Tamiflu (ოსელთამივირი): რას გვიჩვენებს რეალური სამეცნიერო მტკიცებულებები?
ავტორი:
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე (MD, MPH, PhD)
საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე (PHIG)
WHO-ს ექსპერტი
SheniEkimi.ge — ოფიციალური სამედიცინო საინფორმაციო პლატფორმა
PHIG | საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ოფიციალური პოზიცია
საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი (PHIG) ხელმძღვანელობს მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მედიცინის პრინციპებით და მიიჩნევს, რომ ნებისმიერი ფართოდ გამოყენებადი მედიკამენტი უნდა შეფასდეს არა მარკეტინგული რეპუტაციით, არამედ სრულყოფილი, გამჭვირვალე და დამოუკიდებელი სამეცნიერო მტკიცებულებებით.
Tamiflu (ოსელთამივირი) წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე ხშირად გამოყენებულ ანტივირუსულ პრეპარატს გრიპის დროს, თუმცა მისი რეალური ეფექტიანობა წლების განმავლობაში რჩებოდა საკამათოდ. ამ სტატიაში წარმოდგენილია არსებული მტკიცებულებების სრული ანალიზი.
იურიდიული და ეთიკური განცხადება
წარმოდგენილი ანალიზი ეფუძნება დღეისათვის ხელმისაწვდომ უმაღლესი ხარისხის სამეცნიერო მტკიცებულებებს, მომზადებულია დამოუკიდებლად, წარმოადგენს საგანმანათლებლო და საინფორმაციო მასალას, არ არის ინდივიდუალური სამედიცინო რჩევა და არ შეიცავს ინტერესთა კონფლიქტს. კლინიკური გადაწყვეტილებები უნდა მიიღებოდეს შესაბამისი ჯანდაცვის პროფესიონალის მიერ.
რა არის Tamiflu და როგორ მუშაობს?
ოსელთამივირი არის ნეირამინიდაზის ინჰიბიტორი, რომელიც აფერხებს გრიპის A და B ვირუსების გამრავლებას ინფიცირებულ უჯრედებში. პრეპარატი არ ანადგურებს ვირუსს, არამედ მხოლოდ ზღუდავს მის გავრცელებას ორგანიზმში [1].
ეფექტიანობა: რას ამბობს სტატისტიკა?
სიმპტომების ხანგრძლივობა
კოქრეინის სისტემური მიმოხილვისა და BMJ-ში გამოქვეყნებული მეტა-ანალიზის მიხედვით:
• მოზრდილებში გრიპის სიმპტომების შემცირება შეადგენს საშუალოდ 16–17 საათს [1,2]
• ბავშვებში სიმპტომების შემცირების დამაჯერებელი მტკიცებულება არ არსებობს [1]
ეს განსხვავება სტატისტიკურად არსებობს, თუმცა კლინიკურად მცირე მნიშვნელობისაა, განსაკუთრებით იმის გათვალისწინებით, რომ გრიპის უმრავლესობა თვითლიმიტირებადია.
კლინიკურად მნიშვნელოვანი შედეგები
ყველაზე მნიშვნელოვანი კითხვა მედიცინაში არის არა „ამცირებს თუ არა სიმპტომებს“, არამედ:
ამცირებს თუ არა სიკვდილიანობას, პნევმონიას, ჰოსპიტალიზაციას?
არსებული მტკიცებულებების მიხედვით:
•პნევმონიის შემცირება არ დადასტურდა
•ჰოსპიტალიზაციის რისკი არ შემცირებულა
•მძიმე მიმდინარეობის პრევენცია არ დადასტურდა
ეს დასკვნები თანმიმდევრულად ფიქსირდება კოქრეინის, BMJ-სა და სხვა დამოუკიდებელ მიმოხილვებში [1–4].
ჰოსპიტალიზებული პაციენტები: სად არის პრობლემა?
ზოგიერთი დაკვირვებითი კვლევა მიუთითებს სიკვდილიანობის შესაძლო შემცირებაზე ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში, თუმცა:
• ეს კვლევები არ არის რანდომიზებული
• შეიცავს მნიშვნელოვან კონფაუნდერებს
• ვერ უზრუნველყოფს მიზეზ-შედეგობრივ კავშირს
შედეგად, მტკიცებულება რჩება გაურკვევლად [5,6].
