მისი დამარცხება მარტივი არ არის – სიხარული, შიში და ბავშვის თავის ტვინი – ბავშვთა ნევროლოგის რეკომენდაციები

გადაცემაში „პირადი ექიმი მარი მალაზონია“  ბავშვთა ნევროლოგი თამარ ედიბერიძე ბავშვებისთვის სადღესასწაულო გარემოზე საუბობს

„დაიმახსოვრე, რომ შიში მეზობელია. მისი დამარცხება მარტივი არ არის. განსაკუთრებით რთულია, შიში არის ერთი-ერთი რამ, რასაც კაცობრიობა გადარჩენას. ეს არის სამყაროს თავიდან არიდება, ნეგატივისგან… შიში არ გვაშორებს, შიში ხშირად ზრდის გადაჭარბებულ და გამოგონილ განცდებს. ადრეულ ასაკში ბავშვს ეშინია, ვინაიდან პირველი გამოცდილება არ აქვს, ჯერაც გაურკვევლობაშია ერთ რამ – გარემო, ბავშვის აზრები, აღქმის მოლოდინები, არასტაბილურობა და გაუგებრობა იმყოფება. გადაჭარბებული შიში მძლავრია, როცა ბავშვი. თუმცა, გადაჭარბებულმა შიშმა ფორმირება, მოლოდინები, გადაჭარბებული განცდები, ზემოქმედება ფსიქიკაზე, დატოვოს, თუ ეს მოლოდინები გაძლიერდა. ამიტომ, ჩვენ უნდა ვასწავლოთ ბავშვებს, როგორ მართონ რეალობა შიშთან.“

პირველი, თუ ვცდილობთ, რომ ჩვენს შვილს შევუქმნათ უსაფრთხო, ერთიანი, ძლიერი შიდა სტრუქტურა და არ მოვთხოვოთ, არ იყოს შიში, გადაჭარბებული შიშის დაძლევაში მივეხმაროთ, რომ არ დარჩეს იმ მდგომარეობაში. ფსიქოლოგიური მხარდაჭერა აუცილებელია და განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მშობლების როლი.

თუ ვაცნობიერებთ, რომ ჩვენს შვილს ბევრი ხელი, ერთიანი, ძლიერი შიდა სტრუქტურა კი არ მოაკლდეს, არ იყოს შიში, გადაჭარბებული შიშის დაძლევაში მივეხმაროთ, რომ არ დარჩეს იმ მდგომარეობაში. ფსიქოლოგიური მხარდაჭერა აუცილებელია და განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მშობლების როლი.

მეორე, რაც უნდა ვასწავლოთ ბავშვს, უსაფრთოების განცდის შექმნა ის, რომ მარტო არ არის. ის, რომ გვერდითა, მეგობრები და მარტო არ აღმოჩნდება, ეს მნიშვნელოვნად დაეხმარება. ხანდახან, უბრალოდ უნდა ვუსმინოთ. მესამე, რაც უნდა ვასწავლოთ ბავშვს, დრო, ან სულაც მივცეთ ან უფლება გავატაროთ მდგომარეობა, რომ შიშის შემცირება დაიწყოს.

კიდევ ერთი, დიდი მნიშვნელობა აქვს, გარემოს შექმნას, სადაც შეცდომების დაშვება არაა ის შესაშინებელი რამ. ბავშვს ხშირად აშინებს ის, რომ მისი საქციელი ზღვარს გარეშე უარყოფით შეფასებას დაიმსახურებს. ეს მისი თვითშეფასების ჩამოყალიბებას, ძალიან ამ დროს შეუწყობს ხელს.

დისციპლინის დაცვა არ უნდა იყოს მიჩნეული იმად, რომ მას მუდმივად უნდა ჰქონდეს შიში ყველა სიტუაციაში. სიმკაცრე საჭიროა, რომ პასუხისმგებლობა ჩამოუყალიბდეს.

რაც შეეხება მას, თუ ვაცნობიერებთ, რომ ჩვენს შვილს ხშირად გადაჭარბებული რეაქცია აქვს, არსებობს შემთხვევები, როდესაც შიში, ძლიერი განცდებისა და ასაკზე შეუსაბამო გარემოების შედეგად ბავშვში დაინერგება. ეს შემთხვევები ხელს ცუდად ასახავს.

შემდეგ უკვე მნიშვნელოვანია, შევხედოთ სიტუაციას. რა მომხდარა, რა იყო მოტივატორი, რა გააღიზიანა და ასე შემდეგ. ფსიქოლოგებმა, 3 წლიდან ემოციების სწავლება, რომ ბავშვმა საკუთარი ემოციის სათავე იპოვოს და დაარქვას, საჭიროა. 3 წლამდე კი უფრო ემპათიაა. ეს კარგი ინვესტიციაა მომავალში და, რაც მთავარია, ემოციური სირთულეების გადაჭრას შეუწყობს ხელს“, — ამბობს სპეციალისტი.

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!