შესავალი — ანალიტიკური კომენტარი
2026 წლის იანვარში მსოფლიოში ფართომასშტაბიანი ჩვილთა რძის პროდუქტების გაწვევები და ამოღებები განხორციელდა ისეთ გიგანტურ კომპანიებში, როგორიცაა Nestlé და Lactalis — საფრანგეთისა და სხვა ქვეყნების ინიციატივით. ასეთი მოვლენები საზოგადოებრივი ჯანდაცვისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია: ჩვილთა ფორმულას უსაფრთხოება პირდაპირ უკავშირდება ყველაზე მოწყვლადი ჯგუფის — ჩვილების — ჯანმრთელობას. პროდუქტის შესაძლო დაბინძურება ტოქსინებით, როგორიცაა ცერეულიდი, იწვევს არამარტო ინდუსტრიაში ცხელ დებატებს ხარისხსა და მონიტორინგზე, არამედ სხვა ქვეყნის მარეგულირებელი სისტემების სიფრთხილესაც. ამ სტატიაში მოცემულია მოცემული კრიზისის სამეცნიერო, სოციალურ და ჯანდაცვის პერსპექტივაში მყარი, მტკიცებულებებზე დაფუძნებული ანალიზი.
პრობლემის აღწერა
Nestlé-სა და Lactalis-მა 2025-2026 წლების მიჯნაზე დაიწყეს გარკვეული infant formula ბაზის პროდუქტების უპრეცედენტო ფართომასშტაბიანი ამოღება-გაწვევა სხვადასხვა ბაზარზე ტოქსინის შესაძლო არსებობის გამო. ამ რეჟიმში მიმდინარეობს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის, ნედლეულის კონტროლის და საკვები პროდუქტების უვნებლობის საკითხები, რადგან ჩვილის ფორმულა ცხადად მიეკუთვნება ისეთ პროდუქტებს, სადაც ნებისმიერი დაბინძურება უდიდესი მაჩვენებელი შედეგებით შეიძლება განვითარდეს. ქართული მკითხველისთვის მნიშვნელოვანია ამ მოვლენების ცოდნა იმასთან დაკავშირებით, თუ რა საფრთხეები შეიძლება უკავშირდებოდეს ჩვილთა კვების პროდუქტებს და როგორ არის პასუხისმგებელი ქვეყნები ჯანდაცვის დაცვის სტანდარტების დაცვისთვის.
სამეცნიერო და კლინიკური ანალიზი
ცერეულიდი (cereulide) არის ბაქტერიალური წარმოშობის ტოქსინი, რომელიც წარმოიშობა Bacillus cereus-ის მიერ, საბავშვო კვების პროდუქტებში და სხვა საკვებთან ერთად. ამ ტოქსინს აქვს ემეტური (ღებინების) და დიარეის გამომწვევი ეფექტები, რომლებიც განსაკუთრებით საშიშია ბავშვებისთვის და ჩვილებისთვის, ვინაიდან მათ გადამუშავების სისტემა ჯერ არ არის საკმარისად რეზისტენტული [3][turn0search7].
ტოქსინი გამოხატულია იმ ოლიუმში, რომელიც გამოიყენება ფორმულის თავისუფლად და გამდიდრებით — არაჩიდონის მჟავით მდიდარი ზეთი (ARA) — როგორც ჩვილი განვითარებისათვის მნიშვნელოვანი, Omega-6 ოჯახის ქვემდებარეული კომპონენტი. კვლევები მიუთითებს, რომ ეს ზეთი, რომელიც წარმოებულია საერთაშორისო მომწოდებლის მიერ, შესაძლოა გაერთიანდეს Bacillus cereus-ის წინასწარ წარმოებული ცერეულიდის შემცველ ნაერთთან, რომელსაც სტადიაზე რთულად იკვლევენ ნედლეულში და სუფთა ფხვნილის სტატუსში თვალსაჩინოდ ვერ ამჩნევენ [3][turn0search7].
მეცნიერების თანახმად, ტოქსინის გადადის ფორმულაში მაშინ, როცა პროდუქტი არის დალექილი/დავზავებული წყალში, ხოლო შემდეგ დაუყოვნებელი მოხმარებით არ არის გათვალისწინებული. ამ პრობლემის პრაქტიკულმა დადასტურებამ გამოიწვია ნედლეულის სენსიტიური ტესტირება და შემდეგი ამოღება-გაწვევების უწყვეტი ლოკალიზება მსოფლიოს მასშტაბით. ამავდროულად, ცერეულიდის კლინიკური დიაგნოსტიკა ბავშში არ არის მარტივი, რადგან რბილი ფორმით წამოიშლება გენეტიკური ანალიზით და არ არსებობს მარტივი ლაბორატორიული ტესტები, რომლებიც პირდაპირ და ადვილად გაავლენენ ტოქსინის დოზის სფეროს [3][turn0search7].
