კვლევა DRG-ს შედეგებზე – როგორ მუშაობს DRG დაფინანსების მოდელი?
ჯანდაცვის დაფინანსების სისტემების რეფორმა ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი მიმართულებაა თანამედროვე საზოგადოებრივი ჯანდაცვისთვის, რადგან სწორედ ფინანსური მოდელები განსაზღვრავს, რამდენად ხელმისაწვდომი და ეფექტიანია სამედიცინო მომსახურება მოსახლეობისთვის.
საქართველოში DRG სისტემის შემოღებამ, რომელიც ჰოსპიტალური სერვისების დაფინანსების ახალ წესს წარმოადგენს, უკვე აჩვენა გავლენა ინფარქტიანი პაციენტების მკურნალობაზე: შემცირდა ჰოსპიტალიზაციის ხანგრძლივობა, ლეტალობის მაჩვენებელი და პაციენტის თანაგადახდა, რაც ჯანდაცვის სისტემის ეფექტიანობისა და სოციალური დაცვის თვალსაზრისით მნიშვნელოვან მოვლენად მიიჩნევა [1].
შესავალი — ანალიტიკური კომენტარი
ჯანდაცვის სისტემის მთავარი მიზანი არა მხოლოდ დაავადებების მკურნალობა, არამედ პაციენტებისთვის ფინანსური ტვირთის შემცირება და ხარისხიანი სერვისის უზრუნველყოფაა. როდესაც სამედიცინო მომსახურება უკონტროლო ხარჯებთან არის დაკავშირებული, იზრდება ე.წ. კატასტროფული დანახარჯების რისკი, რაც განსაკუთრებით მძიმეა ქრონიკული ან მწვავე დაავადებების შემთხვევაში. სწორედ ამიტომ, ჰოსპიტალური დაფინანსების მოდელების რეფორმა, როგორიცაა DRG სისტემა, თანამედროვე საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ერთ-ერთ პრიორიტეტად ითვლება.
საქართველოში DRG სისტემის დანერგვა 2022 წლის ნოემბერში დაიწყო და მისი ძირითადი მიზნები იყო ეფექტიანობის გაზრდა და პაციენტის ჯიბიდან გადახდების შემცირება. ახალი კვლევის შედეგები აჩვენებს, რომ ეს ცვლილება ინფარქტიანი პაციენტების მკურნალობაზე უკვე აისახა და გარკვეული დადებითი შედეგები მოიტანა [1]. მსგავსი თემების გაშუქება და ანალიზი საზოგადოებისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ისეთ პლატფორმებზე, როგორიცაა https://www.sheniekimi.ge და https://www.publichealth.ge.
პრობლემის აღწერა
ინფარქტი ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული და სიცოცხლისთვის საშიში კარდიოლოგიური მდგომარეობაა, რომელიც საჭიროებს სწრაფ ჰოსპიტალიზაციას, მაღალტექნოლოგიურ ჩარევას და ხანგრძლივ მკურნალობას. ამ პროცესს ხშირად თან ახლავს მაღალი ფინანსური ხარჯები, რაც პაციენტებისთვის და მათი ოჯახებისთვის მძიმე ტვირთად იქცევა.
საქართველოში DRG სისტემის შემოღებამდე სახელმწიფო განსაზღვრავდა გარკვეულ ტარიფს კონკრეტულ ნოზოლოგიაზე, თუმცა საავადმყოფოებს ჰქონდათ უფლება, ამ ტარიფს ზემოთ დამატებითი თანხა პაციენტისთვის გადაეხდევინათ. ასეთი დაურეგულირებელი პრაქტიკა იწვევდა იმას, რომ მიუხედავად სახელმწიფო დანახარჯების ზრდისა, მოსახლეობის ჯიბიდან გადახდები მაინც მაღალი რჩებოდა და ჯანდაცვის მთლიან დანახარჯებში 55-60%-ს აღწევდა [1].
სწორედ ამ პრობლემის დაძლევა გახდა DRG სისტემის ერთ-ერთი მთავარი ამოცანა.
სამეცნიერო და კლინიკური ანალიზი
DRG სისტემა (დიაგნოზთან დაკავშირებული ჯგუფები) წარმოადგენს დაფინანსების მოდელს, რომლის მიხედვითაც ჰოსპიტალური მომსახურება ანაზღაურდება არა თითოეული პროცედურის მიხედვით, არამედ დიაგნოზისა და მკურნალობის სტანდარტული პაკეტის საფუძველზე [2].
