„უკურნებელი საიდუმლო დაავადება“ — რატომ არის ეს სათაური შეცდომაში შემყვანი და რას უნდა ვიცოდეთ ადენოვირუსის შესახებ
ბოლო პერიოდში მედიასა და სოციალურ ქსელებში გავრცელდა ხმაურიანი სათაურები „უკურნებელ საიდუმლო დაავადებაზე“, რომელიც თითქოს მთელ მსოფლიოში ვრცელდება. ასეთი გზავნილები ბუნებრივად იწვევს შიშს და გაურკვევლობას. სინამდვილეში საუბარია ადენოვირუსზე — ინფექციაზე, რომელიც მედიცინისთვის კარგად ცნობილია ათწლეულებია, დეტალურად არის შესწავლილი და არ წარმოადგენს არც ახალ აღმოჩენას და არც უცნობ საფრთხეს.
ამ სტატიაში მიზანია მარტივად, მკაფიოდ და მეცნიერულად ავხსნათ: რა არის ადენოვირუსი, რატომ უწოდებენ მას შეცდომით „უკურნებელს“, ვის შეიძლება შეუქმნას რეალური რისკი და რა უნდა იცოდეს საზოგადოებამ პანიკის გარეშე.
რა არის ადენოვირუსი
ადენოვირუსები წარმოადგენს ვირუსების დიდ ოჯახს, რომელიც მოიცავს 50-ზე მეტ ტიპს. ისინი იწვევს უმეტესად მსუბუქ ან საშუალო სიმძიმის ინფექციებს ადამიანებში. ადენოვირუსები განსაკუთრებით ხშირია ბავშვებში, თუმცა ავადდებიან მოზრდილებიც. ეს ვირუსები აღწერილია ჯერ კიდევ გასული საუკუნის შუა წლებში და მას შემდეგ რეგულარულად ფიქსირდება მსოფლიოს ყველა რეგიონში.
ამიტომ მათი „საიდუმლო დაავადებად“ მოხსენიება მედიცინურად არასწორია. ეს არის ცნობილი ინფექცია, რომელსაც ექიმები ყოველდღიურ პრაქტიკაში წლების განმავლობაში ხვდებიან.
რა სიმპტომები ახასიათებს
ადენოვირუსის ერთ-ერთი მთავარი მახასიათებელია ის, რომ მისი სიმპტომები ძალიან ჰგავს გაციებას ან გრიპს. სწორედ ამიტომ ადამიანების დიდ ნაწილს არ უჩნდება განცდა, რომ საქმე რაიმე განსაკუთრებულთან აქვს.
ყველაზე ხშირი სიმპტომებია:
• სურდო და ცხვირის გაჭედვა
• ხველა
• ყელის ტკივილი
• სიცხე ან შემცივნება
• კუნთების ტკივილი და საერთო სისუსტე
ზოგიერთ შემთხვევაში შეიძლება განვითარდეს:
• თვალის ანთება (კონიუნქტივიტი)
• ბრონქიტი ან ფილტვების ანთება
• კუჭ-ნაწლავის სიმპტომები — დიარეა, ღებინება, მუცლის ტკივილი
იშვიათად, მაგრამ შესაძლებელია უფრო მძიმე გამოვლინებებიც, განსაკუთრებით გარკვეული რისკის მქონე ჯგუფებში.
რატომ უწოდებენ ადენოვირუსს „უმკურნალებელს“
მედიაში ყველაზე ხშირად სწორედ ეს ტერმინი იწვევს პანიკას. აქ მნიშვნელოვანია ცნებების სწორად გაგება.
ფაქტია, რომ ადენოვირუსისთვის სპეციფიკური ანტივირუსული პრეპარატი, რომელიც ფართო გამოყენებაშია მოსახლეობაში, არ არსებობს. მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება უკონტროლოა ან საშიშია ყველა ადამიანისთვის.
უმეტეს შემთხვევაში მკურნალობა არის სიმპტომური:
• დასვენება
• სითხის საკმარისი მიღება
• სიცხის მართვა საჭიროების შემთხვევაში
ჯანმრთელი ადამიანის ორგანიზმი ინფექციას, როგორც წესი, თავად უმკლავდება იმუნური სისტემის დახმარებით. სხვა სიტყვებით, ადენოვირუსი არ არის „უმკურნალებელი“ იმ მნიშვნელობით, როგორც ამას სენსაციური სათაურები წარმოაჩენს — უბრალოდ, უმეტესად სპეციფიკური მედიკამენტი საჭირო არ არის.
