მსოფლიო შიდსის დღე — 2025
„შიდსი აღარ არის განაჩენი — ეს არის საქართველოსა და მსოფლიოს ერთობლივი გამარჯვების ნაბიჯი“
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — შესავალი კომენტარი
„როდესაც 1990-იან წლებში პირველად შევხვდი შიდსის თემას, ეს იყო დიაგნოზი, რომელიც ადამიანებს იმედს უკარგავდა. დღეს, 2025 წელს, ჩვენ გვაქვს რეალური შესაძლებლობა — არა მხოლოდ ვმართოთ ინფექცია, არამედ მისი დასრულებაც შევძლოთ. ეს უკვე მეცნიერების გამარჯვებაა. ახლა ჩვენი ამოცანაა, ეს გამარჯვება თითოეულმა მოქალაქემ იგრძნოს.“
1. როგორ დაიწყო შიდსის ისტორია და სად ვართ დღეს
1980-იანი წლებიდან მოყოლებული შიდსი იქცა გლობალურ გამოწვევად, რომელმაც მილიონობით ადამიანის ცხოვრება შეცვალა.
უახლესი საერთაშორისო მონაცემებით:
• დაახლოებით 90 მილიონზე მეტ ადამიანს აქვს გადატანილი ინფიცირება;
• 40 მილიონზე მეტი ადამიანი გარდაიცვალა შიდსთან დაკავშირებული პრობლემით;
• წლიურად თითქმის ერთ მილიონამდე ადამიანი იღებს ახალ ინფექციას.
ეს ტრაგიკული ციფრები დღეს უკვე სხვა შუქზე ჩანს — ეს აღარ არის განაჩენი.
შიდსის მკურნალობის თანამედროვე მეთოდებმა სიტუაცია შეცვალა: ახლა ადამიანი, რომელიც დროულად იტარებს მკურნალობას, ასევე დიდხანს ცხოვრობს, როგორც ჯანმრთელი ადამიანი.
2. რა მდგომარეობაა მსოფლიოში 2025 წელს
WHO და UNAIDS-ის ბოლო ანგარიშებით:
• მკურნალობაზე წვდომამ მოიტანა გლობალური სიკვდილიანობის კლება;
• ტესტირება უფრო ხელმისაწვდომი გახდა;
• ინფექციის გავრცელების ტემპი კვლავ მცირდება.
ეს პროგრესი შემთხვევითი არ არის — მას საფუძვლად უდევს:
• ხარისხიანი მკურნალობა,
• ადრეული დიაგნოსტიკა,
• საზოგადოებრივი განათლება,
• სტიგმის შემცირება,
• ჰუმანური და სამართლიანი პოლიტიკა.
სადაც ქვეყნები ირჩევენ მეცნიერებას, შედეგი ყოველთვის პროგრესი ხდება.
3. საქართველო — წარმატების ქვეყანა, რომელსაც სიფრთხილე სჭირდება
საქართველოში შიდსის საერთო გავრცელება კვლავ დაბალია, რაც ნათლად აჩვენებს წლების ნაყოფიერ მუშაობას:
• უფასო ტესტირება,
• უფასო მკურნალობა,
• ხარისხიანი სამედიცინო სერვისები,
• ექიმების პროფესიონალიზმი,
• საერთაშორისო სტანდარტების დანერგვა.
მაგრამ ეს მიღწევა დაცვას საჭიროებს.
სადაც სტიგმა ჩნდება, დეზინფორმაცია იზრდება, ან სამედიცინო საკითხები პოლიტიკურ დაპირისპირებაში ექცევა — ინფექციაც იწყებს გავრცელებას.
საქართველოში სწორი საუბარი, მშვიდი ტონი, სამეცნიერო არგუმენტები და ადამიანური მიდგომა არის ყველაზე ძლიერი პრევენცია.