პროფილაქტიკა: მოლოდინი vs რეალობა
Tamiflu ხშირად გამოიყენებოდა გრიპის პროფილაქტიკისთვის, თუმცა:
• ინფექციის პრევენციის ეფექტი შეზღუდულია
• საზოგადოებრივი ჯანდაცვის დონეზე არ ამართლებს ფართო გამოყენებას
• WHO და სხვა ინსტიტუტები პრიორიტეტს ანიჭებენ ვაქცინაციას [7,8]
გვერდითი ეფექტები — ციფრებით
მეტა-ანალიზის მიხედვით Tamiflu მნიშვნელოვნად ზრდის:
• გულისრევის რისკს (NNH ≈ 28)
• ღებინების რისკს (NNH ≈ 22)
ასევე აღწერილია ნეიროფსიქიკური სიმპტომები, განსაკუთრებით ბავშვებსა და მოზარდებში [1,9].
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
Tamiflu წარმოადგენს კლასიკურ მაგალითს იმისა, თუ როგორ შეიძლება მედიკამენტი წლების განმავლობაში ფართოდ გამოიყენებოდეს არასრული მონაცემების საფუძველზე. სრული მონაცემების გამჟღავნებამ გვაჩვენა, რომ მისი კლინიკური სარგებელი მნიშვნელოვნად შეზღუდულია. თანამედროვე მედიცინა ვალდებულია დაეყრდნოს მხოლოდ გამჭვირვალე და დამოუკიდებელ მტკიცებულებებს.
დასკვნა:
გრიპის მართვაში მთავარი ინსტრუმენტი რჩება პრევენცია, ადრეული დიაგნოსტიკა და მხარდამჭერი მკურნალობა. Tamiflu-ს გამოყენება შეიძლება განხილულ იქნას მხოლოდ მკაცრი ინდივიდუალური შეფასების საფუძველზე და არა როგორც უნივერსალური გადაწყვეტა. საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პასუხისმგებლობაა მკაფიოდ განვასხვაოთ რეალური სარგებელი და მოლოდინი.
წყაროები
1. Jefferson T, Jones M, Doshi P, et al. Neuraminidase inhibitors for preventing and treating influenza in adults and children. BMJ. 2014;348:g2545.
2. Jefferson T, Doshi P, Thompson M, et al. Oseltamivir for influenza in adults and children. Cochrane Database Syst Rev. 2014;4:CD008965.
3. Heneghan CJ, Onakpoya I, Thompson M, et al. Zanamivir and oseltamivir for influenza. BMJ. 2014;348:g2547.
4. Dobson J, Whitley RJ, Pocock S, et al. Oseltamivir treatment for influenza in adults. Lancet. 2015;385:1729–1737.
5. Muthuri SG, et al. Effectiveness of neuraminidase inhibitors in reducing mortality. Lancet Respir Med. 2014;2:395–404.
6. Hsu J, et al. Antivirals for influenza. Ann Intern Med. 2012;156:512–524.
7. World Health Organization. Influenza antiviral drugs: summary of evidence. WHO; 2023.
8. Centers for Disease Control and Prevention. Influenza antiviral medications. CDC; 2024.
9. Toovey S. Influenza-associated neuropsychiatric effects. Drug Saf. 2008;31:623–647.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე —
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი,
საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე,
საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი
გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი” – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო, მტკიცებულებებზე დაფუძნებული და რეგულარულად განახლებული ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ — საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
გაეცანი ექიმების, პროფესორებისა და საერთაშორისო ექსპერტების ანალიზებს.
დაიცავი თავი დეზინფორმაციისგან და მიიღე გადაწყვეტილებები ფაქტებზე დაყრდნობით.
iPhone (App Store):
Android (Google Play):
Telegram არხი:
მეტი უახლესი და სანდო სამედიცინო ინფორმაცია იხილეთ ოფიციალურ პლატფორმაზე:
www.sheniekimi.ge – შენი ექიმი, შენი სივრცე, შენი ჯანმრთელობა
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
