არაჟანი — სარგებელი, შემადგენლობა და შემთხვევები, როდესაც მისი მიღება შეზღუდულია
არაჟანი ქართულ სამზარეულოში ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ და ფართოდ გამოყენებად რძის პროდუქტად მიიჩნევა. მას ხშირად იყენებენ როგორც სხვადასხვა კერძის შესაზავებლად, ისე ცალკე პროდუქტადაც. არაჟანი განსაკუთრებული გემოთი, ნაზი ტექსტურითა და მრავალფეროვანი გამოყენებით გამოირჩევა, რის გამოც იგი მრავალი ტრადიციული და თანამედროვე კერძის აუცილებელ ინგრედიენტად რჩება. ამ თემაზე მეტი ინფორმაციის მოძიება შესაძლებელია ასევე რძის პროდუქტების თემატურ გვერდზე.
არაჟანი განსაკუთრებით ფასობს მისი მაღალი კვებითი ღირებულების გამო. პროდუქტი შეიცავს რძის ცხიმს, რაც მას ენერგეტიკულად მდიდარ საკვებად აქცევს. გარდა ამისა, არაჟანი კალციუმის მნიშვნელოვანი წყაროა, რომელიც ძვლების, კბილებისა და ფრჩხილების სიმტკიცისთვის აუცილებელ ელემენტად ითვლება. ქართული კულინარიული ტრადიციების შესახებ დამატებითი მასალის ნახვა შესაძლებელია ქართული სამზარეულოს კატეგორიაში.
არაჟანის შემადგენლობა და თვისებები
სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ არაჟანი შეიცავს ორგანიზმისთვის მნიშვნელოვან ვიტამინებსა და მინერალებს. მის შემადგენლობაში გვხვდება:
ვიტამინი C
ვიტამინი PP
ვიტამინი E
ვიტამინი A
ვიტამინები B12 და B2
ფოსფორი
რკინა
ამასთან ერთად, არაჟანში არსებული სასარგებლო მიკროორგანიზმები ხელს უწყობს კუჭ-ნაწლავის სისტემის ნორმალურ ფუნქციონირებას. სწორედ ამიტომ, იგი მრავალი ქვეყნის ტრადიციულ კვებაში მნიშვნელოვან ადგილს იკავებს. რძის პროდუქტების გამოყენების კულტურაზე შეგიძლიათ წაიკითხოთ ტრადიციული კერძების განყოფილებაში.
ვის შეიძლება არაჟანის მიღება არ ურჩიონ
მიუხედავად სასარგებლო თვისებებისა, არაჟანი ყველა ადამიანისთვის ერთნაირად რეკომენდებული არ არის. სპეციალისტების განმარტებით, არსებობს რამდენიმე შემთხვევა, როდესაც მისი მოხმარება შეზღუდვას საჭიროებს.
ლაქტოზის აუტანლობა
არაჟანის ერთ-ერთი ძირითადი კომპონენტი ლაქტოზაა. ადამიანებში, რომლებსაც ლაქტოზის აუტანლობა აქვთ, არაჟნის მიღებამ შესაძლოა საჭმლის მომნელებელი სისტემის პრობლემები გამოიწვიოს.
ასეთ შემთხვევებში ხშირად ვლინდება:
მუცლის ტკივილი
შებერილობა
დისკომფორტი
დიარეა
ამ მიზეზით, ლაქტოზის აუტანლობის მქონე ადამიანებისთვის არაჟნის მიღება ხშირად რეკომენდებული არ არის ან საჭიროა მისი რაოდენობის მკაცრი კონტროლი. რძის პროდუქტებთან დაკავშირებული სხვა თემების გაცნობა შესაძლებელია კვების თემატურ გვერდზე.
მაღალი ქოლესტერინი
არაჟანი ცხიმის საკმაოდ მაღალ შემცველობას გამოირჩევა. მისი ხშირი და ჭარბი მოხმარება შესაძლოა სისხლში ქოლესტერინის დონის მატებას უკავშირდებოდეს. სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ განსაკუთრებით ფრთხილად უნდა იყვნენ ადამიანები, რომლებსაც უკვე აქვთ მაღალი ქოლესტერინის მაჩვენებელი.
ქოლესტერინის მომატება ხშირად ასოცირდება გულ-სისხლძარღვთა სისტემის დაავადებების გაზრდილ რისკთან. სწორედ ამიტომ, ასეთ შემთხვევებში რეკომენდებულია არაჟნის მოხმარების შემცირება და კვების რაციონის კონტროლი.
გულ-სისხლძარღვთა პრობლემები
გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების მქონე პირებისთვის არაჟნის ხშირი მიღება ასევე არასასურველად მიიჩნევა. ცხიმის მაღალმა შემცველობამ შესაძლოა გავლენა მოახდინოს სისხლძარღვების მდგომარეობასა და არტერიულ წნევაზე.
სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ მსგავსი პრობლემების მქონე ადამიანებისთვის მნიშვნელოვანია ცხიმიანი რძის პროდუქტების მოხმარების სიფრთხილით დაგეგმვა. ამ თემაზე საინტერესო მასალები ხელმისაწვდომია საკვებისა და კვების განყოფილებაში.
როგორ მივიღოთ არაჟანი ზომიერად
არაჟანი დღემდე რჩება ქართული სამზარეულოს ერთ-ერთ ყველაზე მოთხოვნად პროდუქტად. იგი გამოიყენება როგორც ცხელი კერძების, ისე ცივი წასახემსებლებისა და ცომეულის მოსამზადებლად. თუმცა, როგორც სპეციალისტები განმარტავენ, მნიშვნელოვანია ინდივიდუალური ჯანმრთელობის მდგომარეობის გათვალისწინება.
პროდუქტის მოხმარებამდე სასურველია ყურადღება მიექცეს:
ცხიმიანობის მაჩვენებელს
ყოველდღიურ რაოდენობას
ორგანიზმის რეაქციას
არსებულ ქრონიკულ დაავადებებს
შეჯამება
არაჟანი მრავალფეროვანი და ღირებული რძის პროდუქტია, რომელიც შეიცავს მნიშვნელოვან ვიტამინებს, მინერალებსა და სასარგებლო მიკროორგანიზმებს. მიუხედავად ამისა, ლაქტოზის აუტანლობის, მაღალი ქოლესტერინისა და გულ-სისხლძარღვთა პრობლემების მქონე ადამიანებისთვის მისი მიღება გარკვეულ სიფრთხილეს საჭიროებს. სპეციალისტები რეკომენდაციას უწევენ, რომ ადამიანებმა საკუთარი ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით განსაზღვრონ არაჟნის მოხმარების ინტენსივობა და საჭიროების შემთხვევაში კონსულტაცია ექიმთან გაიარონ.
წყაროები
[1] Walstra P, Wouters JTM, Geurts TJ. Dairy Science and Technology. 2nd ed. Boca Raton: CRC Press; 2005.
[2] Tamime AY, Robinson RK. Tamime and Robinson’s Yoghurt: Science and Technology. 3rd ed. Cambridge: Woodhead Publishing; 2007.
[3] Fox PF, McSweeney PLH. Advanced Dairy Chemistry. New York: Springer; 2015.
[4] Food and Agriculture Organization of the United Nations. Milk and Dairy Products in Human Nutrition. Rome: FAO; 2013
