პრეპარატი, რომელსაც შეუძლია პროსტატის კიბოს ზრდის შეჩერება მისი გენეტიკური მექანიზმების ბლოკირებით – პროსტატის კიბოს გენების „გამორთვის“ გზა

გენეტიკური მექანიზმი და ახალი თერაპია პროსტატის კიბოსთვის

პროსტატის კიბოს ზრდის პროცესში მნიშვნელოვანი როლი აქვს დნმ-ზე არსებულ გამაძლიერებლებს (enhancers) და მათზე მომუშავე ქრომატინის გადაკეთების პროცესს. კვლევა აჩვენებს, რომ ენჰანსერების აქტივაციაში მონაწილეობს ორი მნიშვნელოვანი ჰისტონის მარკერი — H2B N-ტერმინალური აცეტილაცია (H2BNTac) და ორი ფერმენტი, CBP (CREB-binding protein) და p300 (histone acetyltransferase p300) — რომლებიც ამ მარკერის შექმნასთან არიან დაკავშირებული. PMC+3Simple Science+3BioMed Central+3

მიჩიგანის უნივერსიტეტის მკვლევარებმა შეიმუშავეს პრეპარატი, რომელსაც შეუძლია პროსტატის კიბოს ზრდის შეჩერება მისი გენეტიკური მექანიზმების ბლოკირებით. შედეგები გამოქვეყნდა ჟურნალ Nature Genetics-ში.

გარდა ამისა, მკვლევარებმა დაადგინეს, რომ პროსტატის კიბოს აგრესიულ ფორმებში — კერძოდ, არაადენოკარცინომურ ნეიროენდოკრინულ პროსტატის კიბოში (NEPC) — გადაჯგუფებულია კრიტიკული თარგე­ტები: FOXA2 და NKX2‑1. ეს ფაქტორები უზრუნველყოფენ 3D ქრომატინის ადაპტაციას და ენჰანსერების გადმორგებით ახსნიან უჯრედების იდენტიტეტის ცვლილებას და მკურნალობის მიმართ რეზისტენტობის განვითარებას. Nature+2Early Detection Research Network+2

ახალი კომპაუნდი — CBPD‑409

კვლევითია აღწერილი ახალი პროტეინთა დაშლის პლატფორმა (PROTAC) CBPD-409, რომელიც მიზნად ისახავს CBP/p300 ფერმენტების შერჩევით დაშლას. როდესაც ეს ფერმენტები არააქტიურია, ენჰანსერები (H2BNTac მარკერით) ნელდება ან ჩერდება, რითაც პროსტატის სიმსივნის ზრდა და გადახრა მაქსიმალურად შეგნებულად აიჭრება. CBPD-409 აჩვენა უჯრედულ და ცხოველურ მოდელებში მნიშვნელოვანი ანტიუკმერული აქტივობა — მაგალითად, IC₅₀ = 1.2–2.0 ნანომოლი AR-პოზიტიურ პროსტატის კიბოს ხაზებში. PubMed+1

ამასთანავე, კვლევებმა დაფიქსირებულ იქნა, რომ CBPD-409-ის მიღებისას ამოღებულია CBP/p300-მიმართილი H2BNTac მარკერები და შეინიშნება მკურნალობისადმი მდგრადი ფორმების წინსვლის შენელება. PMC+1

აგრესიული ფორმის გადასვლა და CCS1477

მეორე მკვეთრი აღმოჩენა ეხება იმას, თუ როგორ გადადის პროსტატის კიბო აგრესიულ, მკურნალობისადმი მდგრად ნეიროენდოკრინულ ფორმაში (NEPC) — პროცესში მონაწილეობას იღებენ FOXA2 და NKX2-1, რომლებიც იძინებენ ქრონატინის სტრუქტურას, ირთვებიან ენჰანსერები და გადამრთველად ქცევიან CBP/p300 ფერმენტებთან ერთად. PMC+1

კვლევამ ასევე აჩვენა, რომ CCS1477, რომელიც პოტენციურად inhibitor-ია CBP/p300-სთვის, აქტიურად აჩერებს NEPC განვითარებას უჯრედულ და ცხოველურ მოდელებში. Science News Today+1

რატომ არის ეს ასე მნიშვნელოვანი?

