აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა კიდევ ერთხელ გააჟღერა მკაფიო და წინააღმდეგობრივი განცხადებები ჩრდილოატლანტიკური ალიანსის, ნატოს და არქტიკული ტერიტორიის, გრენლანდიის შესახებ. დონალდ ტრამპმა ჩრდილოატლანტიკური ალიანსის მიმართ მორიგი ხისტი განცხადება გააკეთა. ჟურნალისტებთან საუბრისას მან განაცხადა, რომ თუ მისი გადაწყვეტილებები გრენლანდიის შესახებ ალიანსის პოზიციაზე გავლენას იქონიებს, ამას დაბრკოლებად არ მიიჩნევს და აღნიშნა, რომ „ნატოს ჩვენ ბევრად უფრო ვჭირდებით, ვიდრე ისინი ჩვენთვის“ [1][turn0news0].
მოვლენების აღწერა
ამ განცხადებამდე რამდენიმე დღის განმავლობაში დონალდ ტრამპმა გააძლიერა მოწოდებები აშშ-ს მიერ გრენლანდიის შეძენის ან კონტროლის შესაძლო გზების განხილვის შესახებ. თეთრმა სახლმა დაადასტურა, რომ პრეზიდენტი აქტიურად განიხილავს ამ საკითხს სხვადასხვა სცენარის ფარგლებშიც, მათ შორის ტერიტორიაზე კონტროლის მოპოვებას, რაც შეიძლება მოიცავდეს სამხედრო ძალის გამოყენების შესაძლებლობასაც [turn0news42][turn0news17].
ტრამპმა ჟურნალისტებთან და საჯარო გამოსვლებში გაიმეორა, რომ აშშ-ს „უნდა ჰქონდეს გრენლანდია“, რათა თავიდან აიცილოს რუსული ან ჩინური გავლენა ამ სტრატეგიულ რეგიონში, და დასძინა, რომ თქვენი ქვეყანა „იქნება იქ ერთ გზით ან მეორედ“ [turn0news36][turn0news24]. ამ განცხადებებმა მწვავე რეაქცია გამოიწვია დანიასა და მთლიანად ევროპაში, რადგან გრენლანდია არის დანიის სამეფოს ავტონომიური ტერიტორია და ნატოს წევრი სახელმწიფოს ნაწილი.
კონტექსტი და ფონი
გრენლანდია წარმოადგენს მსოფლიო პოლიტიკური და სამხედრო სტრატეგიის თვალსაზრისით მნიშვნელოვან ტერიტორიას, განსაკუთრებით არქტიკის რეგიონში ევროატლანტიკური უსაფრთხოების კონტექსტში. ისტორიულად აშშ-მ კიდევ არაერთხელ გამოხატა ინტერესი ამ კუნძილის მიმართ, მათ შორის 1946 და 2019 წლებში მცხოვრებთა მხარდაჭერის გარეშე შეთავაზებული შესყიდვის ფორმით [turn0search32][turn0search52].
დღევანდელ გამოხმაურებებში მნიშვნელოვანი ფაქტორია ნატოს როლი: ალიანსის საფუძველი არის კოლექტიური უსაფრთხოების პრინციპი, რომლის მიხედვითაც თავდასხმა მის ერთ წევრზე განიხილება, როგორც თავდასხმა ყველა წევრზე. ტრამპის სიტყვები იმის შესახებ, რომ აშშ შესაძლოა მოქმედებდეს გრენლანდიის საკითხში „თუნდაც დიპლომატიის გზით არ დათანხმდნენ“, უკავშირდება ამ სტრუქტურის ფუნდამენტურ პრინციპებს და შესაბამისად უმაღლეს დიპლომატიურ ინტერესებს და მოკავშირეების რეაქციას [turn0search31][turn0search58].
დეტალები და ფაქტები
ტრამპმა განსაკუთრებული ყურადღება გაამახვილა არქტიკული რეგიონის უსაფრთხოების საკითხზე და აღნიშნა, რომ აშშ-ს „უნდა ჰქონდეს კონტროლი გრენლანდიაზე“, რადგან რუსეთის ან ჩინეთის შესაძლო საქმიანობა იქ შესაძლოა საფრთხის გამომწვევად ჩაითვალოს. მანვე უარყო განცდა, რომ მოკავშირეებმა უკვე საკმარისად იცავდნენ ამ ადგილს, და საჭიროდ მიიჩნია უფრო მტკიცე მონაწილეობა [turn0search30].
