ახალი, პოტენციურად საშიში ვირუსები აღმოაჩინეს იუნანის ღამურებში – მეცნიერების გაფრთხილება
ჩინეთის იუნანის პროვინციაში, რომელიც ტროპიკული ბაღებითაა ცნობილი, მეცნიერებმა ღამურებში ახალი და აქამდე უცნობი პათოგენები იპოვეს. აღმოჩენა გააკეთეს ადგილობრივი და უნივერსიტეტის მკვლევრებმა, რომლებმაც დეტალურად შეისწავლეს 10 სახეობის 142 ღამურა და ჯამში 20 ახალი ვირუსი, 1 ბაქტერია და პროტოზოული პარაზიტი დააფიქსირეს.
განსაკუთრებით დამაფიქრებელია ორი ვირუსი, რომლებიც ენათესავება ჰენიპავირუსების ოჯახს – იმავე ჯგუფს, სადაც ნიპაჰისა და ჰენდრას ვირუსები შედიან. ეს უკანასკნელნი ცნობილია მათი მაღალი სიკვდილიანობით ადამიანებში, თუმცა აქამდე იშვიათად ფიქსირდებოდა მათი გადაცემა ადამიანის ორგანიზმში.
ჰენიპავირუსებს ახასიათებთ გრძელი გენომები და მასპინძელთა ფართო სპექტრი, რაც ზრდის მათ ევოლუციურ პოტენციალს. ახალი აღმოჩენილი ვირუსების გენომის ნახევარზე მეტი ემთხვევა ნიპაჰისა და ჰენდრას ვირუსების შესაბამის ნაწილებს, რაც ზრდის შიშს, რომ მათ შეიძლება ჰქონდეთ გადაცემის მექანიზმი ღამურებიდან ადამიანებსა და ცხოველებზე.
მთავარი საფრთხე მდგომარეობს იმაში, რომ ვირუსები ღამურების თირკმელებში იყო კონცენტრირებული, რაც იმას ნიშნავს, რომ ისინი შარდის გზით გარემოში აღწევენ. დაბინძურებული წყალი ან ხილი შესაძლოა გახდეს ინფექციის გადაცემის წყარო ადამიანებისთვის ან შინაური ცხოველებისთვის.
ავსტრალიელი ვირუსოლოგის, პროფესორ ვინოდ ბალასუბრამანიამის თქმით, მიუხედავად იმისა, რომ ის ამ კვლევაში არ მონაწილეობდა, აღმოჩენა საჭიროებს ყურადღებით დაკვირვებას და დროულ რეაგირებას.
შესანიშნავია ის ფაქტი, რომ ღამურები ხეხილის ბაღებში აღმოაჩინეს – იქ, სადაც ადამიანებთან და შინაურ ცხოველებთან კონტაქტის შანსი არეალურია. თუმცა, ღამურებს ეკოსისტემაში გადამწყვეტი როლი აქვთ – ისინი მტვერავენ მცენარეებს, იცავენ მოსავალს მავნებლებისგან და ხელს უწყობენ ნიადაგის განოხვიერებას. მაგალითად, ჩინეთის ვაშლის პლანტაციებში ღამურების არსებობა წლიურად მილიარდობით დოლარის დაზოგვას ნიშნავს.
სიდნეის უნივერსიტეტის ველური ბუნების ექსპერტი, ალისონ პილი აღნიშნავს, რომ ჰენიპავირუსის მსგავს ვირუსებს ყოველთვის არ აქვთ პოტენციალი გადაცდეს სახეობებს. სწორედ ამიტომ საჭიროა ფართომასშტაბიანი ლაბორატორიული კვლევები იმის დასადგენად, წარმოადგენს თუ არა ეს ახალი ვირუსები რეალურ საფრთხეს ადამიანებისთვის.
კვლევა PLOS Pathogens-ში გამოქვეყნდა.