სტატისტიკა და მტკიცებულებები
Nestlé-მ გააკეთა ერთ-ერთი უდიდესი ისტორიული პროდუქტის ამოღება-გაწვევა, რომელიც მოიცავს დასაბუთებულად 60-ზე მეტ ქვეყანას და ასობით ნაყიდ Infant formula ბოთლს სხვადასხვა ბრენდის ქვეშ — SMA, BEBA, Guigoz და სხვ. [turn0search0][turn0search13].
Lactalis-მა, თავის მხრივ, გამოაცხადა სპეციალური ამოღებები თავისი Picot ბრენდის Infant formula-ზე, რომელიც იყიდებოდა ფარმაციებში და სუპერმარკეტებში 18 ქვეყანაში [turn0news15], მათ შორის საფრანგეთში და ასევე საერთაშორისო ბაზრებზე.
ამავე დროს, Danone-მაც გააკეთა პილოტური ამოღებები გარკვეულ ბაზრებში, როგორც პრევენციული ზომა, მიუხედავად იმისა, რომ ამბობენ, რომ მათი პროდუქცია არის უსაფრთხო და შესაბამისი სტანდარტების დაცვით წარმოებული [turn0news14][turn0news17].
რაოდენობრივი კვლევების მიხედვით, ინფანტ ფორმულის ამოღებები არ შეზღუდულა მხოლოდ ორ კომპანიაზე; ზოგი ქვეყანა ასევე გამოავლინა სხვა ფორმულების ალტერნატიული პროდუქტებიც, რომლებიც შესაძლოა აირიდებოდეს იგივე ნედლეულის გაჭიანურებულ და ტოქსინის მქონე შენაერთებს [turn0search10].
საერთაშორისო გამოცდილება
მსოფლიოს წამყვანი ჯანდაცვის ინსტიტუტები, მათ შორის მსოფლიო ჯანმრთელობის ორგანიზაცია (WHO) და ევროკავშირის საკვები უსაფრთხოების სააგენტოები, ტრანსნაციონალური ბაზრების მონიტორინგში შეტანენ ინიციატივებს, რომლებიც მიზნად ისახავს Infant formula-თა სტანდარტების დადგენას და ნედლეულის მარეგული კონტროლის გაძლიერებას. WHO-ს სასიცოცხლო მითითებები Infant formula-ზე შ წყვეტენ, რომ Omega-6 და Omega-3 მჟავები, როგორიცაა ARA და DHA, შეიძლება ჰქონდეს ფუნქციები, მაგრამ ამასთან ერთად უნდა აკონტროლონ მათი მომზადება და წყაროს ხარისხი მკაცრი საერთაშორისო სტანდარტებით [turn0search12].
ევროკავშირის საერთაშორისოდ გავრცელებული სისტემა — RASFF (Rapid Alert System for Food and Feed) — იძლევა სწრაფ რეაქციას საქონლის ბაზრებიდან ამოღებასა და გაფრთხილებაში, რაც მიწოდების ჯაჭვში გლობალური მასშტაბით აუცილებელია Infant formula-ის უსაფრთხოების კონტროლისთვის.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში მოსახლეობისთვის მნიშვნელოვანია ამ საერთაშორისო მოვლენების გააზრება და შესაბამისი სავალდებულო მონიტორინგის გაუმჯობესება კვების ბაზარზე. საქართველოს ჯანდაცვის სისტემა, კერძოდ სურსათის უსაფრთხოების დეპარტამენტი და სხვა მარეგულირებელი უწყებები, უნდა იყვნენ მომზადებული ადეკვატური საკანონმდებლო და პრაქტიკული მიდგომებისთვის Infant formula-ის შემოწმებისა და უსაფრთხოების დასაცავად.
არსებითი საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი ლაბორატორიული შეფასება და სერტიფიკაციის სისტემების გაძლიერება, მაგალითად www.certificate.ge-ის გამოყენება, მნიშვნელოვანია იმ შემთხვევებში, როცა პროდუქტები იმპორტირებულია სხვა ქვეყნების ბაზრიდან ან ონლაინ შეძენით შემოდის [cite: ინტრიატული წყარო].
ასევე, აკადემიური სივრცე და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის კვლევები, როგორიცაა www.gmj.ge, შეუძლიათ ხელი შეუწყონ ქართველი ექიმებისა და ექსპერტების ინფორმირებულობას Infant formula-ის უსაფრთხოების, ნედლეულის მარეგულირებელი ინფორმაციისა და ახალი კვლევების სფეროში.
მითები და რეალობა
მითი: დაბინძურებული Infant formula აუცილებლად იწვევს მძიმე დაავადებებს.