დანიამ და გრენლანდიის ოფიციალურმა წარმომადგენლებმა გამოთქვეს მკაფიო პოზიცია, რომ რეგიონი მათი ხალხის გადაწყვეტილებით უნდა დარჩეს, და დაამახვილეს ყურადღება დემოკრატიული წესრიგის პრინციპზე. დანიის პრემიერ-მინისტრმა ნათლად აღნიშნა, რომ სამხედრო თავდასხმა ნატოს წევრზე შესაძლოა ალიანსის დასასრულად ჩაითვალოს [turn0search13][turn0search58].
გრენლანდიის პოლიტიკური ლიდერებიც აცხადებენ, რომ მათი ავტონომია და ტერიტორიული მთლიანობა არ არის გაყიდვის ან იძულებითი გადაცემის საგანი და მსგავს განცხადებებს უკიდურესად უარყოფითად აფასებენ [turn0news41].
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
ევროპულ დონეზე ტრამპის განცხადებები გამოიწვია ოფიციალური კანდიდატურების გაერთიანება, რომლებიც ხაზგასმით აღნიშნეს დანიისა და გრენლანდიის სუვერენიტეტის პატივისცემა და ტერიტორიული მთლიანობის მნიშვნელობა [turn0search58]. სხვადასხვა ქვეყნების ლიდერებმა გამოხატეს მხარდაჭერა ამ პრინციპის მიმართ, ხოლო ნატოს პარტნიორებმა გააფრთხილეს, რომ ნებისმიერ წევრზე მიმართული აგრესია შეიძლება დააზიანოს ალიანსის მოდელს.
ანალიტიკურად, საერთაშორისო მედიის შეფასებით, ტრამპის ამგვარი განცხადებები არაჩვეულებრივად მწვავე და რიტორიკულად ძლიერი ნაბიჯია, რაც ანტაგონისტურად შეიძლება იმოქმედოს ნატოს პარტნიორობაზე და დაამძიმოს ურთიერთობები შეერთებულ შტატებსა და ევროპულ მოკავშირეებს შორის [turn0search31][turn0search32].
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
აშშ-ის პრეზიდენტის, დონალდ ტრამპის, პოზიცია გრენლანდიის და ნატოს შესახებ გამოირჩევა მკაცრი ტონით და სტრატეგიული ინტერესების აქცენტირებით, განსაკუთრებით არქტიკის რეგიონში რუსეთის და ჩინეთის გავლენის შესაძლო ზრდის კონტექსში. ამავე დროს, დანიასა და ევროპული ქვეყნებმა გააფთროვნე უარი განაცხადეს ნებისმიერი ნეგატიური ცვლილებების მიმართულებით, რაც სრულად ასახავს საერთაშორისო სამართლის და კოლექტიური უსაფრთხოების პრინციპებს. მიმდინარე ვითარება განიხილება არა მხოლოდ როგორც რეგიონალური გამოწვევა, არამედ როგორც დემოკრატიული პარტნიორობის და ალიანსების სტაბილურობის გამოცდა იმ ეპოქაში, როცა გლობალური პოლიტიკა ცვლილებების წინაშეა.
წყაროები
- Donald Trump echoes interest in “acquiring” Greenland, asserts NATO reliance. The Guardian. https://www.theguardian.com/world/2026/jan/12/greenland-denmark-us-donald-trump-ukraine-russia-europe-latest-news-updates (The Guardian)
- White House confirms ongoing discussions on Greenland acquisition options. Reuters. https://www.reuters.com/world/china/white-house-says-greenland-purchase-is-an-active-discussion-trump-is-committed-2026-01-07 (Reuters)
- European and NATO member states reaffirm Denmark’s and Greenland’s sovereignty. Reuters / Euronews. https://www.euronews.com/2026/01/09/it-may-be-a-choice-between-nato-and-greenland-trump-says (euronews)
- Denmark warns that military action against a NATO member could end the alliance. Associated Press. https://apnews.com/article/2b12bb104faaaafda2ed270febfb0522 (AP News)
- Greenlandic leaders reject U.S. annexation proposals. The Guardian. https://www.theguardian.com/world/2026/jan/10/greenlanders-dont-want-to-be-americans-say-political-leaders-amid-trump-threats (The Guardian)
- Proposed United States acquisition of Greenland (background). Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Proposed_United_States_acquisition_of_Greenland (en.wikipedia.org)