4. მთავარი სამეცნიერო სიგნალი — „ვირუსი რომ არ ჩანს, ვერ ვრცელდება“
დღეს უკვე 100%-ით დადასტურებულია:
ადამიანი, რომელსაც მკურნალობის შედეგად სისხლში ვირუსი იმდენად დაბალია, რომ ტესტითაც აღარ ჩანს, ინფექციას ვერ ავრცელებს.
ეს არის უდიდესი მიღწევა, რომელიც სამედიცინო პროგრესის არსს გადმოსცემს.
ეს ნიშნავს:
• მკურნალობა იცავს ადამიანს;
• მკურნალობა იცავს ოჯახს;
• მკურნალობა იცავს ქვეყანას;
• მკურნალობა არის შიდსის დასრულების გადამწყვეტი გზა.
5. ახალი ეპოქა — პრევენცია, მკურნალობა და სამომავლო ვაქცინები
5.1 ახალი თაობის პრევენცია
დღეს უკვე ხელმისაწვდომია მედიკამენტები, რომლებიც ჯანმრთელ ადამიანს იცავენ ინფექციისგან:
• ყოველდღიური ტაბლეტები,
• ინექციები ორ თვეში ერთხელ,
• ახალი ინოვაცია — ინექცია ნახევარ წელიწადში ერთხელ, რომელიც მნიშვნელოვნად ამარტივებს პრევენციას.
ეს ისტორიული წინსვლაა.
5.2 გრძელვადიანი მკურნალობა
მეცნიერებმა შექმნეს მკურნალობის ახალი ფორმები, რომლებიც:
• თვეში ერთხელ,
• ან სამ თვეში ერთხელ,
• ან ნახევარ წელიწადში ერთჯერადად უნდა იქნას მიღებული.
ეს განსაკუთრებით ეხმარება ადამიანებს, ვინც დაკავებული ცხოვრებით ან სხვა მიზეზებით ყოველდღიურ რეჟიმს ვერ ასრულებს.
5.3 მომავალში — ვაქცინა
ვაქცინა ჯერ არ არსებობს, მაგრამ 2024–2025 წლები არის ყველაზე დიდი წინსვლის პერიოდი:
• მიმდინარეობს გენეტიკური პლატფორმის ვაქცინების ტესტირება,
• მიმდინარეობს ანტისხეულებზე დაფუძნებული მკურნალობის განვითარება,
• მეცნიერები უფრო ახლოს არიან მიზანთან, ვიდრე ოდესმე.
ეს ყველაფერი გვაძლევს იმედს, რომ მომავალში შეძლებენ ინფექციის საბოლოო შეჩერებას.
6. ადამიანის ღირსება = ძლიერი საზოგადოებრივი ჯანმრთელობა
2025 წლის საერთაშორისო გზავნილი ასეთია:
„ჯანმრთელობა არის ადამიანის უფლება“
ეს არ უნდა იყოს მხოლოდ ფრაზა — ეს უნდა იყოს პოლიტიკა:
• ადამიანმა არ უნდა იგრძნოს შიში ტესტირებაზე,
• მკურნალობა ხელმისაწდომი უნდა იყოს ყველასთვის,
• განათლება უნდა იყოს ზუსტი და სამეცნიერო,
• საზოგადოება უნდა იყოს მშვიდი, კორექტული და ჰუმანური.
სწორედ ეს ქმნის დაცულ ქვეყანას.
7. რა არის საჭირო დღეს საქართველოში
1. ტესტირება იყოს ხელმისაწვდომი ყველგან.
2. მკურნალობა — დროული და შეუფერხებელი.
3. ყველამ იცოდეს, რომ მკურნალობაზე მყოფი ადამიანი ინფექციას ვერ ავრცელებს.
4. პრევენციის თანამედროვე მეთოდები — განსაკუთრებით ის, რაც ნახევარ წელიწადში ერთხელ კეთდება — ხელმისაწვდომი უნდა გახდეს.
5. სკოლებში, უნივერსიტეტებსა და ოჯახებში უნდა იყოს სამეცნიერო განათლება.
