ანჩისხატის ეკლესია თბილისში ერთ-ერთი უძველესი ქრისტიანული ბაზილიკაა, რომელიც დღემდე შემორჩენილია. ეს საოცარი სიწმინდე არა მხოლოდ არქიტექტურული, არამედ სულიერი და კულტურული მემკვიდრეობაა მთელი საქართველოსთვის.
ანჩისხატის ეკლესია აშენდა VI საუკუნის პირველ ნახევარში, მეფე ვახტანგ გორგასალისმემკვიდრის — მეფე დაჩი უჯარმელის მიერ.
მეცნიერების ვარაუდით, ეკლესიის მშენებლობის დასრულება განეკუთვნება 522–534 წლებს.
თავდაპირველად, ტაძარი მიეძღვნა ღვთისმშობელს, მაგრამ VIII საუკუნეში, როდესაც საქართველოს დასავლეთიდან თბილისში გადმოიტანეს მაცხოვრის სახელობის უძველესი ხატი — ანჩის ხატი (თავად ხატი — XII საუკუნეში დაიკარგა და დღეს ეს ხატი თბილისის ხელოვნების მუზეუმშია დაცული), ტაძარი სწორედ ამ ხატის სახელზე გადაერქვა.
სახელწოდება „ანჩისხატი“ გამომდინარეობს სიტყვებისგან: “ანჩი” — დასავლეთ საქართველოში მდებარე ანჩის მონასტრიდან და “ხატი” — წმინდა ხატიდან.
ანჩისხატის ეკლესია წარმოადგენს სამნავიან ბაზილიკას, რომელშიც განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა სქელ და მასიურ კედლებს, მცირე ზომის სარკმლებს და ორიგინალურ ინტერიერს.
მშენებლობაში გამოყენებულია თლილი ქვა და აგური. ეკლესიის ინტერიერში კარგადაა შენარჩუნებული ადრეული ხანის ქართულ ხუროთმოძღვრების ელემენტები. თავდაპირველი გუმბათი აღარ შემორჩა, ხოლო ფრესკები რამდენჯერმე გადაეხატა სხვადასხვა ეპოქაში.
XVII საუკუნეში ანჩისხატში მნიშვნელოვანი რეკონსტრუქცია ჩატარდა, რის შედეგადაც დაიმატა სხვადასხვა ელემენტები და რესტავრაცია განხორციელდა.
დღეს ანჩისხატის ბაზილიკა მოქმედი ტაძარია და ერთ-ერთ მნიშვნელოვან რელიგიურ ცენტრს წარმოადგენს თბილისში. ტაძარში რეგულარულად ტარდება: საღმრთო ლიტურგიები, საეკლესიო მსახურებები და დღესასწაულებთან დაკავშირებული ღვთისმსახურებები.
ეკლესიის ტერიტორიაზე ხშირად ტარდება ქართულ საგუნდო მუსიკის კონცერტები. სწორედ აქ ფუნქციონირებდა ანჩისხატის საგუნდო ანსამბლი, რომელიც ქართულ ფოლკლორსა და საეკლესიო მუსიკას აქტიურად ავრცელებდა.
საინტერესო ფაქტები ანჩისხატის შესახებ
- ანჩისხატი თბილისის ყველაზე ძველი შენობაა, რომელიც უწყვეტად ფუნქციონირებს.
- ტაძარი განიცდიდა მრავალრიცხოვან დაზიანებებს — არაერთი მტერი შეიჭრა თბილისში, მაგრამ ანჩისხატი გადარჩა და დღემდე არსებობას აგრძელებს.
- ანჩისხატის ბაზილიკის მახლობლად მდებარეობს ასევე ისტორიული უბანი — ძველი თბილისი, რომელიც ვიზიტორებისთვის ყველაზე მიმზიდველი ტურისტული ზონაა.
- ანჩისხატის ეზოში განთავსებულია ძველი სამონასტრო ნაგებობების ნაშთები.
როგორ მივიდეთ ანჩისხატის ეკლესიამდე
ანჩისხატის ეკლესია მდებარეობს თბილისის ისტორიულ უბანში, შარდენის ქუჩასთან ახლოს. ადვილად მისადგომია როგორც ფეხით ძველი თბილისის ცენტრიდან, ასევე საზოგადოებრივი ტრანსპორტით.
მისამართი: თბილისის ძველი ქალაქი, ანჩისხატის ქუჩა
ანჩისხატის ბაზილიკა არა მხოლოდ საქართველოში, არამედ მთელ კავკასიაში ერთ-ერთი უძველესი ქრისტიანული სიწმინდეა. მისი მონახულება ნიშნავს წარსულის ცოცხალ შეხებას, უძველესი ქართული კულტურისა და რწმენის გაცნობას.
თბილისში სტუმრობისას ანჩისხატის ეკლესიის მონახულება შეუცვლელი გამოცდილებაა ყველა იმ ადამიანისთვის, ვინც დაინტერესებულია საქართველოს ისტორიის, კულტურისა და სულიერი მემკვიდრეობით.
#drpkhakadze #გიორგიფხაკაძე #davidiani #sheniambebi #აქხარისხია