• პირველადაა ვიზუალიზებული 3D ქრომატინის გადაკეთება — ეუნდოგენური ცოტაორიგინალური ფორმების გავლენით — რომელიც ავლენს NEPC განვითარებას. Technology Networks+1

• CBP/p300 ჰისტონურ აცეტილტრანსფერაზებად იქმნენ მკაცრად მიზნობრივ მკურნალობის მიზნებად ერთ-ერთი ყველაზე რთული ნეიოლოგიური გადაჯგუფების მართვისთვის. Early Detection Research Network+1

• CBPD-409 და CCS1477 წარადგენენ სრულიად ახალ თერაპიულ სტრატეგიებს იმ პაციენტებისთვის, რომლებშიც არსებული ჰორმონალური თერაპიები ან ანდროგენის რეცეპტორების ინჰიბიტორები აღარაეფექტურენი არიან.

სამომავლო პერსპექტივა და შეზღუდვები

• CBPD-409-ის კონცეპტუალური გამოკვლევები ყოველთვის ითვალისწინებენ, რომ ეს ჯერ კლინიკურ სტადიაზე არ არის დამტკიცებული და მონაცემები ძირითადად პრექლინიკურია.

• CCS1477-ის შემთხვევაშიც მიმდინარეობს კლინიკური კვლევები და იკვლევენ უსაფრთხოებასა და ეფექტურობაზე პაციენტებში.

• გასათვალისწინებელია, რომ გენეტიკური ტიპის ინდივიდუალური ცვლილებები და ტუმორის უნიკალური მიკრო გარემო შეიძლება განსაზღვროს რეალური ეფექტი.

პროსტატის კიბოს კვლევაში მნიშვნელოვანი წინგადადგმულია ახალი გენეტიკური და ეპიგენეტიკური გზით — რომელიც აერთიანებს CBP/p300 ფერმენტებს, H2BNTac მარკერს და ქრომატინის 3D გადმორგებას. პრეპარატები, როგორიცაა CBPD-409 და CCS1477, წარმოადგენენ იმედისმომცემ ახალ თერაპიულ მიმართულებებს რაც შეიძლება გახდეს გარდამტეხი დღევანდელი მკურნალობისადმი მდგრადი ფორმების მართვაში.

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!

გიორგი ფხაკაძე

მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (PhD), მედიცინის დოქტორი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH). საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის (PHIG) თავმჯდომარე. არის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ექსპერტი და Accreditation Canada-ს წარმომადგენელი საქართველოში. ეწევა აკადემიურ საქმიანობას დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტში. არის Georgian Medical Journal (GMJ)-ის დამფუძნებელი და მთავარი რედაქტორი. გამოქვეყნებული აქვს მრავალი სამეცნიერო ნაშრომი საერთაშორისო რეცენზირებად ჟურნალებში, არის სახელმძღვანელოებისა და პროფესიული გზამკვლევების ავტორი. გიორგი ფხაკაძე აქტიურად მონაწილეობს ასობით ეროვნულ და საერთაშორისო სამეცნიერო-პროფესიულ კონფერენციასა და სამუშაო ჯგუფში, 25 წელზე მეტი გამოცდილებით საზოგადოებრივი ჯანდაცვის, ხარისხის სტანდარტებისა და ჯანდაცვის პოლიტიკის სფეროში. #აქხარისხია #drpkhakadze #sheniambebi

  რატომ ემართება ზოგიერთ მწეველს ფილტვის კიბო, ზოგს კი- არა

See Full Bio