6. საზოგადოებაში — მეტი მშვიდობა, მეტი ჰუმანურობა, ნაკლები სტიგმა.
7. მედიცინის მუშაკების გადამზადება უნდა გაგრძელდეს WHO და UNAIDS-ის სტანდარტებით.
8. დეზინფორმაციის წინააღმდეგ უნდა იყოს ძლიერი, ეთიკური საინფორმაციო კამპანიები.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დახურვის კომენტარი
„შიდსის ისტორია გვახსენებს, რომ მეცნიერება მაშინ იმარჯვებს, როცა საზოგადოება ირჩევს ცოდნას, თანასწორობასა და ადამიანურ მიდგომას. დღეს ჩვენ გვაქვს ყველაფერი იმისათვის, რომ შიდსი საქართველოში იყოს იშვიათი, კონტროლირებადი და საბოლოოდ დასრულებადი პრობლემა. ეს არის ჩვენთვის — როგორც საზოგადოებისთვის — ღირსების და სიძლიერის გამოცდა.“
ავტორის ოფიციალური ბიო — პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე არის 25+ წლიანი გლობალური გამოცდილების მქონე საერთაშორისო ექსპერტი HIV/AIDS-ის, ეპიდემიოლოგიისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სისტემების მიმართულებით. მისი კარიერა დაიწყო 1997 წელს ქუთაისში, გაეროს შიდსის პროგრამაში მუშაობით, რის შემდეგაც მონაწილეობდა და ხელმძღვანელობდა შიდსის პრევენციისა და მკურნალობის პროგრამებს საქართველოში, სომალიში, სომხეთში, ნეპალში, მიანმარში, ინდოეთში, კენიაში, შუა აღმოსავლეთში და ჟენევაში. პროფესორი ფხაკაძე მრავალი წლის განმავლობაში მუშაობდა WHO, UNAIDS, UNDP, გლობალურ ფონდთან და სხვა საერთაშორისო სტრუქტურებთან, მონაწილეობდა შიდსის სტრატეგიების შემუშავებაში 20-ზე მეტ ქვეყანაში. ის არის გლობალური ფონდის საერთაშორისო ტექნიკური პანელის წევრი და აღმოსავლეთ ევროპისა და ცენტრალური აზიის შიდსის ფონდის (AFEW) მმართველი საბჭოს წევრი. პროფესორს გამოქვეყნებული აქვს შიდსის თემაზე დაწერილი ორი წიგნი და მრავალრიცხოვანი სამეცნიერო ნაშრომები.
წყაროები
1. UNAIDS. Global AIDS Update 2024. ხელმისაწვდომია: https://www.unaids.org
2. WHO. HIV Fact Sheet. ხელმისაწვდომია: https://www.who.int
3. UNAIDS. Global HIV Statistics 2024. ხელმისაწვდომია: https://www.unaids.org/en/resources/fact-sheet
4. WHO. Long-acting HIV Prevention Guidance, 2025. ხელმისაწვდომია: https://www.who.int/publications
5. HPTN Clinical Trials 083/084 Results. ხელმისაწვდომია: https://www.hptn.org
6. CDC. Evidence for “Undetectable = Untransmittable”. ხელმისაწვდომია: https://www.cdc.gov
7. IAS. Long-acting HIV Treatment Pipeline. ხელმისაწვდომია: https://www.iasociety.org
8. Global Fund. HIV Progress and Results Report 2024. ხელმისაწვდომია: https://www.theglobalfund.org
9. New England Journal of Medicine. HIV Pathogenesis Review. ხელმისაწვდომია: https://www.nejm.org
10. HIV Vaccine Trials Network. Early mRNA Vaccine Results. ხელმისაწვდომია: https://www.hvtn.org
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“
პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა — სანდო, დროული და მეცნიერულად დამტკიცებული ინფორმაცია!
Telegram: https://t.me/SheniEkimi
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
