ამერიკის სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტის მონაცემებით, 2025–2026 წლებში მსოფლიოში საქონლის ხორცის წარმოება გაიზარდა და დაახლოებით 61.95 მილიონ მეტრულ ტონას მიაღწია, რაც წინა წლის მაჩვენებელთან შედარებით დაახლოებით 12%-ით მეტია. 2024–2025 წლებში გლობალური წარმოება 58.69 მილიონ მეტრულ ტონას შეადგენდა. მონაცემები მიუთითებს, რომ მსოფლიო ბაზარზე წარმოების ზრდა რამდენიმე მსხვილი მწარმოებელი ქვეყნის აქტიურობით არის განპირობებული, ხოლო მთლიანი წარმოების უდიდესი ნაწილი შედარებით მცირე რაოდენობის ქვეყნებზე მოდის.
მოვლენების აღწერა
ამერიკის სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტის უცხოური სასოფლო-სამეურნეო სამსახურის (USDA Foreign Agricultural Service) მონაცემებით, 2025–2026 წლებში საქონლის ხორცის გლობალურმა წარმოებამ მნიშვნელოვანი ზრდა აჩვენა. ოფიციალური სტატისტიკის მიხედვით, აღნიშნულ პერიოდში მსოფლიოში დაახლოებით 61.95 მილიონი მეტრული ტონა საქონლის ხორცი წარმოიქმნა, რაც წინა წლის მაჩვენებელზე — 58.69 მილიონ მეტრულ ტონაზე — შესამჩნევად მეტია.
მონაცემების მიხედვით, მსოფლიო ბაზარზე საქონლის ხორცის წარმოება კონცენტრირებულია რამდენიმე მსხვილ მწარმოებელ ქვეყანაში. ათი ძირითადი ქვეყნის წილი გლობალურ წარმოებაში დაახლოებით 87 პროცენტს შეადგენს, რაც მიუთითებს, რომ ბაზრის ძირითადი ნაწილი შედარებით მცირე რაოდენობის ქვეყნებშია თავმოყრილი.
სტატისტიკის თანახმად, საქონლის ხორცის ყველაზე დიდი მწარმოებელი ქვეყანა ბრაზილია რჩება. USDA-ს მონაცემებით, 2025–2026 წლებში ბრაზილიამ დაახლოებით 12.35 მილიონი მეტრული ტონა საქონლის ხორცი აწარმოა, რაც გლობალური წარმოების დაახლოებით 20 პროცენტს შეადგენს.
კონტექსტი და ფონი
საქონლის ხორცი მსოფლიოს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სასურსათო პროდუქტია, რომლის წარმოება პირდაპირ უკავშირდება როგორც სასოფლო-სამეურნეო სექტორს, ისე საერთაშორისო ვაჭრობასა და სურსათის უსაფრთხოებას. მრავალი ქვეყნისთვის საქონლის ხორცის წარმოება წარმოადგენს ეკონომიკის მნიშვნელოვან ნაწილს, განსაკუთრებით იმ სახელმწიფოებისთვის, სადაც მეცხოველეობა სოფლის მეურნეობის წამყვანი მიმართულებაა.
გლობალური წარმოების ზრდა ხშირად დაკავშირებულია რამდენიმე ფაქტორთან: მოსახლეობის ზრდასთან, ცხოველური ცილის მოთხოვნის მატებასთან, ასევე წარმოების ტექნოლოგიების განვითარებასთან. განსაკუთრებით აქტიურია სამხრეთ ამერიკისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები, სადაც ფართო საძოვრები და განვითარებული სასოფლო-სამეურნეო ინფრასტრუქტურა ხელს უწყობს მსხვილი მეცხოველეობის განვითარებას.
მსოფლიო ბაზარზე საქონლის ხორცის წარმოების ზრდა ასევე დაკავშირებულია საერთაშორისო ვაჭრობის გაფართოებასთან. მრავალი ქვეყანა პროდუქციის მნიშვნელოვან ნაწილს ექსპორტზე აგზავნის, რაც გლობალურ სასურსათო ბაზარზე კონკურენციის მნიშვნელოვან ფაქტორს წარმოადგენს.
დეტალები და ფაქტები
USDA Foreign Agricultural Service-ის მონაცემებით, მსოფლიოს საქონლის ხორცის ათი მთავარი მწარმოებელი ქვეყანა 2025–2026 წლებში შემდეგნაირად ნაწილდება:
ბრაზილია — 12.35 მილიონი მეტრული ტონა (გლობალური წარმოების დაახლოებით 20%);
ამერიკის შეერთებული შტატები — 11.81 მილიონი მეტრული ტონა (19%);
ჩინეთი — 7.79 მილიონი მეტრული ტონა (13%);
ევროკავშირის ქვეყნები — 6.48 მილიონი მეტრული ტონა (10%);
ინდოეთი — 4.64 მილიონი მეტრული ტონა (7%);
არგენტინა — 3.22 მილიონი მეტრული ტონა (5%);
ავსტრალია — 2.89 მილიონი მეტრული ტონა (5%);
მექსიკა — 2.2 მილიონი მეტრული ტონა (4%);
რუსეთი — 1.45 მილიონი მეტრული ტონა (2%);
კანადა — 1.27 მილიონი მეტრული ტონა (2%).