კლინიკური თვალსაზრისით, ასეთი მიდგომა ხელს უწყობს:
- მკურნალობის პროცესის სტანდარტიზაციას
- ზედმეტი ჰოსპიტალიზაციის თავიდან აცილებას
- რესურსების უფრო ეფექტიან გამოყენებას
- პაციენტისთვის ხარჯების პროგნოზირებადობას
კვლევის თანაავტორის, ჯანდაცვის პოლიტიკის ცენტრის დირექტორის თენგიზ ვერულავას განცხადებით, DRG სისტემამ შეამცირა ჰოსპიტალიზაციის ხანგრძლივობა, რეადმისიის მაჩვენებელი და პაციენტის თანაგადახდა, რაც ეფექტიანობის დადებით ინდიკატორად ითვლება [1].
თუმცა, საერთაშორისო გამოცდილება აჩვენებს, რომ DRG სისტემას შესაძლოა თან ახლდეს გარკვეული რისკებიც, მაგალითად, პაციენტების ნაადრევი გაწერა ან შემთხვევების „კოდირების“ მანიპულაცია ფინანსური სარგებლის მიზნით, რაც საჭიროებს მკაცრ მონიტორინგს [3].
სტატისტიკა და მტკიცებულებები
კვლევა ჩატარდა სამი დიდი საავადმყოფოს 2021-2024 წლების მონაცემებზე დაყრდნობით. შეფასდა რამდენიმე ძირითადი ინდიკატორი:
- ჰოსპიტალიზაციის ხანგრძლივობა
- ლეტალობის მაჩვენებელი
- რეადმისია
- პაციენტის ჯიბიდან გადახდები
თენგიზ ვერულავას განმარტებით, DRG სისტემის დანერგვამდე პაციენტის საშუალო თანაგადახდა დაახლოებით 800 ლარს აღწევდა, ხოლო სისტემის ამოქმედების შემდეგ ეს მაჩვენებელი საშუალოდ 400 ლარამდე შემცირდა [1].
ასევე მნიშვნელოვანია, რომ DRG-ის პირობებში თანაგადახდის პროცენტები ოფიციალურად რეგულირდება: პენსიონერებისთვის 10%, ხოლო სხვა მოსახლეობისთვის 30%, რაც პაციენტისთვის უფრო პროგნოზირებად და გამჭვირვალე გარემოს ქმნის.
მონაცემები მიუთითებს, რომ სისტემა ამცირებს ფინანსურ ბარიერებს და ზრდის მომსახურების ხელმისაწვდომობას, რაც საზოგადოებრივი ჯანდაცვისთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანია [4].
საერთაშორისო გამოცდილება
DRG სისტემები ფართოდ გამოიყენება მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში, მათ შორის გერმანიაში, საფრანგეთში, ავსტრალიაში და აშშ-ში. WHO და OECD აღნიშნავენ, რომ DRG მოდელები ეფექტიან ინსტრუმენტს წარმოადგენს ხარჯების კონტროლისა და ჰოსპიტალური სერვისების გაუმჯობესებისთვის [4].
NIH-ისა და The Lancet-ის მიმოხილვებში ხაზგასმულია, რომ DRG სისტემის წარმატება დამოკიდებულია რამდენიმე ფაქტორზე:
- ტარიფების რეგულარული გადახედვა
- ხარისხის კონტროლის მექანიზმები
- მონაცემთა სისტემების გამჭვირვალობა
- კლინიკური პროტოკოლების დაცვა [5]
თენგიზ ვერულავამ აღნიშნა, რომ საქართველოში საერთაშორისო პრაქტიკისგან განსხვავებით, ტარიფების განახლება ჯერ არ ხდება, მაშინ როცა ბევრ ქვეყანაში გადახედვა ყოველწლიურად ან ზოგჯერ ექვს თვეში ერთხელაც ტარდება [1].
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოს ჯანდაცვის სისტემისთვის DRG სისტემის დანერგვა წარმოადგენს მნიშვნელოვან ნაბიჯს უფრო რეგულირებული და პაციენტზე ორიენტირებული დაფინანსებისკენ. პაციენტის ჯიბიდან გადახდების შემცირება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან მაღალი თანაგადახდა ქვეყანაში ერთ-ერთ მთავარ სოციალურ პრობლემად რჩება.
