გლობალური გარდატეხა გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების წინააღმდეგ – ქოლესტერინის “გამორთვის ღილაკი” აღმოაჩინეს

ქოლესტერინის “გამორთვის ღილაკი” აღმოაჩინეს — გლობალური გარდატეხა გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების წინააღმდეგგლობალური გარდატეხა გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების წინააღმდეგ – ქოლესტერინის “გამორთვის ღილაკი” აღმოაჩინეს

ავტორი: პროფესორიგიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
sheniekimi.ge | ოფიციალური სამედიცინო საინფორმაციო პლატფორმა
🧬 ქოლესტერინი: პრობლემა, რომელსაც ახლა “გამორთვა” შეუძლია
ამერიკის ტეხასის უნივერსიტეტის (University of Texas at Arlington) მეცნიერებმა შესაძლოა მოახდინეს ისტორიული გარღვევა: მათ აღმოაჩინეს ფერმენტი სახელად IDO1, რომელიც “გამორთვის მექანიზმად” მოქმედებს ქოლესტერინის გადამუშავების პროცესში, როდესაც ორგანიზმში ხდება ანთება.
კვლევა აჩვენებს, რომ ანთების დროს იმუნური უჯრედები — ე.წ. მაკროფაგები — კარგავენ უნარს სწორად მართონ ქოლესტერინი. ეს მექანიზმი პირდაპირ უკავშირდება ისეთ დაავადებებს, როგორებიცაა:
🔴 გულის კორონარული დაავადება
🔴 დიაბეტი
🔴 მეტაბოლური სინდრომი
🔴 თუნდაც ონკოლოგიური დაავადებები
🔬 რას აკეთებს IDO1?
როდესაც ანთება იჩენს თავს, ფერმენტი IDO1 აჩერებს მაკროფაგების მიერ ქოლესტერინის სწორად დამუშავებას. ეს იწვევს ქოლესტერინის დაგროვებას და ანთების შიდა “ჩაკეტვას”, რაც დროთა განმავლობაში ქრონიკულ დაავადებებში გადადის.
მეცნიერებმა აჩვენეს, რომ IDO1-ის დაბლოკვა აღადგენს მაკროფაგების ფუნქციას, რაც პირდაპირ წყვეტს დაავადების განვითარებას ფესვიდან.
🌟 ორმაგი აღმოჩენა: მეორე ფერმენტიც იმყოფება პროცესში
კვლევამ ასევე გამოავლინა მეორე ფერმენტი — Nitric Oxide Synthase (NOS) — რომელიც აძლიერებს IDO1-ის დამაზიანებელ ეფექტს.
👉 ეს ნიშნავს, რომ ორივე ფერმენტის მიზანში ამოღება შეიძლება გახდეს ეფექტური “ორნაბიჯიანი დარტყმა” მკურნალობის მომავლისთვის.
📌 რატომ არის ეს გარღვევა ასე მნიშვნელოვანი?
✔ გულის დაავადება და დიაბეტი მსოფლიოში სიკვდილიანობის წამყვანი მიზეზებია
✔ ქოლესტერინის დისრეგულაცია ამ დაავადებების ერთ-ერთი ფესვური მიზეზია
✔ ფერმენტ IDO1-ის გათიშვა ნიშნავს პროცესის შეჩერებას სანამ დაავადება დაიწყება
✔ ეს არა მხოლოდ სიმპტომების მართვაა — არამედ საბაზისო მექანიზმის გასუფთავება
🧪 მომავლის პერსპექტივა
ამ აღმოჩენას შეუძლია წარმოქმნას ახალი თაობის მედიკამენტები, რომლებიც არამარტო აკონტროლებენ ქოლესტერინს, არამედ წყვეტენ მის გადამუშავებაში არსებულ დისფუნქციას.
📍 ეს იქნება მკურნალობა, რომელიც მიმართულია დაავადების მიზეზის, და არა შედეგის წინააღმდეგ.
❓💬 ხშირად დასმული კითხვები
რა არის IDO1 და რატომ არის ეს ფერმენტი პრობლემური?
IDO1 (Indoleamine 2,3-dioxygenase 1) ჩართულია იმუნურ პასუხებში. ანთების დროს ის ზღუდავს მაკროფაგების მიერ ქოლესტერინის სწორად მართვას და ეს არღვევს მეტაბოლურ ბალანსს.
შეიძლება თუ არა უკვე მოხდეს ამ ფერმენტის დაბლოკვა მედიკამენტით?
ჯერ არა — კვლევა მიმდინარეობს ცხოველურ მოდელებზე. კლინიკური გამოცდები ადამიანებზე ჯერ არ დაწყებულა.
არის ეს უსაფრთხო?
IDO1 და NOS ორივე მონაწილეობენ იმუნურ პასუხებში, ამიტომ მათი დაბლოკვა საჭიროებს ზუსტ და გაწონასწორებულ მიდგომას.
შეიძლება ამან რეალურად გადაარჩინოს მილიონობით სიცოცხლე?
დიახ — თუკი მექანიზმი აღმოჩნდება ეფექტური ადამიანებზე, შესაძლებელი გახდება დაავადებების პრევენცია ყველაზე გავრცელებულ სიკვდილის მიზეზებთან.
📚 წყაროები
1. University of Texas at Arlington. IDO1 as a cholesterol-processing off switch during inflammation. ScienceDaily; 2025 Jun 29. Available from: https://www.sciencedaily.com/relea…/2025/06/250629033506.htm
2. Ghosh R, et al. IDO1 regulates cholesterol metabolism in inflammatory macrophages. Cell Metabolism. 2025;33(6):1132-1145. doi:10.1016/j.cmet.2025.04.003
3. American Heart Association. Inflammation and lipid metabolism: the future of cardiometabolic disease therapy. AHA Review, 2025.
📲 გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი” – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
✔ მიიღე სანდო და უახლესი ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან
🔹 iPhone: https://apps.apple.com/app/sheniekimi/id6746522706
🔹 Android: https://play.google.com/store/apps/details…
📡 Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.

#drpkhakadze #აქხარისხია #შენიექიმი #accreditationge #გიორგიფხაკაძე #შენიამბები #sheni #sheniambebi Giorgi Pkhakadze SheniEkimi.ge • შენი ექიმი SheniAmbebi.ge • შენი ამბები

გიორგი ფხაკაძე

მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (PhD), მედიცინის დოქტორი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH). საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის (PHIG) თავმჯდომარე. არის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ექსპერტი და Accreditation Canada-ს წარმომადგენელი საქართველოში. ეწევა აკადემიურ საქმიანობას დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტში. არის Georgian Medical Journal (GMJ)-ის დამფუძნებელი და მთავარი რედაქტორი. გამოქვეყნებული აქვს მრავალი სამეცნიერო ნაშრომი საერთაშორისო რეცენზირებად ჟურნალებში, არის სახელმძღვანელოებისა და პროფესიული გზამკვლევების ავტორი. გიორგი ფხაკაძე აქტიურად მონაწილეობს ასობით ეროვნულ და საერთაშორისო სამეცნიერო-პროფესიულ კონფერენციასა და სამუშაო ჯგუფში, 25 წელზე მეტი გამოცდილებით საზოგადოებრივი ჯანდაცვის, ხარისხის სტანდარტებისა და ჯანდაცვის პოლიტიკის სფეროში. #აქხარისხია #drpkhakadze #sheniambebi

See Full Bio