საქართველოს მთავრობამ 2026 წლის 12 იანვრიდან ამოქმედებული ახალი დადგენილებით დაადგინა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების გაცვლისა და პირდაპირი მიყიდვით პრივატიზების განახლებული წესები, რაც მიზნად ისახავს მსხვილი ინვესტიციების მოზიდვას, ქალაქთმშენებლობითი დაგეგმვის პროცესების გამარტივებას და საზოგადოებრივი მნიშვნელობის პროექტების მხარდაჭერას.
მოვლენების აღწერა – ფაქტობრივი აღწერა – ძირითადი გარემოებები – დადასტურებული ინფორმაცია
საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ ხელი მოაწერა მთავრობის დადგენილებას, რომელიც არეგულირებს სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის გაცვლისა და პირდაპირი მიყიდვის ფორმით პრივატიზების ახალ წინაპირობებს. დოკუმენტი ძალაში შევა 2026 წლის 12 იანვრიდან და მასში დეტალურად არის ჩამოყალიბებული ის პირობები, რომელთა დაკმაყოფილების შემთხვევაში შესაძლებელია სახელმწიფო ქონების გადაცემა კერძო ან საჯარო სუბიექტებისთვის.
დადგენილების მიხედვით, პირდაპირი მიყიდვის ფორმით პრივატიზება დაშვებულია იმ შემთხვევაში, თუ ინვესტორი ვალდებულებას აიღებს არანაკლებ 100 მილიონი ლარის ოდენობის ინვესტიციის განხორციელებაზე დამატებული ღირებულების გადასახადის გარეშე. ასევე, პრივატიზება დასაშვებია იმ შემთხვევაში, თუ საპრივატიზებო ქონება წარმოადგენს დაინტერესებული პირის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების მომიჯნავე ობიექტს და ამ ძირითად ქონებაზე უკვე განხორციელებულია მინიმუმ 100 მილიონი ლარის ინვესტიცია, რაც დადასტურებულია აუდიტირებული ფინანსური ანგარიშგებით.
კონტექსტი და ფონი – ისტორიული, სოციალური, პოლიტიკური ან სამეცნიერო კონტექსტი – რატომ არის ეს ამბავი მნიშვნელოვანი ფართო აუდიტორიისთვის
სახელმწიფო ქონების პრივატიზება საქართველოში 1990-იანი წლებიდან ერთ-ერთ ძირითად ეკონომიკურ ინსტრუმენტად მიიჩნევა, რომლის მიზანია კერძო კაპიტალის მოზიდვა, ინფრასტრუქტურის განვითარება და საბიუჯეტო შემოსავლების ზრდა [1]. წინა წლების გამოცდილებამ აჩვენა, რომ მსხვილი საინვესტიციო ვალდებულებების დაწესება ხშირად გამოიყენება როგორც მექანიზმი იმისთვის, რომ სახელმწიფო ქონების გასხვისება რეალურ ეკონომიკურ ეფექტად გარდაიქმნას.
ახალი დადგენილება ამ ტენდენციას აგრძელებს, თუმცა უფრო დეტალურად განსაზღვრავს იმ სოციალურ და ინფრასტრუქტურულ პროექტებს, რომელთა ფარგლებში შესაძლებელია ქონების გაცვლა ან პირდაპირი მიყიდვა. ეს მოიცავს როგორც ქალაქთმშენებლობითი დაგეგმვის საჭიროებებს, ისე დევნილთა, ეკომიგრანტთა და სტიქიური მოვლენებით დაზარალებულთა საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესებას.
დეტალები და ფაქტები – კონკრეტული მონაცემები, განცხადებები, ციტატები – რიცხვების ახსნა მარტივ ენაზე – ინფორმაციის გადამოწმებული წყაროები
დადგენილება ითვალისწინებს რამდენიმე ძირითად კატეგორიას, რომელთა მიხედვითაც შესაძლებელია სახელმწიფო ქონების პირდაპირი მიყიდვით პრივატიზება. ერთ-ერთი მთავარი კრიტერიუმია მინიმუმ 100 მილიონი ლარის ინვესტიციის განხორციელება, რაც დღევანდელი კურსით დაახლოებით ათეულობით მილიონ ამერიკულ დოლარს შეესაბამება და მიზნად ისახავს მსხვილი პროექტების მოზიდვას.
