შესავალი — ანალიტიკური კომენტარი
ტატუირება თანამედროვე საზოგადოებაში ფართოდ გავრცელებული პრაქტიკაა, რომელიც ხშირად აღიქმება როგორც ესთეტიკური თვითგამოხატვის ფორმა. თუმცა, ბოლო წლებში სამეცნიერო საზოგადოებაში გაიზარდა ინტერესი ტატუირების შესაძლო ბიოლოგიური და ჯანმრთელობის რისკების მიმართ, განსაკუთრებით იმასთან დაკავშირებით, თუ როგორ მოქმედებს ტატუირების დროს გამოყენებული მელანი ადამიანის იმუნურ სისტემაზე. ახალი კვლევები მიუთითებს, რომ ტატუირების მელანი შეიძლება დაგროვდეს ლიმფურ კვანძებში და გამოიწვიოს ბიოლოგიური ცვლილებები, რომლებიც გარკვეულ პირობებში შეიძლება დაკავშირებული იყოს სიმსივნის განვითარების გაზრდილ რისკთან [1].
ეს საკითხი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საზოგადოებრივი ჯანდაცვისთვის, რადგან ტატუირება პოპულარულია სხვადასხვა ასაკობრივ ჯგუფში, მათ შორის ახალგაზრდებში. ჯანმრთელობის რისკების მეცნიერულად დასაბუთებული შეფასება აუცილებელია როგორც ინდივიდუალური გადაწყვეტილებების მისაღებად, ასევე რეგულაციების, უსაფრთხოების სტანდარტებისა და ხარისხის კონტროლის უზრუნველსაყოფად. მსგავსი მტკიცებულებებზე დაფუძნებული ინფორმაციის გავრცელება წარმოადგენს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მიზანს, რასაც აქტიურად ემსახურება სამედიცინო საინფორმაციო პლატფორმა https://www.sheniekimi.ge.
პრობლემის აღწერა
ტატუირების დროს მელანი შეჰყავთ კანის ღრმა შრეებში სპეციალური ნემსების საშუალებით. ტრადიციულად მიიჩნეოდა, რომ მელანი ძირითადად რჩება ინიექციის ადგილას და არ ახდენს მნიშვნელოვან სისტემურ გავლენას ორგანიზმზე. თუმცა, უახლესი კვლევები მიუთითებს, რომ მელნის ნაწილაკები შეიძლება გადაადგილდეს და დაგროვდეს ლიმფურ კვანძებში, რომლებიც წარმოადგენს იმუნური სისტემის მნიშვნელოვან კომპონენტს [2].
ლიმფური სისტემა პასუხისმგებელია ინფექციების კონტროლზე, უცხო ნივთიერებების ამოცნობასა და იმუნური რეაქციის რეგულაციაზე. როდესაც უცხო ნაწილაკები, მათ შორის ტატუირების მელანი, გროვდება ლიმფურ კვანძებში, ეს შეიძლება გამოიწვიოს ანთებითი პროცესები და იმუნური სისტემის ფუნქციური ცვლილებები.
საქართველოსთვის ეს საკითხი განსაკუთრებით აქტუალურია, რადგან ტატუირების პოპულარობა იზრდება, ხოლო საზოგადოებაში ხშირად არ არსებობს სრულყოფილი ინფორმაცია შესაძლო ჯანმრთელობის რისკების შესახებ. საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის პროფესიული სივრცეები, როგორიცაა https://www.publichealth.ge, ხაზს უსვამენ მოსახლეობის ინფორმირების მნიშვნელობას, რათა ინდივიდებმა მიიღონ ინფორმირებული გადაწყვეტილებები.
სამეცნიერო და კლინიკური ანალიზი
ტატუირების მელანი შეიცავს სხვადასხვა ქიმიურ ნივთიერებებს, მათ შორის ლითონებს, ორგანულ პიგმენტებსა და სხვა ნაერთებს, რომლებიც უზრუნველყოფენ ფერის სტაბილურობას. მელნის ნაწილაკების ზომა ხშირად იმდენად მცირეა, რომ ისინი შეიძლება შეიწოვოს მაკროფაგებმა — იმუნური სისტემის უჯრედებმა, რომლებიც პასუხისმგებელია უცხო ნივთიერებების შთანთქმაზე [3].
მაკროფაგები მელნის ნაწილაკებს გადააქვთ ლიმფურ კვანძებში, სადაც ისინი შეიძლება დაგროვდეს და დარჩეს ხანგრძლივი დროის განმავლობაში. კვლევები აჩვენებს, რომ მელნის დაგროვება შეიძლება დაკავშირებული იყოს ქრონიკულ ანთებასთან, რომელიც ცნობილია როგორც სიმსივნის განვითარების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი რისკფაქტორი [4].
ქრონიკული ანთება იწვევს:
უჯრედული დაზიანების ზრდას
დნმ-ის დაზიანებას
უჯრედების უკონტროლო გამრავლების რისკის ზრდას
მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ სიმსივნის განვითარება წარმოადგენს მრავალფაქტორულ პროცესს, და ტატუირების მელანი წარმოადგენს მხოლოდ ერთ-ერთ შესაძლო ფაქტორს, რომელიც საჭიროებს დამატებით კვლევას.