რეალობა: მიუხედავად იმისა, რომ ტოქსინი ცერეულიდი იწვევს საჭმლის მომნელებელი გვერდითი მოვლენებს (ღებინება, დიარეა), ამ ეტაპზე არ არის დადასტურებული პირდაპირი მიზეზობრივი კავშირი Infant formula-ის მოხმარებასა და ჩვილებში მძიმე შედეგებს შორის [turn0news16].
მითი: ყველა Infant formula პროდუქტია დაბინძურებული.
რეალობა: ამოღებამ შეეხო მხოლოდ განსაზღვრულ პარტიებს, რომლებიც ნეგატიური ანალიზის საფუძველზე გამოირჩეოდნენ; მრავალი სხვა ფორმულა ბაზარზე რჩება უსაფრთხოდ და რეკომენდებული ტექნიკური პროტოკოლების შესაბამისად წარმოებულად [turn0search2].
ხშირად დასმული კითხვები (Q&A)
Q1: რა არის ცერეულიდი და რატომ არის ის პრობლემა Infant formula-ში?
A: ცერეულიდი არის Bacillus cereus-ის მიერ წარმოქმნილი ტოქსინი, რომელიც შეიძლება მოთავსდეს Infant formula-ში, განსაკუთრებით იმ ნედლეულის ნაწილების საშუალებით, როგორიცაა არაჩიდონის მჟავით მდიდარი ზეთი (ARA). იგი იწვევს საჭმლის მომნელებელ სიმპტომებს და ჩვილებისთვის შეიძლება უფრო საშიში იყოს jų სიცოცხლის ადრეულ ეტაპზე. [turn0search7]
Q2: უნდა შევწყვიტო Infant formula-ს გამოყენება?
A: არა. მხოლოდ იმ პროდუქციის ამოღება-გაწვევის პარტიები უკავშირდება შესაძლო დაბინძურებას. თუ თქვენ გაქვთ პროდუქტი რომელშიც ეჭვია, შეამოწმეთ პარტიული ნომერი და გაითვალისწინეთ ოფიციალური რეკომენდაციები.
Q3: როგორ უნდა მოვიქცეთ, თუ ბავშვს აქვს საჭმლის მომნელებელი სიმპტომები?
A: თუ ჩვილს აქვს ღებინება ან დიარეა, მნიშვნელოვანია სასწრაფო ექიმის კონსულტაცია და ინფორმაცია პროდუქტის შესახებ. მძიმე სიმპტომების შემთხვევაში დაუყოვნებლივ მიმართეთ გადაუდებელ სამსახურს.
დასკვნა — საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პერსპექტივით
ჩვილთა კვების პროდუქტის უსაფრთხოება წარმოადგენს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ერთ-ერთ ყველაზე მგრძნობიარე საკითხს.
– პასუხისმგებლობა იმპორტიორებსა და მწარმოებლებსა აქვთ უზრუნველყონ სრულყოფილი ხარისხის კონტროლი;
– ჯანდაცვის სააგენტოებმა უნდა გააძლიერონ მონიტორინგი და სწრაფი რეაგირება საკვების ნაკლებ მდგომარეობებში;
– მოსახლეობამ უნდა იყოს ინფორმირებული და გამოცხადებული ცვლილებების შესახებ.
SheniEkimi.ge გვთავაზობს სანდო, ფაქტებზე დაფუძნებულ ინფორმაციას, რომელიც არის ძალიან მნიშვნელოვანია როგორც მშობლებისთვის, ასევე ჯანდაცვის პროფესიონალებისთვის და სტრატეგიული დაგეგმვისთვის.
წყაროები
- Nestlé, Danone, Lactalis infant formula recall global toxin alert. Euronews Health. 22 Jan 2026. https://www.euronews.com/health/2026/01/22/global-baby-formula-recall-nestle-danone-lactalis-pull-products-after-toxin-alert [turn0search0]
- Lactalis recalls baby formula due to toxin in 18 countries. Reuters. 21 Jan 2026. https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/frances-lactalis-recalls-batches-baby-milk-france-2026-01-21/ [turn0news15]
- Lactalis and Danone affected by infant formula toxin issue. Food Safety News. 22 Jan 2026. https://www.foodsafetynews.com/2026/01/lactalis-and-danone-affected-by-infant-formula-toxin-issue/ [turn0search7]
- France probes link between two baby deaths and milk formula. Reuters. 23 Jan 2026. https://www.reuters.com/sustainability/climate-energy/france-probes-link-between-two-baby-deaths-milk-formula-2026-01-23/ [turn0news16]
- Nestlé recalls infant formula batches in 25 countries due to toxin risk. Reuters. 6 Jan 2026. https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/nestle-recalls-infant-formula-batches-food-safety-concerns-2026-01-06/ [turn0search13]
