აეროპორტში ბარგში 3 000 ცოცხალი ობობა აღმოაჩინეს

პერუს დედაქალაქ ლიმას საერთაშორისო აეროპორტში საბაჟო შემოწმებისას 3 000-ზე მეტი ცოცხალი ტარანტული, მათი კვერცხები და ახლად გამოჩეკილი ობობები აღმოაჩინეს. ცხოველები სამ ჩემოდანში, წინდებში მოთავსებულ კონტეინერებში იყო დამალული. მათი გერმანიაში უკანონოდ გატანის მცდელობის ბრალდებით ორი გერმანიისა და ერთი პოლონეთის მოქალაქე დააკავეს. შემთხვევა ველური ბუნების უკანონო ვაჭრობისა და დაცული სახეობების საერთაშორისო კონტრაბანდის პრობლემას უკავშირდება [1, 2].

მოვლენების აღწერა

შემთხვევა პერუში, ლიმას ხორხე ჩავესის სახელობის საერთაშორისო აეროპორტში მოხდა. პერუს ტყისა და ველური ბუნების ეროვნული სამსახურის (SERFOR) და საბაჟო უწყების თანამშრომლებმა ერთობლივი ოპერაციის შედეგად სამი მგზავრის ბარგში 3 000-ზე მეტი ტარანტული აღმოაჩინეს.

დაკავებულები იყვნენ ორი გერმანიისა და ერთი პოლონეთის მოქალაქე, რომლებიც პერუდან ევროპაში გამგზავრებას აპირებდნენ. ოფიციალური ინფორმაციის თანახმად, ობობები სამ ჩემოდანში იყო განაწილებული და წინდებში მოთავსებულ კონტეინერებში ინახებოდა.

აღმოჩენილ ცხოველებს შორის იყვნენ ზრდასრული ტარანტულები, ახლად გამოჩეკილი ინდივიდები და კვერცხები. პერუს სპეციალისტების განცხადებით, სხვადასხვა სახეობის წარმომადგენლები საგანგებოდ შეარჩიეს და ტვირთში მათი განვითარების სხვადასხვა ეტაპზე მყოფი ინდივიდები განათავსეს [1, 2].

დაკავებულები გარემოსდაცვით დანაშაულებზე მომუშავე პოლიციის განყოფილებას გადაეცნენ. მათ წინააღმდეგ სამართლებრივი პროცედურები დაიწყო.

კონტექსტი და ფონი

ველური ცხოველების უკანონო ვაჭრობა საერთაშორისო მასშტაბის გარემოსდაცვით პრობლემად მიიჩნევა. ეს საქმიანობა მოიცავს არა მხოლოდ იშვიათი ძუძუმწოვრებისა და ფრინველების, არამედ ქვეწარმავლების, ამფიბიებისა და უხერხემლოების დაჭერას, ტრანსპორტირებასა და გაყიდვას.

ტარანტულები განსაკუთრებით მოთხოვნადია ეგზოტიკური ცხოველების კოლექციონერებსა და შინაური ცხოველების ბაზარზე. ზოგიერთი სახეობა გამოირჩევა სხეულის ზომითა და შეფერილობით, რის გამოც მათზე მოთხოვნა საერთაშორისო ვაჭრობაში მაღალია.

თუმცა ტარანტულების ბუნებრივი გარემოდან უკონტროლო ამოღებამ შესაძლოა საფრთხე შეუქმნას ადგილობრივ პოპულაციებს. განსაკუთრებით პრობლემურია ისეთი სახეობების მოპოვება, რომელთა გავრცელების არეალი შეზღუდულია ან რომელთა რაოდენობა უკვე შემცირებულია.

პერუს შემთხვევა აჩვენებს, რომ ველური ბუნების უკანონო ვაჭრობა შეიძლება მოიცავდეს არა მხოლოდ ზრდასრულ ცხოველებს, არამედ კვერცხებისა და ახალგაზრდა ინდივიდების დიდი რაოდენობით შეგროვებასაც. ეს გარემოება მნიშვნელოვანია, რადგან ბუნებრივი პოპულაციის აღდგენას სწორედ გამრავლების უნარისა და ახალგაზრდა თაობის შენარჩუნება განსაზღვრავს.

დეტალები და ფაქტები

პერუს ხელისუფლების მიერ გავრცელებული ინფორმაციის თანახმად, აღმოჩენილი ტარანტულები განვითარების სხვადასხვა ეტაპზე იმყოფებოდნენ. მათ შორის იყო კვერცხები, ახლად გამოჩეკილი ობობები და ზრდასრული ინდივიდები.

პერუს ტყისა და ველური ბუნების ეროვნული სამსახურის სპეციალისტმა კორა სუარესმა განმარტა, რომ ცხოველები სხვადასხვა რეგიონიდან იყვნენ შეგროვებული და მათ შორის ისეთი სახეობებიც აღმოჩნდა, რომლებიც მეცნიერებას ჯერ სრულად არ ჰქონდა აღწერილი [1, 2].

