საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი, ჯანდაცვის ექსპერტი, პროფესორი გიორგი ფხაკაძე BMG-ს ეთერში გასულ სიუჟეტს ეხმიანება, სადაც საუბარია, რა გავლენა აქვს წამლის ფასზე აფთიაქების რაოდენობას.
პრემიერ-მინისტრ ირაკლი კობახიძის შემდეგ ჯანდაცვის მინისტრი მიხეილ სარჯველაძეც ამბობს, რომ სხვადასხვა ბრენდის ობიექტების სიჭარბე და ერთ ლოკაციაზე რამდენიმე კონკურენტი აფთიაქის არსებობა ბიზნესისთვის ტვირთია, რომელიც საბოლოოდ ფასებში აისახება.
„არსად მინახავს რამდენიმე კონკურენტი ფარმაცევტული ქსელი გვერდიგვერდ ხსნიდეს აფთიაქს. ჩვენთან ეს უცნაურობა არის“ – ამბობს მიხეილ სარჯველაძე.
ის, რომ ამ განცხადებებს შესაძლოა გარკვეული რეგულირება მოჰყვეს, არ გამორიცხავენ ფარმასექტორში, თუმცა მიიჩნევენ, რომ რადიკალურად განსხვავებული მოდელების გამო ნაკლებად რელევანტურია საქართველოს და ევროპის ქვეყნების შედარება.
ამასთან თუკი რეგულირებაზე ფიქრი დაიწყება, ყველა რისკფაქტორის გათვლა უნდა მოხდეს.
რატომ ხსნიან კონკურენტები აფთიაქებს გვერდიგვერდ და მოქმედებს თუ არა აფთიაქების რაოდენობა მედიკამენტების ფასებზე
აფთიაქების რაოდენობის გავლენა წამლის ფასზე!
არის თუ არა ქვეყანაში ჭარბი მიწოდება?
საუბრობენ გიორგი კეპულაძე – საზოგადოება და ბანკები-ს დამფუძნებელი; ირაკლი მარგეველაშვილი – ფარმაცევტული კომპანიების წარმომადგენელთა ასოციაციის ხელმძღვანელი:
შესავალი — ანალიტიკური კომენტარი
ფარმაცევტული სექტორი წარმოადგენს ჯანდაცვის სისტემის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან კომპონენტს, რადგან მედიკამენტების ხელმისაწვდომობა, ხარისხი და უსაფრთხო გამოყენება პირდაპირ გავლენას ახდენს მოსახლეობის ჯანმრთელობაზე. აფთიაქების რაოდენობა, მათი განაწილება და ფარმაცევტული ბაზრის სტრუქტურა დაკავშირებულია როგორც მედიკამენტების ხელმისაწვდომობასთან, ისე მათი რაციონალური გამოყენების უზრუნველყოფასთან. საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პერსპექტივიდან, მნიშვნელოვანია, რომ ფარმაცევტული სექტორი ფუნქციონირებდეს გამჭვირვალე რეგულაციებისა და ხარისხის სტანდარტების საფუძველზე, რაც ხელს უწყობს მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვას და მედიკამენტების უსაფრთხო გამოყენებას [1].
პრობლემის აღწერა
საქართველოში ფარმაცევტული სექტორის სტრუქტურა და აფთიაქების რაოდენობა წარმოადგენს საზოგადოებრივი ინტერესის მნიშვნელოვან საკითხს. ფარმაცევტული მომსახურების ხელმისაწვდომობა აუცილებელია მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვისთვის, თუმცა ამ სფეროს განვითარება უნდა ეფუძნებოდეს ჯანდაცვის სისტემის საჭიროებებსა და რეგულირების ეფექტიან მექანიზმებს.
ფარმაცევტული სექტორი მოიცავს რამდენიმე ძირითად კომპონენტს, მათ შორის მედიკამენტების წარმოებას, იმპორტს, დისტრიბუციას და საცალო რეალიზაციას. ამ პროცესების რეგულაცია მნიშვნელოვანია მედიკამენტების ხარისხისა და უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად.
ჯანდაცვის სისტემაში ფარმაცევტული სექტორის როლი ასევე უკავშირდება მედიკამენტების ხელმისაწვდომობას, რაც წარმოადგენს დაავადებების პრევენციისა და მკურნალობის მნიშვნელოვან ფაქტორს.
სამეცნიერო და კლინიკური ანალიზი
მედიკამენტების ხელმისაწვდომობა წარმოადგენს ჯანდაცვის სისტემის ეფექტიანობის ერთ-ერთ ძირითად მაჩვენებელს. მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის მიხედვით, მედიკამენტების უსაფრთხო და რაციონალური გამოყენება აუცილებელია ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის ეფექტიანი ფუნქციონირებისთვის [1].