სტატისტიკა და მტკიცებულებები
ევროპის ქიმიური უსაფრთხოების სააგენტოს მონაცემებით, ტატუირების მელნის ნაწილაკები შეიძლება აღმოჩნდეს ლიმფურ კვანძებში ტატუირების შემდეგ [2].
დანიის მეცნიერების მიერ ჩატარებული კვლევები მიუთითებს, რომ მელნის დაგროვება შეიძლება გამოიწვიოს იმუნური სისტემის ხანგრძლივი აქტივაცია და ანთება, რაც დაკავშირებულია სიმსივნის განვითარების პოტენციურ რისკთან [1].
კვლევები ასევე მიუთითებს, რომ ტატუირების ზომა შეიძლება გავლენას ახდენდეს რისკზე. უფრო დიდი ტატუ ნიშნავს მელნის უფრო დიდ რაოდენობას, რაც ზრდის ლიმფურ სისტემაში ნაწილაკების დაგროვების ალბათობას [3].
საერთაშორისო გამოცდილება
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია და ევროპის ქიმიური უსაფრთხოების სააგენტო ხაზს უსვამენ ტატუირების მელნის უსაფრთხოების რეგულირების აუცილებლობას [2].
NIH და The Lancet-ის კვლევები მიუთითებს, რომ ტატუირების მელანი შეიძლება შეიცავდეს პოტენციურად ტოქსიკურ ნივთიერებებს, მათ შორის მძიმე ლითონებს, რომლებიც გავლენას ახდენენ იმუნურ სისტემაზე [4].
ევროკავშირმა უკვე შემოიღო რეგულაციები, რომლებიც ზღუდავს გარკვეული ქიმიური ნივთიერებების გამოყენებას ტატუირების მელანში, რათა შემცირდეს ჯანმრთელობის რისკები [2].
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში ტატუირების ინდუსტრია სწრაფად ვითარდება, თუმცა რეგულაციებისა და ხარისხის კონტროლის მნიშვნელობა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია. ლაბორატორიული კონტროლისა და უსაფრთხოების სტანდარტების დანერგვა აუცილებელია მომხმარებელთა ჯანმრთელობის დასაცავად.
ამ მიმართულებით მნიშვნელოვანი როლი აქვს აკადემიურ სივრცეებს, როგორიცაა https://www.gmj.ge, რომელიც ხელს უწყობს სამეცნიერო ინფორმაციის გავრცელებას.
ასევე მნიშვნელოვანია ხარისხის სერტიფიკაციის სისტემების განვითარება, როგორიცაა https://www.certificate.ge, რომელიც უზრუნველყოფს უსაფრთხოების სტანდარტების დაცვას.
მითები და რეალობა
მითი: ტატუირება სრულიად უსაფრთხოა
რეალობა: ტატუირება შეიძლება დაკავშირებული იყოს გარკვეულ ჯანმრთელობის რისკებთან, განსაკუთრებით არასათანადო ხარისხის მასალების გამოყენების შემთხვევაში [2].
მითი: მელანი რჩება მხოლოდ კანში
რეალობა: კვლევები აჩვენებს, რომ მელანი შეიძლება დაგროვდეს ლიმფურ კვანძებში [3].
ხშირად დასმული კითხვები (Q&A)
არის თუ არა ტატუირების მელანი საშიში?
ტატუირების მელანი ზოგიერთ შემთხვევაში შეიძლება შეიცავდეს ნივთიერებებს, რომლებიც გავლენას ახდენენ იმუნურ სისტემაზე.
შეიძლება თუ არა ტატუ გამოიწვიოს სიმსივნე?
ამჟამად არსებობს მხოლოდ პოტენციური კავშირი, და საჭიროა დამატებითი კვლევები.
არის თუ არა ტატუირების ზომა მნიშვნელოვანი?
დიახ, უფრო დიდი ტატუ ნიშნავს მელნის უფრო დიდ რაოდენობას.
დასკვნა — საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პერსპექტივით
ტატუირება წარმოადგენს ფართოდ გავრცელებულ პრაქტიკას, თუმცა მისი შესაძლო ჯანმრთელობის რისკების მეცნიერული შეფასება აუცილებელია. მელნის დაგროვება ლიმფურ კვანძებში წარმოადგენს მნიშვნელოვან ბიოლოგიურ პროცესს, რომელიც საჭიროებს შემდგომ კვლევას.
საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისთვის მნიშვნელოვანია მოსახლეობის ინფორმირება, უსაფრთხოების სტანდარტების დანერგვა და ხარისხის კონტროლი.
ინფორმირებული გადაწყვეტილებები და უსაფრთხოების სტანდარტების დაცვა წარმოადგენს ჯანმრთელობის დაცვის მნიშვნელოვან საფუძველს.
წყაროები
- Danish Study on Tattoo Ink and Cancer Risk. Sky News report based on scientific findings.
https://news.sky.com - European Chemicals Agency. Tattoo inks safety.
https://echa.europa.eu - National Institutes of Health. Tattoo ink and lymphatic system.
https://www.nih.gov - The Lancet. Tattoo ink and immune response.
https://www.thelancet.com