ვის შეიძლება ჰქონდეს გართულებების რისკი
მნიშვნელოვანია განვასხვავოთ მოსახლეობის ჯგუფები. ადენოვირუსი ჩვეულებრივ არ წარმოადგენს სერიოზულ საფრთხეს ჯანმრთელი ადამიანებისთვის, თუმცა არსებობს ჯგუფები, სადაც გართულებების რისკი უფრო მაღალია:
• იმუნური სისტემის დასუსტების მქონე პირები
• ონკოლოგიური პაციენტები
• ხანდაზმული ადამიანები
• მძიმე ქრონიკული დაავადებების მქონე პაციენტები
ამ შემთხვევებში ინფექცია შეიძლება მიმდინარეობდეს უფრო მძიმედ და საჭიროებდეს ექიმის მეთვალყურეობას ან ჰოსპიტალიზაციას.
„მთელ მსოფლიოში ვრცელდება“ — რას ნიშნავს ეს რეალურად
ადენოვირუსები ყოველწლიურად ცირკულირებს მსოფლიოს ყველა ქვეყანაში. ზოგ სეზონზე მათი გავრცელება მატულობს, განსაკუთრებით ზამთარსა და ადრეულ გაზაფხულზე, როდესაც რესპირატორული ინფექციები ზოგადად აქტიურდება.
ეს არ ნიშნავს ახალ პანდემიას, არც ახალ ვირუსს და არც საგანგებო მდგომარეობას. საუბარია ცნობილ ინფექციაზე, რომლის შემთხვევების რაოდენობა პერიოდულად იმატებს და იკლებს.
რატომ არის სენსაციური სათაურები პრობლემური
როდესაც მედიაში ჩნდება ფორმულირებები, როგორიცაა:
• „საიდუმლო დაავადება“
• „უმკურნალებელი ვირუსი“
• „გლობალური საფრთხე“
ეს იწვევს:
• უსაფუძვლო შიშს და პანიკას
• ჯანდაცვის სისტემის გადატვირთვას
• საზოგადოებაში ინფორმაციისადმი ნდობის შემცირებას
პანდემიის გამოცდილებამ გვაჩვენა, რომ დეზინფორმაცია თავად ხდება საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის რისკი.
რას შეუძლია გააკეთოს საზოგადოებამ
ადენოვირუსის პრევენცია ეფუძნება მარტივ, მაგრამ ეფექტურ ზომებს:
• ხელების ხშირი დაბანა
• თვალების, ცხვირისა და პირის ხელით შეხებისგან თავის არიდება
• ავადმყოფობის დროს სახლში დარჩენა
• საერთო ნივთების და ზედაპირების რეგულარული გაწმენდა
და რაც მთავარია — თუ სიმპტომები გრძელდება ან მძიმდება, აუცილებელია ექიმთან დროული მიმართვა.
დასკვნა
ადენოვირუსი:
• არ არის ახალი
• არ არის საიდუმლო
• უმეტესად მსუბუქად მიმდინარეობს
• არ საჭიროებს პანიკას
საზოგადოებისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი იარაღი კვლავ რჩება სანდო ინფორმაცია, კრიტიკული აზროვნება და ექიმების რეკომენდაციები, და არა ხმაურიანი სათაურები.
წყაროები
1. World Health Organization. Adenovirus infections.
2. Centers for Disease Control and Prevention. About Adenoviruses.
3. Public Health Scotland. Adenovirus: information and symptoms.
4. Lion T. Adenovirus infections in immunocompetent and immunocompromised patients. Clinical Microbiology Reviews. 2014;27(3):441–462.
5. Lynch JP, Kajon AE. Adenovirus: epidemiology, global spread, and clinical impact. Seminars in Respiratory and Critical Care Medicine. 2016;37(4):586–602.
მეტი სანდო, გადამოწმებული და მეცნიერულად დასაბუთებული სამედიცინო ინფორმაცია იხილეთ ოფიციალურ პლატფორმაზე:
www.sheniekimi.ge — შენი ექიმი, შენი სივრცე, შენი ჯანმრთელობა
გადმოწერე აპი „შენი ექიმი“
შემოგვიერთდი Telegram არხზე:
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე (MD, MPH, PhD) — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის (PHIG) თავმჯდომარე, WHO-ს ექსპერტი.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