მედიკამენტების არარაციონალური გამოყენება შეიძლება დაკავშირებული იყოს ჯანმრთელობის რისკებთან, მათ შორის:
- არასათანადო მკურნალობა
- გვერდითი ეფექტების გაზრდილი რისკი
- მედიკამენტური ურთიერთქმედებები
- ანტიმიკრობული რეზისტენტობის განვითარება
ფარმაცევტული სექტორის რეგულაცია მიზნად ისახავს მედიკამენტების ხარისხის კონტროლს და მათი უსაფრთხო გამოყენების უზრუნველყოფას.
კვლევები მიუთითებს, რომ რეგულირებული ფარმაცევტული ბაზარი ხელს უწყობს მედიკამენტების უსაფრთხო გამოყენებას და ჯანმრთელობის შედეგების გაუმჯობესებას [2].
სტატისტიკა და მტკიცებულებები
მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის მონაცემებით, მედიკამენტებზე ხელმისაწვდომობა წარმოადგენს ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან კომპონენტს [1].
კვლევები მიუთითებს, რომ ფარმაცევტული სექტორის ეფექტიანი რეგულაცია ხელს უწყობს მედიკამენტების ხარისხის უზრუნველყოფას და ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის ეფექტიანობას [3].
მედიკამენტების ხელმისაწვდომობა ასევე დაკავშირებულია ჯანმრთელობის უთანასწორობის შემცირებასთან და მოსახლეობის ჯანმრთელობის გაუმჯობესებასთან.
საერთაშორისო გამოცდილება
საერთაშორისო დონეზე ფარმაცევტული სექტორი რეგულირდება შესაბამისი სტანდარტებით, რომლებიც მიზნად ისახავს მედიკამენტების ხარისხის და უსაფრთხოების უზრუნველყოფას. მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაცია და სხვა საერთაშორისო ინსტიტუტები უზრუნველყოფენ რეკომენდაციებს ფარმაცევტული სექტორის რეგულაციის შესახებ [1].
ბევრ ქვეყანაში ფარმაცევტული სექტორის რეგულაცია მოიცავს მედიკამენტების წარმოების, იმპორტის და რეალიზაციის კონტროლს.
საერთაშორისო გამოცდილება მიუთითებს, რომ ეფექტიანი რეგულაცია წარმოადგენს ჯანდაცვის სისტემის მნიშვნელოვან კომპონენტს.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში ფარმაცევტული სექტორის რეგულაცია ხორციელდება შესაბამისი სახელმწიფო ორგანოების მიერ, რაც მიზნად ისახავს მედიკამენტების ხარისხის და უსაფრთხოების უზრუნველყოფას.
საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საკითხებზე ინფორმაცია ხელმისაწვდომია https://www.publichealth.ge-ზე, სადაც განთავსებულია მონაცემები და რეკომენდაციები ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ.
ასევე, აკადემიური კვლევები, რომლებიც ხელმისაწვდომია https://www.gmj.ge-ზე, ხაზს უსვამს ფარმაცევტული სექტორის რეგულაციის მნიშვნელობას.
მედიკამენტების ხარისხის კონტროლის საკითხები ასევე რეგულირდება შესაბამისი სტანდარტებით, რომელთა შესახებ ინფორმაცია ხელმისაწვდომია https://www.certificate.ge-ზე.
ფარმაცევტული სექტორის შესახებ დამატებითი ინფორმაცია ხელმისაწვდომია https://www.sheniekimi.ge-ზე.
მითები და რეალობა
მითი: მეტი აფთიაქი ყოველთვის ნიშნავს უკეთეს ჯანდაცვას
რეალობა: ჯანდაცვის ხარისხი დამოკიდებულია მომსახურების ხარისხსა და რეგულაციაზე.
მითი: მედიკამენტების ხელმისაწვდომობა არ არის მნიშვნელოვანი
რეალობა: მედიკამენტების ხელმისაწვდომობა წარმოადგენს ჯანდაცვის სისტემის მნიშვნელოვან კომპონენტს.
ხშირად დასმული კითხვები (Q&A)
რატომ არის მნიშვნელოვანი ფარმაცევტული სექტორის რეგულაცია?
რეგულაცია უზრუნველყოფს მედიკამენტების ხარისხის და უსაფრთხოების კონტროლს.
როგორ აისახება ეს მოსახლეობის ჯანმრთელობაზე?
ეფექტიანი რეგულაცია ხელს უწყობს ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის გაუმჯობესებას.
დასკვნა — საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პერსპექტივით
ფარმაცევტული სექტორი წარმოადგენს ჯანდაცვის სისტემის მნიშვნელოვან კომპონენტს. მისი ეფექტიანი რეგულაცია უზრუნველყოფს მედიკამენტების ხარისხს და უსაფრთხო გამოყენებას.
მედიკამენტების ხელმისაწვდომობა და ხარისხი წარმოადგენს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის მნიშვნელოვან ფაქტორს.
წყაროები
- World Health Organization. Access to medicines. https://www.who.int
- National Institutes of Health. Pharmaceutical regulation and public health. https://www.nih.gov
- European Medicines Agency. Pharmaceutical regulation. https://www.ema.europa.eu
