ახალი კვლევა: კოვიდ-19 და ალცჰაიმერის დაავადების გაზრდილი რისკი
ახალი სამეცნიერო მიგნება: კოვიდ-19-ით ინფიცირებულები შესაძლოა ალცჰაიმერთან დაკავშირებული ბიომარკერების განვითარების მაღალი რისკის ქვეშ იმყოფებოდნენ.
კვლევის შედეგები
Nature Medicine-ის ჟურნალში გამოქვეყნებული კვლევა აჩვენებს, რომ SARS-CoV-2-ის ინფექცია ტვინის იმ უბნებზე მოქმედებს, რომლებიც მეხსიერებასა და ნეირონულ ფუნქციას არეგულირებენ.
COVID-19 გადატანილ პაციენტებში β-ამილოიდისა და ტაუს ცილების კონცენტრაცია მნიშვნელოვნად მაღალია – ეს ბიომარკერები ალცჰაიმერის დაავადებასთან ასოცირდება.
კვლევაში 1,500-ზე მეტი ადამიანი მონაწილეობდა, რომელთაც სხვადასხვა ხარისხის კოგნიტური გაუარესება აღენიშნებოდათ კოვიდის შემდეგ.
სტატისტიკური მონაცემები
COVID-19-ით ინფიცირებულთა 65%-ს ტვინის ანთების ნიშნები აღმოაჩნდა, რაც ნეიროდეგენერაციული პროცესების დაჩქარებას უკავშირდება.
პაციენტებში, რომლებსაც კოვიდ-19-მა ჰოსპიტალიზაცია მოსთხოვა, ალცჰაიმერთან დაკავშირებული ბიომარკერები 2-3-ჯერ მაღალი იყო, ვიდრე იმ პაციენტებში, რომელთაც კოვიდი არ ჰქონიათ.
65 წელს გადაცილებულ პაციენტებში, რომლებიც კოვიდ-19-ის შედეგად ჰოსპიტალიზდნენ, ალცჰაიმერის განვითარების რისკი 70%-ით გაზრდილი აღმოჩნდა.
რისკები და შესაძლო შედეგები
მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ COVID-19 შესაძლოა ნეიროდეგენერაციული დაავადებების ტრიგერი გახდეს, განსაკუთრებით მათთვის, ვისაც გენეტიკური წინაპირობა აქვს.
ტვინის ანთება და სისხლის მიმოქცევის დარღვევები, რომლებიც კოვიდ-19-ის შედეგად ჩნდება, ალცჰაიმერის განვითარებას შესაძლოა ათწლეულებით დააჩქაროს.
ვირუსის პირდაპირი ზემოქმედება ნეირონებზე ჯერ კიდევ შესწავლის პროცესშია, მაგრამ მიმდინარე მონაცემებით, კოვიდის შედეგად ტვინის დაბერების პროცესი შესაძლოა დაჩქარდეს.
რა შეიძლება გავაკეთოთ?
ვაქცინაცია და ბუსტერ დოზები – კვლევები აჩვენებს, რომ ვაქცინირებულ ადამიანებში COVID-19-ის ნეიროლოგიური გართულებები ნაკლებად გავრცელებულია.
ჯანმრთელი კვება და ფიზიკური აქტივობა – ანტიოქსიდანტებით მდიდარი დიეტა და რეგულარული ვარჯიში ტვინის ჯანმრთელობას აძლიერებს.
გონებრივი აქტივობა – წიგნების კითხვა, ახალი უნარების შეძენა და ტვინის ვარჯიში ხელს უწყობს ნეიროპლასტიკურობას.
COVID-19-ის სიმპტომების შემდეგ რეგულარული სამედიცინო კონტროლი – კოგნიტიური პრობლემების ადრეულ სტადიაზე გამოვლენა მნიშვნელოვანია.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
“ეს კვლევა კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ COVID-19 მხოლოდ რესპირატორული დაავადება არ არის – ის ჩვენს ორგანიზმზე უფრო ფართოდ მოქმედებს, მათ შორის, ნერვულ სისტემაზეც. აუცილებელია, რომ საზოგადოება და ჯანდაცვის სისტემა იყოს მზად COVID-19-ის გრძელვადიანი შედეგების სამართავად. ჩვენ უნდა გავაძლიეროთ კვლევები და შემუშავდეს სტრატეგიები, რომლებიც ნეიროდეგენერაციული დაავადებების რისკს შეამცირებს.”
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
“საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის” თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი; WHO-ს ექსპერტი; Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვის სექტორში, როგორც საქართველოში, ასევე – საერთაშორისო დონეზე.
დამატებითი ინფორმაციისთვის:
შენი მედიცინა – ჯანმრთელობა და კვების რეკომენდაციები: shenimedicina.ge
შენი ექიმი – ბუნებრივი მკურნალობა და ჰოლისტიკური ჯანმრთელობა: sheniekimi.ge
გააზიარეთ ეს ინფორმაცია, რომ ყველამ იცოდეს COVID-19-ის შესაძლო გრძელვადიანი გავლენების შესახებ!
#გიორგიფხაკაძე #drpkhakadze #აქხარისხია #COVID19 #ალცჰაიმერი #ტვინისჯანმრთელობა
https://www.nature.com/articles/s41591-024-03426-4?
