თავის ტვინის დაავადებები და ფსიქიკური დარღვევები: მიზეზები, შედეგები და სიმპტომები
თავის ტვინის დაავადებები შეიძლება სერიოზულ გავლენას ახდენდეს ადამიანის ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე. სხვადასხვა ტიპის დაზიანება, დაწყებული მსუბუქი შერყევით და დამთავრებული მძიმე ტრავმებით, როგორიცაა სისხლჩაქცევები ან დაჟეჟილობა, ხშირად იწვევს ფსიქიკური ფუნქციების დარღვევას. ამ სტატიაში განვიხილავთ, როგორ მოქმედებს თავის ტვინის სხვადასხვა დაავადება ფსიქიკაზე და რომელი სიმპტომები უნდა მივიჩნიოთ სერიოზული სიგნალებად.
ფსიქიკური დარღვევები თავის ტვინის დაზიანების ფონზე
თავის ტვინის ტრავმული დაზიანებები ხშირად იწვევს შემდეგ დარღვევებს:
-
ყურადღების დეფიციტი
-
მეხსიერების მოშლა
-
აზროვნების და მეტყველების შეფერხება
-
ტრავმული ნევროზი
-
აკვიატებული ქცევები და ფსიქოზური ეპიზოდები
ეს სიმპტომები დამოკიდებულია დაზიანების ლოკაციაზე და სიმძიმეზე. ხშირად ვლინდება ემოციური არასტაბილურობა და ქცევითი ცვლილებები.
თავის ტვინის სიმსივნეები და ფსიქიკური ცვლილებები
თავის ტვინის სიმსივნეები ერთ-ერთი ყველაზე საფრთხის შემცველი მდგომარეობაა, რომელიც ხშირად ახდენს ზეწოლას ტვინის კონკრეტულ უბნებზე. ამის შედეგად შეიძლება განვითარდეს:
-
ქცევითი ცვლილებები (მაგ. ბილწსიტყვაობა, აგრესია)
-
მეტყველების და აზროვნების მოშლა
-
პიროვნული თვისებების დაკარგვა
განსაკუთრებით მძიმე სიმპტომები ვლინდება მაშინ, როცა სიმსივნე ლოკალიზებულია შუბლის ან საფეთქლის წილებში.
ეპილეფსია და მისი ფსიქიკური გამოვლინებები
ეპილეფსია მრავალფეროვანი ფორმებით შეიძლება გამოვლინდეს და ხშირად თან ახლავს შემდეგი ფსიქიური ნიშნები:
-
ავტომატური, გაუცნობიერებელი მოქმედებები
-
სენსორული ჰალუცინაციები
-
უცნაური ქცევა და მოძრაობები
-
აფექტური შეტევები (დასევდიანება, აგრესია ან უაზრო მხიარულება)
ეპილეფსიური გულყრები განსაკუთრებით უარყოფითად მოქმედებს ბავშვთა განვითარებაზე. ხშირი შეტევების ფონზე ვითარდება:
-
გონებრივი ჩამორჩენა
-
ყურადღების დეფიციტი
-
მეხსიერების გაუარესება
-
პიროვნების ცვლილება (სისასტიკე, პედანტურობა, ეგოიზმი)
ენცეფალიტი და ფსიქიკური ფუნქციების მოშლა
ენცეფალიტი თავის ტვინის ანთებითი პროცესია, რომელიც ხშირად იწვევს:
-
ჰალუცინაციებს
-
შიშის შეტევებს
-
ცნობიერების დაბინდვას
-
აგრესიას ან აპათიას
-
აზროვნების შენელებას და მეხსიერების დაქვეითებას
ქრონიკული ენცეფალიტის დროს სიმპტომები ნელა ვითარდება და ხშირად უკავშირდება სტრესულ სიტუაციებს ან გადაძაბულობას.
ინსულტი და ფსიქოლოგიური შედეგები
ინსულტი, როგორც თავის ტვინის სისხლძარღვოვანი პათოლოგია, ხშირია და იწვევს სხვადასხვა სახის ფსიქიკურ დარღვევას. მისი სიმძიმე დამოკიდებულია დაზიანებული უბნის ლოკაციაზე.
ყველაზე ხშირი ფსიქიური გამოვლინებებია:
-
მეტყველების დარღვევა (მოტორული და სენსორული აფაზია)
-
მეხსიერების გაუარესება
-
აზროვნების შენელება
მოტორული აფაზიის დროს პაციენტი ვერ გამოთქვამს აზრს, მაგრამ ესმის სხვების ნათქვამი. სენსორული აფაზიისას კი პირიქით – ესმის სიტყვები, მაგრამ ვერ იგებს მათ მნიშვნელობას.
ძირითადი ფსიქიკური სიმპტომები თავის ტვინის დაავადებებისას
| ფსიქიკური ფუნქცია | პათოლოგიური ცვლილება |
|---|---|
| მეხსიერება | დაქვეითება, ხარვეზები |
| აზროვნება | შენელება, ლოგიკური ჯაჭვის დარღვევა |
| მეტყველება | აფაზია, გაუგებარი საუბარი |
| ქცევა | აგრესია, უხეშობა, ბილწსიტყვაობა |
| ემოციური ფონი | აფექტური შეტევები, დეპრესია, ეიფორია |
თავის ტვინის დაავადებები ადამიანის ფსიქიკაზე ძლიერი და მრავალმხრივი გავლენით გამოირჩევა. ხშირად სწორედ ფსიქიკური სიმპტომები ხდება იმ საწყისი სიგნალის წყარო, რომელიც საჭიროებს დაუყოვნებელ სამედიცინო ჩარევას. დროული დიაგნოსტიკა და მკურნალობა გადამწყვეტია ნეიროლოგიური და ფსიქოლოგიური პრობლემების თავიდან ასარიდებლად ან შემცირებისთვის.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