თუმცა სისტემის მდგრადობისთვის აუცილებელია:
- ტარიფების რეგულარული განახლება ინფლაციისა და ტექნოლოგიური ცვლილებების გათვალისწინებით
- ხარისხის კონტროლის გაძლიერება
- კლინიკური აუდიტის მექანიზმების განვითარება
აკადემიური დისკუსია ამ თემაზე აქტიურად მიმდინარეობს სივრცეებში, როგორიცაა www.gmj.ge, ხოლო ხარისხისა და სტანდარტების საკითხი მნიშვნელოვანია პლატფორმებისთვის, როგორიცაა www.certificate.ge.
მითები და რეალობა
მითი: DRG სისტემა მხოლოდ ხარჯების შემცირებაზეა ორიენტირებული და პაციენტის ინტერესებს არ ითვალისწინებს.
რეალობა: კვლევები აჩვენებს, რომ სწორად დანერგვის შემთხვევაში DRG ზრდის ეფექტიანობას და ამცირებს პაციენტის ფინანსურ ტვირთს [4].
მითი: DRG აუცილებლად იწვევს პაციენტების ნაადრევ გაწერას.
რეალობა: ასეთი რისკი არსებობს, თუმცა ხარისხის კონტროლის ძლიერი მექანიზმები ამ პრობლემას მნიშვნელოვნად ამცირებს [3].
ხშირად დასმული კითხვები (Q&A)
რა არის DRG სისტემა?
ეს არის ჰოსპიტალური დაფინანსების მოდელი, სადაც ანაზღაურება ხდება დიაგნოზისა და მკურნალობის ჯგუფის მიხედვით და არა თითოეული პროცედურის ცალ-ცალკე დაფარვით [2].
როგორ აისახა DRG ინფარქტიან პაციენტებზე?
კვლევის მიხედვით შემცირდა ჰოსპიტალიზაციის ხანგრძლივობა, ლეტალობა და პაციენტის თანაგადახდა [1].
რატომ არის მნიშვნელოვანი ტარიფების გადახედვა?
იმიტომ, რომ მედიცინაში ტექნოლოგიების განვითარება და ინფლაცია ზრდის ხარჯებს, რაც სისტემის მდგრადობაზე მოქმედებს [5].
დასკვნა — საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პერსპექტივით
DRG სისტემის დანერგვამ საქართველოში უკვე აჩვენა დადებითი შედეგები ინფარქტიანი პაციენტების მკურნალობაში: შემცირდა ჰოსპიტალიზაციის ხანგრძლივობა, პაციენტის ხარჯები და ლეტალობის მაჩვენებელი. ეს მნიშვნელოვანი ნაბიჯია ფინანსური დაცვისა და ჯანდაცვის ეფექტიანობის ზრდისკენ.
მომავალი განვითარება დამოკიდებული იქნება იმაზე, რამდენად შეძლებს სისტემა ტარიფების რეგულარულ განახლებას, ხარისხის კონტროლის გაძლიერებას და პაციენტზე ორიენტირებული პოლიტიკის გაგრძელებას. საზოგადოების ინფორმირებულობა და აკადემიური დისკუსია, მათ შორის https://www.publichealth.ge და https://www.sheniekimi.ge სივრცეებში, მნიშვნელოვან როლს შეასრულებს ამ პროცესის მდგრადობაში.
წყაროები
- Verulava T. DRG სისტემის გავლენა ინფარქტიან პაციენტებზე საქართველოში. „საქმიანი დილა“, 2026.
https://www.gmj.ge - Busse R, Geissler A, Quentin W, Wiley M. Diagnosis Related Groups in Europe: Moving towards transparency, efficiency and quality in hospitals. WHO Regional Office for Europe; 2011.
https://www.euro.who.int - O’Reilly J, Busse R, Häkkinen U, Or Z, Street A, Wiley M. Paying for hospital care: the experience with DRGs in Europe. Health Economics. 2012;21(3):289-302.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov - OECD. Health at a Glance: Europe 2022 – Hospital payment systems and efficiency. OECD Publishing; 2022.
https://www.oecd.org - The Lancet. Health financing reforms and DRG-based hospital payments. Lancet. 2021;398(10305):1205-1210.
https://www.thelancet.com