ამ მონაცემების მიხედვით, მხოლოდ ორი ქვეყანა — ბრაზილია და ამერიკის შეერთებული შტატები — მსოფლიო წარმოების თითქმის 40 პროცენტს უზრუნველყოფენ. ამავე დროს, სამხრეთ ამერიკის ქვეყნებს, განსაკუთრებით ბრაზილიასა და არგენტინას, მნიშვნელოვანი როლი აქვთ საერთაშორისო ბაზარზე, რადგან ისინი საქონლის ხორცის ერთ-ერთი მთავარი ექსპორტიორები არიან.
ჩინეთი, რომელიც ბოლო წლებში მნიშვნელოვნად ზრდის საკუთარი მეცხოველეობის სექტორს, უკვე მესამე ადგილს იკავებს მსოფლიო წარმოებაში. ევროკავშირის ქვეყნები კი ერთობლივად წარმოადგენენ ერთ-ერთ მსხვილ მწარმოებელ რეგიონს.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
საერთაშორისო სასოფლო-სამეურნეო ორგანიზაციების შეფასებით, საქონლის ხორცის წარმოება მომავალ წლებში კვლავ მნიშვნელოვან როლს შეასრულებს გლობალურ სასურსათო ბაზარზე. გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის შეფასებით, ცხოველური ცილის მოთხოვნა მსოფლიოში მოსახლეობის ზრდასთან ერთად მატულობს, განსაკუთრებით განვითარებად ქვეყნებში [1].
საერთაშორისო ვაჭრობის თვალსაზრისით, საქონლის ხორცის ბაზარზე მნიშვნელოვანი მოთამაშეები არიან სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები, ავსტრალია და ჩრდილოეთ ამერიკის სახელმწიფოები. ამ ქვეყნებს აქვთ როგორც ფართო საძოვრები, ისე განვითარებული ექსპორტის ინფრასტრუქტურა.
გლობალური ბაზრის ანალიზები მიუთითებს, რომ საქონლის ხორცის საერთაშორისო ვაჭრობა მნიშვნელოვნად დამოკიდებულია როგორც კლიმატურ პირობებზე, ასევე სავაჭრო პოლიტიკაზე და საერთაშორისო შეთანხმებებზე [2].
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში საქონლის ხორცის წარმოება შედარებით მცირე მასშტაბისაა და ძირითადად ადგილობრივი მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზეა ორიენტირებული. მიუხედავად ამისა, გლობალურ ბაზარზე არსებული ტენდენციები გავლენას ახდენს ადგილობრივ ბაზარზეც, განსაკუთრებით იმპორტისა და ფასების დინამიკის კუთხით.
ქვეყანაში სასურსათო ბაზრის საკითხები პერიოდულად განიხილება როგორც ეკონომიკურ, ისე პოლიტიკურ დონეზე. სურსათის ფასები, მათ შორის ხორცპროდუქტების ღირებულება, მნიშვნელოვან სოციალურ ფაქტორადაც განიხილება.
საქართველოს ბაზარზე არსებული პროცესებისა და ეკონომიკური ტენდენციების შესახებ დამატებითი ანალიზები პერიოდულად ქვეყნდება სხვადასხვა ეკონომიკურ და საინფორმაციო პლატფორმაზე, მათ შორის https://www.sheniambebi.ge.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
საქონლის ხორცის გლობალური წარმოების ზრდა მიუთითებს, რომ საერთაშორისო ბაზარზე მოთხოვნა კვლავ მაღალია და წარმოების ძირითადი ნაწილი რამდენიმე მსხვილ მწარმოებელ ქვეყანაშია კონცენტრირებული. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი როლი აქვთ ბრაზილიას, ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და ჩინეთს, რომლებიც მსოფლიო წარმოების დიდი ნაწილს უზრუნველყოფენ.
ბაზრის ასეთი სტრუქტურა ნიშნავს, რომ გლობალურ ფასებსა და მიწოდებაზე მნიშვნელოვანი გავლენა სწორედ ამ ქვეყნების წარმოების მოცულობასა და ექსპორტის პოლიტიკას აქვს. შესაბამისად, საერთაშორისო ტენდენციები გარკვეულ გავლენას ახდენს იმ ქვეყნებზეც, რომლებიც თავად მსხვილი მწარმოებლები არ არიან, მაგრამ მსოფლიო ბაზართან სავაჭრო ურთიერთობები აქვთ.
წყაროები
- Food and Agriculture Organization of the United Nations. Meat Market Review. ხელმისაწვდომია: https://www.fao.org
- USDA Foreign Agricultural Service. Livestock and Poultry: World Markets and Trade. ხელმისაწვდომია: https://www.fas.usda.gov