წინასწარი იდენტიფიცირებისას გამოვლინდა რამდენიმე ჯგუფი და სახეობა:

• Pamphobeteus — ტარანტულების გვარი;

• Thrixopelma lagunas — იდენტიფიცირებული სახეობა;

• Antikuna — გვარი, რომლის ზოგიერთი წარმომადგენლის სამეცნიერო აღწერა ჯერ დასრულებული არ არის;

• Avicularia — ტარანტულების გვარი, რომლის აღმოჩენილი წარმომადგენლების იდენტიფიცირებაც დამატებით შეფასებას საჭიროებს;

• Pamphobeteus antinous — სახეობა, რომელიც პერუს დაცული ველური ბუნების ნუსხაში მოწყვლადი კატეგორიით არის შეტანილი [2].

ბოლო გარემოება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია. მოწყვლადი სახეობის ბუნებრივი გარემოდან უკანონო ამოღება მის პოპულაციაზე დამატებით ზეწოლას ქმნის. ამასთან, მეცნიერებისთვის ჯერ სრულად უცნობი სახეობების აღმოჩენა კიდევ უფრო ართულებს მათი რაოდენობის, გავრცელებისა და ეკოლოგიური მდგომარეობის შეფასებას.

პერუს ხელისუფლების წარმომადგენლების შეფასებით, ტარანტულების ევროპულ ბაზარზე ერთი ინდივიდის ფასი შესაძლოა დაახლოებით 500 ევრო იყოს. ამ შეფასების საფუძველზე, 3 000-ზე მეტი ინდივიდის სავარაუდო კომერციული ღირებულება 1,5 მილიონ ევროს შეიძლება აღემატებოდეს. ეს არის შესაძლო საბაზრო ღირებულების შეფასება და არა დადასტურებული გარიგების თანხა ან ამოღებული ტვირთის ოფიციალურად დადგენილი ღირებულება [1].

გამოძიების ფარგლებში სამართალდამცველებმა სამი მგზავრი დააკავეს. პერუს უწყებების ინფორმაციით, მათ წინააღმდეგ გარემოსდაცვითი დანაშაულის შესაძლო ჩადენასთან დაკავშირებით სამართლებრივი პროცედურები მიმდინარეობს.

ცხოველების სახეობრივი შემადგენლობისა და მდგომარეობის შეფასების დასრულების შემდეგ მათი განთავსება უფლებამოსილ სანაშენე ცენტრში იგეგმება [2].

საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა

ველური ბუნების უკანონო ვაჭრობა ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ტრანსნაციონალური დანაშაულებრივი საქმიანობაა. ინტერპოლის შეფასებით, ველური ბუნების უკანონო ვაჭრობის წლიური ღირებულება შესაძლოა 20 მილიარდ აშშ დოლარს აღწევდეს [3].

ორგანიზაციის განმარტებით, ამ საქმიანობაში ჩართული ქსელები ხშირად რამდენიმე ქვეყანას მოიცავს: ცხოველების მოპოვება ერთ ქვეყანაში ხდება, მათი ტრანსპორტირება — მეორის გავლით, ხოლო საბოლოო გაყიდვა — სხვა ბაზარზე.

ამგვარი დანაშაულის გამოვლენა რთულია, რადგან ცოცხალი ცხოველები შეიძლება მცირე კონტეინერებში, პირად ბარგში ან კომერციული ტვირთის სახით გადაიტანონ. განსაკუთრებით რთულია კვერცხებისა და ახლად გამოჩეკილი ინდივიდების აღმოჩენა, რადგან მათი ზომა მცირეა.

საერთაშორისო კონტროლის მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია ველური ფაუნისა და ფლორის სახეობებით საერთაშორისო ვაჭრობის შესახებ კონვენცია (CITES). იგი განსაზღვრავს, რომელი სახეობებით ვაჭრობა საჭიროებს სპეციალურ ნებართვას და რომელი სახეობების საერთაშორისო კომერციული მიმოქცევაა შეზღუდული ან აკრძალული [4].

ტარანტულების ყველა სახეობა ავტომატურად არ მიეკუთვნება ერთსა და იმავე საერთაშორისო დაცვის კატეგორიას. კონკრეტული სახეობის სამართლებრივი სტატუსი უნდა შეფასდეს შესაბამისი ქვეყნის კანონმდებლობისა და საერთაშორისო კონვენციების დანართების მიხედვით.

