების გამოყენებით შეიმუშავა პროექტი, რომელიც მას საშუალებას მისცემდა მიეღო ინფორმაცია აფხაზეთის ტერიტორიაზე განლაგებული რუსული და აფხაზური სამხედრო ობიექტებისა და სხვა ინფრასტრუქტურის ადგილმდებარეობის შესახებ.
აფხაზური მხარის ცნობით, დაკითხვის დროს დაკავებულმა განაცხადა, რომ დაახლოებით 13 წლის განმავლობაში მუშაობდა ბრიტანული პოლიციის ერთ-ერთი ქვედანაყოფის დაზვერვის დეპარტამენტში.
კონტექსტი და ფონი
აფხაზეთი საქართველოს საერთაშორისოდ აღიარებული ტერიტორიაა, რომელიც რუსეთის სამხედრო კონტროლისა და ოკუპაციის პირობებში იმყოფება. რეგიონში მოქმედებენ დე ფაქტო ინსტიტუტები, რომლებიც არ არის აღიარებული საქართველოს ხელისუფლებისა და საერთაშორისო თანამეგობრობის მიერ.
ოკუპირებულ ტერიტორიებზე უსაფრთხოების გარემო ხშირად რთულია, ხოლო მსგავსი დაკავებები და ბრალდებები პერიოდულად ხდება დე ფაქტო სტრუქტურების მიერ. უსაფრთხოების თემები განსაკუთრებით აქტუალურია რეგიონში არსებული სამხედრო ინფრასტრუქტურისა და რუსეთის სამხედრო ყოფნის გათვალისწინებით.
საერთაშორისო პრაქტიკაში დაზვერვასთან დაკავშირებული ბრალდებები ხშირად უკავშირდება სახელმწიფო უსაფრთხოების საკითხებს და შეიძლება გამოყენებული იყოს პოლიტიკური ან სტრატეგიული მიზნებისთვის, თუმცა ამ კონკრეტულ შემთხვევაში ინფორმაცია მხოლოდ დე ფაქტო უწყების განცხადებაზეა დაფუძნებული.
დეტალები და ფაქტები
აფხაზეთის ე.წ. უსაფრთხოების სამსახურის განცხადებით:
- დაკავებული პირი არის ბრიტანეთის მოქალაქე კულდიპ სინგჰი
- იგი აფხაზეთში, მათი მტკიცებით, საქართველოდან ჩავიდა
- დე ფაქტო უწყება ამტკიცებს, რომ ის ცდილობდა სამხედრო ობიექტების შესახებ ინფორმაციის მოპოვებას
- დაკავებულმა დაკითხვის დროს განაცხადა, რომ 13 წლის განმავლობაში მუშაობდა ბრიტანული პოლიციის დაზვერვის დეპარტამენტში
- სოხუმის საქალაქო სასამართლომ, მათი ცნობით, დაადგინა, რომ მისი ყოფნა ტერიტორიაზე „არასასურველი“ იყო
ამ ეტაპზე არ არსებობს დამოუკიდებელი საერთაშორისო წყაროებით დადასტურებული ინფორმაცია ბრალდებების შინაარსზე ან დაკავების დამატებით გარემოებებზე.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
ოკუპირებულ ტერიტორიებზე უცხო ქვეყნის მოქალაქეების დაკავების შემთხვევები საერთაშორისო სამართლისა და დიპლომატიური ურთიერთობების კონტექსტში განსაკუთრებულ ყურადღებას იწვევს. მსგავსი ფაქტები ხშირად ხდება რეგიონებში, სადაც მოქმედებს არაღიარებული დე ფაქტო რეჟიმები და უსაფრთხოების საკითხები მჭიდროდ არის დაკავშირებული სამხედრო და პოლიტიკური პროცესებთან.
საერთაშორისო ორგანიზაციები, მათ შორის გაერო და ეუთო, არაერთხელ მიუთითებდნენ ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ადამიანის უფლებებისა და უსაფრთხოების გარემოს სირთულეზე.
ბრიტანეთის მოქალაქის დაკავების საკითხზე ოფიციალური ლონდონის პოზიცია ამ დროისთვის საჯაროდ არ გავრცელებულა.
საქართველოს კონტექსტი (თუ რელევანტურია)
საქართველოსთვის ოკუპირებულ აფხაზეთში მსგავსი შემთხვევები უკავშირდება რეგიონში არსებულ უსაფრთხოების პრობლემებს და ოკუპაციის პირობებში სამართლებრივი სივრცის არარსებობას.
საქართველოს ხელისუფლება რეგულარულად აცხადებს, რომ აფხაზეთი წარმოადგენს ოკუპირებულ ტერიტორიას, სადაც საქართველოს იურისდიქცია ვერ ხორციელდება, ხოლო გადაადგილება დაკავშირებულია უსაფრთხოების და სამართლებრივ რისკებთან.
მსგავსი მოვლენების გაშუქება და საზოგადოებისთვის ინფორმაციის მიწოდება შესაძლებელია საინფორმაციო პლატფორმებზე, მათ შორის https://www.sheniambebi.ge, სადაც რეგიონში მიმდინარე პროცესები გადამოწმებული წყაროებით შუქდება.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
ოკუპირებულ აფხაზეთში ბრიტანეთის მოქალაქის დაკავება და გაძევება დე ფაქტო უსაფრთხოების უწყებების მიერ კიდევ ერთხელ აჩვენებს რეგიონში არსებულ დაძაბულ და გაურკვეველ უსაფრთხოების გარემოს. შემთხვევა უკავშირდება სამხედრო ინფრასტრუქტურისა და დაზვერვის თემებს, რაც ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ხშირად განსაკუთრებულ სენსიტიურობას იწვევს.
ამ ეტაპზე არსებული ინფორმაცია ეფუძნება მხოლოდ აფხაზეთის დე ფაქტო უსაფრთხოების სამსახურის განცხადებას, ხოლო დამატებითი დეტალები და საერთაშორისო რეაქცია შესაძლოა მოგვიანებით გახდეს ცნობილი.
წყაროები
- აფხაზეთის ე.წ. სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის განცხადება (დე ფაქტო უწყების ინფორმაცია). Available from: https://apsnypress.info
- United Nations. Situation of human rights in Abkhazia, Georgia. Available from: https://www.un.org
- OSCE. Reports on security and human rights in conflict regions. Available from: https://www.osce.org