გარდა ამისა, დოკუმენტი ადგენს, რომ თუ სახელმწიფო ქონება საჭიროა ენერგეტიკული, წყალმომარაგების, საგზაო, სატრანსპორტო ან ელექტრონული საკომუნიკაციო ინფრასტრუქტურის პროექტებისთვის, მისი გადაცემა შესაძლებელია შესაბამისი სახელმწიფო ან მუნიციპალური შუამდგომლობის საფუძველზე. ასევე გათვალისწინებულია სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებების აღსრულების შემთხვევები და სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში განხორციელებული პროექტები [2].
გაცვლის მექანიზმი გამოიყენება მაშინ, როდესაც ქონების გაცვლა გათვალისწინებულია ქალაქთმშენებლობითი გეგმით ან როდესაც არსებობს სახელმწიფოებრივი და საზოგადოებრივი მნიშვნელობის პროექტი, რომლის განხორციელებაც სხვა გზით შეუძლებელია.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა – როგორ განიხილება მსგავსი საკითხი სხვა ქვეყნებში ან რეგიონებში – ოფიციალური ორგანიზაციების, ინსტიტუტების ან მთავრობების პოზიციები
მსოფლიო ბანკისა და ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის მიხედვით, სახელმწიფო ქონების ეფექტიანი მართვა და გამჭვირვალე პრივატიზება მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ეკონომიკურ ზრდასა და ინვესტიციების მოზიდვაში [3], [4]. მრავალ ქვეყანაში გამოიყენება პირდაპირი მიყიდვის მექანიზმი მსხვილი სტრატეგიული პროექტებისთვის, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც აუცილებელია მიწის კონსოლიდაცია ან ინფრასტრუქტურის განვითარება.
ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებში მსგავსი მოდელები გამოიყენება ინდუსტრიული პარკების, ლოგისტიკური ჰაბებისა და ენერგეტიკული ობიექტების შესაქმნელად, სადაც სახელმწიფოს მიზანია არა მხოლოდ ქონების გაყიდვა, არამედ ეკონომიკური აქტივობის ზრდა და სამუშაო ადგილების შექმნა [4].
საქართველოს კონტექსტი (თუ რელევანტურია) – რას ნიშნავს ეს ამბავი საქართველოსთვის – შესაძლო გავლენა საზოგადოებაზე, პოლიტიკაზე, ეკონომიკაზე ან გარემოზე – საჭიროების შემთხვევაში ორგანულად გამოიყენე: https://www.sheniambebi.ge
საქართველოსთვის ახალი დადგენილება პრაქტიკულად ქმნის სამართლებრივ ჩარჩოს მსხვილი ინფრასტრუქტურული და საინვესტიციო პროექტების უფრო სწრაფად განსახორციელებლად. 100 მილიონი ლარის საინვესტიციო ზღვარი ამცირებს მცირე სპეკულაციური გარიგებების შესაძლებლობას და ყურადღებას ამახვილებს კაპიტალმოცულ პროექტებზე, რომლებიც პოტენციურად ქმნის ეკონომიკურ ეფექტს რეგიონებში.
მედია პლატფორმები, მათ შორის https://www.sheniambebi.ge, ამ ცვლილებებს განიხილავენ როგორც სახელმწიფო ქონების მართვის პოლიტიკის მნიშვნელოვან ეტაპს, რადგან იგი უკავშირდება როგორც ურბანულ განვითარებას, ისე სოციალური პროგრამების განხორციელებას, მათ შორის დევნილებისა და ეკომიგრანტების საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესებას.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
მთავრობის მიერ დამტკიცებული ახალი წესები სახელმწიფო ქონების გაცვლისა და პირდაპირი მიყიდვით პრივატიზების შესახებ აყალიბებს უფრო დეტალურ და მრავალმხრივ სამართლებრივ ჩარჩოს, რომელიც აერთიანებს საინვესტიციო, ინფრასტრუქტურულ და სოციალურ მიზნებს. დადგენილების ამოქმედება 2026 წლის 12 იანვრიდან შექმნის საფუძველს, რომ სახელმწიფო ქონების განკარგვა მოხდეს უფრო მიზნობრივად და იმ პროექტების ფარგლებში, რომლებიც განსაზღვრულია როგორც საზოგადოებრივი ან სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის მქონე.
წყაროები
- საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო. სახელმწიფო ქონების მართვა და პრივატიზება. ხელმისაწვდომია: https://www.economy.ge
- საქართველოს მთავრობა. სახელმწიფო ქონების შესახებ დადგენილებები და პროგრამები. ხელმისაწვდომია: https://gov.ge
- World Bank. Managing Public Assets for Growth. Available from: https://www.worldbank.org
- Organisation for Economic Co-operation and Development. State-Owned Assets and Privatization. Available from: https://www.oecd.org