ინტერპოლის მიდგომა ეფუძნება სხვადასხვა ქვეყნის სამართალდამცავი და გარემოსდაცვითი უწყებების თანამშრომლობას, ინფორმაციის გაცვლასა და დანაშაულებრივი მიწოდების ჯაჭვის გამოვლენას. მხოლოდ აეროპორტში ცხოველების ამოღება პრობლემას სრულად ვერ აგვარებს, თუ არ დგინდება მათი მოპოვების, გადაზიდვისა და საბოლოო რეალიზაციის ორგანიზატორებიც [3].

საქართველოს კონტექსტი

პერუში მომხდარი შემთხვევა საქართველოსთვისაც საყურადღებოა, რადგან ველური ცხოველებისა და იშვიათი სახეობების უკანონო საერთაშორისო ვაჭრობა საზღვრებს არ ცნობს.

საქართველო სატრანზიტო და საერთაშორისო საჰაერო მიმოსვლის სივრცის ნაწილია. შესაბამისად, ველური ბუნების უკანონო ვაჭრობის წინააღმდეგ ბრძოლაში მნიშვნელოვანია საბაჟო კონტროლის, ბიომრავალფეროვნების დაცვისა და საერთაშორისო სამართალდამცავ უწყებებთან თანამშრომლობის ეფექტიანობა.

ასეთი შემთხვევების პრევენციისთვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს:

• ცოცხალი ცხოველებისა და მცენარეების გადაადგილების დოკუმენტების შემოწმებას;

• დაცული სახეობების იდენტიფიცირების შესაძლებლობას;

• საბაჟო და გარემოსდაცვითი უწყებების კოორდინაციას;

• საერთაშორისო კონვენციებით გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულებას.

CITES-ის კონვენცია საქართველოზეც ვრცელდება და არეგულირებს იმ სახეობებით საერთაშორისო ვაჭრობას, რომლებიც მის დანართებშია შეტანილი. ეს ნიშნავს, რომ შესაბამისი სახეობების საზღვარზე გადატანა საჭირო ნებართვებისა და დოკუმენტაციის გარეშე დაუშვებელია.

საქართველოსთვის მნიშვნელოვანი საკითხია აგრეთვე ეგზოტიკური ცხოველების შინაურ პირობებში შენახვისა და მათი შეძენის კანონიერება. ცხოველის ლეგალური წარმოშობის დადასტურება ხელს უწყობს უკანონო ბაზრის შემცირებას და ბუნებრივი პოპულაციების დაცვას.

ამ მიმართულებით ინფორმაციის გავრცელება და გარემოსდაცვითი საკითხების გაშუქება მნიშვნელოვანია SheniAmbebi.ge-სთვისაც.

ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება

ლიმას საერთაშორისო აეროპორტში 3 000-ზე მეტი ტარანტულის აღმოჩენა ველური ბუნების უკანონო ვაჭრობის მასშტაბსა და მეთოდებს წარმოაჩენს. ცხოველები სხვადასხვა განვითარების ეტაპზე იმყოფებოდნენ, მათ შორის იყვნენ კვერცხები და ახლად გამოჩეკილი ინდივიდები. ტვირთში აღმოჩნდა პერუს კანონმდებლობით დაცული სახეობაც.

პერუს სისხლის სამართლის კანონმდებლობის თანახმად, ველური ფაუნის უკანონო ვაჭრობა, შესაბამისი ნებართვის გარეშე ცხოველების შეძენა, ტრანსპორტირება ან ექსპორტი, სამიდან ხუთ წლამდე თავისუფლების აღკვეთით ისჯება. დამამძიმებელი გარემოებების არსებობისას სასჯელი ოთხიდან შვიდ წლამდე შეიძლება გაიზარდოს. დაცული სახეობების უკანონო ვაჭრობაც კანონში დამამძიმებელ გარემოებად არის გათვალისწინებული [5].

ამასთან, კონკრეტული დაკავებულების მიმართ სასჯელის განსაზღვრა დამოკიდებული იქნება გამოძიების შედეგებზე, ბრალდების სამართლებრივ კვალიფიკაციასა და სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე. დაკავება დანაშაულის დამტკიცებას არ ნიშნავს.

ამ შემთხვევის შემდგომი განვითარებისთვის მნიშვნელოვანი იქნება ცხოველების სახეობრივი იდენტიფიცირება, მათი მდგომარეობის შეფასება და გამოძიების შედეგად უკანონო მიწოდების ჯაჭვის შესაძლო მონაწილეების გამოვლენა.

წყაროები

1. Agence France-Presse. Peru airport thwarts plot to smuggle 3,000 tarantulas in dirty socks. November 6, 2026.

2. El Comercio Perú. Detienen en el aeropuerto Jorge Chávez a tres extranjeros que pretendían traficar más de 3000 tarántulas. November 6, 2026.

3. INTERPOL. Illegal wildlife trade has become one of the world’s largest criminal activities. November 6, 2023.

4. Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora (CITES). The CITES Convention.

5. El Peruano. Decreto Legislativo N.º 1237 — Modificación del Código Penal. September 26, 2015.